Kiến thức : - Hệ thống hóa những tác phẩm trữ tình dân gian, trung đại, hiện đại đã học ở học kỳ 1 lớp 7, từ đó hiểu rõ hơn, sâu hơn giá trị nội dung, nghệ thuật của chúng.Kn tp trữ tình
Trang 1BÀI 16 - TIẾT 66+67- VH: ÔN TẬP TÁC PHẨM TRỮ TÌNH
A Mục tiêu cần đạt :
1 Kiến thức :
- Hệ thống hóa những tác phẩm trữ tình dân gian, trung đại, hiện đại đã học ở học kỳ 1 lớp 7, từ đó hiểu rõ hơn, sâu hơn giá trị nội dung, nghệ thuật của chúng.Kn tp trữ tình, thơ trữ tình,đặc điểm chủ yếu của thơ trữ tình,thể thơ trữ tình
2 Kĩ năng :
- Rèn kĩ năng ghi nhớ, hệ thống hóa, tổng hợp, phân tích, chứng minh, cảm nhận phân tích tp trữ tình
3 Thái độ :
- Giáo dục tư tưởng tình cảm cho học sinh thông qua tác phẩm
B
Chuẩn bị:
- Gv: Soạn, thống kê
- Hs: ôn tập
C Tiến trình lên lớp
1 ổn định tổ chức.
2 Bài cũ: ?Hãy kể tên một số tác phẩm trữ tình mà em đã học?
3 Tổ chức các hoạt động dạy và học:
Hoạt động 1:* Giới thiệu bài Các em đã được học rất nhiều các tác phẩm trữ tình Để củng cố kiến thức về tác phẩm trữ tình cũng như rèn các kĩ năng nhận biết, cảm thụ, hôm nay chúng ta cùng ôn tập.
Hoạt động 2: Thống kê tác phẩm trữ
tình
1 Một số tác phẩm trữ tình đã học
Trang 2- Giáo viên yêu cầu học sinh kẻ bảng
Trả lời các câu hỏi sgk: Tìm tên tác giả,
nội dung, thể loại của các tác phẩm trữ
tình rồi khớp vào bảng
- Học sinh trả lời
- Nhận xét
- Gv kết luận
1 Phò giá về kinh Trần Quang
Khải
Ngũ ngôn
tứ tuyệt
Hào khí chiến thắng và khát vọng thái bình thịnh trị
2 Sông núi nước
Nam
Thất ngôn tứ tuyệt
Ý thức độc lập tự chủ và quyết tâm tiêu diệt địch
3 Bài ca Côn Sơn Nguyễn Trãi Lục bát Nhân cách thanh cao và
sự giao hoà tuyệt đối với thiên nhiên
4 Sau phút chia li Đặng Trần Côn Song thất
lục bát
Tố cáo chiến tranh phi nghĩa, khát vọng hạnh phúc lứa đôi
Thanh Quan
Thất ngôn bát cú
Nỗi nhớ thương quá khứ
đi đôi với nỗi buồn cô đơn… hoang sơ
6 Cảm nghĩ trong
đêm thanh tĩnh
tứ tuyệt
Tình cảm quê hương sâu lắng qua khoảnh khắc
Trang 3đêm vắng.
7 Ngẫu nhiên viết
nhân buổi mới về
quê
Hạ Tri Chương Thất
ngôn tứ tuyệt
Tình cảm quê hương chân thành pha chút xót
xa lúc mới về quê
8 Bài ca nhà tranh
bị gió thu phá
Đỗ Phủ Cổ phong Tinh thần nhân đạo và
lòng vị tha ca cả
9 Bạn đến chơi nhà Nguyễn
Khuyến
Thất ngôn bát cú
Tình bạn chân thanh, thắm thiết, tri âm tri kỉ
10 Buổi chiều đứng ở
phủ…
Trần Nhân Tông
Thất ngôn tứ tuyệt
Sự hoà hợp thiên nhiên-con người, tâm hồn gắn
bó máu thịt với quê hương
ngôn tứ tuyệt
Tình cảm yêu thiên nhiên, yêu nước sâu nặng
và phong thái ung dung, lạc quan của Hồ Chí Minh
12 Rằm tháng giêng
13 Tiếng gà trưa Xuân Quuỳnh 5 tiếng Tình cảm quê hương qua
những kỷ niệm đẹp của tuổi thơ
Hoạt động 3: Tìm những ý kiến
mà em cho là không chính xác
2 Tìm những ý kiến mà em cho là không chính xác
Trang 4- HS chỉ ra những ý kiến không
đúng
- Gv giải thích các ý đúng.
Thơ trữ tình , ca dao trữ tình, tuỳ
bút đều thuộc văn bản biểu cảm.
Nói cách khác văn bản trữ tình
không nhất thiết phải là thơ, có
thể là văn xuôi vì “ trữ tình” là
bộc lộ tình cảm, cảm xúc.
VD: Tuỳ bút: Mùa xuân của tôi,
Sài Gòn tôi yêu.
Trong thơ cũng có nhiều loại khác
nhau Ví dụ: thơ trữ tình: Bài ca
Côn Sơn, Rằm tháng giêng….
Thơ tự sự: Lượm, Đêm nay Bác
không ngủ
Truyện thơ: Ví dụ: Truyện Kiều,
Lục Vân Tiên
- Thơ trữ tình cũng như các văn
bản biểu cảm khác đều có thể
biểu cảm theo lối trực tiếp hoặc
gián tiếp (miêu tả, lập luận, tự
sự…)
Hoạt động 4: Điền vào chỗ
trống
H: Tập điền từ vào chỗ trống
G: Tổng kết lại ghi nhớ ở SGK
a, Đã là thơ thì nhất thiết chỉ được dùng phương thức biểu cảm
e, Thơ trữ tình chỉ được dùng lối nói trực tiếp
để biểu hiện tình cảm, cảm xúc
i, Thơ trữ tình phải có một cốt truyện hay và một hệ thóng nhân vật đa dạng
k, Thơ trữ tình phải có một hệ thống lập luận chặt chẽ
3 Điền vào chỗ trống
a, Tập thể và truyền miệng
b, lục bát
c, so sánh, nhân hóa, ẩn dụ
+ Ghi nhớ( sgk)
Trang 5G: Gọi HS đọc
Hoạt động của thầy và trò Nội dung chính
Tiết 2:
Hoạt động 1: Hướng dẫn học sinh
làm bài tập luyện tập
H: Đọc những câu thơ của Nguyễn Trãi
và nói rõ nội dung trữ tình và hình thức
thể hiện của những câu thơ đó?
H: Làm việc theo nhóm.
G? So sánh tình huống thể hiện tình
yêu quê hương và cách thể hiện tình
cảm đó trong hai bài thơ cảm nghĩ
trong đêm thanh tĩnh và Ngẫu nhiên
viết nhân buổi mới về quê?
- Đây là hai bài thơ mới học nên học
sinh dễ dàng so sánh được.
G? So sánh cảnh vật được miêu tả và
tình cảm được biểu hiện trong hai bài
thơ: Đem dõ thuyền ở Phong Kiều và
bài thơ: Rằm tháng giêng
4; Luyện tập:
Bài 1: Nói rõ nội dung trữ tình và hình
thức thể hiện của các câu thơ
- câu thơ thứ nhất, thứ hai làm toát lên nỗi
lo buồn sâu lắng
- Hình thức thể hiện:
+ Câu 1: biểu cảm trực tiếp + Câu 2: Biểu cảm gián tiếp
Bài 2 So sánh:
- Bài: Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh: tình cảm được biểu hiện trong lúc xa quê.Biểu cảm trực tiếp, thể hiện sự nhẹ nhàng, sâu lắng
- Bài: Hồi hương ngẫu thư :Tình cảm được biểu hiện lúc mới đặt chân về quê.Biểu cảm gián tiếp, đượm màu sắc hóm hỉnh mà ngậm ngùi
Bài 3: So sánh:
+ Giống nhau: đều có đêm khuya, trăng, thuyền, dòng sông
+ Khác nhau: a.Cảnh vật miêu tả
- Bài “ Phong Kiều dạ bạc”: cảnh buồn
Trang 6H: XĐ
GV nhận xét
hiu hắt, vắng lặng, ảm đạm trong đêm trăng mờ trên bến Phong Kiều
- Nguyên tiêu: Cảnh bao la, bát ngát, tràn đầy ánh trăng sáng, đầy sắc xuân, dào dạt sức sống
b.Tình cảm được thể hiện
- Phong Kiều dạ bạc: buồn, cô đơn ( kẻ lữ khách không ngủ vì nỗi buồn xa xứ)
- Nguyên tiêu: ung dung, lạc quan, thanh thản…(người chiến sĩ vừa hoàn thành công việc trong đại của đất nước, của dân tộc.)
Bài 4
- Câu đúng: b,c,e
- Câu sai: a,d
Hoạt động 2: Củng cố:
Hoạt động 3 Dặn dò- HDTH:
- Ôn tập lại nội dung, tình cảm thể hiện của các tác phẩm trữ tình
- Ôn tập phần tiếng Việt
Rút kinh nghiệm: