Động não: suy nghĩ, phân tích các ví dụ để rút ra những bài học thiết thực về sử dụng kiến thức về tính liên kết trong văn bản trong bài văn.. Bài mớiGV: Để có văn bản tốt thì ta phải tì
Trang 1TIẾT 4 – BÀI 1 LIÊN KẾT TRONG VĂN BẢN
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
- Muốn đạt được mục đích giao tiếp thì văn bản cần có tính liên kết Sự liên kết ấy cần được thể hiện trên cả hai mặt hình thức ngôn ngữ và nội dung ý nghĩa
- Cần vận dụng những kiến thức đã học để bước đầu xây dựng được những văn bản có tính liên kết
- Rèn luyện kỹ năng nói, viết có tính liên kết sao cho chặt chẽ, hợp lý, chính xác
- Có kĩ năng nhận thức,kĩ năng giao tiếp,kĩ năng làm việc,tư duy sáng tạo
B CÁC PH ƯƠNG PHÁP/ KĨ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC
1 Phân tích tình huống mẫu
2 Thực hành có hướng dẫn:
3 Động não: suy nghĩ, phân tích các ví dụ để rút ra những bài học thiết thực về sử dụng kiến thức về tính liên kết trong văn bản trong bài văn
GV: nghiên cứu kỹ bài dạy, sách tham khảo, bài soạn
HS: học, chuẩn bị bài
C Tiến trình lên lớp
I Ổn định tổ chức
II Kiểm tra bài cũ
? Văn bản là gì? văn bản có tính chất như thể nào?
-Văn bản là các tác phẩm văn học và văn kiện ghi bằng giấy tờ có văn bản hẳn hoi -Tính chất: văn bản là một thể thống nhất và trọn vẹn về nội dung ý nghĩa hoàn chỉnh
về hình thức
Trang 2III Bài mới
GV: Để có văn bản tốt thì ta phải tìm hiểu kỹ về một trong những tính chất quan trọng nhất của nó là liên kết Bài học hôm nay chúng ta sẽ học: Liên kết trong văn bản
I Liên kết và phương tiện liên kết trong văn bản:
GV: Treo bảng phụ VD 1a lên bảng
? Nội dung của đoạn văn?
- Lời răn dạy của bố trước lỗi lầm của con
? Theo em nếu bố En-ri-cô chỉ viết mấy câu sau thì En ri cô có thể hiểu điều bố muốn
nói chưa? ( tìm nội dung của từng câu trong đoạn văn )
- En ri cô chưa hiểu ý bố
Câu 1: nói về sự thiếu lễ độ của con
Câu 2: Sự chăm sóc, lo lắng, đau đớn của người mẹ khi con bị ốm → Sự hy sinh của người mẹ vì con→ bố nghiêm khắc cảnh cáo con)? các ý có lô gích với nhau không?
- Các ý lộn sộn không rõ ràng, khó tiếp nhận
? Chúng ta đều biết rằng văn bản sẽ không thể hiểu rõ khi các câu văn sai ngữ pháp.
Trường hợp này có phải như thế không?
- Không
? Văn bản cũng sẽ không thể được hiểu rõ khi nội dung ý nghĩa của các câu văn
không thật chính xác, rõ ràng Trường hợ này có như thế không?
- Không Mỗi câu văn là một nội dung ý nghĩa rõ ràng
GV: như vậy chỉ có các câu văn chính xác, rõ ràng đúng NP thì vẫn chưa đảm bảo sẽ lam lên văn bản
? Vậy muốn đoạn văn hiểu được thì nó phải có tính chất gì? giáo viên đưa một đoạn
văn trong văn bản sách giáo khoa với đoạn VD trong sách giáo khoa T18
Trang 3? So sánh đoạn văn trong văn bản sách giáo khoa với đoạn VD trong sách giáo khoa
T18 thì đoạn văn nào dễ hiểu hơn? tại sao ?
- Đoạn văn trong văn bản dễ hiểu hơn tại vì các ý lô gíc với nhau, ý nọ nối tiếp ý kia: (Câu 1 : chỉ ra sự thiếu lễ độ của con→ nhắc con không được tái phạm→ sự hỗn láo của con làm cha mẹ đau đớn khi nghĩ về mẹ→ người mẹ giành hết tình yêu thương con chăm sóc, lo lắng, đau khổ khi con ốm→ nghĩ đến điều đó bố rất tức giận về sự vô lễ của con → con lại càng không thể xúc phạm tới mẹ được bởi vì người mẹ còn dám hy sinh tất cả vì con ? như vậy để đoạn văn hiểu được ngoài việc câu văn đúng ngữ pháp, nội dung thật rõ ràng thì nó phải có tính chất gì nữa?
- Tính liên kết Các câu đoạn văn nối liền với nhau
GV: như thế, một văn bản chỉ có các câu văn chính xác, rõ ràng, đúng ngữ pháp vẫn chưa đảm bảo sẽ làm lên văn bản Cũng như chỉ có trăm đốt tre đẹp đẽ thì cũng chưa đảm bảo có một cây tre Muốn có cây tre trăm đốt thì trăm đốt tre kia phải được nối liền Tương tự thế không thể có văn bản nếu các câu, các đoạn văn đó không nối liền nhau => như thế một văn bản muốn được hiểu, muốn thực sự trở lên văn bản thì không thể nào không liên kết
GV: Cho học sinh đọc phần ghi nhớ 1
2 Phương tiện liên kết trong văn bản
? Đọc kỹ đoạn văn trên và cho biết do thiếu ý gì mà nó trở nên khó hiểu ? hãy sửa lại
đoạn văn để En-ri-cô hiểu được ý bố( giáo viên treo 2 bảng phụ Văn bản sách giáo khoa với đoạn văn sách giáo khoa (17)
? Tìm nội dung ý của văn bản chỉ ra lỗi lầm của con?
- Nỗi đau đơn cay đắng của mình trước lỗi lầm của con, nhắc con không được tái phạm→
Bố chỉ cho con thấy công lao to lớn và thương bao la của cha mẹ đối với con cái→ Bố mong con phải xin lỗi mẹ vì sự ăn năn hối lỗi→ Bố khuyên con cầu xin mẹ tha thứ → Bố nghiêm khắc cánh cáo con
? Vậy so sánh đoạn văn sách giáo khoa (17) thì thiếu ý gì?
- Nỗi đau đớn của mình trước lỗi lầm con nhắc con không được tái phạm
- Bố bắt con phải xin lỗi mẹ vì sự ăn lăn hố lỗi
Trang 4- Bố khuyên con cầu xin mẹ tha thứ.
? Hãy sửa lại đoạn văn để En ri cô hiểu được ý bố?
(GV: cho học sinh dựa vào văn bản để đọc)
? Vậy để đoạn văn có tính liên kết thì người viết phải làm gì?
- Phải làm cho nộ dung của các câu, các đoạn thống nhất và gắn bó chặt chẽ với nhau
? Đọc các câu văn trong đoạn văn ở VD sách giáo khoa và chỉ ra sự thiếu liên kết của
chúng? hãy sửa lại thành một đoạn văn có nghĩa?
? Nội dung đoạn văn?
- Người Mẹ không ngủ được nhìn con ngủ một cách dễ dàng
GV: đưa đoạn văn hoàn chỉnh trong văn bản để học sinh so sanh
- Vào đêm trước ngày khai trường của con mẹ không ngủ được Một ngày kia còn xa lắm, ngày đó con sẽ biết thế nào là không ngủ được Còn bây giờ giác ngủ đến với con dễ dàng như uống một ly sữa, ăn một cái kẹo Gương mặt thanh thoát của con tựa nghiêng trên gối mềm đôi môi hé mở và thỉnh thoảng chúm lại như dang mút kẹo
? So với đoạn văn (18) thì bên nào có sự liên kết, bên nào không có sự liên kết, từ nào
không liên kết?
- Đoạn văn trang 18 không có sự liên kết
- Thiếu từ liên kết “Còn bây giờ”, chép nhầm chữ “con” thành “đứa trẻ”
? Do thiểu từ “còn bây giờ” , từ “Con" lại viết là “đứa trẻ” đã làm cho đoạn văn trở
lên như thế nào?
- Trở nên rời rạc, các ý không liên kết với nhau
? Vậy để đoạn văn có tính liên kết, ngoài việc liên kết về nội dung thì văn bản cần có
sự liên kết gì nữa?
- Nối các câu (đoạn) bằng phương tiện ngôn ngữ (từ, câu ) thích hợp
Trang 5? Từ các ví dụ trên em hãy cho biết Một văn bản có tính liên kết trước hết phải có
điều kiện gì? cùng với ĐK ấy, các câu trong văn bản phải sử dụng phương tiện gì?
- Để văn bản có tính liên kết, người viết (người nói) phải làm cho NĐ trong các câu, các đoạn thống nhất và gắn bó chặt chẽ với nhau, đồng thời phải biết kết nối các câu , các đoạn đó bằng những phương tiện những (từ, câu ) thích hợp
II/ Ghi nhớ SGK T 18
? Cho học sinh đọc phần ghi nhớ SGK/18 ?
GV: nhấn mạnh ý nghĩa quan trọng: muốn VB dễ hiểu, có nghĩa thì phải liên kết
- ND
- Hình thức (từ câu)
III/ Luyện tập
1-Bài tập 1
? Đọc và nêu yêu cầu bài tập?
- Sắp xếp những câu văn dưới đây theo một thứ tự hợp lý để tạo thành một đoạn văn
có tính liên kết chặt chẽ
GV : gợi ý ?
? Để sắp xếp những câu văn dưới đây theo thứ tự hợp lý để tạo thành 1 đoạn văn có
tính liên kết chặt chẽ thì ta phải dựa vào đâu?
- Dựa vào liên kết ND và hònh thức
GV: gợi ý cho học sinh trả lời: Sắp xếp: 1→ 4→ 2 →5 →3
2/ Bài tập 2
? Đọc và nêu yêu cầu của bài tập?
? Các câu văn có tính liên kết chưa? vì sao?
? Xét về mặ hình thức các câu văn có vẻ rất liên kết Từ liên kết là từ nào?
- Sáng nay, chiều nay
Trang 6? Xét mặt nội dung thì các câu có nói cùng 1 ND không?
- Không cùng nội dung
Câu 1: Nhớ kỷ niệm về mẹ năm lên 10
Câu 2: Mẹ dắt con đi trên chon đường dài và hẹp
Câu 3 : Sáng nay, tôi nói thiếu lễ độ với mẹ khi cô giáo → thăm
Câu 4: Chiều nay , mẹ cho tôi đi dạo chơi với anh con trai lớn của bác gác cổng
? Như vậy các câu văn có sự liên kết chưa ? vì sao ?
- Chưa có sự liên kết vì ND của các câu chưa thống nhất và gắn bó chặt chẽ với nhau
3/ Bài tập 3
? Đọc và nêu yêu cầu của bài tập?
- Điền từ ngữ thích hợp vào chỗ trống trong đoạn văn dưới đây để các câu liên kết chặt chẽ với nhau
- HS: Điền các từ : Bà, cháu, rồi
4/ Bài tập 4
? đọc và nêu yêu cầu bài tập ?
? Nêu ND câu 1,2 ?
Câu 1 : nói về mẹ
Câu 2 : Nói về con
? Hai câu trên có quan hệ chặt chẽ không?
- Không chặt chẽ với nhau: Câu 1 nói về mẹ, câu 2 nói về con
? Vậy tại sao 2 câu vẫn được đặt cạnh nhau trong VB “Cổng trưởng mở ra"
(Gợi cho hs đọc câu thứ 3 - Mẹ sẽ đưa TG kì diệu)
? Câu 3 có quan hệ như thế nào với câu 1,2?
Trang 7- Câu 3 nói về việc Mẹ đưa con đến trường đã kết nối 2 câu trên thành một thể thống nhất, làm cho toàn đoạn có sự liên kết chặt chẽ => Do vậy 2 câu văn vẫn liên kết với nhau mà không cần sửa chữa
D Củng cố - Dặn dò
? Liên kết có vai trò gì trong VB ?
? Để văn bản có tính liên kết người viết phải làm gì?
- Học thuộc phần ghi nhớ
- Làm các bài tập trong SGK
BT: Em hãy viết 1 đoạn văn nói lên suy nghĩ tình cảm của mình về ngày lễ khai giảng( chú ý các phương tiện liênkết)
E.Rút kinh nghiệm