Văn bản : BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ Nguyễn Khuyến I.. MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT: - Hiểu được tình bạn đậm đà thắm thiết của tác giả Nguyễn Khuyến qua một bài thơ Nôm Đường luật thất ngôn bát cú.. - Sự sá
Trang 1Văn bản : BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
( Nguyễn Khuyến )
I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:
- Hiểu được tình bạn đậm đà thắm thiết của tác giả Nguyễn Khuyến qua một
bài thơ Nôm Đường luật
thất ngôn bát cú
- Biết phân tích một bài thơ Nôm Đường Luật.
II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG:
1 Kiến thức:
- Sơ giản về tác giả Nguyễn Khuyến
- Sự sáng tạo trong việc vận dụng thể thơ Đường luật, cách nói hàm ẩn sâu sắc, thâm thuý của
Nguyễn Khuyễn trong bài thơ
2 Kĩ năng:
- Nhận biết được thể loại văn bản
- Đọc - hiểu văn bản thơ Nôm viết theo thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật
- Phân tích một bài thơ Nôm Đường luật
III.CHUẨN BỊ :
1 chuẩn bị của giáo viên: Giáo án, SGK, SGV, TLTK
2 chuẩn bị của học sinh: Chuẩn bị bài
IV.TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1 Kiểm tra bài cũ :
Trang 2Câu 1: Đọc thuộc lòng bài Qua đèo Ngang ?
Câu 2 : Hãy nêu vài nét ngắn gọn về nghệ thuật và ý nghĩa của văn bản Qua
đèo Ngang ?
Đáp án và biểu điểm.
Đi ể m
Câu
1
Câu
2
a Nghệ thuật :
- Sử dụng thể thơ Đường luật thất ngôn bát cú một cách điêu luyện
- Sử dụng bút pháp nghệ thuật tả cảnh ngụ tình
- Sáng tạo việc sử dụng từ láy, từ đồng âm khác nghĩa, gợi hình gợi cảm
- Sử dụng nghệ thuật đối hiệu quả trong việc tả cảng, tả tình
4 đ
b Ý nghĩa văn bản:
- Bài thơ thể hiện tâm trạng cô đơn thầm lặng, nỗi niềm hoài cổ của nhà thơ trước cảnh vật Đèo Ngang
4đ
2 Bài mới : GV giới thiệu bài
Hoạt động của giáo viên Hoạt động
của học sinh
Ghi bài
Trang 3? Nêu những nét tiêu biểu về thơ
NK?
* Tác giả: Nguyễn
Khuyến(1835-1909) quê Yên Đổ ( Lục Bình, tỉnh
Hà Nam ) đỗ đầu 3 kỳ thi Tam
nguyên Yên Đổ; làm quan cho nhà
Nguyễn Là nhà thơ lớn của DT
? Quan sát số câu, số chữ, cách hiệp
vần gọi tên thể thơ của bài thơ ?
* Thể thơ: thất ngôn bát cú Đường
luật
* HS Đọc
- Giọng chậm rãi, ung dung, hóm
hỉnh
- Nhịp 4/3
? Diễn biến cảm xúc của tác giả khi
bạn đến chơi nhà?
HS trả lời
HS cùng bàn luận suy nghĩ
HS cùng bàn luận suy nghĩ
I Tìm hiểu chung 1-Tác giả.
* Tác giả: Nguyễn Khuyến(1835-1909) quê Yên Đổ ( Lục Bình, tỉnh Hà Nam ) Là nhà thơ lớn của DT
* Thể thơ: thất ngôn bát cú Đường luật
2 Đọc
- Giọng chậm rãi, ung dung, hóm hỉnh
- Nhịp 4/3
3 Bố cục
Câu1: Cảm xúc khi bạn đến chơi
Câu 2 đến câu 7: cảm xúc về gia cảnh
Câu8: Cảm xúc về tình bạn
II Phân tích văn bản
1 Cảm xúc khi bạn đến
Trang 4? Em có nhận xét gì về thời gian và
cách xưng hô?
“ Đã bấy lâu nay bác tới nhà”
Thời gian được nhắc đến chứng tỏ
niềm chờ đợi bạn đến chơi đã từ lâu
Cách xưng hô “ bác” thể hiện sự thân
tình, gần gũi, tôn trọng bạn bè
? Em hình dung tâm trạng của chủ
nhân khi có bạn đến chơi?
Lời thông báo bạn đến chơi nhà
cũng là tiếng reo vui đầy hồ hởi, phấn
chấn và thoả lòng mong đợi
GV: Thời gian này NK đã cáo quan
về ở ẩn, ông tự cho mình là đã quá
già ( muốn đi lại tuổi già thêm
nhác ).Bạn bè tâm giao đi lại cũng ít
ông rất vui khi bạn đến chơi nhà
câu thơ mở đầu tự nhiên như lời nói
thường ngày
- Lẽ thường khi có bạn đến chơi, chủ
nhà thường nghĩ đến việc thiết đãi để
bày tỏ tình thân thiện
?Nhưng ở bài thơ này, hoàn cảnh
của chủ nhà có gì đặc biệt ?
Trẻ đi vắng, chợ xa
Cá ao sâu nước cả
Gà vườn rộng rào thưa
HS cùng bàn luận suy nghĩ
HS chia nhóm trả lời
chơi nhà;
-Thời gian: Đã rất lâu
- Cách xưng hô “ bác” thể hiện sự thân tình, gần gũi, tôn trọng bạn bè
-Tâm trạng: vui, hồ hởi, phấn chấn và thoả lòng mong đợi
2 Cảm xúc về gia cảnh
-Hoàn cảnh:
Trang 5Cải chửa ra cây, cà mới nụ.
Bầu vừa rụng rốn mướp đương hoa
? Nhận xét gì về nhịp thơ ? em có
nhận xét gì về điều kiện, hoàn cảnh
tác giả muốn đãi bạn?
Nhịp thơ 4/4 tạo âm hưởng nhịp
nhàng, chậm rãi Điều kiện tưởng
chừng có mà lại không Câu thơ như
lời phân trần của tác giả vì điều kiện
khách quan đã không cho phép chủ
nhà tiếp đãi bạn bè chu đáo
? Cách nói lấp lửng ấy có ý nghĩa
gì? nói như vậy để làm gì?
- Sơn hào hải vị đành là không mơ
tưởng những món ăn sang trọng cũng
có thể bỏ qua, vì chợ xa mà lại không
có người đi chợ Nhưng nhiều món
nhà có sẵn cũng không thể làm mâm
cơm đãi khách : ao đã sâu, nước lại
lớn, vườn rộng rào thưa đến rau quả
cũng không và đặc biệt:
Thì tất cả là con số không to tướng
Thật đáng ngạc nhiên Do cảnh thanh
bần ? Do bạn đến thăm bất ngờ không
được chuẩn bị ?
Tạo ra tình huống đặc biệt éo le
cách nói trào lộng, đùa vui
? Nghệ thuật?
-Là cách nói cho vui thể hiện sự hóm
hỉnh, hài hước, yêu đời, yêu bạn bằng
tình cảm dân dã, chất phác
cách nói trào lộng, đùa vui
HS cùng bàn luận suy nghĩ
Nhịp thơ 4/4 tạo âm hưởng nhịp nhàng
HS cùng bàn luận suy nghĩ
Trẻ đi vắng, chợ xa
Cá ao sâu nước cả
Gà vườn rộng rào thưa Cải chửa ra cây, cà mới nụ
Bầu vừa rụng rốn mướp đương hoa
- Nhịp thơ 4/4 tạo âm hưởng nhịp nhàng, chậm rãi
- Đó là sự thật về hoàn cảnh, thiếu thốn về vật chất
- “Trầu không có” lễ nghi tiếp khách tối thiểu cũng không có
Trang 6? Để nói thẳng, nói vui như thế Tg
phải là người NTN?
Trọng tình nghĩa hơn vật chất, tin ở
sự cao cả của tình bạn
Bác đến chơi đây ta với ta
? Quan hệ từ : “ với” đã liên kết hai
từ “ ta” với nhau “ Ta” chỉ ai?
Ta: Chủ nhà ( tác giả )
Ta: khách ( bạn )
? Em có nhận xét gì về tình cảm bạn
bè ở trong bài?
-Chủ khách không còn khoảng cách,
chỉ còn “ ta với ta” hai người đã là
một gắn bó hoà hợp, vui vẻ Tình
bạn sâu sắc trong sáng vựơt lên trên
nhuẽng vật chất tầm thường
?Em đã gặp cụm từ “ta với ta “
trong VB nào ? Hãy so sánh cụm từ
ở hai VB ?
-Văn bản “ Bạn đến chơi nhà” hai từ
ta chỉ hai người , sự hoà hợp gắn bó
mật thiết giữa hai con người trong
một tình bạn chung thuỷ
ở VB “ Qua ĐN” hai từ ta chỉ một
người – một tâm trạng Đó là nỗi cô
đơn thăm thẳm của con người giữa
không gian bao la hùng vĩ đến rợn
ngợp nỗi khoải càng khắc khoải,
thấm thía, xót xa
cách nói trào lộng, đùa vui
HS cùng bàn luận suy nghĩ
Ta: Chủ nhà ( tác giả )
Ta: khách ( bạn )
HS cùng bàn luận suy nghĩ
-Nghệ thuật: cách nói trào
lộng, đùa vui
Trọng tình nghĩa hơn vật chất, tin ở sự cao cả của tình bạn
3 Cảm nghĩ về tình bạn
Ta: Chủ nhà ( tác giả ) Ta: khách ( bạn )
Chủ khách không còn khoảng cách, chỉ còn “ ta với ta” hai người đã là một gắn bó hoà hợp, vui vẻ Tình bạn sâu sắc trong sáng vựơt
Trang 7HS cùng bàn luận suy nghĩ
lên trên vật chất tầm thường
? Nêu biện pháp nghệ thuật được sử
dụng trong bài thơ?
-Hệ thống từ ngữ, hình ảnh thơ gần
gũi, dân dã bài thơ có cái trong
sáng, thân tình, mộc mạc của TB,
gần gũi với người đọc
? Nội dung ?
-Qua bài thơ thể hiện Nguyễn
Khuyến là người hồn nhiên, dân dã,
trong sáng Tình bạn của ông là tình
bạn chân thành, ấm áp, bền chặt dựa
trên những giá trị tinh thần
HS cùng bàn luận suy nghĩ
HS đọc ghi nhớ trong SGK
III- Tổng kết
1 Nghệ thuật
2 Nội dung:
* Ghi nhớ ( SGK )
- Tìm những câu ca dao, thành ngữ,
tục ngữ nói về tình bạn
Trang 8- Có ý kiến cho rằng bài thơ không
chỉ ca ngợi tình bạn mà còn gợi ra
không khí làng quê ở ĐBBB ý kiến
của em ?
HS trả lời
3.củng cố
- Có ý kiến cho rằng bài thơ không chỉ ca ngợi tình bạn mà còn gợi ra không khí làng quê, vườn xanh, cây trái làng quê Việt Nam thật tài tình Cho biết ý kiến của em
4 dặn dò :
- Học thuộc bài thơ, ghi nhớ Nội dung và nghệ thuật bài thơ.Làm bài tập1(l tập)
- Làm bài viết số 2 – văn biểu cảm
- Ôn lại kiến thức về cách làm bài văn biểu cảm