NHỮNG TRÒ LỐ HAY LÀ VA-REN VÀ PHAN BỘI CHÂUNguyễn Ái Quốc A- Kiến thức đạt được: Bài học ngày hôm nay sẽ giúp các: - Hiểu được giá trị của đoạn văn trong việc khắc họa sắc nét 2 nhân vậ
Trang 1NHỮNG TRÒ LỐ HAY LÀ VA-REN VÀ PHAN BỘI CHÂU
(Nguyễn Ái Quốc)
A- Kiến thức đạt được:
Bài học ngày hôm nay sẽ giúp các:
- Hiểu được giá trị của đoạn văn trong việc khắc họa sắc nét 2 nhân vật Va ren và Phan Bội Châu
- Rèn kĩ năng kể chuyện và phân tích nhân vật trong quá trình so sánh đối lập
B – Bài học
Hoạt động của thầy-trò Nội dung kiến thức
- Dựa vào chú thích*, em hãy giới thiệu
1 vài nét về tác giả và tác phẩm ?
- Gv: Đây là truyện ngắn hiện đại được
viết bằng tiếng Pháp
- Hớng dẫn đọc: Đọc với giọng kể
chuyện vừa bình thản, vừa dí dỏm hài
h-ước
- Giải nghĩa từ khó
- Đây là truyện ngắn được sáng tạo bằng
I- Đọc tìm hiểu chung:
1- Tác giả: Nguyễn Ái Quốc
(1890-1969), quê Kim Liên- Nam Đàn- Nghệ an
- Là lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam, là nhà văn, nhà thơ, là danh nhân văn hóa thế giới
2- Tác phẩm: Đăng trên báo Người
cùng khổ số 36-37, năm 1925
II-Đọc- Hiểu văn bản:
- Chuyện có thật: nhân vật Va ren- toàn
Trang 2hư cấu: nghĩa là tưởng tượng từ cái có
thật Vậy theo em chuyện gì có thật ?
Chuyện gì là do tưởng tượng mà có ?
- Em hiểu những trò lố trong truyện này
là những trò như thế nào ? Ai là tác giả
của những trò lố đó ?
- GV: Truyện hoàn chỉnh gồm có 4
đoạn Đ2,3 kể chuyện Va ren đến Sài
Gòn sau đó ra Hà Nội và dừng lại ở
Huế Đoạn trích trong sgk chỉ giữ lại
đoạn 1,4
- Truyện được kể theo trình tự nào ?
- Truyện có những nhân vật chính nào ?
- Ta có thể chia VB thành mấy phần ?
- HS đọc phần đầu
- GV: Mở đầu truyện, tác giả đã giới
thiệu với chúng ta nhân vật Va ren và
việc y sang Đông Dương nhận chức
quyền Pháp tại Đông Dương, Phan Bội Châu - nhà yêu nước đang bị bắt giam tại Hà Nội, phong trào đấu tranh đòi thả Phan Bội Châu
- Chuyện tưởng tượng: Cuộc tiếp kiến của Va ren và Phan Bội Châu
- Trò lố: là trò nhố nhăng, bịp bợm, đáng cười của Va ren- người hứa sang Việt Nam chăm sóc Phan Bội Châu
- Kể theo trình tự thời gian: từ khi Va ren xuống tàu đến khi tới xà lim giam
cụ Phan Bội Châu tại HN
*Bố cục: 3 phần
- Từ đầu->bị giam trong tù: Lời hứa của Va ren với Phan Bội Châu
- Tiếp->không hiểu Phan Bội Châu: Cuộc gặp gỡ giừa Va ren và Phan Bội Châu
- Còn lại: Thái độ của Phan Bội Châu qua lời các nhân chứng
1- Lời hứa của Va ren với Phan Bội
Châu:
Trang 3toàn quyền Đây là phần mở đầu giới
thiệu nhân vật và tình huống truyện
- Nhân vật Va ren được giới thiệu bằng
một lời hứa, đó là lời hứa gì ?
- Tại sao lại là nửa chính thức hứa ? mà
không phải là chính thức hứa ? (Hứa
không chính thức để dễ thay đổi ý)
- Em có nhận xét gì về lời hứa của Va
ren ?
- Hắn hứa như vậy để nhằm mđ gì ?
(gây uy tín)
- Vì sao hắn phải hứa như vậy ? (là do
sức ép của công luận ở Pháp và ĐD
- Va ren hứa sẽ chăm sóc cụ Phan Bội
Châu đến khi nào ?
- Em hiểu thế nào là yên vị ? (ngồi yên
vào chỗ)
- Qua việc hứa này ta hiểu gì về Va ren?
- GV: Qua đoạn mở đầu, Va ren hiện lên
như 1 nhân vật trào phúng Khi người kể
chuyện tự đặt câu hỏi: Giả thử cứ cho
rằng 1 vị toàn quyền ĐD mà lại biết giữ
lời hứa đi chăng nữa, thì chúng ta vẫn
đ-ược phép tự hỏi:
- Ông Va ren đã nửa chính thức hứa sẽ
chăm sóc cụ Phan Bội Châu
=> Lời hứa mập mờ, chứa đựng sự hài hước, lố bịch
- Ngài chỉ muốn chăm sóc đến khi nào
yên vị thật xong xuôi ở bên ấy đã.
=>Coi lời hứa không quan trọng bằng việc ổn định công việc của mình
Trang 4- Đây là lời kể hay lời bình, của ai ?
- Cách dùng từ của tác giả ở lời bình này
có gì đáng chú ý ?
- Qua lời bình, ta thấy được thái độ và
tình cảm gì của tác giả đối với Va ren ?
- GV: Một lời hứa không đáng tin Đó là
1 khía cạnh của trò lố bịch trước khi gặp
Phan Bội Châu Bây giờ chúng ta sẽ theo
dõi tiếp, theo dõi bằng đôi cánh của trí
tưởng tượng, những trò lố chính thức
của Va ren
- Hai nhân vật Va ren và Phan Bội Châu
được giới thiệu qua những chi tiết nào ?
(Va ren: con người phản bội giai cấp vô
sản Pháp, con người bị đuổi ra khỏi tập
đoàn, con người ruồng bỏ quá khứ, lòng
tin giai cấp, kẻ phản bội nhục nhã Phan
Bội Châu: con người đã hi sinh cả gia
đình và của cải, con người bị kết án tử
hình vắng mặt, con người đang bị đầy
đọa trong nhà giam, ngày đêm bị bóng
dáng máy chém đe dọa vì tội yêu nước,
vị anh hùng xả thân vì đọc lập)
- Khi giới thiệu lai lịch của 2 nhân vật,
tác giả đã sử dụng biện pháp NT gì ?
- Qua lời giới thiệu 2 nhân vật được hiện
lên như thế nào?
- Liệu quan toàn quyền Va ren sẽ chăm sóc vụ ấy vào lúc nào và ra làm sao.
-> Lời bình của tác giả,
- Sử dụng 1 loạt từ nghi vấn
=>Thể hiện thái độ mỉa mai, châm biếm, giễu cợt và khinh bỉ
2-Cuộc gặp gỡ giữa Va ren và Phan Bội Châu :
- Giới thiệu về 2 nhân vật có sự tương phản đối kháng nhau:
+ Va ren là 1 tên toàn quyền, 1 kẻ bất l-ương, là kẻ thống trị
+ Phan Bội Châu chỉ là 1 người tù, 1 người Cách mạng vĩ đại nhưng bị thất bại và bị đàn áp
Trang 5- Từ đó ta thấy được thái độ gì của tác
giả đối với nhân vật ?
- Va ren đã tuyên bố và khuyên Phan
Bội Châu những gì ?
- Số lượng lời văn dành cho việc khắc
họa nhân vật Va ren nhiều hay ít ? Điều
đó thể hiện dụng ý gì của tác giả ?
- Bằng chính lời lẽ của mình, Va ren đã
bộc lộ nhân cách nào của y ?
- Cũng bằng lời lẽ đó, Va ren đã bộc lộ
thực chất lời hứa chăm sóc Phan Bội
Châu như thế nào ? (Không phải vì giúp
đỡ Phan Bội Châu mà là ép buộc cụ từ
bỏ lí tưởng và DT mình Không phải vì
tự do của Phan Bội Châu mà vì quyền
lợi của nước Pháp, trực tiếp là danh dự
của Va ren Lời hứa chăm sóc Phan Bội
Châu không chỉ là lời hứa suông mà còn
là trò bịp bợm, đáng cười)
- Trước những lời lẽ của Va ren thì Phan
Bội Châu như thế nào ?
- Em có nhận xét gì về thái độ im lặng
=>Thể hiện thái độ khinh rẻ kẻ phản bội và ngợi ca người yêu nước
*Va ren:
- Tôi đem tự do đến cho ông đây, hãy cộng tác, hãy hợp lực,
- Để mặc đấy những ý nghĩ phục thù, ông và tôi nắm chặt tay
->Số lượng từ ngữ lớn, hình thức ngôn ngữ trần thuật độc thoại- Có tác dụng khắc họa tính cách nhân vật
=>Là kẻ thực dụng đê tiện, xảo quyệt, dối trá, bẩn thỉu, sẵn sàng làm mọi thứ chỉ vì quyền lợi cá nhân
* Phan Bội Châu:
Trang 6dửng dưng của Phan Bội Châu ?
- Khi kể và tả về thái độ của 2 nhân vật
này, tác giả đã sử dụng phương thức nào
?
- GV: Đây là 1 bút pháp, 1 cách viết vừa
tả vừa gợi, rất thâm thúy, sinh động, lí
thú
- Qua lời miêu tả ta thấy Phan Bội Châu
hiện lên là người nh thế nào ?
- GV: Với kẻ thù ngòi bút Nguyễn ái
Quốc mang tính chiến đấu mạnh mẽ
Còn với người anh hùng dân tộc ngòi
bút ấy mềm mại, nâng niu, trân trọng
Tuy không miêu tả chi tiết, song hình
t-ợng Phan Bội Châu vẫn rõ nét, luôn
song hành với nhân vật Va ren như 1 đối
xứng của 2 màu sắc đối chọi nhau trong
một họa phẩm
- Hs đọc phần 3
- Thái độ của Phan Bội Châu thể hiện
qua chi tiết nào ?
- Em có suy nghĩ gì về cái nhếch mép
chỉ diễn ra 1 lần của Phan Bội Châu và
lời bình của tác giả cho đó là cái mỉm
c Im lặng dửng dưng
=>Đó là thái độ coi thường, khinh bỉ -> Sử dụng phương thức đối lập
=>Là người yêu nước vĩ đại, hiên ngang, bất khuất
3- Thái độ của Phan Bội Châu qua lời các nhân chứng:
- Đôi ngọn râu mép của người tù nhếch lên 1 chút rồi lại hạ xuống ngay và cái
đó chỉ diễn ra 1 lần thôi
- Mỉm cười 1 cách kín đáo và vô hình
Trang 7ười kín đáo, vô hình ? (Sự đối đáp
không bằng lời mà bằng cử chỉ)
- Đoạn cuối có chi tiết:
Sự việc này có thật hay do tác giả tưởng
tượng ? Chi tiết tưởng tượng này có ý
nghĩa gì ? (Đoạn cuối là hư cấu tưởng
tượng mang tính NT cao)
- Tại sao lại tách ra thêm 1 phần TB ?
(Tách như vậy là để tạo ra cách dẫn
truyện hóm hỉnh, thú vị làm tăng thêm ý
nghĩa của vấn đề)
- Các biểu hiện đó cho thấy Phan Bội
Châu đã có thái độ như thế nào đối với
Va ren ?
- Thái độ ấy toát lên đặc điểm nào trong
nhân cách của Phan Bội Châu ?
- Em hãy nêu những nét đặc sắc về ND,
NT của VB ?
- Em có nhận xét gì về đặc điểm văn
ch-ương của Nguyễn ái Quốc - Hồ Chí
Minh?
- Giải thích cụm từ "Những trò lố" trong
nhan đề tác phẩm?
- Phan Bội Châu nhổ vào mặt VR ->Hư cấu tưởng tượng
-> Phan Bội Châu coi thường và khinh
bỉ Va ren
=>Nhân cách cứng cỏi, kiêu hãnh, không chịu khuất phục kẻ thù
*Ghi nhớ: sgk (95 )
-Tác phẩm của Nguyễn ái Quốc - Hồ Chí Minh vừa mang tính NT cao, vừa mang tính tư tưởng, tính chiến đấu sắc bén
*Luyện tâp:
Trang 8IV Hoạt động kết nối
Hướng dẫn học tập:
- Học thuộc ghi nhớ, làm tiếp phần luyện tập
- Soạn bài: Ca Huế trên sông Hương