tiểu luận chính sách người khuyết tật

Chính sách của nhà nước đóng vai trò như là cầu nối để người khuyết tật để họ có thể dễ dàng hoà nhập với cộng đồng và xã hội từ đó phát huy được khả năng của mình. Chính vì những lý do đó để làm rõ “chính sách giải quyết học nghề và việc làm cho người khuyết tật là rất cần thiết.Tiểu luận được thực hiện bằng phương pháp thống kê, phân tích, tổng hợp để xử lý tài liệu thu thập, so sánh và minh hoạ bằng biểu đồ, sơ đồ, tham khảo tài liệu có liên quan đến người khuyết tật tại tỉnh Đồng Nai như kế hoạch trợ giúp người khuyết tật của UBND tỉnh Đồng Nai giai đoạn 20132015

I. Đặt vấn đề

Người khuyết tật là người bị khiếm khuyết một hoặc nhiều bộ phận cơ thể hoặc một hay nhiều chức năng nào đó của bộ phận cơ thể bị suy giảm Do khuyết tật nên họ gặp rất nhiều khó khăn trong cuộc sống sinh hoạt, học tập, lao động và tham gia hoạt động xã hội Do đó việc đảm bảo sự bình đẳng trong việc thực hiện các quyền và nghĩa vụ về kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội đối với người khuyết tật là nghĩa vụ của gia đình, xã hội và nhà nước Là mắt xích quan trọng trong chính sách an sinh xã hội, với truyền thống nhân đạo của dân tộc, người khuyết tật luôn nhận được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước ta

Việt Nam là một nước đang phát triển, chịu ảnh hưởng nặng nề sau chiến tranh, cùng với sự tác động của ô nhiễm môi trường, của tai nạn giao thông, tai nạn lao động, thiên tai, dịch bệnh, người khuyết tật hiện nay sẽ ngày càng tăng lên Đồng Nai là tỉnh cũng chịu ảnh hưởng nhiều từ những tác động trên Thời gian qua tỉnh Đồng Nai đã quan tâm, tạo điều kiện cho người khuyết tật, có được sống cuộc sống "tàn nhưng không phế", thụ hưởng các chế độ ưu đãi cả vật chất lẫn tinh thần theo Nghị định 67/2007 và Nghị định 13/2010 của Chính phủ

Toàn tỉnh đã thực hiện trợ cấp thường xuyên cho trên 3000 người khuyết tật nặng Hiện nay, người khuyết tật gặp rất nhiều khó khăn, nhất là các cơ hội tiếp cận các hoạt động, dịch vụ nhằm nâng cao năng lực, tạo thuận lợi cho việc hội nhập đời sống của cộng đồng Bản thân người khuyết tật không thể hội nhập vào cuộc sống cộng đồng nếu đó chỉ là sự nỗ lực của bản thân mà còn cần được

sự quan tâm chia sẻ, tạo thuận lợi từ gia đình, cộng đồng và xã hội Chính sách của nhà nước đóng vai trò như là cầu nối để người khuyết tật để họ có thể dễ dàng hoà nhập với cộng đồng và xã hội từ đó phát huy được khả năng của mình

Chính vì những lý do đó để làm rõ “chính sách giải quyết học nghề và việc làm cho người khuyết tật" là rất cần thiết.

Tiểu luận được thực hiện bằng phương pháp thống kê, phân tích, tổng hợp

để xử lý tài liệu thu thập, so sánh và minh hoạ bằng biểu đồ, sơ đồ, tham khảo tài liệu có liên quan đến người khuyết tật tại tỉnh Đồng Nai như kế hoạch trợ giúp người khuyết tật của UBND tỉnh Đồng Nai giai đoạn 2013-2015, các báo

cáo của Sở Lao Động Thương Binh và Xã Hội, các hoạt động với các tổ chức nước ngoài nhằm hỗ trợ việc làm và an sinh xã hội cho người khuyết tật

II. Nội dung

II.1.1. Khái niệm người khuyết tật

Theo DDA (Đạo luật chống phân biệt đối xử với người khuyết tật) thì: Người khuyết tật (tiếng Anh: People with disability) là người có một hoặc nhiều khiếm khuyết về thể chất hoặc tinh thần mà vì thế gây ra suy giảm đáng kể và lâu dài đến khả năng thực hiện các hoạt động, sinh hoạt hàng ngày

Theo Pháp lệnh về người khuyết tật của nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam định nghĩa người khuyết tật như sau: “Không phân biệt nguồn gốc gây

ra khuyết tật, người khuyết tật là người bị khiếm khuyết một hay nhiều bộ phận

cơ thể hoặc chức năng biểu hiện dưới những dạng khuyết tật khác nhau, làm suy giảm khả năng hoạt động, khiến cho lao động, sinh hoạt, học tập gặp nhiều khó khăn”

II.1.2. Khái niệm về việc làm

Ở Việt Nam, khái niệm việc làm đã được quy định tại Điều 13 của Bộ luật lao động: “Mọi hoạt động lao động tạo ra nguồn thu nhập không bị pháp luật cấm đều được thừa nhận là việc làm”

Chính sách việc làm là tổng thể các quan điểm, tư tưởng các mục tiêu, các giải pháp và công cụ nhằm sử dụng lực lượng lao động và tạo việc làm cho lực lượng lao động đó, nói cách khác chính sách việc làm là thể chế hóa pháp luật của Nhà nước trên lĩnh vực lao động và việc làm, là hệ thống các quan điểm, phương pháp mục tiêu và các giải pháp giải quyết việc làm cho người lao động

II.1.4. Nội dung chính sách dạy nghề và việc làm

II.1.4.1. Dạy nghề đối với người khuyết tật

Nhà nước bảo đảm để người khuyết tật được tư vấn học nghề miễn phí, lựa chọn và học nghề theo khả năng, năng lực bình đẳng như những người khác

Cơ sở dạy nghề có trách nhiệm cấp văn bằng, chứng chỉ, công nhận nghề đào tạo khi người khuyết tật học hết chương trình đào tạo và đủ điều kiện theo quy định của thủ trưởng cơ quan quản lý nhà nước về dạy nghề

Cơ sở dạy nghề tổ chức dạy nghề cho người khuyết tật phải bảo đảm điều kiện dạy nghề cho người khuyết tật và được hưởng chính sách ưu đãi theo quy định của pháp luật

Người khuyết tật học nghề, giáo viên dạy nghề cho người khuyết tật được hưởng chế độ, chính sách theo quy định của pháp luật

II.1.4.2. Việc làm đối với người khuyết tật

Nhà nước tạo điều kiện để người khuyết tật phục hồi chức năng lao động, được tư vấn việc làm miễn phí, có việc làm và làm việc phù hợp với sức khỏe và đặc điểm của người khuyết tật

Cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân không được từ chối tuyển dụng người khuyết tật có đủ tiêu chuẩn tuyển dụng vào làm việc hoặc đặt ra tiêu chuẩn tuyển dụng trái quy định của pháp luật nhằm hạn chế cơ hội làm việc của người khuyết tật

Cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân sử dụng lao động là người khuyết tật tùy theo điều kiện cụ thể bố trí sắp xếp công việc, bảo đảm điều kiện

và môi trường làm việc phù hợp cho người khuyết tật

Cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân sử dụng lao động là người khuyết tật phải thực hiện đầy đủ quy định của pháp luật về lao động đối với lao động là người khuyết tật

Tổ chức giới thiệu việc làm có trách nhiệm tư vấn học nghề, tư vấn và giới thiệu việc làm cho người khuyết tật

Người khuyết tật tự tạo việc làm hoặc hộ gia đình tạo việc làm cho người khuyết tật được vay vốn với lãi suất ưu đãi để sản xuất kinh doanh, được hướng dẫn về sản xuất, chuyển giao công nghệ, hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm theo quy định của Chính phủ

Cơ sở sản xuất, kinh doanh sử dụng từ 30% tổng số lao động trở lên là người khuyết tật được hỗ trợ cải tạo điều kiện, môi trường làm việc phù hợp cho người khuyết tật; được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp; được vay vốn với lãi suất ưu đãi theo dự án phát triển sản xuất kinh doanh; được ưu tiên cho thuê đất, mặt bằng, mặt nước và miễn, giảm tiền thuê đất, mặt bằng, mặt nước phục vụ sản xuất, kinh doanh theo tỷ lệ lao động là người khuyết tật, mức độ khuyết tật của người lao động và quy mô doanh nghiệp

Nhà nước khuyến khích cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp nhận người khuyết tật vào làm việc Doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động là người khuyết tật được hưởng chính sách ưu đãi theo quy định

Chính phủ quy định chi tiết chính sách khuyến khích cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp nhận người khuyết tật vào làm việc quy định

II.2.1. Thực trạng

Theo báo cáo kết quả điều tra, rà soát NKT, TEKT năm 2013 tại cộng đồng dân cư và tại các Trung tâm, các cơ sở BTXH của sở LĐTBXH tỉnh Đồng Nai, toàn tỉnh có 23.235 người khuyết tật, chiếm 0,93% dân số toàn tỉnh (Nam 13.846, Nữ 9.389)

biểu đồ 1 Chia theo độ tuổi: Từ 0 đến dưới 16 tuổi có 2.460 người; từ 16 đến dưới

60 tuổi có 15.471 người; trên 60 tuổi có 5.296 người, trong đó có 4.746 người

Số Lượng Người Khuyết Tật

khuyết tật đặc biệt nặng, 18.489 người khuyết tật nặng và tương đối nặng, bao gồm các dạng tật như sau:

biểu đồ 2

Từ 16 tuổi đến dưới đến 60 có tổng số 15.259 người trong độ tuổi lao động (Nam 9.282, Nữ 5.977),

Biểu đồ 3 Nhu cầu và nguyện vọng được chăm sóc sức khỏe; phục hồi chức năng 3.070 người; học văn hóa 207 người; học nghề 587 người; tìm việc làm 942 người; trợ cấp BTXH 4.834 người và nguyện vọng khác 822 người (Vay vốn SXKD, hỗ trợ tư vấn việc làm, hòa nhập cộng đồng )

Về học nghề: Thực hiện Đề án số 1956 của Chính phủ, Sở Lao động – Thương binh và Xã hội tỉnh Đồng Nai đã triển khai công tác đào tạo nghề cho trên địa bàn tỉnh, ngoài ra còn được hỗ trợ tiền ăn và tiền xe đi lại Nghề học của người khuyết tật chủ yếu là may công nghiệp, pha chế thức uống, massage, vi tính, đan mây tre, làm tranh gạo, in lụa và tự kinh tại nhà

Về việc làm: Trong những năm qua, Sở Lao động – Thương binh và Xã hội đã giới thiệu vào các công ty làm việc cho trên 1200 người khuyết tật, nhiều nhất là các công ty may giầy da xuất khẩu

II.2.2. Nguyên nhân

II.2.2.1. Trình độ văn hóa

Nhìn chung trình độ học vấn của người khuyết tật rất thấp Xét theo giới tính thì người khuyết tật là nam giới có trình độ học vấn cao hơn so với người khuyết tật là nữ giới và ở các cấp học cao hơn thì khoảng cách chênh lệch về trình độ văn hoá giữa nam giới và nữ giới càng lớn, ở cấp Phổ thông trung học, tỷ lệ nam giới đạt được trình độ này cao hơn gần 3 lần so với nữ giới

Xét theo dạng khuyết tật: tỷ lệ chưa biết chữ cao nhất đối với dạng khuyết tật về nhận thức Trong các nhóm dạng tật thì nhóm dạng tật vận động có trình độ văn hoá cao nhất Như vậy rõ ràng giữa các nhóm dạng tật khác nhau thì khả năng học tập có sự khác biệt, do vậy chính sách hỗ trợ cũng cần lưu ý sự khác biệt này Trình độ học vấn của người khuyết tật rất thấp và không có

xu hướng cải thiện trong tương lai nếu như không có các biện pháp hỗ trợ tích cực từ phía gia đình và cộng đồng xã hội

II.2.2.2. Trình độ chuyên môn kỹ thuật

Phần lớn người khuyết tật chưa qua đào tạo nghề Về tương lai tình trạng không qua đào tạo nghề của người khuyết tật cũng khó có thể được cải thiện khi

mà nhu cầu học nghề của người khuyết tật cũng rất thấp

Đa số người khuyết tật rơi vào vào các gia đình có điều kiện kinh tế khó khăn, không có phương tiện đi lại, không có người đưa đón, đặc biệt là nhóm người khuyết tật ở vùng sâu, vùng xa lại càng khó khăn hơn, do đó việc học văn hóa, học nghề hoặc tham gia các hoạt động khác hòa nhập khác là không thực hiện được

Việc tuyên truyền đường lối, chính sách pháp luật trực tiếp cho nhóm người khuyết tật ở vùng sâu, vùng xa không thực hiện được do họ không ở tập trung, truyền thông gián tiếp qua hệ thống đài phát phát thanh ở khu vực này rất hạn chế, nên họ thường thiếu thông tin về đường lối, chính sách, pháp luật đối với người khuyết tật

Người khuyết tật thường tự ty, mặc cảm, ít tiếp xúc với cộng đồng xã hội, đây là rào cản lớn nhất đối với người khuyết tật, nếu họ không được trợ giúp về pháp lý thì không xóa bỏ được rào cản này để tạo điều kiện cho họ hòa nhập với cộng đồng

Đã triển khai thực hiện tốt công tác trợ giúp đối với người khuyết tật, như: Trợ giúp xã hội, học nghề, giải quyết việc làm…

Thông qua các hệ thống truyền thông trực tiếp và gián tiếp, nên người khuyết tật đã hiểu biết về chính sách của đảng, pháp luật của nhà nước và đã xóa được tự ty, mặc cảm để hòa nhập với cộng đồng xã hội;

Chính sách trợ giúp học nghề hỗ trợ vốn không hoàn lại và vốn vay thông qua Ngân hàng chính sách Xã hội đã giúp cho người khuyết tật kinh doanh

thành đạt, có thu nhập, ổn định cuộc sống, không lệ thuộc vào gia đình và xã hội

Công tác đào tạo nghề, giải quyết việc làm đã giúp cho người khuyết tật

có thu nhập cao, xóa bỏ được tự ty, mặc cảm và tuyệt đối tin tưởng vào đường lối chính sách của đảng, pháp luật của Nhà nước, những tấm gương lao động sáng tạo, điển hình của người khuyết tật ngày càng đông

Từ tháng 3-2014, tỉnh đã thành lập Ban Vận động các doanh nghiệp tiếp nhận người lao động khuyết tật vào làm việc Đến nay, ngày càng có nhiều doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài nhận lao động khuyết tật vào làm việc

Theo như báo “Người Lao Động” của tỉnh Đồng Nai những người khuyết tật đã được tạo cơ hội việc làm ổn định như Chị Bùi Thị Thanh Thủy, công nhân Công ty Changshin Việt Nam bộc bạch: “Năm 17 tuổi, tôi bị mất cánh tay phải sau một tai nạn giao thông Tôi rất lo với hoàn cảnh của mình sẽ khó tìm được việc làm, nhưng thấy nhiều doanh nghiệp ở Đồng Nai vẫn tiếp nhận lao động khuyết tật nên tôi tập làm việc bằng cánh tay còn lại Năm 2008, tôi được Công

ty Chang Shin nhận vào làm việc Hiện tôi làm công nhân ở đây đã được 7 năm, thu nhập mỗi tháng gần 7 triệu đồng Tôi nghĩ, người khuyết tật còn sức lao động đều muốn làm việc, vấn đề là cộng đồng cần tạo cho chúng tôi cơ hội được thử sức”

Cũng như chị Thủy, chị Trần Thị Trinh, công nhân Công ty TNHH Unipax (KCN Amata) cũng khát khao được làm việc để tự nuôi sống bản thân Chị cùng chồng là Lâm Văn Tâm cũng là người khuyết tật đã có 5 năm làm công nhân với thu nhập ổn định Vượt qua sự tự ti với đôi chân bại liệt, anh chị vẫn siêng năng, chịu khó học hỏi Mỗi ngày vào xưởng chị đều được người hỗ trợ đẩy xe lăn, được về trước so với thời gian quy định và trả lương xứng đáng

Những năm trở lại đây, nhiều doanh nghiệp FDI bắt đầu quan tâm và nỗ lực tạo việc làm cho lao động khuyết tật Đến thời điểm này, đã có hàng chục doanh nghiệp tiếp nhận người khuyết tật vào làm việc Điển hình như Công ty Changshin Việt Nam (100% vốn đầu tư của Hàn Quốc, đóng tại KCN Thạnh

Phú, huyện Vĩnh Cửu) sử dụng 335 lao động khuyết tật, Công ty Sanlim Furniture Việt Nam (KCN Bàu Xéo, huyện Trảng Bom) có 36 người khuyết tật đang làm việc Ngoài ra, Công ty Taekwang Vina (KCN Biên Hòa 2), Công ty Pousung Việt Nam (Khu công nghiệp Bàu Xéo), Công ty TNHH Watabase Weeding (KCN Biên Hòa 2)… cũng đang sử dụng nhiều lao động khuyết tật

Theo Sở LĐ-TBXH, đến thời điểm này, các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Đồng Nai đã tiếp nhận hơn 1.600 lao động khuyết tật vào làm việc với mức lương từ 3,5 triệu đồng/tháng đến trên 6 triệu đồng/tháng Trong số này, doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) sử dụng hơn 1.200 lao động khuyết tật

Tại Công ty Sanlim Furniture Việt Nam, từ năm 2009, doanh nghiệp bắt đầu tuyển dụng lao động khuyết tật, đến thời điểm này, doanh nghiệp đã tiếp nhận gần 40 người khuyết tật (các dạng tật như khiếm thính, bị cụt chân, cụt tay…) vào làm việc với thu nhập từ 4,8 đến 6,3 triệu đồng/tháng

Thời gian qua, công ty đã tạo nhiều điều kiện thuận lợi cho lao động khuyết tật như cho phép lao động khuyết tật được xuống ca trước 20 phút để ăn cơm, đi về Giờ bắt đầu làm việc của người khuyết tật cũng trễ hơn so với người thường Thuyết phục doanh nghiệp nhận người khuyết tật đa số người khuyết tật luôn cố gắng, chăm chỉ làm việc, hoàn thành nhiệm vụ được giao Tuy nhiên, vẫn có một số ít lao động dù đã được công ty nhận vào làm nhưng do tâm

lý mặc cảm, một số người được gia đình quá bảo bọc, khiến họ chán nản, thiếu động lực lao động, tự ý xin nghỉ việc

Về góc độ doanh nghiệp, nhiều doanh nghiệp FDI đã đề ra chính sách riêng nhằm hỗ trợ, phát huy năng lực làm việc của người khuyết tật Song vẫn còn một số doanh nghiệp chưa nắm được thông tin về chính sách pháp luật liên quan đến lao động khuyết tật Doanh nghiệp băn khoăn về giải pháp an toàn lao động, chống cháy nổ khi tuyển người khuyết tật vào làm việc Trước tình hình

đó, từ tháng 3-2014, tỉnh đã thành lập Ban Vận động các doanh nghiệp tiếp nhận người lao động khuyết tật vào làm việc Sau 8 tháng hoạt động, Ban đã tổ chức tuyên truyền chính sách pháp luật và chủ trương của Nhà nước về công tác hỗ trợ người khuyết tật Tổ chức gặp gỡ gần 40 doanh nghiệp tại Đồng Nai để vận

động các công ty tiếp nhận người khuyết tật vào làm việc Trong số các doanh nghiệp mà Ban Vận động đến làm việc, có gần 20 doanh nghiệp đang sử dụng lao động khuyết tật Các doanh nghiệp còn lại sau khi được tuyên truyền đã tuyển dụng 32 lao động vào làm việc

Để hỗ trợ người khuyết tật có khả năng lao động được làm việc lâu dài, thời gian tới, Ban Vận động sẽ tăng cường gặp gỡ, khuyến khích doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp FDI để tăng cường thuyết phục tiếp nhận lao động khuyết tật Đồng thời, đẩy mạnh công tác đào tạo nghề song song với việc hỗ trợ, giới thiệu người khuyết tật vào làm việc tại các công ty

II.4.1. Nguồn lực tài chính

Theo kế hoạch số 997/KH-UBND ngày 20 tháng 11 năm 2013 của tỉnh Đồng Nai, kinh phí huy động để thực hiện kế hoạch trợ giúp người khuyết tật của tỉnh giai đoạn 2013 - 2015 dự kiến là 56.620 triệu đồng, trong đó: Ngân sách của Nhà nước 30.720 triệu đồng, (Trung ương: 1.500 triệu đồng để thực hiện công tác tuyên truyền, xây dựng mô hình; ngân sách của tỉnh là 22.900 triệu đồng (để thực hiện chính sách BTXH là 21.000 triệu đồng; tổ chức các hội nghị

sơ tổng kết, thi đua khen thưởng, đi hướng dẫn, kiểm tra giám sát là 1.500 triệu đồng; ngân sách của huyện 3.300 triệu đồng (100 triệu/1 huyện/1 năm); ngân sách của xã là 3.420 triệu đồng (20 triệu đồng/xã /năm); huy động các tổ chức Quốc tế, các tổ chức phi chính phủ: 15.000 triệu đồng; các tổ chức từ thiện xã hội và của các Hội: Chữ thập đỏ, Hội Nạn nhân chất độc da cam, Hội hỗ trợ NKT vươn lên, Quỹ BTTE… là: 9.000 triệu đồng; 500 gia đình NKT được hỗ trợ sinh kế sản xuất kinh doanh là 500 triệu đồng (1 triệu đồng/hộ/3 năm); hàng, quà, hiện vật quy tiền là 1.000 triệu đồng (kèm theo phụ lục dự toán kinh phí)

Nguồn ngân sách nhà nước, đơn vị tính: Triệu đồng

2013 2014 2015

phí nhà nước

1 Công tác tổ chức và cơ chế, nghiên cứu ban hành chính sách 500 100 150 250

2 Khảo sát, bổ sung NKT nhẹ;

hoàn thiện phần mềm, nâng cấp phục vụ quản lý số liệu về NKT

3 Nâng cao năng lực và truyền thông, Xây dựng mô hình hỗ trợ NKT

4 Hỗ trợ về y tế, giáo dục, học nghề, việc làm và chính sách BTXH, an sinh xã hội

27.720 9.400 9.100 9.220

Tổng cộng 30.720 10.100 10.250 10.370

Nguồn vận động, đơn vị tính: Triệu đồng

động

2013 - 2015

2013 2014 2015

1 Công tác tổ chức và cơ chế, nghiên cứu ban hành chính sách 2.000 600 700 700 2

Khảo sát, bổ sung TKT nhẹ;

hoàn thiện phần mềm, nâng cấp phục vụ quản lý số liệu về TKT

1.000 200 800

3 Nâng cao năng lực và truyền thông, xây dựng mô hình điểm 2.900 900 1.000 1.000 4

Hỗ trợ về y tế, giáo dục, học nghề, việc làm và chính sách BTXH, an sinh xã hội

19.600 4.000 7.500 8.100