TUẦN 21
TIẾT 76 – VĂN BẢN
TỤC NGỮ VỀ CON NGƯỜI VÀ XÃ HỘI
KẾT QUẢ CẦN ĐẠT
1 Kiến thức: Giúp HS:
- Hiểu nội dung ý nghĩa chùm tục ngữ tôn vinh giá trị con người, đưa ra nhận xét, lời khuyên về lối sống, đạo đức đúng đẵn, cao đẹp, tình nghĩa của người Việt Nam
- Nắm được đặc điểm hình thức của tục ngữ về con người và xã hội
2 Kĩ năng:
- Củng cố, bổ sung thêm hiểu biết về tục ngữ
- Biết đọc – hiểu, phân tích các lớp nghĩa của tục ngữ về con người và xã hội
- Vận dụng ở một mức độ nhất định tục ngữ về con người và xã hội trong đời sống
A CHUẨN BỊ:
- GV nghiên cứu bài, soạn bài, chuẩn bị đồ dùng dạy học
- HS học bài cũ, đọc bài mới
B TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1 Ổn định tổ chức
2 Kiểm tra bài cũ:
Câu hỏi: Em hãy đọc thuộc lòng các câu tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất Nêu nội dung và đặc điểm hình thức của một câu tục ngữ mà em thích nhất.
3. Bài mới:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG
Trang 2Hoạt động 1
-GV hướng dân HS đọc kĩ để nắm
được nội dung các câu tục ngữ, chú y
nhịp điệu, các từ khó đã được chú
thích ở SGK
? Qua nội dung các câu ca dao đó,
em hãy cho biết có thể phân loại các
câu tục ngữ đó thành mấy nhóm?
Hoạt động 2:
- GV cho HS hoạt động theo
nhóm, tìm
hiểu các câu tục ngữ theo 3 nội dung:
- Nghĩa của câu tục ngữ
- Giá trị kinh nghiệm mà câu tục
ngữ
thể hiện
- Trường hợp cụ thể có thể ứng
dụng
câu tục ngữ
Đại diện nhóm trình bày.
- HS đọc câu tục ngữ 1
? Em hiểu nghĩa của câu tục ngữ này
I Tìm hiểu chung
1 Đọc
Những bài học kinh nghiệm vê con
người và xã hội là một nội dung quan trọng của Tục ngữ.
2 Tìm hiểu từ kho
3 Bố cục: 3 nhom:
- Tục ngữ về con người ( câu 1,
2 )
- Tục ngữ về học tập ( 4,5,6 )
- Tục ngữ về ứng xử ( 3, 7, 8, 9 )
II Đọc – hiểu
Câu 1:
Một mặt người bằng mười mặt của
a) Nội dung: Người quy hơn của, quy hơn
gấp nhiều lần
Trang 3như thế nào?
? Giá trị kinh nghiệm mà câu tục ngữ
này thể hiện là gì?
? Có thể vận dụng câu tục ngữ này
vào những trường hợp nào? Tìm một
số câu tục ngữ có nội dung tương tự?
? Em hãy nhận xét về cách thức và
hình thức thể hiện của câu thơ trên
- HS đọc câu tục ngữ 4
?Nghĩa của câu tục ngữ là gì? Giá trị
kinh nghiệm của câu tục ngữ? Vận
dụng?
( ? Em hiểu câu tục ngữ này như thế
nào? Vì sao điều ngỡ như đơn giản
ấy lại phải học? )
Không phải là nhân dân không xem
trọng của cải, nhưng nhân dân đặt con người lên trên mọi thứ của cải b) Giá trị kinh nghiệm: Khẳng định tư
tưởng coi trọng con người,giá trị củ con người của nhân dân ta
c) Vận dụng:
- Đề cao giá trị con người
- Phê phán coi của hơn người
- An ủi, động viên người mất của
- Khuyến khích đẻ nhiều con ( giá trị
này đã lạc hậu, không còn phù hợp )
*Nghệ thuật:
- Ngắn gọn, hàm súc, giàu hình ảnh
- sử dụng lối so sánh hơn kém để nhấn mạnh y
- nhịp điệu, vần điệu hài hòa, cân đối
Câu 4:
Học ăn, học nói, học gói, học mơ
a) Nội dung: ăn, nói, gói, mở đều được
xem là những hoạt động có y thức, cần phải học một cách cẩn thận
Trang 4 Con người phải học để chứng to
mình là người lịch sự,tế nhị, kín
đáo,thành thạo trong công việc, biết
đối nhân xử thế, tức là con người có
văn hóa, nhân cách
? Vận dụng được câu tục ngữ này khi
nào?
? Hãy nhận xét về hình thức của câu
tục ngữ trên?
? Theo em, câu tục ngữ khuyên ta
điều gì?
? Do đâu mà lời khuyên dễ hiểu, dễ
nhớ và thấm sâu? Lời khuyên ấy
cũng nói lên một truyền thống tốt
đẹp của nhân dân ta, đó là truyền
thống gì?
- Học ăn, học noi: Lời ăn tiếng nói
trong giao tiếp thể hiện con người tinh tế, lịch thiệp
- Học goi, học mở: Thể hiện con người
khéo léo, lịch thiệp, biết giữ gìn…
b) Giá trị kinh nghiệm:
Mỗi hành vi của con người đều tự “ giới thiệu về mình ” với người khác và đều được người khác đánh giá
c) Vận dụng:
- Giáo dục, khuyên nhủ con cái trong
hành vi ứng xử, cư xử
*Nghệ thuật:
- ngắn gọn, giàu nhịp điệu
- sử dụng nhiều vế có quan hệ đẳng lập
- điệp từ “học” để nhấn mạnh việc học…
Câu 8: “ Ăn quả nhớ kẻ trồng cây ”
a) Nội dung:
Khi được hưởng thành quả nào đó (
ăn quả) thì phải nhớ đến người đã có
Trang 5? Có thế vận dụng câu tục ngữ này
vào những hoàn cảnh nào? với
HS,các em vận dụng câu tục ngữ này
ntn?
? Nhận xét của em về hình thức của
câu tục ngữ?
? Từ việc tìm hiểu các câu tục ngữ
của cả ba nhóm, theo em, các câu tục
ngữ trong bài thể hiện những nội
dung gì?
? Những giá trị nào của con người
được đề cập đến?
- Đạo lí: cái lẽ hợp với khuôn
phép, đạo
đức ở đời.
công gây dựng, phải biết ơn người đã giúp mình ( kẻ trồng cây )
b) GT Kinh nghiệm: Đó là đạo lí ân tình,
nghĩa tình của nhân dân ta từ bào đời nay đã thành một truyền thống tốt đẹp của người Việt Nam – truyền thống “ Đền ơn đáp nghĩa ” và “
c) Vận dụng:
- Thể hiện tình cảm của con cái đối với
ông bà, cha mẹ
- Tình cảm của học trò đối với thầy , cô
giáo
- Lòng biết ơn của nhân dân đối với các
anh hùng liệt sĩ đã chiến đấu, hi sinh bảo vệ đất nước
*Nghệ thuật:
- Ngắn gọn, hàm súc, giàu y nghĩa
- sử dụng lối nói và hình ảnh ẩn dụ
III Tổng kết:
1 Vê nội dung:
- Tục ngữ về con người và xã hội
Trang 6- Lẽ sống nhân văn: điều thường
thấy
ở đời được coi là hợp với quy luật
thuộc về văn hóa, con người.
? Nghệ thuật thể hiện của các câu tục
ngữ này có gì đặc biệt?
? Những câu tục ngữ trên có y nghĩa
như thến nào đối với cuộc sống của
con người?
thể
hiện truyền thống tôn vinh giá trị con người:
+ về đạo lí:
+ về lẽ sống nhân văn
- Tục ngữ còn là những bài học, những
lời khuyên về cách ứng xử cho con người ở nhiều lĩnh vực:
+ Đấu tranh xã hội + Quan hệ xã hội
2 Nghệ thuật:
-Sử dụng cách diễn đạt ngắn gọn, cô đúc
-Sử dụng các phép so sánh, ẩn dụ, đối, điệp từ, ngữ…
- Tạo vần, nhịp cho câu văn dễ nhớ, dễ vận dụng
3 Ý nghĩa của các văn bản:
Kinh nghiêm quy báu của nhân dân
ta về cách sống, cách đối nhân xử thế
C CỦNG CỐ – DẶN DO
- HS về nhà học bài cũ, nắm nội dung y nghĩa, cách vận dụng các câu tục ngữ đã học đồng thời nắm được hình thức nghệ thuật của các câu tục ngữ đó
Trang 7- Soạn bài mới, tiết 77: Rút gọn câu.