-Hiểu đựoc ý nghĩa của sự việc và nhân vật trong văn tự sự: sự việc có quan hệ với nhau và với nhân vật, với chủ đề tác phẩm, sự việc luôn gắn với thời gian, địa điểm, nhân vật, diễn biế
Trang 1Tiết 11 + 12: SỰ VIỆC VÀ NHÂN VẬT TRONG
VĂN TỰ SỰ
A MỤC TIấU BÀI HỌC: Giúp học sinh:
- Nắm đợc hai yếu tố then chốt của tự sự: sự việc và nhân vật
-Hiểu đựoc ý nghĩa của sự việc và nhân vật trong văn tự sự: sự việc có quan hệ với nhau và với nhân vật, với chủ đề tác phẩm, sự việc luôn gắn với thời gian, địa điểm, nhân vật, diễn biến, nguyên nhân, kết quả Nhân vật vừa là ngời làm ra sự việc, hành động, vừa là ngời nói tới
B CHUẨN BỊ:
viên: + Soạn bài
+ Đọc sách giáo viên và sách bài soạn
+ bảng phụ viết VD
sinh: + Soạn bài
C CÁC BƯỚC LấN LỚP:
1 ổn định tổ chức
2 Kiểm tra bài cũ: 1 Thế nào là tự sự? lấy VD về một văn bản tự sự? Vỡ sao em cho
đú là văn bản tự sự?
3 Bài mới * Giới thiệu
bài
Sự việc và nhõn vật là hai yếu tố cơ bản của tự
sự hai yếu tố này cú vai trũ quan trọng như thế nào, cú mối quan hệ ra sao để cõu chuyện cú ý
Trang 2nghĩa? Bài học hôm nay sẽ giúp các em hiểu rõ điều đó
* Bài mới
Hoạt động của thầy Hoạt động của
trò
Nội dung cần đạt
Hoạt động
1:
Tìm hiểu mối quan hệ liên tục của
sự việc trong văn tự sự
I đặc điểm của sự việc và nhân vật trong văn tự sự:
- GV treo bảng phụ đã viết sẵn
các sự việc trong truyện ST,
TT
- Em hãy chỉ ra các sự việc
khởi đầu, sự việc phát triển, sự
việc cao trào, sự việc kết thúc
trong các sự việc trên?
Trong các sự việc trên có thể
bớt đi sự việc nào được
không? Vì sao?
- Các sự việc được kết hợp
theo quan hệ nào? Có thể thay
đổi trật tự trước sau của các sự
việc ấy được không?
- Trong chuỗi các sự việc ấy,
- HS đọc
- HS trao đổi cặp trong 1 phút
- HS trả lời
1 Sự việc trong văn tự sự:
a Tìm hiểu các sự việc trong truyện
ST, TT
* Ví dụ a: SGK - Tr37
- Sự việc mở đầu: 1
- Sự việc phát triển: 2,3,4
- Sự việc cao trào: 5,6
- Sự việc kết thúc: 7
- Trong các sự việc trên, không bớt được sự việc nào vì nếu bớt thì thiếu tính liên tục, sự việc sau sẽ không được giải thích rõ
- Các sự việc được kết hợp theo qua
hệ nhân quả, không thểvthay đổi
Trang 3ST đã thắng TT mấy lần?
- Hãy tưởng tượng nếu TT
thắng thì sẽ ra sao?
- Qua việc tìm hiểu các sự
việc, em hãy rút ra nhận xét về
trình tự sắp xếp các sự việc?
- Chỉ ra các yếu tố sau trong
truyện ST, TT:
+ Việc do ai làm? (nhân vật)
+ Việc xảy ra ở đâu? (địa
điểm)
+ Việc xảy ra lúc nào? (thời
gian)
+ Vì sao lại xảy ra? (nguyên
nhân)
+ Xảy ra như thế nào? (diễn
biến)
+ Kết quả ra sao? (kết quả)
- Theo em có thể xoá bỏ yếu tố
thời gian và địa điểm được
không?
- HS rút ra kết luận
- HS trả lời
- ST đã thắng TT hai lần và mãi mãi Điều đó ca ngợi sự chiến thắng lũ lụt của ST
- Nếu TT thắng thì đất bị ngập chìm trong nước, con người không thể sống và như thế ý nghĩa của truyện sẽ
bị thay đổi
* Kết luận: Sự việc trong văn tự sự được sắp xếp theo một trật tự, diễn biến sao cho thể hiện được tư tưởng
mà người kể muốn biểu đạt
b Các yếu tố tạo nên tính cụ thể của
sự việc:
* Ví dụ b:
- 6 yếu tố đó là:
+ Hùng Vương, ST, TT + ở Phong Châu
+ Thời vua Hùng + Diễn biến: cả 7 sự việc
- Nguyên nhân, kết quả: Sự việc trước là nguyên nhân của sự việc sau,
sự việc sau là kết quả của sự việc trước
Trang 4- Nếu bỏ điều kiện vua Hùng
ra điều kiện kén rể đi có được
không? Vì sao?
- 6 Yếu tố trong truyện ST, TT
có ý nghĩa gì?
- Sự việc trong văn tự sự được
trình bày như thế nào?
- HS rút ra kết luận
- Không thể được vì cốt truyện sẽ thiếu sức thuyết phục, không còn mang ý nghĩa truyền thuyết
- Không thể bỏ việc vua Hùng ra điều kiện vì không có lí do để hai thần thi tài
- 6 yếu tố tạo nên tính cụ thể của truyện
* Kết luận: Sự việc trong tự sự được
trình bày một cách cụ thể: sự việc xảy ra trong thời gian, không gian cụ thể, do nhân vật cụ thể thực hiện, có nguyên nhân, diễn biến, kết quả
Hoạt động
2:
Tìm hiểu nhân vật trong văn tự sự 2 Nhân vật trong văn tự sự:
- Em hãy kể tên các nhân vật
trong văn tự sự?
+ Ai là người làm ra sự việc?
+ Ai được nói đến nhiều nhất?
+ Ai là nhân vật chính?
+ Ai là nhân vật phụ?
+ Nhân vật phụ có cần thết
- HS trả lời
a Vai trò của nhân vật trong văn tự sự:
* Ví dụ:
- Người làm ra sự việc: Vua Hùng,
ST, TT
- Người nói đến nhiều nhất: ST, TT
- Nhân vật chính: ST, TT
- Nhân vật phụ không thể bỏ đi được
Trang 5không? Có bỏ đi được không?
- Nhân vật trong văn tự sự có
vai trò gì?
- Các nhân vật được thể hiện
như thế nào?
GV chốt: Đó là dấu hiệu để
nhận ra nhân vật đồng thời là
dấu hiệu ta phải thể hiện khi
muốn kể về nhân vật
- Em hãy gọi tên, giới thiệu
tên, lai lịch, tài năng, việc làm
của các nhân vật trong truyện
ST, TT?
- HS trao đổi cặp
- HS trả lời
* Kết luận:
- Vai trò của nhân vật:
+ Là người làm ra sự việc
+ Là người được thể hiện trong văn bản
+ Nhân vật chính đóng vai trò chủ yếu trong việc thể hiện chủ đề tưởng của tác phẩm
+ Nhân vật Phụ giúp nhân vật chính hoạt động
b Các thể hiện của nhân vật:
- Được gọi tên
- Được giới thiệu lai lich, tính tình, tài năg
- Được kể việc làm
- Được miêu tả
Trang 6điền và nhận xét
* GV nhấn mạnh: Không phải
nhân vật nào cũng đủ các yếu
tố trên nhưng tên NV thì phải
có và việc làm của nhân vật
gọi lịch dung năn
g làm
Vua Hùng
Vua Hùng
Thứ 18
Khôn g
kén
rể, ra diều kiện
vùng núi Tản Viên
Khôn g
- Có tài lạ, đem sính
lễ
trướ c
- Cầu hôn, giao chiến
TTđế n
vùng nước thẳm
Khôn g
- Có tài lạ
- Cầu hôn, đánh ST
Mị Nươn g
Mị Nươn g
con vua Hùng
Người đẹp
theo
St về núi
Lạc hầu
bàn bạc
Hoạt động
3:
Rút ra ghi nhớ II Ghi nhớ: SGK - Tr 38
Trang 7- Bài học hụm nay chỳng ta
cần ghi nhớ điều gỡ?
- HS đọc
Hoạt động
4
Tiết 2:Thực hiện phần luyện tập III Luyện tập:
- Chỉ ra các sự việc mà các
nhân vật trong truyện ST, TT
đã làm?
- Vai trò của các nhân vật?
- HS trả lời
- HS tóm tắt
Bài 1: a
- Vua Hùng: kén rể, mời lạc hầu vào bàn bạc gả Mị Nơng cho ST
- Mị Nơng: theo chồng về núi
- ST: Cầu hôn, đem sính lễ, rớc Mị
N-ơng về núi, giao chiến với TT
- TT: đến cầu hôn
* Vai trò của các nhân vật:
+ Vua Hùng: nhân vật phụ: quan
điểm cuộc hôn nhân LS + Mị Nơng: đầu mối cuộc xung đột
+ TT: Nhân vật chính : thần thoại hoá sức mạnh của ma gió
+ ST: nhân vật chính: ngời anh hùng chống lũ lụt của nhân dân Việt cổ
b Tóm tắt truyện theo sự việc của các nhân vật chính:
Thời vua Hùng Vơng thứ 18,
ở vùng núi Tản Viên có chàng ST có nhiều tài lạ ở miền nớc thẳm có chàng TT tài năng không kém Nghe tin vua Hùng kén chồng cho công chúa Mị Nơng, hai chàng đến cầu hôn Vua Hùng kén rể bằng cách đọ tài ST đem lễ vật đến trớc lấy đợc Mị Nơng TT tức giận đuổi theo hòng
c-ớp lại Mị Nơng Hai bên đánh nhau
Trang 8- HS về nhà làm
dữ dội ST thắng bảo vệ đợc hạnh phúc của mình, TT thua mãi mãi ôm mối hận thù Hàng năm TT đem quân
đánh ST nhng đều thua gây ra lũ lụt ở
lu vực sông Hồng
c Đặt tên gọi theo nhân vật chính:
- Gọi: Vua Hùng kén rể : Cha nói
đựơc thực chất của truyện
- Gọi: Truyện Vua Hùng : dài dòng,
đánh đồng nhân vật, không thoả
đáng
Bài tập 2: Tởng tợng để kể
Dự định:
- Kể việc gì?
- Nhân vật chính là ai?
- Chuyện xảy ra bao giờ? ở đâu?
- Nguyên nhân? Diễn biến? kết quả?
- Rút ra bài học?
4 H ớng dẫn học tập:
- Học bài, thuộc ghi nhớ
- Hoàn thiện bài tập
- Soạn: Sự tích Hồ Gơm