Những yếu tố tăng nguy cơ thoái hóa điểm vàng

Kể chuyện hai hòn Viết bởi: GS. NGUYỄN CHẤN HÙNG NGÀY 25 THÁNG 04, 2019 | 12:22 Nam học T+T Suckhoedoisong.vn Bình thường từ giữa tháng thứ 3 đến hết thai kỳ, hai tinh hoàn của thai phôi được chuyển từ từ ở vùng hông xuống đến bao bìu tương lai. Một đường thông gọi là ống bẹn hình thành, theo đó hai hòn tuột từ từ vào túi bìu. Nhiệt độ bên trong cơ thể không phù hợp, hai hòn phải ra ngoài mát hơn để cưu mang mầm sống. Nhiệm vụ thần kỳ: Sản xuất testôstêron và chế tạo tinh trùng. Chuyện lạ đời Nữ vận động viên Semenya có hai hòn trong bụng Sau khi Semenya, nhà vô địch 18 tuổi người Nam Phi, thắng cuộc thi chạy 800m nữ tại giải vô địch thế giới 2009 tại Berlin, IAAF (Liên hiệp Quốc tế các Hiệp hội Lực sĩ) cho thực hiện các xét nghiệm giới tính với nữ vận động viên này. Eo ơi Caster Semenya vừa là phụ nữ... vừa là đàn ông. Không có tử cung và buồng trứng, mà có hai tinh hoàn trong bụng. Mức testôstêron cao hơn 3 lần phụ nữ bình thường. Theo quy định của IAAF, Semenya phải dùng thuốc hạ testôstêron mới được thi đấu. Phong độ suy sụp rõ ràng. Tháng 7 năm ngoái, Tòa án Trọng tài (Court of Arbitrations CAS), lại tháo gỡ quy định của IAAF. Tin nóng hổi: ngày 208, Semenya đoạt huy chương vàng chạy 800m nữ tại Olympic Rio 2016. Cô được yêu mến trong nước mẹ, được gọi là “cô gái của chúng ta”. “Trời sinh tôi ra thế này, tôi là tôi và tự hào về mình”. kechuyenhaihon1 Semenya chưa yên đâu. IAAF sẽ thách thức quyết định của CAS sau Olympic Rio. Nếu thắng, tổ chức này sẽ tái lập quy chế kềm mức testôstêron lại. Lance Armstrong mất hết Hai hòn còn một. Năm 1996 ở tuổi 25, lúc đã thành cuarơ hàng đầu nước Mỹ, Lance Armstrong được chẩn đoán ung thư tinh hoàn. Ung thư đã lan tới bụng, lên phổi và não. Bác sĩ Craig Nichols dùng hóa trị và bác sĩ Scott A. Shapiro mổ bứng trọn khối di căn trong não. Thật kỳ diệu, anh hết bệnh năm 1997. Tột đỉnh vinh quang. Chiến thắng bệnh ung thư tinh hoàn, chỉ còn một hòn thôi, mà vượt đèo leo dốc núi Alpe, thắng Vòng đua nước Pháp lần đầu năm 1999 rồi liên tục đến bảy lần. Huyền thoại tràn ngập trên mạng. Cuarơ giàu nhất từ trước đến nay. Nhiều fan không kể xiết. Trở thành bằng hữu đạp xe với Tổng thống Bush (con). Vẫn còn một thành tích. Tháng 62012, USADA Cơ quan chống doping, ở Hoa Kỳ, chính thức cáo buộc Armstrong cùng năm người cộng tác đã dính vào một âm mưu doping từ 1999. Cuarơ lừng lẫy 40 tuổi đã đầu hàng và bị tước bỏ tất cả danh hiệu. Lance vẫn còn giữ được thành tích chiến thắng ung thư và giữ được một hòn. kechuyenhaihon2Tượng David Nhiệm vụ thần kỳ Testôstêron là hoócmôn nam chủ yếu, được chế tạo trong tinh hoàn và có nhiều chức năng: định hướng giới tính, phát triển hệ sinh dục nam và điều động sản xuất tinh trùng. Từ tuổi dậy thì, testôstêron tạo nét đàn ông: râu ria, giọng trầm, vai rộng râu hùm hàm én mày ngài, vai năm tấc rộng... (Nguyễn Du tả Từ Hải). Hoócmôn quý báu này cũng tác động lên sự tăng trưởng cơ bắp, xương, tuyến tiền liệt và hệ thần kinh trung ương. Vẻ đẹp đàn ông. Tại bảo tàng ở Florence nước Ý, tôi như choáng ngợp trước tượng David khổng lồ trắng muốt. Sao mà từ khối đá lại ra được một chàng trai đẹp. Từ mái tóc, khuôn mặt, bụng eo cho đến các ngón chân Vua Do Thái trẻ David vào khoảnh khắc quyết đấu đối thủ khổng lồ Goliath. Các cơ bắp, các đường gân. Ôi bộ phận sinh dục rất tự nhiên. Chắc là bậc thầy Michelangelo muốn nhắn gởi là chính hai hòn nằm trong bìu tạo ra vẻ đẹp của đàn ông. Mầm sống. Tinh trùng tiếng Anh là sperm, gốc Hy Lạp sperma là hạt mầm (seed). Tinh trùng hay tế bào mầm sống được chế tạo trong tinh hoàn. Mỗi tinh trùng có ba phần. Cái đầu mang acrôsôm và nhân: acrôsôm có nhiệm vụ làm tan vỏ ngoài của trứng để tinh trùng chui vào, còn nhân chứa vốn di truyền. Thân chứa nhiều ti thể để hút chất đường trong tinh dịch, dự trữ năng lượng cho đuôi hoạt động. Cái đuôi ve vẩy để mầm sống bơi về phía trước. Các tinh hoàn được cấu tạo như một màng lưới các vi ống tạo tinh. Các tinh trùng non hình thành từ các vi ống, rồi được dẫn đến một khúc cuộn giống như mào gà nằm trên chóp mỗi hòn gọi là mào tinh, có thêm cái đuôi. Mào này nối với một ống gọi là ống dẫn tinh. Đi lên đến ngang bọng đái, thông vào mỗi bên một túi tinh. Ống dẫn tinh và túi tinh lại thông với các ống xuất tinh nằm trong tuyến tiền liệt. Tuyến này nhả thêm chất dịch nâng đỡ các tinh trùng. Cả hai ống xuất tinh đổ tinh dịch chứa tinh trùng vào ống thoát. kechuyenhaihon3Nữ vận động viên Semenya Con đường thiên lý Cuộc chạy tập thể của các tinh trùng thật gian khổ. Mỗi mầm sống bắt đầu con đường thiên lý tìm duyên. Hành trang thật đầy đủ cho đường dài. Âm đạo là một hành lang rộng mở, dễ bị nhiễm trùng từ bên ngoài, nên tự phòng vệ bằng môi trường axít. Tuyến tiền liệt nhả ra chất dịch có pH kiềm để các tinh trùng hóa giải môi trường axít ở âm đạo. Hai túi tinh ứa dịch chứa đầy đường fructoz và nhiều chất dinh dưỡng đủ dùng trong chặng đường dài từ âm đạo đến lúc thụ tinh. Khoảng 250 triệu tinh trùng được bắn vào âm đạo thì chỉ còn vài ngàn tới được vòi trứng. Lòng tử cung dài độ vài centimét, cần khoảng mười phút để tinh trùng bơi qua với tốc độ 5mmphút. Tráng sĩ và giai nhân. Khi tinh trùng đầu tiên tới mức đến là lớp bọc ngoài của trứng, lập tức gỡ bỏ acrôsôm ra, còn trứng thì tiết ra fertilizin để thu hút tinh trùng. Tinh trùng tiết ra kháng fertilizin cản trở các bạn đồng hành đến gần trứng. Chỉ có một tinh trùng vào được trong trứng. Tráng sĩ mới gặp được giai nhân. Ái ân sâu thẳm cho hạnh phúc của loài người. Khi ái ân lên tột đỉnh, hoócmôn ôxytôcin tiết ra, thúc đẩy cơ thể sản xuất endorphin làm cơ thể thơ thới. Sau tột đỉnh ái ân, tràn ngập an bình buông xả, ngủ ngon lại sức. Tim đập nhanh, đưa khí oxy rửa sạch toàn thân. Máu tới não nhiều, lượng DHEA vọt lên, tăng miễn dịch, sửa sang mô tế bào, giảm bớt trầm cảm: nguồn sống tràn đầy. Xuất tinh thường xuyên cải thiện chất lượng tinh trùng, kho dự trữ được tống đi giúp cơ thể tạo ra những hạt mầm mới tốt tươi hơn. Nhiều người nghĩ ái ân lành mạnh chỉ là lạc thú. Nay người ta biết nhiều hơn: tình dục đúng mức cho một sức khỏe lành, giúp sống lâu sống vui. Không Phật, không tiên, không vướng tục Con tạo trêu ngươi: tuổi xế chiều. Mãn kinh nam tiếng Anh là male menopause (hoặc andropause) chỉ sự sút giảm từ từ sự sản xuất hoócmôn testôstêron và DHEA (Dehydroepiandrosterone) ở đàn ông. Khoảng tuổi 40 60: tinh dịch ít đi, tinh trùng bớt sởn sơ, ảnh hưởng trên dáng hình, sức lực và tâm thần. Lượng estrôgen (hoócmôn nữ) có thể tăng lên. Sự mất quân bình hoócmôn dẫn đến các phiền toái như mệt mỏi, tăng trọng, rụng lông, sói đầu, da nhăn, mất sức, ngủ vặt, trầm cảm, dễ quên, bớt ham muốn... Tinh lực xuống còn khoảng 60 30%. kechuyenhaihon4 Hạnh phúc trong tay ta. Mãn kinh nam là từ chưa chính xác. Các đổi thay tuổi xế chiều không làm tàn lụi hạnh phúc ái ân. Miễn là làm sao hai bên thỏa lòng chăn gối. Mỗi người có thể tích cực chăm lo cho mình. Thuốc lá, rượu, xì ke, ma túy, béo phì làm giảm tinh lực. Ăn lành, ngủ đủ, tập đều, sống vui giúp giữ vững sức khỏe tình dục. Càng già, càng dẻo, càng dai. Tôi có dịp viếng nhà thờ và lăng mộ Nguyễn Công Trứ tại huyện Nghi Xuân, Hà Tĩnh. Mới biết được ông có một vợ chính và 12 bà thiếp, 26 người con. Ông lão 73 tuổi lấy cô vợ trẻ... một đào nương, sinh cho ông ba con trai. Uy Viễn tướng công tinh lực tốt thật, mầm sống sởn sơ. Thật là Không Phật, không tiên, không vướng tục. GS. NGUYỄN CHẤN HÙNG

Những yếu tố tăng nguy cơ thoái hóa điểm vàng

Viết bởi: BS Nguyễn Ánh Ngọc NGÀY 17 THÁNG 12, 2017 | 07:33Phòng bệnh

T+

T-Suckhoedoisong.vn - Thoái hóa điểm vàng là nguyên nhân hàng đầu gây ra chứng giảm thị lực và

mù lòa ở người từ 65 tuổi trở lên.

Tuy nhiên, thoái hóa điểm vàng cũng không loại trừ người trẻ tuổi, hơn nữa căn bệnh này còn có xu hướng trẻ hóa Có nhiều yếu tố làm tăng nguy cơ thoái hóa điểm vàng

Điểm vàng là phần nhạy cảm nhất của võng mạc Điểm vàng được tạo thành từ hàng triệu tế bào cảm quang giúp mắt nhìn được hình ảnh sắc nét và rất quan trọng đối với thị lực trung tâm Khi điểm vàng bị thoái hóa, thị lực trung tâm sẽ bị mờ hoặc tối, mắt sẽ nhìn thấy các hình ảnh méo mó, thậm chí là không nhìn thấy

Bệnh này có hai dạng: thoái hóa điểm vàng khô (chiếm 90%) và thoái hóa điểm vàng ướt (chiếm 10%) Thoái hóa điểm vàng ướt tuy chiếm tỷ lệ thấp nhưng lại là nguyên nhân gây nên 90% tình trạng mất thị lực nặng

Nguyên nhân thoái hóa điểm vàng vẫn chưa xác định, nhưng có thể kể ra đây các yếu tố nguy cơ cao dẫn tới thoái hóa điểm vàng

Hút thuốc

Một nghiên cứu của các nhà khoa học Anh xuất bản trong tạp chí Nhãn khoa Anh quốc đã kết luận rằng hút thuốc tăng gấp đôi nguy cơ mắc bệnh thoái hóa điểm vàng Tổng quan của 17 nghiên cứu khác cho thấy có đủ bằng chứng khoa học để kết luận khói thuốc lá có thể gây thoái hóa điểm vàng liên quan đến tuổi tác Cần lưu

ý rằng trong tất cả các yếu tố nguy cơ đối với sự phát triển thoái hóa điểm vàng, hút thuốc lá là một trong

những yếu tố hoàn toàn có thể tránh được

Thoái hóa điểm vàng là nguyên nhân hàng đầu gây giảm thị lực và mù lòa.

Tuổi tác

Tuổi cao là yếu tố nguy cơ lớn nhất đối với thoái hóa điểm vàng 25% người trong độ tuổi từ 65-74 mắc thoái hóa điểm vàng Trên 75 tuổi, số người mắc bệnh là 33%

Lịch sử gia đình

Thoái hóa điểm vàng dường như là di truyền trong một số gia đình Có một số gene truyền lại từ người thân có thể làm cho bạn dễ bị bệnh hơn Có tiền sử gia đình bị thoái hóa điểm mắt liên quan đến tuổi tác cũng cho thấy làm tăng nguy cơ mắc bệnh lên đến 50% Nếu trong gia đình có người bị thoái hóa điểm vàng, nên đặc biệt chú ý đến các yếu tố nguy cơ khác

Tăng huyết áp

Tăng huyết áp làm tăng khả năng phát triển thoái hóa điểm vàng Mắt là một cơ quan tập trung nhiều mạch máu Kết quả là, sự thay đổi huyết áp ảnh hưởng lớn đến mắt Tăng huyết áp, cũng như các bệnh tim mạch khác, làm tăng khả năng phát triển thoái hóa điểm vàng

Béo phì

Thừa cân béo phì không chỉ làm tăng nguy cơ mắc thoái hóa điểm vàng, nó cũng làm tăng nguy cơ phát triển thoái hóa điểm vàng nặng hơn Các nghiên cứu cho thấy, những người có chế độ ăn nhiều chất béo có trong thực phẩm ăn nhanh như khoai tây chiên, đồ nướng, bánh ngọt và bánh quy có nguy cơ mắc bệnh thoái hóa điểm vàng dạng ướt

Chế độ dinh dưỡng thấp

Các chất chống ôxy hóa có thể bảo vệ tế bào khỏi bị ôxy hóa, một phần có thể chịu trách nhiệm cho những ảnh hưởng của lão hóa và thoái hóa điểm vàng Bệnh nhân có lượng hấp thu khoáng chất thấp, chẳng hạn như kẽm và các vitamin chống ôxy hóa, như A, C và E, có nguy cơ bị mất thị lực cao hơn do thoái hóa điểm vàng

Giới tính nữ

Phụ nữ có nguy cơ cao phát triển thoái hóa điểm vàng hơn so với nam giới Dường như có mối liên hệ giữa thời kỳ mãn kinh và thoái hóa điểm vàng Phụ nữ khởi phát mãn kinh sớm cũng gây nguy cơ thoái hóa điểm vàng Ngoài ra, vì phụ nữ có xu hướng sống lâu hơn, họ có nguy cơ cao bị mù lòa nếu họ mắc bệnh này

Chủng tộc

Người da trắng có nguy cơ mắc bệnh này cao hơn người da đen, da màu Mặc dù chúng ta vẫn không biết chính xác nguyên nhân gây ra bệnh là gì, nhưng số lượng sắc tố có trong mô thực sự có đóng một vai trò Bệnh nhân có màu mắt sáng cũng có nguy cơ cao hơn những người có mắt sẫm màu hơn

Tiếp xúc nhiều với ánh sáng mặt trời

Tiếp xúc quá nhiều thời gian với ánh nắng mặt trời mà không có kính bảo vệ mắt khỏi tia cực tím sẽ làm tăng tốc độ phát triển thoái hóa điểm vàng Do đó, những người thường xuyên làm việc ngoài trời cần đeo kính hạn chế, lọc bớt tia UV, tránh không tiếp xúc trực tiếp với tia tử ngoại

Lời khuyên của bác sĩ

Trong các yếu tố nguy cơ nói trên, chỉ có 4 yếu tố chủng tộc, giới tính, tuổi tác, lịch sử gia đình là không thể thay đổi được Các yếu tố còn lại có thể kiểm soát và phòng ngừa Càng tích hợp nhiều yếu tố nguy cơ, bạn càng có khả năng phát triển bệnh Vì thế hãy đến bác sĩ khi thấy các triệu chứng cùng các yếu tố nguy cơ

Các triệu chứng thoái hóa điểm vàng bao gồm: mờ mắt; gặp khó khăn trong việc xem xét các chi tiết; nhìn mờ ngay cả trong ánh sáng bình thường; thấy một dấu chấm nhỏ màu đen ở khu vực trung tâm hình ảnh, kích thước tăng dần theo thời gian; hình ảnh với những đường thẳng (như cạnh cửa sổ) bị uốn cong hoặc méo

Để phát hiện bản thân có bị thoái hóa điểm vàng hay không, có thể thực hiện kiểm tra tại nhà như sau: Ngồi trong phòng và nhìn ra khung cửa sổ bằng mắt phải trong khoảng 30 giây (dùng tay che mắt bên trái) 10 giây sau, che mắt phải nhìn bằng mắt trái Khi bỏ tay ra khỏi mắt, nếu bạn nhìn thấy các cạnh của khung cửa sổ vẫn song song hoặc vuông góc với nhau thì điều đó có nghĩa là mắt bạn không bị thoái hóa điểm vàng Tuy nhiên, nếu như bạn lại nhận thấy rằng các khung cửa bị méo, không còn song song với nhau nữa, đó là một dấu hiệu đặc trưng của bệnh thoái hóa điểm vàng Bạn nên đi gặp bác sĩ nhãn khoa để được điều trị sớm

BS Nguyễn Ánh Ngọc