Giáo án Ngữ văn 6 bài 4: Sự tích hồ Gươm

MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: - Giúp học sinh hiểu được ND, ý nghĩa truyện, vẻ đẹp 1 số hình ảnh trong truyện Sự tích Hồ Gươm - Kể lại được truyện này - Chỉ ra và hiểu ý nghĩa của những chi tiết tưở

Tiết 13 : Đọc thêm: SỰ TÍCH HỒ GƯƠM

(Truyền thuyết)

A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

- Giúp học sinh hiểu được ND, ý nghĩa truyện, vẻ đẹp 1 số hình ảnh trong

truyện Sự tích Hồ Gươm

- Kể lại được truyện này

- Chỉ ra và hiểu ý nghĩa của những chi tiết tưởng tượng, kỳ ảo

B CHUẨN BỊ: - GV: Đọc sách - Tư liệu - Giáo án, tranh minh hoạ.

- HS: Đọc SGK - Trả lời câu hỏi

C TIẾN TRÌNH DẠY - HỌC:

HĐ1: Khởi động

I Tổ chức: Sĩ số 6A

6C

II Kiểm tra: - Bài cũ: Hãy kể sự việc 1 và 2 của truyện Sơn Tinh Thuỷ Tinh

(Vua Hùng kén rể, STTT đến cầu hôn)

- Nêu ý nghĩa của truyện?

- Sự chuẩn bị của học sinh: SGK, vở ghi, vở soạn

III Bài mới:

Giới thiệu bài: “ Hà Nội có Hồ Gươm trời cao” Ai đã đến Hà Nội, hẳn

không bỏ qua dịp đến thăm Hồ Gươm Hồ Gươm có từ bao giờ? Tại sao giữa lòng thủ đô lại có 1 danh thắng đẹp như vậy? Bài học này sẽ giúp chúng ta hiểu được

HĐ2: Đọc- hiểu văn bản

GV đọc mẫu - học sinh đọc

Truyện có những sự việc nào?

-HS đọc phần chú thích SGK

I.Hướng dẫn đọc,tìm hiểu chung văn bản.

1 Đọc và kể:

*Long Quân cho nghĩa quân Lam Sơn mượn gươm thần đánh giặc

- Lê Thận bắt được lưỡi gươm dưới nước

- Lê Lợi bắt được chuôi gươm trên rừng

- Lắp chuôi vào vừa như in

* Thắng giặc Long Quân cho rùa vàng đòi gươm

- Thắng giặc Lê Lợi dạo chơi trên Hồ Tả Vọng

- Long Quân sai Rùa Vàng đòi gươm

- Trả gươm: Hồ Tả Vọng mang tên Hồ Gươm

2 Tìm hiểu chú thích:

- Truyền thuyết sau thời vua Hùng

*Từ khó: 12 từ

3 Bố cục: 2 phần

P1: Từ đầu  đ/nước: Long quân cho nghĩa

? Căn cứ vào sự việc đã nêu truyện

chia làm mấy phần?

Nội dung từng phần?

quân mượn gươm thần để đánh giặc

P2: Còn lại: Long quân đòi gươm sau khi đ.nước hết giặc

? Vì sao Long Quân cho nghĩa

quân mượn gươm?

?Việc cho mượn gươm ấy có ý

nghĩa như thế nào?

Kể lại cách Long Quân cho mượn

gươm? Lưỡi gươm xuất hiện trong

hoàn cảnh nào? Em có nhân xét gì

về sự xuất hiện ấy?

?Còn chi tiết nào chứng tỏ điều kỳ

II Hướng dẫn tìm hiểu văn bản:

1.Long Quân cho nghĩa quân mượn gươm thần để đánh giặc.

a, Lí do Long Quân cho mượn gươm:

- Giặc Minh đô hộ, làm nhiều điều bạo ngược

- Nghĩa quân Lan Sơn thế yếu, nhiều lần thua

Cuộc KN được tổ tiên giúp đỡ, vừa tăng sức hấp dẫnThần kỳ hoá, thiêng liêng hoá

sự vật

b, Hình ảnh gươm thần:

- Lê Thận: 3 lần thả lưới vẫn thấy thanh sắtĐược gươm dưới nước, gia nhập nghĩa quân Lam Sơn

Kỳ lạ, xuất hiện có chủ định

- Khi gặp Lê Lợi lưỡi gươm phát sáng - 2

chữ Thuận Thiên (Thuận theo ý trời)

lạ ở lưỡi gươm? (Tại sao phát sáng

khi gặp Lê Lợi?)

?Lê Lợi được chuôi gươm trong

hoàn cảnh nào? (Trong tín ngưỡng

dân gian đây là cây đa là cây thần)

?Việc dâng gươm cho Lê Lợi có ý

nghĩa gì?

Cách cho mượn gươm của Long

Quân nói lên điều gì? (Nhớ lời

Long Quân: kẻ miền núi, người

miền ngược khi có việc gì thì giúp

đỡ lẫn nhau đừng quên lời hẹn)

?Sức mạnh của gươm thần thể hiện

Báo cho Lê Lợi hãy dùng vào việc nước

- Lê Lợi: được chuôi gươm trên ngọn cây (trong rừng) Tra chuôi gươm vào lưỡi gươm vừa như in (Câu chuyện trở nên li kì, hấp dẫn, huyền bí, thiêng liêng)

Lê Thận nâng gươm thần dâng cho Lê LợiGiao cho Lê Lợi và nghĩa quân Tây Sơn trách nhiệm đánh giặc cứu nước

Ý nghĩa:

+ Lưõi gươm ở dưới nước, chuôi trên rừng -> Khả năng cứu nước có ở khấp nơi, từ miền ngược đến miền xuôi , từ sông biển đến miền núi cùng đánh giặc

+Chi tiết lưỡi gươm 1 nơi, chuôi 1 nơi, tra lưỡi vào nhau vừa khít biểu hiện nguyện vọng của d.tộc là nhất trí đ.kết, trên dưới 1 lòng.Đó là cuộc k.chiến thuận lẽ phải, thuận lòng trời, nhân dân ta 1 lòng cứu nước +Đề cao vai trò chủ tướng của Lê Lợi (Gươm chờ người mà dâng và người nhận gươm là nhận trách nhiệm đối với đất nước)

c, Sức mạnh của gươm thần:

- Có gươm: Nhuệ khí tăng

- Tung hoành khắp nơi, quân Minh bạt vía

- Uy thế nghĩa quân vang dội

- Gươm thần mở đường cho đến lúc

Từ khi có gươm thần cuộc KNghĩa

tiến triển như thế nào?

?Đằng sau những chi tiết ấy có ý

nghĩa như thế nào?

*Đọc đoạn 2

Rùa đòi gươm trong hoàn cảnh

nào?

**GV treo tranh minh họa

?Cách đòi gươm, trả gươm diễn ra

như thế nào? Hãy kể lại?

không còn bóng giặc

Giúp nghĩa quân chuyển bại thành thắng, chủ động đi tìm giặcThắng lợi hoàn toàn

Cuộc khởi nghĩa chống quân Minh là K/chiến chính nghĩa, cuộc k.chiến do sự đ.kết đồng lòng của toàn d.tộc

2 Long Quân đòi gươm, sự tích Hồ Gươm

* Hoàn cảnh

- Đất nước sạch bóng quân giặc

- Lê Lợi làm vuaChiến thắng, thái bình Đ.nước yên ổn , ndân bắt tay vào x.dựng đ.nước - Sứ giả của Long Quân đòi lại gươm báu (Thời bình lo yên dân bằng tư tưởng nhân nghĩa)

* Cảnh đòi gươm và trao gươm

- Một năm sau c.thắng, thuyền vua đến giữa

hồ Tả Vọng, Rùa Vàng nhô lên, tiến đến

thuyền: Xin bệ hạ hoàn lại gươm cho Long

Quân,

- Lê Lợi trao gươm, Rùa đớp lấy lặn xuống

“Gươm và Rùa chìm xuống đáy nước người

ta vẫn thấy vật gì sáng le lói dưới mặt hồ xanh”

- Nhận gươm ở Thanh Hóa- trả gươm ở Thăng Long vì: nơi mở đầu cuộc k.chiến là Lam Sơn k.thúc ở Đông Đô, nơi trung tâm c.trị, k.tế, v.hóa là để mở ra 1 thời kì mới :

Việc hoàn gươm ở hồ Tả Vọng

muốn giải thích điều gì?

Vì sao Lê Lợi nhận gươm ở Thanh

Hoá lại trả gươm ở Hồ Tả Vọng

(Thăng Long)?

?Việc trả gươm có ý nghĩa gì? (Tên

hồ, le lói ánh sáng của thanh gươm

dưới mặt hồ xanh nói lên điều gì?)

?Truyện có ý nghĩa ntn?

H.bình, xây dựng

Tên hồ:Hồ Tả Vọng - Hồ Gươm - Hồ Hoàn Kiếm (Tiêu đề)

- Trả gươm:

+KĐ chiến thắng hoàn toàn của nhân dân ta +Tên hồ phản ánh tư tưởng yêu hoà bình khi

có giặc cần đánh giặc, khi hoà bình không cần gươm nữa (Răn đe những kẻ dòm ngó nước ta, trả gươm - gươm vẫn còn đó)

3.Ý nghĩa của truyện

- Ca ngợi tính chất chính nghĩa của cuộc

k.chiến

- Giải thích tên gọi Hồ Gươm

III /Tổng kết - Ghi nhớ

1 Nghệ thuật: Truyện có nhiều chi tiết tưởng tượng, kỳ ảo, giàu ý nghĩa

2 ND:- Ca ngợi tính chất chính nghĩa và chiến thắng vẻ vang của cuộc KN

Lam Sơn

- Giải thích tên Hồ Hoàn KiếmKhát vọng hoà bình của dân tộc

HĐ 3 IV/ Luyện tập

-Vì sao không để Lê Lợi nhận chuôi

gươm, lưỡi gươm cùng 1 lúc?

1 Bài tập 2:

- Không thể hiện tính chất toàn dân trân dưới 1 lòng của nhân dân ta trong cuộc KC Thanh gươm thống nhất, hội

tụ tinh thần tình cảm, sức mạnh của nhân dân

HĐ4 :V- Củng cố - HD về nhà:

- Truyện có những nhân vật, sự việc nào?

- Học bài + Làm bài tập 1, 3 (20 - SBTNV6)

- Hãy đóng vai thanh gươm tự kể về mình từ ngày ở bờ sông Lam đến ngày về Thăng Long

- Soạn Sọ Dừa - Ôn các truyền thuyết đã học