Giáo án Ngữ văn 7 bài 19: Tục ngữ về con người và xã hội

-Rèn kĩ năng phân tích nội dung ý nghĩa tục ngữ để rút ra bài học kinh nghiệm vận dụng vào đời sống.. -Câu tục ngữ này có thể ứng dụng trong n trường hợp nào?. So với toàn bộ con ng thì

Tuần 21

Tiết 77 - Văn bản: TỤC NGỮ VỀ CON NGƯỜI VÀ XÃ HỘI

A-Mục tiêu bài học:

-Hiểu nội dung ý nghĩa và 1 số hình thức diễn đạt (so sánh, ẩn dụ, nghĩa đen, nghĩa bóng) của n câu tục ngữ trong bài.

-Rèn kĩ năng phân tích nội dung ý nghĩa tục ngữ để rút ra bài học kinh nghiệm vận dụng vào đời sống.

B-Chuẩn bị:

-GV: Một số câu tục ngữ cùng chủ đề.

-HS: Bài soạn

C-Tiến trình lên lớp:

I- HĐ1 Khởi động (5 phút)

1-ổn định lớp:

2-Kiểm tra:

Đọc thuộc lòng bài tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất và cho biết bài tục ngữ đã cho ta n kinh nghiệm gì ?

3-Bài mới:

Tục ngữ là những lời vàng ý ngọc, kết tinh trí tuệ dân gian qua bao đời nay Ngoài những kinh nghiệm về thiên nhiên và lao động sản xuất, tục ngữ còn là kho báu về kinh nghiệm xã hội Bài hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu về n

KN XH mà cha ông ta để lại qua tục ngữ.

II- HĐ2: Đọc – Hiểu văn bản (25 phút)

Hoạt động của thầy-trò Nội dung kiến thức

-Thế nào là tục ngữ ?

+Hd đọc:Giọng đọc rõ, chậm, ngắt nghỉ đúng

dấu câu, chú ý vần, đối

+Giải thích từ khó.

-Ta có thể chia 9 câu tục ngữ trong bài thành

mấy nhóm ? (3 nhóm: Tục ngữ về p.chất con

người (câu1->3), Tục ngữ về h.tập tu dưỡng

(câu4->6), Tục ngữ về q.hệ ứng xử (câu 7->9).

+Hs đọc câu 1

-Câu tục ngữ có sd n b.p tu từ gì ? Tác dụng

của các b.p tu từ đó ?

+Gv: Một mặt người là cách nói hoán dụ dùng

bộ phận để chỉ toàn thể của là của cải v.chất,

mười mặt của ý nói đến số của cải rất nhiều.

-Câu tục ngữ có ý nghĩa gì ?

-Câu tục ngữ cho ta kinh nghiệm gì ?

-Câu tục ngữ này có thể ứng dụng trong n

trường hợp nào ? (Phê phán n trường hợp coi

của hơn người hay an ủi động viên n trường

hợp “của đi thay người”).

+Hs đọc câu 2.

-Em hãy giải thích “góc con người” là như thế

nào? T.sao “cái răng cái tóc là góc con người”

? (Góc tức là 1 phần của vẻ đẹp So với toàn bộ

con ng thì răng và tóc chỉ là n chi tiết rất nhỏ,

nhưng chính n chi tiết nhỏ nhất ấy lại làm nên

A- Tìm hiểu bài I-Đọc và chú thích:

II-Phân tích:

1-Tục ngữ về phẩm chất con người :

a-Câu 1:

Một mặt người bằng mười mặt của.

�Nhân hoá - Tạo điểm nhấn

sinh động về từ ngữ và nhịp điệu.

So sánh, đối lập – K.định sự quí giá của người so với của.

�Người quí hơn của.

-K.đ tư tưởng coi trọng g.trị của con ng.

b-Câu 2:

Cái răng cái tóc là góc con người

�Khuyên mọi người hãy giữ gìn

hình thức bên ngoài cho gọn

vẻ đẹp con người).

-Câu tục ngữ có ý nghĩa gì ?

+Hs đọc câu 3

-Các từ: Đói-sạch, rách-thơm được dùng với

nghĩa như thế nào ? (Đói-rách là cách nói

k.quát về cuộc sống khổ cực, thiếu thốn;

sạch-thơm là chỉ phẩm giá trong sáng tốt đẹp mà

con ng cần phải giữ gìn).

-Hình thức của câu tục ngữ có gì đ.biệt ? tác

dụng của hình thức này là gì ?

-Câu tục ngữ có nghĩa như thế nào? (Gv giải

thích nghĩa đen, nghĩa bóng)

-Câu tục ngữ cho ta bài học gì ?

-Trong dân gian còn có n câu tục ngữ nào đồng

nghĩa với câu tục ngữ này ? (Chết trong còn

hơn sống đục, Giấy rách phải giữ lấy lề).

+Hs đọc câu 4,5,6 Ba câu này có chung nội

dung gì ?

-Em có nhận xét gì về cách dùng từ trong câu

4? Tác dụng của cách dùng từ đó ?

-Câu tục ngữ có ý nghĩa gì ? (Nói về sự tỉ mỉ

công phu trong việc học hành).

-Bài học rút ra từ câu tục ngữ này là gì?

+Hs đọc câu 5.

-Câu tục ngữ có ý nghĩa gì ?

-Nói như vậy để nhằm mục đích gì ?

gàng, sạch sẽ, vì hình thức bên ngoài thể hiện phầnào t.cách bên trong.

c-Câu 3:

Đói cho sạch, rách cho thơm.

�Có vần, có đối – làm cho câu

tục ngữ cân đối, dễ thuộc, dễ nhớ.

�Cần giữ gìn phẩm giá trong

sạch, không vì nghèo khổ mà bán

rẻ lương tâm, đạo đức.

2-Tục ngữ về học tập, tu dưỡng (4-6):

a-Câu 4:

Học ăn, học nói, học gói, học mở.

�Điệp từ – Vừa nêu cụ thể n

điều cần thiết mà con người phải học, vừa nhấn mạnh tầm q.trong của việc học.

�Phải học hỏi từ cái nhỏ cho

đến cái lớn.

b-Câu 5:

+Hs đọc câu 6

-Câu tục ngữ có ý nghĩa gì ?

-Mục đíchcủa cách nói đó là gì ?

-Câu 5,6 mâu thuẫn với nhau hay bổ sung cho

nhau ? Vì sao ? ( 1 câu nhấn mạnh vai trò của

người thầy, 1 câu nói về tầm q.trong của việc

học bạn.2 câu không mâu thuẫn nhau mà

chúng bổ sung ý nghĩa cho nhau để hoàn chỉnh

q.niệm đúng đắn của người xưa: trong h.tập

vai trò của thầy và bạn đều hết sức q.trọng).

+Hs đọc câu 7,8,9.

-Giải nghĩa từ : Thương người, thương thân ?

(Thg người: tình thg dành cho người khác; thg

thân: tình thg dành cho bản thân).

-Nghĩa của câu tục ngữ là gì ? (hg mình thế

nào thì thg người thế ấy).

-Hai tiếng “thg người” đặt trước “thg thân”,

đặt như vậy để nhằm mục đích gì ?

-Câu tục ngữ cho ta bài học gì ?

+Hs đọc câu 8.

-Giải nghĩa từ : quả, cây, kẻ trồng cây ?

(Quả là hoa quả; cây là cây trồng sinh ra hoa

quả; kẻ trồng cây là người trồng trọt, chăm sóc

cây để cây ra hoa kết trái).

-Nghĩa của câu tục ngữ là gì ?(Nghĩa đen,

nghĩa bóng ).

Không thầy đố mày làm nên.

�Không có thầy dạy bảo sẽ

không làm được việc gì thành công.

�K.định vai trò và công ơn của

thầy.

c-Câu 6:

Học thầy không tày học bạn.

�Phải tích cực chủ động học hỏi

ở bạn bè.

�Đề cao vai trò và ý nghĩa của

việc học bạn.

3-Tục ngữ về q.hệ ứng xử ( 7 ->9):

a-Câu 7:

Thương người như thể thương thân.

�Nhấn mạnh đối tượng cần sự

đồng cảm, thg yêu.

�Hãy cư xử với nhau bằng lòng

nhân ái và đức vị tha.

b-Câu 8:

-Câu tục ngữ được sd trong n h.cảnh nào ?

(Thể hiện tình cảm của con cháu đối với ông

bà, cha mẹ ;của học trò đối với thầy cô giáo

Lòng biết ơn của n.dân đối với các anh hùng

liệt sĩ đã c.đấu hi sinh dể bảo vệ đ.nc).

+Hs đọc câu 9

-Nghiã của câu 9 là gì ? (1 cây đơn lẻ không

làm thành rừng núi; nhiều cây gộp lại thành

rừng rậm, núi cao).

-Câu tục ngữ cho ta bài học kinh nghiệm gì ?

III- HĐ3 Tổng kết (3 phút)

-Về hình thức n câu tục ngữ này có gì đ.biệt ?

Chín câu tục ngữ trong bài đã cho ta hiểu gì về

q.điểm của người xưa ?

-Tìm n câu tục ngữ đồng nghĩa hoặc trái nghĩa

với 9 câu tục ngữ trên ? (Gv cho Hs tham khảo

1 số câu tục ngữ)

IV- HĐ4 Luyện tập (5 phút)

-Hs đọc bài tập và nêu yêu cầu của bài tập

-Gv gọi Hs làm bài tập

-Gv nhận xét, đánh giá

Ăn quả nhớ kẻ trồng cây.

�Khi được hưởng thụ thành quả

nào thì ta phải nhớ đến công ơn của người đã gây dựng nên thành quả đó.

c-Câu 9: Một cây làm chẳng nên

non

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao.

�Chia rẽ thì yếu, đ.kết thì mạnh;

1 người không thể làm nên việc lớn, nhiều người hợp sức lại sẽ giải quyết được n k.khăn trở ngại

dù là to

III- Tổng kết: (Ghi nhớ: sgk/

Tr13).

B- Luyện tập:

-Đồng nghĩa, gần nghĩa:

+Người sống đống vàng.

+Người là hoa đất.

-Trái nghĩa:

+Hợm của, khinh người.

+Tham vàng phụ ngãi (nghĩa).

V- HĐ5 Đánh giá (5 phút)

-Đọc lại những câu tục ngữ

?Nêu nội chính của những câu tục ngữ

VI- HĐ6 Dặn dò (2 phút)

-Học thuộc lòng bài tục ngữ, học thuộc ghi nhớ.

-Soạn bài: Rút gọn câu Những câu hỏi phần I, II