giải quyết tranh chấp bất động sản thừa kế đối với hộ gia đình tại phường tiền an, thành phố bắc ninh năm 2019 giải quyết tranh chấp bất động sản thừa kế đối với hộ gia đình tại phường tiền an, thành phố bắc ninh năm 2019 giải quyết tranh chấp bất động sản thừa kế đối với hộ gia đình tại phường tiền an, thành phố bắc ninh năm 2019
Trang 1PHẦN I: MỞ ĐẦU
1 Nhận thức chung
Qua thời gian tham gia lớp học quản lý hành chính Nhà nước chươngtrình chuyên viên tại trường chính trị Nguyễn Văn Cừ, được bồi dưỡngkiến thức quản lý nhà nước chương trình chuyên viên, được Quý Thầy, Côcủa Trường chính trị Nguyễn Văn Cừ truyền đạt những kiến thức và kỹnăng về quản lý hành chính nhà nước gồm những nội dung:
- Kiến thức chung trong quản lý hành chính nhà nước
- Kỹ năng trong quản lý hành chính nhà nước
Đây là những nội dung hết sức bổ ích và cần thiết cho người cán bộ,công chức trong việc thực thi nhiệm vụ tại đơn vị đang công tác Qua cácchuyên đề đã giúp cho học viên nhận thức được nhiều vấn đề về lý luận vàthực tiễn mới trong công tác quản lý nhà nước Đồng thời cũng nhận thứcđược rằng muốn đạt được hiệu quả cao trong công tác quản lý, cần phảinhạy bén, nắm chắc được các văn bản quy phạm pháp luật và các văn bảndưới Luật, vận dụng sáng tạo, kết hợp linh hoạt với thực tiễn cuộc sống đểgiải quyết các vấn đề liên quan đến nhiệm vụ được giao
2 Lý do chọn tình huống
Thực tiễn cho thấy trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước, việcgiải quyết tranh chấp, khiếu kiện, khiếu nại, tố cáo của công dân đúng cấp,đúng thẩm quyền và kịp thời không những đảm bảo được lợi ích của nhànước, lợi ích chính đáng của công dân mà còn góp phần ổn định an ninh -trật tự xã hội Qua đó, góp phần vào việc ngăn chặn và bài trừ tệ nạn thamnhũng, lãng phí của công và các tệ nạn xã hội khác, xây dựng được khốiđại đoàn kết trong nhân dân, tạo được niềm tin của nhân dân đối với hệthống bộ máy hành chính nhà nước Mặt khác, thông qua việc giải quyếtkhiếu nại, tố cáo kịp thời sẽ giảm thiểu tình trạng khiếu nại, khiếu kiệnvượt cấp Đồng thời, nhiều cấp, nhiều ngành kịp thời chấn chỉnh, uốn nắn
Trang 2những sai sót, lệch lạc, những yếu kém trong công tác quản lý hành chính,kiến nghị với cấp có thẩm quyền bổ sung, sửa đổi chế độ chính sách, phápluật sát với thực tiễn cuộc sống, xử lý nghiêm minh những người sai phạm,hoặc những người trốn tránh trách nhiệm, né tránh trách nhiệm trong nhiệm
vụ của mình
Xuất phát từ thực tiễn trên, vận dụng những kiến thức đã tiếp thu từQuý Thầy Cô trong chương trình quản lý nhà nước chương trình chuyên
viên, Em mạnh dạn chọn nghiên cứu đề tài: “Giải quyết tranh chấp bất
động sản thừa kế đối với hộ gia đình tại phường Tiền An, thành phố Bắc Ninh năm 2015” để thực hiện tiểu luận cho chương trình “Bồi dưỡng kiến
thức quản lý nhà nước chương trình chuyên viên”
Tiểu luận tình huống quản lý Nhà nước là bài đánh giá cuối khoánhằm kiểm tra khả năng vận dụng kiến thức lý luận vào điều kiện thực tiễncủa hoạt động quản lý Nhà nước hiện hành Thông qua đó, các học viên cóvai trò như là người cán bộ, công chức có chức năng, thẩm quyền đưa raphương hướng xử lý thực sự phù hợp với điều kiện thể chế; phong tục tậpquán Việt Nam, phong tục từng vùng, miền Song, những yêu cầu của tiểuluận tình huống quản lý Nhà nước không đơn giản chỉ là việc giải quyếtđơn thuần mà trong đó phải hàm chứa đầy đủ khả năng phân tích cơ sở lýluận, các quy định; đánh giá ưu, khuyết điểm của từng vấn đề… làm cơ sởcho việc đề xuất những kiến nghị theo từng nội dung Do đó, mặc dù đã cốgắng rất nhiều, nhưng do thời gian ngắn, kinh nghiệm bản thân có hạn, nênbài tiểu luận chắc chắn còn những hạn chế nhất định, rất mong được sựđóng góp ý kiến của Quý Thầy Cô và các học viên khác để bài viết đượchoàn chỉnh hơn
3 Mục đích nghiên cứu:
Từ lâu nay, vấn đề tranh chấp đất đai luôn là đề tài nóng thu hút sựquan tâm của đông đảo nhân dân Trong thực tế, quá trình xử lý, giải quyết
Trang 3tranh chấp đất đai vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế, nhiều vụ việc chưa đượcgiải quyết thấu đáo, thậm chí giải quyết không đúng thẩm quyền gây bứcxúc trong nhân dân.
Thông qua phân tích tình huống “Giải quyết tranh chấp bất động sản
thừa kế đối với hộ gia đình tại phường Tiền An, thành phố Bắc Ninh năm 2015” giải quyết mâu thuẫn phát sinh dẫn đến tranh chấp bất động
sản thừa kế đối với hộ gia đình Qua nghiên cứu phát hiện các nguyênnhân, khó khăn phát sinh trong tình huống Từ đó có phương án xử lý đảmbảo đúng quy trình, tuân thủ pháp luật, làm sáng tỏ các vấn đề liên quan,tạo sự tin tưởng, thoải mái cho những người liên quan
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
- Đối tượng nghiên cứu:
Tiểu luận nghiên cứu tình huống nảy sinh trong hoạt động quản lý nhànước, cụ thể là tình huống tranh chấp đất đai khi chưa được cấp giấy chứngnhận quyền sử dụng đất
- Phạm vi nghiên cứu:
Tình huống được nghiên cứu xảy ra trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh (cụ thể
là phường Tiền An, thành phố Bắc Ninh) trong thời gian: năm 2015
5 Kết cấu của Tiểu luận:
Kết cấu của tiểu luận gồm 3 phần chính:
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
5 Kết cấu của tiểu luận
- Phần II: Giải quyết vấn đề
Trang 5PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1 MÔ TẢ TÌNH HUỐNG
1.1 Hoàn cảnh xảy ra tình huống
Ông Nguyễn Anh S, nghề nghiệp kinh doanh tự do, thường trú tạiPhường Tiền An, TP Bắc Ninh và bà Trần Thị B đã lấy nhau hơn 6 nămnhưng không sinh con Vào năm 1988, Ông Bà SB đến Trung tâm Bảo trợTỉnh Bắc Ninh xin con nuôi và đã được Sở Lao động – Thương binh và Xãhội Bắc Ninh giải quyết đầy đủ thủ tục pháp lý về việc xin nhận con nuôi
có tên là Nguyễn Nam P (lúc đó P được 01 tuổi) Từ khi có anh P, ba nămsau vợ chồng ông sinh thêm được 02 người con gái nữa lần lượt có tên là
Vào năm 2010, anh P lập gia đình và xin ra ở riêng, tại Phường Tiền
An, TP Bắc Ninh Gia đình anh P sinh sống bằng nghề vận tải và buôn bán
tự do
1.2 Diễn biến tình huống
Năm 2015, Ông S bị bệnh hiểm nghèo và qua đời Trong lúc tang gia,mọi người xúm nhau dọn dẹp nhà cửa thì phát hiện di chúc của Ông S (cócông chứng của cơ quan nhà nước) Ông S lập di chúc vào đầu năm 2015
và để thừa kế lại cho anh P 400m2 đất trên; 01 xe gắn máy do ông S đứngtên Sau khi mở thừa kế, anh P đã nhận 400m2 đất, 01 xe gắn máy và anh P
đã sử dụng trồng cây trên mảnh đất do ông S để lại Anh P được hưởngthừa kế và làm thủ tục đăng ký chuyển quyền sử dụng thì các em gái khôngđồng ý
Trang 6Cùng thời điểm đó Bà B và các con không đồng ý, ký đơn gửi đến Ủyban nhân dân Phường Tiền An, TP Bắc Ninh khởi kiện đòi lại 400m2 đất
mà anh P được hưởng thừa kế và 01 xe gắn máy với lý do như sau:
- Đất chưa có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho nên không đượcphân chia tài sản
- Đất nông nghiệp thuộc thành viên của hộ gia đình nên không được
để thừa kế cho con nuôi
- Gia đình có 01 xe gắn máy làm phương tiện (Ông S vẫn còn đứng tên) nên không thể giao cho anh P
- Anh P không tận tình chăm sóc trong thời gian ông S bị bệnh nênkhông được hưởng thừa kế của ông S
Sau khi nhận đơn của bà B, Ủy ban nhân dân phường Tiền An đãchuyển hồ sơ lên Văn phòng Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân thànhphố Bắc Ninh Sau khi xem xét toàn bộ hồ sơ, Văn phòng Hội đồng nhândân Ủy ban nhân dân thành phố Bắc Ninh đã tham mưu cho Chủ tịch Ủyban nhân dân thành phố ký quyết định hành chính chấp thuận nội dungkhởi kiện của bà B, buộc anh P phải giao lại 400m2 đất nông nghiệp cho bà
B Anh P vẫn được sử dụng xe gắn máy do ông S để lại (vì giá trị xe gắnmáy không đáng kể) Mặt khác, bà B phải trả lại cho anh P 5 triệu đồng, sốtiền mà anh P đã bỏ ra để đầu tư trên mảnh đất để trồng cây hoa màu
Bất ngờ trước quyết định của Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phốBắc Ninh, anh P đã làm đơn khiếu nại gửi đến phòng tiếp dân của Ủy bannhân dân tỉnh Bắc Ninh
Nhằm làm rõ hơn vấn đề, chúng ta phân tích nguyên nhân và hậu quả để
có được định hướng chung trong việc đưa ra giải pháp xử lý cho thích hợp
2 PHÂN TÍCH TÌNH HUỐNG
Trang 72.1 Mục tiêu phân tích tình huống
Trong quá trình giải quyết, xử lý đơn kiện của bà B, Ủy ban nhân dânphường Tiền An chưa vận dụng đúng các quy định của pháp luật để xử lýkhiếu kiện Điều này khiến cho người bị kiện là anh P bức xúc nên đã làmđơn khiếu nại gửi lên cấp cao hơn là Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh
Việc phân tích, làm rõ nguyên nhân và hậu quả trong quá trình xử lýkhiếu kiện, từ đó đưa ra định hướng xử lý thích hợp là điều cần thiết, đảmbảo tuân thủ đúng quy định của pháp luật, không để người dân bức xúckhiếu nại lên cấp có thẩm quyền cao hơn
2.2 Cơ sở lý luận
Căn cứ vào các văn bản pháp luật liên quan đến đất đai, tố tụng dân sự
để giải quyết tình huống, cụ thể:
2.3.1.1 Về phía Ủy ban nhân dân phường Tiền An
Trước tiên phải xác định nội dung của vụ kiện giữa bà B, các con vàanh P là tranh chấp tài sản thừa kế theo di chúc của Ông S Thực tế là kiệnđòi lại quyền sử dụng đất nông nghiệp, tài sản trên đất cũng như tài sản là
xe gắn máy
Trong chương 13, tại mục 2, điều 202, Luật đất đai năm 2013 qui định
“1 Nhà nước khuyến khích các bên tranh chấp đất đai tự hòa giảihoặc giải quyết tranh chấp đất đai thông qua hòa giải ở cơ sở
2 Tranh chấp đất đai mà các bên tranh chấp không hòa giải được thìgửi đơn đến Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất tranh chấp để hòa giải
Trang 83 Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm tổ chức việc hòagiải tranh chấp đất đai tại địa phương mình; trong quá trình tổ chức thựchiện phải phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã và các tổchức thành viên của Mặt trận, các tổ chức xã hội khác Thủ tục hòa giảitranh chấp đất đai tại Ủy ban nhân cấp xã được thực hiện trong thời hạnkhông quá 45 ngày, kể từ ngày nhận được đơn yêu cầu giải quyết tranhchấp đất đai.”
Như vậy Ủy ban nhân dân phường Tiền An sau khi nhận đơn của bà B
đã không tiến hành tổ chức hòa giải giữa bà B và anh P mà chuyển ngay đơnđến Ủy ban nhân dân thành phố Bắc Ninh là trái với qui định của pháp luật Cũng trong chương 13, tại mục 2, điều 203, khoản 1- Luật đất đai năm
2013 qui định thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai:
“Tranh chấp đất đai đã được hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã màkhông thành thì được giải quyết như sau:
1 Tranh chấp đất đai mà đương sự có Giấy chứng nhận hoặc có mộttrong các loại giấy tờ quy định tại Điều 100 của Luật này và tranh chấp vềtài sản gắn liền với đất thì do Tòa án nhân dân giải quyết”
Do hộ Ông S đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền giao cho400m2 đất nông nghiệp để trồng lúa và hoa màu bằng quyết định hànhchính, nên theo qui định, khi đã tiến hành hoà giải mà không thành thì Ủyban nhân dân phường Tiền An phải hướng dẫn cho các bên tranh chấp nộpđơn khởi kiện đến Tòa án nhân dân chứ không phải tự ý chuyển hồ sơ qua
Ủy ban nhân dân thành phố
2.3.1.2 Về phía Ủy ban nhân dân thành phố Bắc Ninh
Trang 9Theo qui định, sau khi nhận được đơn kiện của bà B, do Ủy ban nhândân phường Tiền An chuyển đến, Ủy ban nhân dân thành phố Bắc Ninhphải giải quyết như sau:
- Xem xét hồ sơ: nếu Ủy ban nhân dân phường Tiền An chưa tiếnhành hòa giải thì trả hồ sơ lại và yêu cầu Ủy ban nhân dân phường Tiền An
tổ chức hòa giải giữa bà B và anh P theo luật định
- Nếu đã hòa giải rồi mà không thành thì chỉ đạo và chuyển hồ về Ủyban nhân dân phường Tiền An để hướng dẫn các đương sự nộp đơn khởikiện đến Tòa án nhân dân để giải quyết vụ khởi kiện tranh chấp Vì như đãnêu trên, thẩm quyền giải quyết vụ tranh chấp quyền sử dụng đất và tài sảngắn liền với đất cây hoa màu giữa bà B và anh P là thuộc thẩm quyền giảiquyết của Toà án nhân dân
Như tình huống đã đưa ra, Ủy ban nhân dân thành phố chấp thuậntheo nội dung đơn kiện của bà B là không đúng với qui định
Như vậy việc Uỷ ban nhân dân thành phố Bắc Ninh ra quyết định giảiquyết tranh chấp đất đai có gắn với tài sản trên đất (cây hoa màu) là sai vớithẩm quyền Nội dung xử lý đơn khởi kiện sai với qui định của Pháp luật
2 Đất nông nghiệp thuộc thành viên của hộ gia đình nên không đượcthừa kế cho con nuôi Vì đất nông nghiệp ở đây là đất trồng cây hoa màu vàlúa Theo điểm đ, Khoản 1, Điều 179, Mục 3, Chương 11, Luật đất đai năm
2013 qui định: “Cá nhân sử dụng đất có quyền để thừa kế quyền sử dụngđất của mình theo di chúc hoặc theo pháp luật Hộ gia đình được Nhà nước
Trang 10giao đất, nếu trong hộ có thành viên chết thì quyền sử dụng đất của thànhviên đó được để thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật”
Như vậy, ông S có quyền để lại thừa kế cho anh P trong phần diện tíchđất của ông trong thành viên hộ gia đình
3 Gia đình duy nhất có 01 xe gắn máy làm phương tiện (Ông S vẫncòn đứng tên) nên không thể giao cho anh P Trong thời gian ông S bịbệnh, anh P không tận tình chăm sóc ông S nên không được hưởng thừa kếcủa ông S
Nội dung kiện như trên là sai Vì theo quy định tại phần thứ tư,chương XXII, điều 631- Bộ Luật dân sự “Cá nhân có quyền lập di chúc đểđịnh đoạt tài sản của mình; để lại tài sản của mình cho người thừa kế theopháp luật; hưởng di sản theo di chúc hoặc theo pháp luật” Theo điều 648của chương XXIII thì anh P hoàn toàn có đủ điều kiện để hưởng thừa kếcủa ông S (thừa kế theo di chúc)
Do đó, Ủy ban nhân dân thành phố Bắc Ninh đã giải quyết vụ khởikiện nói trên không đúng quy định của pháp luật
2.3.2 Nguyên nhân
2.3.2.1 Nguyên nhân khách quan
Do quá trình đô thị hóa, phát triển các Trung tâm thương mại, khucông nghiệp, nhà cao tầng… đòi hỏi phải sử dụng nhiều loại quỹ đất Theo
đó, giá trị đất nông nghiệp cũng ngày một tăng lên, dẫn đến phát sinh khiếunại đòi lại đất, tranh chấp ngày một gia tăng
Thủ tục hành chính rườm rà, khó hiểu Việc tuyên truyền pháp luật ở
cở sở chưa tốt dẫn đến người dân chưa hiểu hết trách nhiệm - nghĩa vụ vàquyền lợi của mình
Bộ máy chính quyền cấp phường, xã bấy lâu nay chưa được quan tâmđúng mức, thậm chí có thể nói là bị xem thường Khi tuyển dụng cán bộ,viên chức cấp xã, phường không chú trọng việc đề ra chuẩn mực trình độ
Trang 11văn hóa, trình độ chuyên môn nhất định (chủ yếu tuyển dụng bằng “lòngnhiệt huyết”) Vì thế, đội ngũ cán bộ, viên chức cấp xã vừa thiếu, vừa yếu.
2.3.2.2 Nguyên nhân chủ quan
Cán bộ, công chức là người thực thi chủ trương, chính sách của Đảng,Nhà nước Tuy nhiên, trong thực tế công tác không phải tất cả cán bộ, côngchức đều hiểu và vận dụng đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật Nhànước, một cách đúng đắn, phù hợp với chức trách nhiệm vụ được giao.Trong tình huống này hoặc do đưa đẩy, tránh né trách nhiệm hoặc do thiếuhiểu biết về pháp luật (như công chức xây dựng - điạ chính phường ĐápCầu) đã làm cho vụ việc thêm phức tạp Đó là một trong những nguyên nhâncủa tình trạng khiếu nại, khiếu kiện kéo dài gây khó khăn không đáng có.Người dân do thiếu hiểu biết về pháp luật đã kiện sai nhưng khôngđược giải thích ngay từ cơ sở; cán bộ quản lý hành chính nhà nước khôngnắm chắc các quy định của pháp luật nên đã tự tiện giải quyết vụ việckhông thuộc thẩm quyền của mình Do đó dẫn đến việc ra quyết định hànhchính sai
2.3.3 Hậu quả
Do cách giải quyết của các cấp chính quyền ở thành phố Bắc Ninh (từphường đến thành phố) không đúng theo quy định của pháp luật nên đã dẫnđến hậu quả là:
- Từ vụ kiện tranh chấp quyền thừa kế trở thành vụ khiếu nại đối vớiquyết định hành chính của cơ quan quản lý hành chính nhà nước
- Đã làm phức tạp thêm tình hình, từ khởi kiện rồi đến khiếu nại kéodài, qua nhiều cấp, nhiều nơi giải quyết nhưng vẫn chưa giải quyết đượcmâu thuẫn trong tranh chấp Điều này gây ra bức xúc cho người dân liênquan đồng thời ảnh hưởng tới uy tín của Ủy ban nhân dân phường Tiền Annói riêng, bộ máy quản lý nhà nước của tỉnh nói chung
Trang 12- Bà B, anh P cũng chịu thiệt thòi về kinh tế, thời gian do tham giakhiếu kiện kéo dài.
- Vụ việc nếu không giải quyết triệt để có thể dẫn tới khiếu nại tới cáccấp cao hơn, gây ảnh hưởng không nhỏ tới uy tín của chính quyền trongtỉnh, gây khó khăn trong công tác quản lý, phối hợp giữa chính quyền vớinhân dân sau này
2.3.4 Dự báo diễn biến tình huống
Qua phân tích ở trên ta thấy rằng: vụ kiện giữa bà B và anh P có thểgiải quyết được ngay tại Ủy ban nhân dân phường Tiền An, thông qua bướchòa giải tại Ủy ban nhân dân phường Có như vậy sẽ hạn chế tình trạngkiện tụng, khiếu nại đến nhiều cấp, nhiều nơi, gây phức tạp mà vẫn khônggiải quyết đến nơi, đến chốn, đúng pháp luật
Khi anh P đệ đơn khiếu nại lên Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh, nếu
Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh có biện pháp xử lý đúng đắn, kịp thời sẽhạn chế được tình trạng kiện tụng, khiếu nại tiếp tục kéo dài, tạo ra sự antâm, tin tưởng vào chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhànước
3 XỬ LÝ TÌNH HUỐNG
3.1 Mục tiêu xử lý tình huống
- Đảm bảo kỷ cương pháp luật, phù hợp với nguyên tắc cơ bản màHiến pháp đã nêu: đất đai thuộc sở hữu của toàn dân
- Giảm tối đa các mức thiệt hại kinh tế (nếu có), bảo vệ lợi ích của nhà
nước, lợi ích chính đáng của công dân
- Giải quyết hài hòa giữa các lợi ích trước mắt và lâu dài, các lợi ích
kinh tế - xã hội và tính pháp lý
- Tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa
3.2 Xây dựng và lựa chọn phương án giải quyết tính huống