Văn bản: NGẪU NHIÊN VIẾT NHÂN BUỔI MỚI VỀ QUÊ -Hạ Tri Chương-A- Mục tiêu bài học:Giúp HS: - Thấy được tính độc đáo trong việc thể hiện tình cảm quê hương sâu nặng của nhà thơ.. Trình b
Trang 1Văn bản: NGẪU NHIÊN VIẾT NHÂN BUỔI MỚI VỀ QUÊ
-Hạ Tri
Chương-A- Mục tiêu bài học:Giúp HS:
- Thấy được tính độc đáo trong việc thể hiện tình cảm quê hương sâu nặng của nhà thơ
- Bước đầu nhận biết phép đối trong câu cùng tác dụng của nó
- Luyện đọc và phân tích thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật
B- Chuẩn bị:
- Gv: Bảng phụ chép bản phiên âm và giải nghĩa yếu tố Hán Việt.Những điều cần lưu ý: Khi giảng bài này cần so sánh với bài Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh để làm nổi bật chỗ giống nhau cũng như chỗ khác nhau giữa 2 bài
-Hs:Bài soạn
C- Tiến trình lên lớp:
I- HĐ1:Khởi động(5 phút)
1.Ổn định lớp
2.Kiểm tra:
Đọc thuộc lòng bản phiên âm và bản dịch thơ bài Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh Bài thơ được viết theo thể thơ nào? Trình bày hiểu biết của em về thể thơ
đó
3.Bài mới:
Xa quê nhớ quê là chủ đề quen thuộc trong thơ cổ trung đại phương Đông ở bài Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh thì nỗi nhớ quê được thể hiện qua nỗi sầu xa
xứ Còn ở bài Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê thì tình quê lại được thể hiện ngay lúc vừa mới đặt chân tới quê nhà Đó chính là tình huống tạo nên tính độc đáo của bài thơ
II-HĐ2:Đọc – Hiểu văn bản(25 phút)
Trang 2Hoạt động của thầy - trò Nội dung kiến thức
- Dựa vào phần chú thích, em hãy nêu 1 vài nét
về tác giả Hạ Tri Chương?
- Bài thơ ra đời trong hoàn cảnh nào?
+Gv: Hạ Tri Trương đỗ tiến sĩ năm 36 tuổi và
làm quan 50 năm dưới triều vua Đường Huyền
Tông Đến năm 86 tuổi mới cáo quan nghỉ hưu,
trở về quê hương Vừa đặt chân tới làng thì gặp
1 sự việc bất ngờ khiến ông xúc động Thế là
ông ngẫu hứng viết bài thơ này
+Hd đọc: giọng chậm, buồn, câu 3 đọc giọng
hơi ngạc nhiên, câu 4 giọng hỏi, cao hơn và hơi
nhấn mạnh thêm 1 chút ở các tiếng: nào, chơi
- Chú thích yếu tố HV (bảng phụ)
- Dựa vào số câu, số tiếng trong bài thơ, em hãy
cho biết bài thơ được sáng tác theo thể thơ nào ?
+Gv: Phân tích bài thơ theo bố cục 2/2
+Hs đọc 2 câu đầu
- Hai câu thơ đầu là tả hay kể? Kể và tả về ai, về
những vấn đề gì? (Kể và tả về bản thân)
- Em hiểu thế nào là giọng quê? (là chất quê,
hồn quê biểu hiện trong giọng nói của con
người)
- Giọng quê không đổi điều đó có ý nghĩa gì ?
(vẫn giữ được bản sắc quê hương, không thay
đổi)
- Biện pháp nghệ thuật nào được sử dụng ở đây?
Tác dụng của biện pháp nghệ thuật đó? (Đối
A-Tìm hiểu bài:
I- Tác giả – Tác phẩm:
1- Tác giả: Hạ Tri Chương (659-744).
- Là 1 trong những thi sĩ lớn của thời Đường
- 965 ông đỗ tiến sĩ và là đại quan của triều Đường
- Thơ của ông thanh đạm, nhẹ nhàng, gợi cảm biểu lộ 1 trái tim nhân hậu đáng yêu
2- Tác phẩm:
- Bài thơ được viết khi ông cáo quan về quê nghỉ hưu
II- Kết cấu:
*Thể thơ: Thất ngôn tứ tuyệt.
III-Phân tích:
1- Hai câu thơ đầu (Khai-Thừa):
- Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi, Hương âm vô cải, mấn mao tồi
- Khi đi trẻ, lúc về già, Giọng quê vẫn thế, tóc đà khác bao
->Sử dụng từ trái nghĩa và hình ảnh đối
Trang 3giữa các vế trong câu gọi là tiểu đối - Vừa làm
cho câu văn cân đối, nhịp nhàng, vừa khái quát
được quãng đời xa quê và làm nổi bật sự thay
đổi về vóc dáng và tuổi tác, đồng thời bước đầu
hé lộ tình cảm quê hương của nhà thơ)
- Em có nhận xét gì về các hình ảnh, chi tiết
được kể và tả ở đây? Tác dụng của nó?
- Xa quê lâu, ở con người nhà thơ, cái gì thay
đổi theo thời gian, cái gì không đổi? (Mái tóc đã
thay đổi theo thời gian, còn giọng quê thì không
thay đổi)
- Sự đổi và không đổi đó có ý nghĩa gì?
- Gv: Câu 1 là tự sự để biểu cảm, còn câu 2 là
miêu tả để biểu cảm Đây là phương thức bộc lộ
tình cảm 1 cách gián tiếp Ngôn từ và hình ảnh
cứ nhẹ nhàng cất lên 1 cách thấm thía biết bao
cảm xúc, nghe như đằng sau có tiếng thở dài
Nhà thơ nhìn thấy quê hương, cất tiếng nói theo
giọng của quê hương, rồi tự ngắm mình, thấy
mình thay đổi nhiều quá trước quê hương, làng
xóm
+ Hs đọc 2 câu cuối
- Hai câu này là kể hay tả? Kể việc gì?
- Khi vừa về đến làng hình ảnh đầu tiên mà tác
giả gặp là ai? Vì sao tác giả lại kể về bọn trẻ
con? (Bọn trẻ là người làng, là sự sống của làng,
là hình ảnh tương lai của làng, chúng chân thật,
hồn nhiên)
- Với tác giả, ấn tượng rõ nhất của bọn trẻ là gì?
(thấy lạ không chào mà lại hỏi)
- Tại sao với tác giả đó là ấn tượng rõ nhất?
- Tác giả kể chuyện khi mới về làng để nhằm
mục đích gì?
-> Sử dụng hình ảnh chi tiết vừa chân thực, vừa tượng trưng -> Làm nổi bật tình cảm gắn bó với quê hương
=> Khẳng định sự bền bỉ của tình cảm con người đối với quê hương
2- Hai câu cuối (Chuyển - Hợp):
- Nhi đồng tương kiến, bất tương thức, Tiếu vấn: Khách tòng hà xứ lai?
- Trẻ con nhìn lạ không chào Hỏi rằng: Khách ở chốn nào lại chơi?
-> Kể chuyện khi về tới làng quê
-> Hình ảnh bọn trẻ gợi nhớ thời niên thiếu và
Trang 4III-HĐ3 Tổng kết(5 phút)
- Em hãy nêu những nét đặc sắc về ND và NT
của bài thơ?
- Hs đọc ghi nhớ
IV-HĐ5 :Luyện tập, củng cố(5 phút)
- Đọc thuộc lòng và diễn cảm bài thơ
V-HĐ5:Đánh giá ( 3 phút)
-Qua bài thơ em có cảm nhận điều gì về tình
cảm của tác giả đối với quê hương?
VI-HĐ6:Dặn dò(2 phút)
-VN học thuộc lòng bài thơ, soạn bài “Từ trái
nghĩa”
gợi bản sắc tốt đẹp của quê hương -> Gợi nỗi buồn vì xa quê quá lâu, thành ra xa lạ với quê
=> Biểu hiện tình cảm quê hương thắm thiết, bền bỉ
IV-Tổng kết:
*Ghi nhớ: sgk (128 )
B- Luyện tập: