Giáo án Ngữ văn 7 bài 24: Ý nghĩa văn chương

MỤC TIÊU: Học xong văn bản này, học sinh có được: - Hiếu được quan niệm của Hoài Thanh về nguồn gốc cốt yếu, nhiệm vụ và công dụng của văn chương trong lịch sử loài người.. Giới thiệu b

Ý nghĩa văn chương

(Hoài Thanh)

A MỤC TIÊU:

Học xong văn bản này, học sinh có được:

- Hiếu được quan niệm của Hoài Thanh về nguồn gốc cốt yếu, nhiệm vụ và công dụng của văn chương trong lịch sử loài người

- Hiểu được phần nào phong cách nghị luận văn chương của Hoài Thanh

B CHUẨN BỊ:

- Giáo viên: + Soạn bài

+ Đọc sách giáo viên và sách bài soạn

- Học sinh: + Soạn bài

+ Học thuộc bài cũ và soạn bài

C PHƯƠNG PHÁP:

- Quy nạp

D CÁC BƯỚC LÊN LỚP:

I Ổn định tổ chức: 7B vắng 0

II Kiểm tra bài cũ: Để chứng minh đức tính giản dị của Bác Hồ tác giả đã đưa ra

những dẫn chứng gì? Em có nhận xét gì về những dẫn chứng của tác giả?

III Bài mới

* Giới thiệu bài

Đến với văn chương trong đó có cả việc học văn chương có nhiều điều cần hiểu biết, nhất là 3 điều: văn chương có nguồn gốc từ đâu, văn chương là gì, và văn chương có công dụng gì trong đời sống của loài người Bài viết " ý nghĩa văn chương của Hoài thanh - một nhà phê bình văn học có uy tiến lớn sẽ cung cấp cho chúng ta một ccách hiểu, một quan niệm đúng đắn và ciư bản về điều đó.

- Nêu hiểu biết của em về tác giả? HS theo dõi chú thích trả lời

câu hỏi

I Tim hiểu chung:

Hoài thanh - Nhà lý luận phê

bình (1909 – 1982)

(Bút danh: Văn Thiên)

* Tên khai sinh: Nguyễn Đức Nguyên, sinh ngày

15 tháng 7 năm 1909, mất ngày 14 tháng 4 năm

1982 tại Hà Nội.* Quê : Nghi Trung, Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An Đảng viên Đảng cộng sản Việt Nam Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam(1957).*

Hoài thanh sinh ra trong một gia đình nhà nho nghèo Năm 1927 gia nhập Tân Việt cách mạng Đảng Tham gia tổng khởi nghĩa Tháng 8 năm

1945 Công tác ở đại học

Hà Nội, Đài tiếng nói Việt Nam Từ 1958 –

1968 là Tổng th ký Hội liên hiệp văn học nghệ thuật Việt Nam Sau là viện phó Viện văn học và chủ nhiệm báo Văn nghệ (1969 – 1975)

1/ Tác giả:- Hoài

Thanh ( 1909

-1982 )

- Quê: Nghi Trung

- Nghi Lộc - Nghệ An

- Là nhà phê bình văn học xuất sắc

chương và hành động (lý luận, 1936); Thi nhân Việt Nam (1941); Quyền sống của con người trong truyện Kiều (tiểu luận, 1950); Nói chuyện thơ kháng chiến (phê bình, 1951); Nam bộ mến yêu (bút ký, 1955); Chuyện miền Nam (bút ký, 1956); Phê bình tiểu luận (tập I – 1960, tập II –

1965, tập III – 1971);

Tuyển tập Hoài Thanh (hai tập, 1982 – 1983)

- Theo em văn bản này cần đọc

với giọng như thế nào?

* GV đọc mẫu sau đó gọi HS đọc

tiếp

- Hỏi chú thích 1,4, 6, 11

?Nêu xuất xứ vb?

Văn bản được viết theo thể loại

nào? (nghị luận XH hay nghị luận

HS: Gịong vừa rành mạch vừa cảm xúc, chậm và sâu lắng

- HS đọc tiếp

- Viết năm 1936 in trong sách "Văn chương và hành động" đổi lại lấy nhan đề thành: Ý nghĩa và công dụng của văn chương

2/Tác phẩm:

- Viết năm 1936

Thể loại:Nghị luận

văn chương?)

- Em hãy tìm bố cục của văn bản?

Văn bản có phần kết luận không?

Vì sao?

- Văn bản không có phần kết luận

vì đây là một đoạn trích nên

không có phần kết luận hoàn

chỉnh

- Bố cục:

+ Từ: Người ta kể chuyện đời xưa Muôn vật, muôn loàiNêu vấn đề: Nguồn gốc cốt yếu của văn chương

+ Phần còn lại:  Phân tích chứng minh ý nghiã và công dụng của văn chương đối với cuộc sống của con người

văn chương

- Bố cục: 2 phần

II Tìm hiểu văn bản:

- Văn bản trình bày với chúng ta

mấy vấn đề cơ bản?

* Gọi HS đọc từ đầu muôn

loài

- Theo Hoài Thanh nguồn gốc cốt

yếu của Văn Chương là gì?

Ông đã lý giải điều đó dựa trên

cơ sở nào?

Em có nhận xét gì về cách dẫn

vào vấn đề của tác giả?

- HS đọc

- Kể một câu chuyện nhỏ để dẫn đến một luận điểm

1 Nguồn gốc của văn chương :

 Nêu vấn đề tự nhiên, hấp dẫn, từ việc kể một câu chuyện đời xưa dẫn đến kết luận -Nguồn gốc cốt yếu của văn chương là lũng thương người và rộng ra thương cả

muôn vật, muôn loài

Có ý kiến cho rằng, quan niệm

của Hoài Thanh về nguồn gốc

của văn chương như vậy là đúng

nhưng chưa đủ Em có đồng ý với

ý kiến trên không ? Vì sao ?

Thảo luận nhóm thực tế văn chương chứng minh:

+ Bà Huyện Thanh Quan viết Qua Đèo Ngang bởi: "

Nhớ nước, , Thương nhà

+ Đoàn thị Điểm dịch Nôm Chinh phụ ngâm khúc vì đồng cảm với đặng Trần Côn

và người chinh phụ buồn, xa, nhớ chồng

+ Vũ Bằng xa đất Bắc, nhớ

về mùa xuân đất Bắc với

"Mùa xuân của tôi"

Các câu ca dao, tục ngữ này bắt nguồn từ đâu?

- Trâu ơi, ta bảo trâu này

Trâu ra ngoài ruộng, trâu cày với ta

- Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống

- Cày đồng đang buổi ban trưa

Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày.

 Văn chương bắt nguồn từ cuộc sống lao động

-> Văn chương bắt nguồn từ thực tế đấu tranh bảo vệ

Tổ quốc, chống giặc ngoại xâm

-> Văn chương bắt nguồn từ đời sống văn hóa, lễ hội, trò chơi

Đoạn văn trên có mấy ý ?

Dựa vào chú thích số 5 em hãy lý

giải và chứng minh qua một số

tác phẩm?

Vụt qua mặt trận đạn bay vèo

vèo” ( Lượm - Tố Hữu)

2 í nghĩa và công dụng của văn chương:

a/ Ý nghĩa của văn chương:

- Văn chương phản ánh hiện thực cuộc sống

-> Phản ánh cuộc sống chiến đấu.

“Con cò lặn lội bờ ao ”

( Ca dao )

-> Phản ánh cuộc sống lao động.

Lấy ví dụ truyện Thạch Sanh,Cây

bút thần

 Phản ánh ước mơ công

lý, cải tạo hiện thực xó hội, sự cụng bằng cho

- Văn chương sáng tạo ra sự sống

người lao động của người xưa

Từ các đoạn văn trên, tác giả nêu

ra những công dụng nào của văn

chương?

Em hãy tìm các chi tiết thể hiện

tình cảm, lòng vị tha trong hai

văn bản : “Cuộc chia tay của

những con búp bê” và “Bài học

đường đời đầu tiên” ?

?Công dụng tiếp theo là gì?

- Học văn bản "Qua đèo ngang"

Côn Sơn ca giúp em hiểu biết và

tình cảm gì sau khi học?

Ở đoạn cuối, theo tác giả, văn

chương có ảnh hưởng như thế

nào đối với đời sống tinh thần

-hs khái quát

-hs nêu

- "Gây cho ta những tình cảm ta sẵn có"

- Bồi dưỡng tình cảm yêu thương, sống tốt hơn

- Sau khi học: biết Côn Sơn

là thắng cảnh, nơi người anh hùng kiên đại thi hào Nguyễn Trãi có nhiều năm gắn bó làm thơ, gợi người đọc yêu thích cuộc sống, khao khát đi đến tham quan, chiêm ngưỡng di tích lịch sử

 yêu mến cảnh quan đất nước, thương Nguyễn Trãi,

tự hào về người anh hùng dân tộc

b Công dụng của văn chương:

- Văn chương giúp cho tình cảm và gợi lòng vị tha

- Văn chương gây cho ta những tình cảm không có, luyện những tình cảm ta sẵn có

- Cảm nhận cái hay, cái đẹp của cảnh tượng nhiên nhiên

của nhân loại ? * Đời sống tinh thần của

nhân loại nếu thiếu văn chương thỡ rất nghèo nàn

Nét đặc sắc về nghệ thuật của bài

văn nghị luận này là gì?

Qua văn bản, Hoài Thanh đó

khẳng định những điều gì?

- Lập luận chặt chẽ, lí lẽ sắc sảo, cảm xúc dồi dào, giàu hình ảnh

- Nguồn gốc cốt yếu của văn chương là lòng yêu thương Văn chương là hình ảnh của sự sống muôn hình vạn trạng và sáng tạo ra sự sống, làm giàu tình cảm con người

III.Tổng kết

Ghi nhớ: SGK

IV.Củng cố:

Lập sơ đồ

Ý nghĩa văn chương

Từ lòng yêu thương

Hình dung

sự sống

Sáng tạo sự sống

Giúp tình cảm

Lòng vị tha

Gây tình cảm chưa

có, luyện tình cảm sẵn có

Cảm cái hay, cái đẹp

Ý nghĩa

V Hướng dẫn học tập:

- Học bài, thuộc ghi nhớ

- Hoàn thiện bài tập

- Làm bài tập 3 sách giáo khoa

- Chuẩn bị kiểm tra Văn 1 tiết

E Rút kinh nghiệm: