Giáo án Ngữ văn 6 bài 4: Sự tích hồ Gươm

Đến thế kỉ 15, hồ mới mang tên Hồ Gươm hay Hồ Hoàn Kiếm, gắn với sự tích nhận gươm, trả gươm thần của người anh hùng đất Lam Sơn: Lê Lợi.. - Đât nước thanh bình, Lê Lợi lên làm vua, Long

Tiết 13: Văn bản: SỰ TÍCH HỒ GƯƠM

(Truyền thuyết)

A MỤC TIấU BÀI HỌC: Giúp học sinh:

- Hiểu nội dung ý nghĩa của truyện Sự tích hồ Gơm, vẻ đẹp của một số hình ảnh chính của truyện

- Kể đợc truyện này

B CHUẨN BỊ:

- Giáo

viên:

+ Soạn bài + Đọc sách giáo viên và sách bài soạn

+ Tranh ảnh về hồ Gơm

sinh: + Soạn bài

C CÁC BƯỚC LấN LỚP:

1 ổn định tổ chức

2 Kiểm tra bài

cũ:

Kể túm tắt truyện ST, TT ? cảm nhận của em về 1 nhõn vật của truyện?

3 Bài mới * Giới thiệu bài Nhà thơ Trần Đăng Khoa khi cũn nhỏ lờn HN

đó viết:

Hà Nội cú hồ Gươm

Nước xanh như pha mực Bên hồ ngọn tháp bút Viết thơ lên trời cao

Giữa thủ đô Thăng Long- Đông Đô - Hà Nội, Hồ Gươm đẹp như một lẵng hoa lộng lẫy và duyên dáng Những tên gọi đầu tiên của hồ này là : Lục Thuỷ, Tả Vọng, hồ Thuỷ Quân Đến thế kỉ

15, hồ mới mang tên Hồ Gươm hay Hồ Hoàn Kiếm, gắn với sự tích nhận gươm, trả gươm thần của người anh hùng đất Lam Sơn: Lê Lợi Sự tích

ấy như thế nào? Bài học hôm nay sẽ giúp các em hiểu điều đó

* Bài mới Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung cần đạt

Hoạt động

1:

Hướng dẫn HS đọc tìm hiểu chung I Đọc và tìm hiểu chung:

- GV đọc mẫu 1 đoạn, sau đó

gọi HS đọc

- Giải nghĩa các từ: bạo ngược,

thiên hạ, tuỳ tòng, phó thác, Tả

Vọng, Hoàn Kiếm?

- Tóm tắt truyện bằng một

chuỗi sự việc?

- HS đọc

- HS giải nghĩa

- HS tóm tắt

1 Đọc:

2 Chú thích:

3 Tóm tắt: Kể tóm tắt các sự việc chính:

- Ta có thể chia văn bản làm

mấy phần?

- HS trả lời

Lam Sơn nổi dậy nhưng thất bại, Long Quân quyết định cho mượn gươm thần

- Lên Thận được lưỡi gươm dưới nước

- Lê Lợi được chuôi gươm trên rừng, trta vào nhau vừa như in

- Từ đó nghĩa quân nhanh chóng quét sạch giặc ngoại xâm

- Đât nước thanh bình, Lê Lợi lên làm vua, Long Quân cho đòi lại gươm thần

- Vua trả gươm, từ đó hồ Tả Vọng mang tên Hồ Gươm hay

hồ hoàn kiếm

4 Bố cục: 2 phần

- Long Quân cho nghĩa quân mượn gươm rthần

- Long Quân đòi lại gươm thần

Hoạt động

2:

Hướng dẫn HS tìm hiểu văn bản II Tìm hiểu văn bản:

- Long quân cho nghĩa quân

Lam Sơn mượn gươm thần

trong hoàn cảnh nào?

- Việc Long quân cho nghĩa

- HS trả lời

1 Long quân cho nghĩa quân Lam Sơn mượn gươm thần:

* Hoàn cảnh lịch sử:

- Giặc Minh đô hộ

quân mượn gươm thần có ý

nghĩa gì?

* GV: Việc Long Quân cho

mượn gươm thần chứng tỏ cuộc

khởi nghĩa được tổ tiên, thần

thiêng ủng hộ

- Lê Lợi nhận được gươm thần

như thế nào?

- Vì sao tác giả dân gian không

để cho Lê Lợi trực tiếp nhận

gươm?

* GV: Nếu Lê Lợi trực tiếp

nhận gươm thì tác phẩm sẽ

không thể hiện tính chất toàn

dân trên dưới một lòng của

nhân dân ta trong cuộc kháng

chiến Thanh gươm Lê Lợi

nhận được là thanh gươm thống

nhất và hội tụ tư tưởng, tình

cảm, sức mạnh của toàn dân

trên mọi miền đất nước

- Tìm những chi tiết cho thấy

thanh gươm này thanh gươm

thần kì?

- Em có nhận xét gì về những

chi tiết này?

- Nghĩa quân Lam Sơn nổi dậy nhiều lần bị thua

* Cách Long Quân cho mượn gươm:

- Lê Thận nhặt được lưỡi gươm dưới nước

- Lê Lợi nhặt được chuôi gươm trên rừng

- Gươm tra vào vừa như in

 Kì lạ, toàn dân trên dưới một lòng

* Thanh gươm thần kì:

- Sáng rực

- Sáng lạ

- Tra lưỡi gươm vào chuôi vừa vặn

- Khắc chữ "Thuận thiên"

 Chi tiết tưởng tượng kì ảo,thanh gươm là tượng trưng cho sức mạnh của toàn dân tham gia đánh giặc

 Thanh gươm toả sáng thể hiện

sự thiêng liêng, thanh gươm gặp được minh chủ sử dụng vào việc lớn, hợp lòng dân, thuận ý trời

2 Sức mạnh của thanh gươm:

- Chi tiết thanh gươm phát sáng

ở xó nhà có ý nghĩa gì? Phân

tích ý nghĩa của từ "thuận

thiên"?

- Trước và sau khi có gươm thế

lực của nghĩa quân như thế

nào?

- Sức mạnh của thanh gươm kì

lạ là sức mạnh như thế nào?

- HS trao đổi cặp trong 1phút

- HS suy nghĩ trả lời

Trước khi có gươm

Sau khi có gươm

- Non yếu

- Trốn tránh

-Ăn uống khổ sở

- Nhuệ khí tăng tiến

- Xông xáo tìm địch

- Đầy đủ, chiếm được các kho lương của địch

 Chuyển bại thành thắng, chuyển yếu thành mạnh, tạo bước ngoặt mở đường cho nghĩa quân quýet giặc ngoại xâm

- Long Quân đòi gươm trong

hoàn cảnh nào?

- GV treo tranh

- Quan sát tranh và và kể lại

việc rùa vằng đòi gươm và Lê

Lợi trả gươm?

- Em biết truyền thuyết nào của

nước ta cũng có hình ảnh rùa

vàng đòi gươm? Theo em, hình

tượng rùa vàng trong truyền

thyết VN tượng trưng cho ai và

cho cái gì?

GV: Truyền thuyết An Dương

Vương - Hình ảnh rùa vàng là

sử giả của Long Quân, tượng

trưng cho tổ tiên, khí thiêng

sông núi, tư tưởng, tình cảm, trí

tuệ của nhân dân

- Hình ảnh Nghệ thuật trả gươm

có ý nghiã gì?

+ Hoàn: trả

+ Kiếm : gươm

* GV Bình: Chi tiết khẳng định

chiến tranh đã kết thúc, đất

nước trở lại thanh bình DT ta

là dân tộc yêu hoà bình Giờ

đây thứ mà muôn dân Đại Việt

cần hơn là cày, cuốc, là cuộc

sống lao động dựng xây đất

- HS trả lời

- HS quan sát tranh

- HS kể

- Nhận xét

- HS: trả lời

- HS trao đổi nhóm trong 3 phút

3 Long Quân đòi gươm:

* Hoàn cảnh LS:

- Đất nước tanh bình

- Lê Lợi lên làm vua

- Chi tiết đòi gươm:

+ Giải thích tên gọi của hồ Hoàn Kiếm

+ Đánh dấu và kẳng định chiến

gươm vẫn còn đó, hàm ý cảnh

giác cao độ, răn đe kẻ thù

* GV mở rộng: Con người VN

vốn là những con người hiền

lành, chất phác, yêu lao động

nhưng khi đất nước lâm nguy

những con người ấy sẵn sàng xả

thân vì đất nước "Rũ bùn đứng

dậy sáng loà" Đất nước thanh

bình, chính những con người ấy

"Súng gươm vứt bỏ lại hiền như

xưa"

- Vì sao khi mượn gươm thì ở

Thanh Hoá còn khi trả gươm lại

ở hồ Tả Vong?

Điều đó có ý nghĩa gì?

* GV: Thanh Hoá là nơi mở đầu

cuộc khởi nghĩa Thăng Long là

nơi kết thúc cuộc kháng chiến

Trả kiếm ở hồ Tả Vọng, thủ đô,

trung tâm chính trị, văn hoá của

cả nước là để mở ra một thời kì

mới, thời kì hoà bình, lao động,

xây dựng, thể hiện hết được tư

tưởng yêu hoà bình và tinh thần

cảnh giác của cả nước của toàn

dân

- Em hãy nêy ý nghĩa của

truyện?

- HS suy nghĩ trả lời

Lam Sơn

+ Phản ánh tư tưưỏng, tình cảm yêu hoà bình đã thành truyền thống của nhân dân ta

+ ý nghĩa cảnh giác răn đe với những kẻ có ý dòm ngó nước ta

- HS trao đổi 2 bàn một trong 3 phút

3 ý nghiã của truyện:

- Ca ngợi tính chất toàn dân, chính nghĩa của cuộc kghởi nghĩa Lam Sơn

Đề cao, suy tôn Lê Lợi và nhà Lê

- Giải thích nguồn gốc tên gọi

Hồ Hoàn Kiếm

Hoạt động

3:

- GV cho HS đọc và hướng dẫn

phân tích các ý của phần này?

- HS đọc

Hoạt động

4

Hướng dẫn thực hiện phần luyện tập iv Luyện tập:

- HS làm vào vở 1 Nhắc lại khái niệm truyền

Sự là truyện truyền thyết?

2 Nêu cảm nghĩ của em về một chi tiết hoang đường kì là trong truyện?

4 Hướng dẫn học tập:

- Học bài, thuộc ghi nhớ

- Hoàn thiện bài tập

- Làm bài tập 1,3 SBT - Tr 30

- Soạn: Chủ đề