Giáo án Ngữ văn 7 bài 18: Tìm hiểu chung về văn nghị luận

MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT: - Hiểu được nhu cầu nghị luận trong đời sống và đặc điểm chung của văn bản nghị luận.. - Bước đầu biết cách vận dụng những kiến thức về văn nghị luận vào đọc - hiểu văn

Tập Làm Văn: TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN NGHỊ LUẬN

I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:

- Hiểu được nhu cầu nghị luận trong đời sống và đặc điểm chung của văn bản

nghị luận

- Bước đầu biết cách vận dụng những kiến thức về văn nghị luận vào đọc - hiểu

văn bản

II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG:

1 Kiến thức:

- Khái niệm văn bản nghị luận

- Nhu cầu nghị luận trong đời sống

- Những đặc điểm chung của văn bản nghị luận

2 Kĩ năng:

a Kỹ năng chuyên môn:

- Nhận biết văn bản nghị luận khí đọc sách báo, chuẩn bị để tiếp tục tìm hiểu sâu

kĩ hơn kiểu văn bản

quan trọng này

b Kỹ năng sống:

- Suy nghĩ phê phán, sáng tạo: phân tích bình luận và đưa ra ý kiến cá nhân về đặc điểm bố cục,

phương pháp làm bài văn nghị luận

- Ra quyết định lựa chọn : lựa chọ cách lập luận, lấy dẫn chứng khi tạo lập và giao tiếp hiệu quả bằng

văn nghị luận

3 Thái độ:

- Thấy được tầm quan trọng của thể loại văn nghị luận

III PHƯƠNG PHÁP:

- Vấn đáp kết hợp thực hành, thảo luận nhóm

IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:

1 Ổn định :

2 Kiểm tra bài cũ Kiểm tra việc soạn bài của hs

3 Bài mới : GV giới thiệu bài

- Văn nghị luận là một trong những kiểu văn bản quan trọng trong đời

sống xã hội của con người, có vai trò rèn luyện tư duy, năng lực biểu đạt những quan niệm, tư tưởng sâu sắc trước đời sống Vậy văn nghị luận là gì ? khi nào chúng ta có nhu cầu nghị luận ? Tiết học này, sẽ trả lời cho câu hỏi đó

* HOẠT ĐỘNG 1 : Tìm hiểu Nhu cầu

nghị luận

? Trong cuộc sống hàng ngày, em có

thường gặp các vấn đề và câu hỏi kiểu

như: Vì sao em đi học hoặc vì sao con

người cần phải có bạn bè không ?

- HS: Rất thường gặp

? Em hãy nêu một số câu hỏi khác về

những vấn đề tương tự ?Vì sao em thích

đọc sách ?Vì sao em thích xem phim?

Làm thế nào để học giỏi môn ngữ văn ?

? Gặp các vấn đề và câu hỏi loại đó, em

có thể trả lời bằng các kiểu vb đã học

I TÌM HIỂU CHUNG:

1 Nhu cầu nghị luận.

không ? Vì sao ?

- HS: Thảo luận, trình bày

- Không thể vì: Tự sự là thuật lại, kể câu

chuyện dù đời thường hay tưởng tượng,

dù hấp dẫn, sinh động đến đâu cũng

mang tính cụ thể – hình ảnh, vẫn chưa có

sức thuyết phục

- Miêu tả là dựng chân dung cảnh, người,

vật, sự vật,

sinh hoạt cũng tương tự như tự sự

- Biểu cảm đánh giá đã ít nhiều cần dùng

lí lẽ, lập luận nhưng chủ yếu vẫn là cảm

xúc, tình cảm, tâm trạng mang nặng tính

chủ quan và cảm tính nên cũng không có

khả năng giải quyết các vấn đề trên 1

cách thấu đáo

? Để trả lời những câu hỏi như thế, hằng

ngày trên báo chí, qua đài phát thanh,

truyền hình, em thường gặp những kiểu

vb nào? Hãy kể tên một vài kiểu vb mà

em biết ?

- HS: Bình luận , xã luận , bình luận thời

sự , bình luận thể thao , các mục nghiên

cứu , phê bình , hội thảo khoa học …

Hs đọc vb “ Chống nạn thất học “ của

HCM

? Bác viết bài này nhằm mục đích gì ?

Bác viết cho ai đọc, ai thực hiện ? để

thực hiện mục đích ấy , bài viết nêu

những ý kiến như thế nào ? Những ý

kiến ấy diễn đạt thành những luận điểm

nào? Tìm những câu văn mang luận

điểm đó ? ( HSTLN)

? Để ý kiến có sức thuyết phục, bài viết

đã nêu lên lí lẽ nào ? Hãy liệt kê các lí lẽ

ấy ?

? Tác giả có thể thực hiện mục đích của

mình bằng văn kể chuyện, miêu tả, biểu

cảm hay không

? Vâỵ em hiểu thế nào là văn nghị luận ?

( ghi nhớ sgk)

- GV: Như vậy văn nghị luận tồn tại khắp

nơi

*HOẠT ĐỘNG 2 : Hướng dẫn HS

luyện tập

- HS đọc phần luyện tập bài tập 1

- Thảo Luận nhóm câu hỏi sgk

*Bài tập 2 : Bố cục của vb trên

Bài văn này chỉ có bố cục 2 phần

+ Phần 1 : từ đầu đến nguy hiểm

+ Phần hai phần còn lại

? Bài tập 2 yêu cầu điều gì ? (HSTLN)

- Bài tập 4 HS đọc vb Biển Hồ

? Vb đó tự sự hay nghị luận ?

2 Thế nào là văn nghị luận

* Văn bản: “ Chống nạn thất học “ của

HCM

- Mục đích Bác viết bài này là chống giặc dốt , đối tượng Bác hướng tới là quốc dân

VN – toàn thể nhân dân VN

- Luận điểm: Một trong những công việc phải thực hiện cấp tốc lúc này là: nâng cao dân trí

+ Những câu mang luận điểm đó

- Chính sách ngu dân của thực dân pháp đã làm cho hầu hết người VN mù chữ

- Phải biết đọc, biết viết chữ quốc ngữ thì mới có kiến thức để tham gia xd tổ quốc

- Làm cách nào để nhanh chóng biết chữ quốc ngữ ? những điều kịên tiến hành công việc

* Ghi nhớ: sgk

II LUYỆN TẬP:

Bài tập 1

- Đây là 1 bài văn nghị luận vì nhan đề là 1

ý kiến , một luận điểm Mở bài là nghị luận kết bài là nghị luận, Thân bài trình bày những thói quen xấu cần loại bỏ Bài viết

gọn

+ Ý kiến đề xuất của tác giả: Cần chống lại những thói quen xấu và tạo ra những thói

quen tốt trong đời sống xã hội.

+ Ý kiến đó được thể hiện bằng những câu sau : có thói quen tốt và thói quen xấu có người biết phân biệt

+ Tác giả đưa ra những lí lẽ dẫn chứng

- Thói quen tốt: Luôn dậy sớm, luôn đúng hẹn, giữ lời hứa, luôn đọc sách

- Thói quen xấu: Hút thuốc là, hay cáu giận,

mất trật tự, gạt tàn thuốc bừa bãi ra cả nhà, vứt rác bừa bãi ( ăn chuối xong là vứt toẹt

cái vỏ ra cửa, ra đường …) những nơi khuất, nơi công cộng, rác

đâỳ rẫy, ném bừa chai, cốc vỡ ra đường rất nguy hiểm

+ Bài viết này nhằm giải quyết vấn đề có trong thực tế khắp cả nước ta Chúng ta tán thành với ý kiến trong bài viết vì những ý kiến giải thích của tác giả nêu đều đúng đắn , cụ thể ốt xấu… nhưng đã thành thói quen …xã hội

VI CỦNG CỐ, DẶN DÒ,HƯỚNG DẪN TỰ HỌC

- Trong cuộc sống ta thường gặp văn nghị luận dưới dạng nào ? Văn nghị luận

là gì ?

- Học kĩ ghi nhớ Tìm thêm 1 số tư liệu mà bài tập 3 yêu cầu

- Chuẩn bị bài: Tục ngữ về con người và xã hội

Ngày soạn: 10/ 1/ 2012

Ngày dạy: 12/ 1/ 2012

TIẾT 76

Tập Làm Văn: TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN NGHỊ LUẬN

( tiếp )

I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:

- Hiểu được nhu cầu nghị luận trong đời sống và đặc điểm chung của văn bản

nghị luận

- Bước đầu biết cách vận dụng những kiến thức về văn nghị luận vào đọc - hiểu

văn bản

II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG:

1 Kiến thức:

- Khái niệm văn bản nghị luận

- Nhu cầu nghị luận trong đời sống

- Những đặc điểm chung của văn bản nghị luận

2 Kĩ năng:

a Kỹ năng chuyên môn:

- Nhận biết văn bản nghị luận khí đọc sách báo, chuẩn bị để tiếp tục tìm hiểu sâu

kĩ hơn kiểu văn bản

quan trọng này

b Kỹ năng sống:

- Suy nghĩ phê phán, sáng tạo: phân tích bình luận và đưa ra ý kiến cá nhân về đặc điểm bố cục,

phương pháp làm bài văn nghị luận

- Ra quyết định lựa chọn : lựa chọ cách lập luận, lấy dẫn chứng khi tạo lập và giao tiếp hiệu quả bằng

văn nghị luận

3 Thái độ:

- Thấy được tầm quan trọng của thể loại văn nghị luận

III PHƯƠNG PHÁP:

- Vấn đáp kết hợp thực hành, thảo luận nhóm

IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:

1 Ổn định :

2 Kiểm tra bài cũ Kiểm tra việc soạn bài của hs

3 Bài mới :

HĐ2 Hình thành kiến mới (20 phút)

Hoạt động của thầy-trò Nội dung kiến thức

*Hs thảo luận câu hỏi trong phần I.1

-Trong đ.s em có thường gặp các v.đề và câu hỏi

kiểu như dưới đây không: Vì sao em đi học ? Vì

sao con ng cần phải có bạn ? Theo em như thế nào

là sống đẹp ? Trẻ em hút thuốc lá là tốt hay xấu,

lợi hay hại ? (Trong đ.s ta vẫn thường gặp n v.đề

như đã nêu ra).

A- Tìm hiểu bài:

I-Nhu cầu nghị luận và văn bản nghị luận:

1-Nhu cầu nghị luận:

-Kiểu văn bản nghị luận như:

-Hãy nêu thêm các câu hỏi về n v.đề tương tự ?

-Gặp các v.đề và câu hỏi loại đó, em có thể trả lời

bằng các kiểu văn bản đã học như kể chuyện,

miêu tả, biểu cảm hay không ? Hãy giải thích vì

sao ? (Không- Vì bản thân câu hỏi phải trả lời

bằng lí lẽ,phải sd khái niệm mới phù hợp).

-Để trả lời n câu hỏi như thế, hàng ngày trên báo

chí, qua đài phát thanh, truyền hình, em thường

gặp n kiểu văn bản nào ? Hãy kể tên 1 vài kiểu

văn bản mà em biết

-Trong đời sống ta thg gặp văn nghị luận dưới n

dạng nào

+Hs đọc văn bản: Chống nạn thất học

-Bác Hồ viét bài này để nhằm mục đích gì ?

(Bác nói với dân: trong những việc cần làm ngay

là nâng cao dân trí)

-Để thực hiện mục đích ấy, bài viết nêu ra n ý kiến

nào ? Những ý kiến ấy được diễn đạt thành n luận

điểm nào?

-Để ý kiến có sức thuyết phục, bài viết đã nêu lên

n lí lẽ nào ? Hãy liệt kê n lí lẽ ấy ?

-Tác giả có thể thực hiện mục đích của mình bằng

văn tự sự, miêu tả, biểu cảm không ? Vì sao ?

(V.đề này không thể thực hiện bằng văn tự sự,

miêu tả, biểu cảm Vì những kiểu văn bản này

không thể diễn đạt được mục đích của ng viết).

-Vậy v.đề này cần phải thực hiện bằng kiểu văn

bản nào

Nêu gương sáng trong h.tập và

LĐ

N sự kiện xảy ra có liên quan đến đ.s

Tình trạng vi phạm luật trong xây dựng, sd đất, nhà

�Trong đời sống, ta thg gặp văn nghị luận dưới dạng các ý kiến nêu ra trong cuộc họp, các bài xã luận, bình luận, bài phát biểu ý kiến trên báo chí,

2-Thế nào là văn nghị luận:

*Văn bản: Chống nạn thất học a-Luận điểm:

+Mọi ng VN phải hiểu biết q.lợi

và bổn phận của mình

+Có k.thức mới có thể tham gia vào công việc XD nc nhà

b-Lí lẽ:

-Tình trạng thất học, lạc hậu trước CM/8 do ĐQ gây nên

-Đ.kiện trước hết cần phải có là n.dân phải biết đọc, biết viết mới thanh toán được nạn dốt nát, lạc hậu

-Việc “chống nạn thất học” có thể thực hiện được vì n.dân ta rất yêu nước và hiếu học

-Em hiểu thế nào là văn nghị luận ?

+Gv: Những tư tưởng, q.điểm trong bài văn

nghị luận phải hướng tới giải quyết n v.đề đặt ra

trong đ.s thì mới có ý nghĩa.

III- HĐ3 Tổng kết (3 phút)

-Thế nào là văn bản nghị luận?

-Hs đọc ghi nhớ.

IV- HĐ4 Luyệntập (10 phút)

+Hs đọc bài văn

-Đây có phải là bài văn nghị luận không ? Vì sao ?

-Tác giả đề xuất ý kiến gì ? Những dòng câu nào

thể hiện ý kiến đó ?

-Để thuyết phục ng đọc, tác giả nêu ra n lí lẽ và

dẫn chứng nào ?

-Em có nhận xét gì về n lí lẽ và d.chứng mà tác

giả đưa ra ở đây ? (Lĩ lẽ đưa ra rất thuyết phục,

d.chứng rõ ràng, cụ thể).

-Bài nghị luận này có nhằm giải quyết v.đề có

trong thực tế hay không ?

c-Không dùng văn tự sự, miêu

tả, biểu cảm

Phải dùng văn nghị luận

�Văn nghị luận: là văn được viết ra nhằm xác lập cho ng đọc,

ng nghe 1 tư tưởng, q.điểm nào

đó Muốn thế văn nghị luận phải

có luận điểm rõ ràng, có lí lẽ, d.chứng thuyết phục

II-Tổng kết:( Ghi nhớ

Sgk/trang9)

B-Luyện tập:

Bài1- Cần tạo ra thói quen tốt trong đời sống xã hội.

a-Đây là bài văn nghị luận

Vì ngay nhan đề của bài đã có t.chất nghị luận

b-Tác giả đề xuất ý kiến: Tạo nên thói quen tốt như dậy sớm, luôn đúng hẹn, luôn đọc sách,

bỏ thói quen xấu như hay cáu giận, mất trật tự, vứt rác bừa bãi,

-Lĩ lẽ: Thói quen xấu dễ nhiễm, tạo thói quen tốt rất khó Nhưng mỗi ng, mỗi g.đình hãy tự xem xét lại mình để tạo ra nếp sống đẹp, văn minh cho XH

-Dẫn chứng: thói quen gạt tàn bừa bãi ra nhà, thói quen vứt rác bừa bãi

c-Bài nghị luận g.quyết v.đề rất

-Em hãy tìm hiểu bố cục của bài văn trên ?

+Hs đọc văn bản: Hai biển hồ

-Văn bản em vừa đọc là văn bản tự sự hay nghị

luận ?

V-HĐ5 Đánh giá (5 phút)

- Văn nghị luận được viết ra nhằm mục đích gì?

-Văn nghị luận có gì khác so với văn miêu tả, tự

sự và biểu cảm?

VI-HĐ6 Dặn dò (2 phút)

-VN học bài

-Soạn bài “Tục ngữ về con người và xã hội” câu

hỏi 1, 2, 3, 4

thực tế, cho nên mọi ng rất tán thành

Bài2-Bố cục: 3 phần.

-MB: Tác giả nêu thói quen tốt

và xấu, nói qua vài nét về thói quen tốt

-TB: Tác giả kể ra thói quen xấu cần loại bỏ

-KB: Nghị luận về tạo thói quen tốt rất khó, nhiiễm thói quen xấu thì dễ, cần làm gì để tạo nếp sống văn minh

Bài3- Hai biển hồ.

-Là văn bản tự sự để nghị luận Hai cái hồ có ý nghĩa tượng trưng, từ đó mà nghĩ đến 2 cách sống của con người

*************************************************