Kĩ năng: - Rèn kĩ năng nhận biết văn bản nghị luận khi đọc sách báo, chuẩn bị để tiếp tục tìm hiếu sâu, kĩ hơn về kiểu văn bản quan trọng này.. Trong đời sống em có thường gặp các vấn đề
Trang 1Tập làm văn: TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN NGHỊ LUẬN
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
1 Kiến thức: - Khái niệm văn bản nghị luận.
- Nhu cầu nghị luận trong đời sống
- Những đặc điểm chung của văn bản nghị luận
2 Kĩ năng:
- Rèn kĩ năng nhận biết văn bản nghị luận khi đọc sách báo, chuẩn bị để tiếp tục tìm hiếu sâu, kĩ hơn về kiểu văn bản quan trọng này
3 Thái độ: Yêu thích bộ môn Học tập tự giác, tích cực.
4 Tích hợp: Giáo dục kĩ năng sống
- Ra quyết định lựa chọn: Lựa chọn cách lập luận, lấy dẫn chứng
- Tạo lập và giao tiếp hiệu quả bằng văn nghị luận
B CHUẨN BỊ:
1 Giáo viên: Nghiên cứu bài Soạn bài chu đáo
a Phương tiện dạy học: Máy chiếu Bảng phụ.
- Một số ví dụ cho bài học
b Các phương pháp/ kĩ thuật dạy học tích cực có thể sử dụng.
- Động não: HS suy nghĩ, phân tích các ví dụ để rút ra những bài học thiết thực
về văn bản nghị luận
- Thảo luận, trao đổi để xác định đặc điểm, cách làm bài văn nghị luận
- Thực hành có hướng dẫn: sử dụng văn bản nghị luận theo những tình huống
cụ thể
2 Học sinh: Học bài Đọc kĩ và soạn bài theo câu hỏi SGK.
Trang 2C TIẾN TRÌNH LÊN LỚP.
1 Ổn định tổ chức:
2 Kiểm tra bài cũ:
3 Bài mới: * Hoạt động 1: Giới thiệu bài mới
*Hoạt động 2: Nhu cầu nghị luận và văn bản
nghị luận
Hs thảo luận câu hỏi trong phần I.1
? Trong đời sống em có thường gặp các vấn đề và
câu hỏi kiểu như dưới đây không: Vì sao em đi
học ? Vì sao con người cần phải có bạn ? Theo em
như thế nào là sống đẹp ? Trẻ em hút thuốc lá là
tốt hay xấu, lợi hay hại ? (Trong đời sống ta vẫn
thường gặp những vấn đề như đã nêu ra).
? Hãy nêu thêm các câu hỏi về những vấn đề
tương tự ?
? Gặp các vấn đề và câu hỏi loại đó, em có thể trả
lời bằng các kiểu văn bản đã học như kể chuyện,
miêu tả, biểu cảm hay không ? Hãy giải thích vì
sao ? (Không - Vì bản thân câu hỏi phải trả lời
bằng lí lẽ, phải sử dụng khái niệm mới phù hợp).
? Để trả lời những câu hỏi như thế, hàng ngày trên
báo chí, qua đài phát thanh, truyền hình, em
thường gặp những kiểu văn bản nào ? Hãy kể tên
một vài kiểu văn bản mà em biết?
? Trong đời sống ta thương gặp văn nghị luận
dưới những dạng nào
I Nhu cầu nghị luận và văn bản nghị luận:
1 Nhu cầu nghị luận:
- Kiểu văn bản nghị luận như:
Nêu gương sáng trong học tập và lao động
- Những sự kiện xảy ra có liên quan đến đời sống
- Tình trạng vi phạm luật trong xây dựng,
sử dụng đất, nhà
Trang 3+Hs đọc văn bản: Chống nạn thất học.
? Bác Hồ viết bài này để nhằm mục đích gì ?
(Bác nói với dân: trong những việc cần làm ngay
là nâng cao dân trí)
? Để thực hiện mục đích ấy, bài viết nêu ra những
ý kiến nào ? Những ý kiến ấy được diễn đạt thành
những luận điểm nào?
? Để ý kiến có sức thuyết phục, bài viết đã nêu lên
những lí lẽ nào ? Hãy liệt kê những lí lẽ ấy ?
? Tác giả có thể thực hiện mục đích của mình
bằng văn tự sự, miêu tả, biểu cảm không ? Vì sao?
(Vấn đề này không thể thực hiện bằng văn tự sự,
miêu tả, biểu cảm Vì những kiểu văn bản này
không thể diễn đạt được mục đích của người viết).
? Vậy vấn đề này cần phải thực hiện bằng kiểu
văn bản nào
⇒Trong đời sống, ta thường gặp văn nghị luận dưới dạng các ý kiến nêu ra trong cuộc họp, các bài xã luận, bình luận, bài phát biểu ý kiến trên báo chí,
2 Thế nào là văn nghị luận?
* Văn bản: Chống nạn thất học.
a Luận điểm:
+ Mọi người Việt Nam phải hiểu biết quyền lợi và bổn phận của mình
+ Có kiến thức mới có thể tham gia vào công việc xây dựng nước nhà
b Lí lẽ:
- Tình trạng thất học, lạc hậu trước cách mạng tháng 8 do đế quốc gây nên
- Điều kiện trước hết cần phải có là nhân dân phải biết đọc, biết viết mới thanh toán được nạn dốt nát, lạc hậu
- Việc “chống nạn thất học” có thể thực hiện được vì nhân dân ta rất yêu nước và hiếu học
c Không dùng văn tự sự, miêu tả, biểu cảm Phải dùng văn nghị luận
Trang 4? Em hiểu thế nào là văn nghị luận ?
+Gv: Những tư tưởng, quan điểm trong bài văn
nghị luận phải hướng tới giải quyết những vấn
đề đặt ra trong đời sống thì mới có ý nghĩa.
-> Hs đọc ghi nhớ.
* Hoạt động 3: Luyệntập
+ Hs đọc bài văn
? Đây có phải là bài văn nghị luận không ? Vì
sao?
? Tác giả đề xuất ý kiến gì ? Những dòng câu nào
thể hiện ý kiến đó ?
? Để thuyết phục người đọc, tác giả nêu ra những
lí lẽ và dẫn chứng nào ?
? Em có nhận xét gì về những lí lẽ và dẫn chứng
mà tác giả đưa ra ở đây ? (Lí lẽ đưa ra rất thuyết
phục, dẫn chứng rõ ràng, cụ thể).
? Bài nghị luận này có nhằm giải quyết vấn đề có
trong thực tế hay không ?
⇒Văn nghị luận: là văn được viết ra nhằm xác lập cho người đọc, người nghe một tư tưởng, quan điểm nào đó Muốn thế văn nghị luận phải có luận điểm rõ ràng, có lí lẽ, dẫn chứng thuyết phục
* Ghi nhớ: Sgk/9.
II Luyện tập:
* Bài1: Cần tạo ra thói quen tốt trong đời sống xã hội.
a Đây là bài văn nghị luận
Vì ngay nhan đề của bài đã có tính chất nghị luận
b Tác giả đề xuất ý kiến: Tạo nên thói quen tốt như dậy sớm, luôn đúng hẹn, luôn đọc sách, bỏ thói quen xấu như hay cáu giận, mất trật tự, vứt rác bừa bãi,
- Lĩ lẽ: Thói quen xấu dễ nhiễm, tạo thói quen tốt rất khó Nhưng mỗi người, mỗi gia đình hãy tự xem xét lại mình để tạo ra nếp sống đẹp, văn minh cho xã hội
- Dẫn chứng: thói quen gạt tàn bừa bãi ra nhà, thói quen vứt rác bừa bãi
Trang 5? Em hãy tìm hiểu bố cục của bài văn trên ?
+Hs đọc văn bản: Hai biển hồ
? Văn bản em vừa đọc là văn bản tự sự hay nghị
luận ?
c Bài nghị luận giải quyết vấn đề rất thực
tế, cho nên mọi người rất tán thành
* Bài2:
Bố cục: 3 phần.
- MB: Tác giả nêu thói quen tốt và xấu, nói qua vài nét về thói quen tốt
- TB: Tác giả kể ra thói quen xấu cần loại bỏ
- KB: Nghị luận về tạo thói quen tốt rất khó, nhiễm thói quen xấu thì dễ, cần làm
gì để tạo nếp sống văn minh
* Bài3:
Hai biển hồ -> Là văn bản tự sự để nghị
luận Hai cái hồ có ý nghĩa tượng trưng, từ
đó mà nghĩ đến 2 cách sống của con người
4 Củng cố: - Văn nghị luận được viết ra nhằm mục đích gì?
- Văn nghị luận có gì khác so với văn miêu tả, tự sự và biểu cảm?
5 Dặn dò: - VN học bài
- Soạn bài “Tục ngữ về con người và xã hội” câu hỏi 1, 2, 3, 4