II. Lý do chọn giải pháp: Sáng kiến nhằm giải quyết vấn đề gì? Vấn đề giải quyết có phải là vấn đề thực gắn với nhiệm vụ được phân công, hay vấn đề cần thiết của nghành không? III. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu: Xác định phạm vi áp dụng sáng kiến, giới hạn lĩnh vực và đối tượng nghiên cứu (sáng kiến cần tập trung giải quyết cho một bộ phận, một lĩnh vực hoặc một vấn đề cụ thể nào đó trong chuyên môn). IV. Mục đích nghiên cứu: Giải quyết những mâu thuẫn, những khó khăn gì có tính bức xúc trong công tác. Tác giả viết sáng kiến nhằm mục đích gì? (Nâng cao nghiệp vụ công tác của bản thân, để trao đổi kinh nghiệm với đồng nghiệp, để tham gia nghiên cứu khoa học..); đóng góp sáng kiến gì về mặt lý luận, về mặt thực tiễn.
Trang 1THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN
1 Tên sáng kiến:
Giáo dục kỹ năng thoát hiểm cho đội viên thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh, tại liên đội trường tiểu học Thị trấn Hát Lót, huyện Mai Sơn, Tỉnh Sơn La.
2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến:
Một số biện pháp giáo dục kỹ năng thoát hiểm cho đội viên khối 4.5.
- Sáng kiến kinh nghiệm được áp dụng cho đội viên từ 9 đến 11 tuổi, vì đây làlứa tuổi có nhiều biến đổi về tâm sinh lý, và cũng vì đây là đối tượng chủ yếu trong nhà trường Tiểu học Thị trấn Hát Lót
3 Thời gian áp dụng sáng kiến:
- Sáng kiến được áp dụng từ ngày 03/9/2018 đến tháng 5 năm 2019
4 Tác giả:
Họ và tên: Cầm Thị Luyến
Năm sinh: 06/11/1979
Nơi thường trú: Tiểu khu 19 - Thị trấn Hát Lót - Mai Sơn - Sơn La
Trình độ chuyên môn: Cao đẳng
Chức vụ công tác: Giáo viên Mĩ thuật - Tổng phụ trách Đội TNTP Hồ ChíMinh
Nơi làm việc: Trường Tiểu học Thị trấn Hát Lót
Điện thoại: 0981345879
5 Đồng tác giả( nếu có): Không
6 Đơn vị áp dụng sáng kiến:
Tên đơn vị: Liên đội Trường Tiểu học Thị trấn Hát Lót
Địa chỉ: Tiểu khu 5 - Thị trấn Hát Lót - Mai Sơn - Sơn La
7 Thời gian áp dụng sáng kiến lần đầu: Tháng 9/2017 đến tháng 5/2018
Trang 2PHẦN MỞ ĐẦU
I Bối cảnh của giải pháp.
Chúng ta đang sống trong một xã hội rất hiện đại, không giống như xã hội trướcđây ông bà, cha mẹ chúng ta đã từng sống Xã hội trước đây, chỉ cách đây 20 nămthôi, phương tiện giao thông, phương tiện nghe nhìn còn đơn giản và thô sơ Xã hộichúng ta đang sống bây giờ các phương tiện nghe nhìn, công nghệ 4.0 được phát triểnmạnh Nếu trước kia con người cần trao đổi thông tin thì phải viết thư, gửi bưu điện
và phải chờ đợi rất lâu để nhận được thông tin và cũng phải mất rất nhiều thời giantiếp theo để nhận được thư phản hồi Còn với xã hội bây giờ, mỗi người đã có mộtchiếc điện thoại thông minh, cách xa nửa vòng trái đất con người vẫn nói chuyện trựctiếp và còn nhình thấy nhau nữa Rồi trước kia, muốn di chuyển từ Sơn La về HàNội chúng ta phải đi hai ngày, và phương tiện chỉ là xe ca ghế ngồi, còn bây giờ cơ sở
hạ tầng được phát triển, đường rộng hơn, xe cộ hiện đại hơn, nhiều lựa chọnhơn Chúng ta đang sống trong một xã hội hiện đại
Ngoài những lợi ích to lớn mà xã hội hiện đại mang đến cho con người thìchúng ta cũng nhận thấy xã hội hiện đại luôn tiềm ẩn nhiều mối nguy hiểm và cám dỗ
Đã bao lần các bạn giật mình sửng sốt và lo sợ khi đọc thông tin về những tai nạnđáng tiếc? Những vụ xâm hại, bắt cóc trẻ em hay bạo lực học đưởng trên báo đài, cácphương tiện thông tin đại chúng? Mà đối tượng bị hại chủ yếu là trẻ em?
Trẻ em là tương lai của đất nước, là niềm hi vọng của dân tộc, SỰ an toàn,mạnh khỏe của trẻ em là niềm hạnh phúc của tất cả các gia đình, là nền tảng cho sựgiàu mạnh, phồn vinh của đất nước Trẻ en giống như những mầm cây non nớt, ngàyqua ngày hấp thu kiến thức để nhận biết thế giới, năm qua năm tiếp xúc với xã hội đểtrưởng thành Đối với chúng ta - Ngượi lớn, cuộc sống ngoài xã hội là một guồngquay quen thuộc và có quy tắc, nhưng đối với trẻ em lại vô cùng xa lạ, mới mẻ, đầythách thức nhưng lại đầy nguy hiểm Trong quá trình trẻ em nhận thức, tiếp xúc vàtìm hiểu xã hội, sự bao bọc, che trở của gia đình, nhà trường và xã hội là điều khôngthể thiếu, nhưng bên cạnh đó ý thức và khả năng tự bảo vệ trước các mối nguy hiểmcủa các em cũng cực kỳ quan trọng
Làm thế nào để nhận biết và tránh được nguy hiểm, các cạm bẫy trong cuộcsống thường nhật mà không có cha mẹ, thầy cô bên cạnh? Nên xử lý ra sao nhữngđiều phiền não trong cuộc sống, trong quá trình trưởng thành và những “bí mậtnhỏ”không muốn nói với cha mẹ? Phải làm sao để các em vừa tuân thủ pháp luật lạivừa có thể dùng pháp luật để bảo vệ bản thân ?
Là giáo viên tổ phụ trách đội đã công tác được gần 20 năm, tôi nhận thấy: Vấn
đề giáo dục đội viên nhận biết các mối nguy hiểm rình rập và các thoát hiểm là mộttrong những vấn đề qua trọng trong xã hội ngày nay mà người giáo viên TPT Đội cầngiáo dục các em, dạy cho các em biết quý trọng tính mạng của mình, đồng thời dạy
Trang 3cho các em ngay từ khi bắt đầu nhận thức được thế giới quan xung quang mình vềkiến thức và kỹ năng tự bảo vệ bản thân Như vậy, các em đội viên thuộc liên độitrường tiểu học thị trấn Hát Lót sẽ sống vui, sống khỏe, tôi muốn giúp các em từ mộtmầm cây non dần dần vươm mình lên dưới nắng mưa, trở thành rường cột của huyệnnhà nói riêng và của đất nước nói chung.
II Lý do chọn giải pháp
Qua thực tế cho thấy việc sử dụng các biện pháp giáo dục kĩ năng thoát hiểmcho học sinh qua các hoạt động trong nhà trường là điều cần thiết, có tác động tốt đếnviệc rèn kĩ năng sống cho HS, tác động tốt đến việc hình thành nhân cách của trẻ,mang tính nhân văn, giúp trẻ phát triển toàn diện trở thành những người công dân tốtphù hợp với quá trình phát triển của xã hội hiện nay
Như chúng ta biết rằng, Đội TNTP Hồ Chí Minh là tổ chức của thiếu nhi ViệtNam, do Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập, Đoàn TNCS HồChí Minh phụ trách Đội TNTP Hồ Chí Minh là lực lượng giáo dục trong và ngoài nhàtrường, là lực lượng dự bị của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, lực lượng nòng cốt trong cácphong trào thiếu nhi Đội lấy 5 điều Bác Hồ dạy thiếu niên, nhi đồng làm mục tiêu phấnđấu rèn luyện cho đội viên, giúp đỡ thiếu nhi trong học tập, hoạt động vui chơi; thực hiệnquyền và bổn phận theo Luật bảo vệ chăm sóc và giáo dục trẻ em Đội TNTP Hồ ChíMinh với mục đích tập hợp, giáo dục thiếu nhi trở thành con ngoan, trò giỏi, đội viên tốt,trở thành người công dân có ích trong tương lai Việc giáo dục đội viên là nhiệm vụ chủyếu, trực tiếp của tổ chức Đội Tham gia các hoạt động Đội, các em luôn được rèn luyệntrong không khí thi đua thân ái, “học mà chơi, chơi mà học”, giúp các em tiếp thu kiếnthức tốt hơn, chất lượng học tập từ đó cũng được nâng lên đáng kể Khi tham gia sinhhoạt Đội, các em được hoạt động trong tổ chức của chính mình, do đó các em sẽ có tínhđộc lập cao, giúp các em trở thành những con người chủ động trong cuộc sống sau này.Cũng trong môi trường này, các em có điều kiện để khẳng định sở trường, năng lực vàphát triển năng khiếu; rèn luyện kỹ năng ứng xử, giao tiếp
Xuất phát từ những lý do trên, tôi thấy Tổng phụ trách Đội có vai trò quantrọng trong việc lồng ghép giáo dục kỹ năng thoát hiểm cho đội viên, hình thành các
kỹ năng cần thiết cho các em qua các hoạt động tập thể của Đội, giúp các em tự khám
phá và hiểu về bản thân mình hơn Vì vậy tôi đã chọ đề tài: “Giáo dục kỹ năng thoát hiểm cho đội viên thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh, tại liên đội trường tiểu học Thị trấn Hát Lót, huyện Mai Sơn, Tỉnh Sơn La”.
III Phạm vi và đối tượng nghiên cứu
Các hoạt động giáo dục kĩ năng thoát hiểm xoay quanh các hoạt động ĐộiTNTP Hồ Chí Minh trong trường Tiểu học Thị Trấn Hát Lót
Phạm vi đề tài nay chỉ giới hạn trong lứa tuổi Tiểu học, là đội viên từ 9 đến 11tuổi, vì đây là lứa tuổi có nhiều biến đổi về tâm sinh lý, và cũng vì đây là đối tượngchủ yếu trong nhà trường Tiểu học
Trang 4VI Mục đích nghiên cứu:
Giáo dục kĩ năng thoát hiểm là một trong những nội dung, nhiệm vụ quan trọng
trong chương trình giáo dục hiện nay nhằm giúp đội viên có kỹ năng ứng phó với cácmối nguy hiểm quanh mình Tạo được sự tin tưởng ở phụ huynh khi gửi con đến nhàtrường, đồng thời giáo dục kỹ năng thoát nạn cho đội viên sẽ cụ thể hóa những quanđiểm, đường lối chính sách của Đảng và nhà nước về đổi mới phương pháp giáo dụctrong thời kì hội nhập
Chính vì vậy, việc đưa ra các giải pháp nhằm giáo dục kĩ năng thoát hiểm cho
đội viên là vấn đề cần được quan tâm đúng mức nhằm góp phần trang bị cho TNNĐkiến thức, kỹ năng sống và phát triển trong một môi trường phát triển bền vững
Sáng kiến kinh nghiệm: “Giáo dục kỹ năng thoát hiểm cho đội viên thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh, tại liên đội trường tiểu học Thị trấn Hát Lót, huyện Mai Sơn, Tỉnh Sơn La” nhằm:
- Tìm ra nội dung, hình thức tổ chức giáo dục kĩ năng thoát hiểm trong trường
tiểu học theo khung chương trình chung của Bộ giáo dục và Đào tạo đạt hiệu quả caonhất, đồng thời phù hợp với đặc điểm tình hình kinh tế xã hội ở địa phương, thực tếnhà trường
- Đề ra các giải pháp nhằm xây dựng và hình thành kỹ năng nhận biết và ứng
phó với các mối nguy hiểm đến với đội viên, hình thành kỹ năng thoát hiểm có hiệu
quả trong liên đội trường Tiểu học Thị Trấn Hát Lót
- Đổi mới phương pháp công tác Đội và NGLL một cách hiệu quả, thu hút đượcnhiều đội viên tham gia
Trang 5PHẦN NỘI DUNG
I Thực trạng của giải pháp đã biết
Để giáo dục được kỹ năng thoát hiểm cho đội viên, tôi đã tìm hiểu về kỹ năngcác mối nguy hiểm mà lứa tuổi 9 -11 tuổi thường gặp
Mục tiêu giáo dục là nhằm giúp HS hình thành những cơ sở ban đầu về khănăng nhận biết các mối nguy hiểm mà các em thường gặp trong xã hội hiện đại Hìnhthành các kỹ năng đối phó và thoát hiểm trong gang tấc với các vấn đề nguy hiểm,đòng thời qua đó giáo dọc cho đội viên sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức,trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kỹ năng cơ bản, góp phần hình thành nhân cách conngười Việt Nam XHCN
Hiện nay, yêu cầu về nội dung giáo dục tiểu học phải đảm bảo cho HS có hiểubiết đơn giản, cần thiết về tự nhiên, xã hội và con người; có kỹ năng cơ bản về nghe,nói, đọc, viết và tính toán; có thói quen rèn luyện thân thể, giữ gìn vệ sinh; có hiểubiết ban đầu về nghệ thuật Tuy nhiên, nội dung giáo dục trong các nhà trường tiểuhọc hiện nay còn xem trọng việc dạy chữ, chưa chú trọng đúng mức dạy làm người,nhất là việc giáo dục kỹ năng thoát hiểm cho HS
Trước khi tiến hành áp dụng sáng kiến, tôi đã phát phiếu thăm dò đội viên vềmức độ nhận biết và cách thoát khỏi những nguy hiểm thường gặp trong cuộc sống(cókèm theo phụ lục) Và đã thu được kết quả như sau:
Bảng khảo sát về mức dộ nhận biết các mối nguy hiểm và kỹ năng thoát hiểm đầu năm học:
STT Nội dung khảo sát
Số độiviên thamgia khảosát
Số đội viên nhậnbiết được cácmối nguy hiểm
và cách thoáthiểm
Số đội viênkhông nhận biếtđược các mốinguy hiểm vàcách thoát hiểm
1 Nêu tên các mối nguy
hiểm đối với bản thân
3 Cách thoát hiểm khi đi
chỗ đông người đang
chen lấn xô đẩy
350đv 100đv = 28,6% 250đv = 71,4%
4 Cách thoát hiểm khi đi 350đv 187đv = 54,4% 163đv = 45,6%
Trang 6tắm, đi bơi tránh đuối
nước
5 Cách thoát hiểm khi có
hỏa hoạn
350đv 94đv = 26,9% 256đv = 64,3%
6 Cách thoát hiểm khi có
người bị điện giật
*Ưu điểm của giải pháp
Khi tham gia vào bất kỳ hoạt động nghề nghiệp nào phục vụ cho cuộc sống đềuđòi hỏi chúng ta phải thỏa mãn những kỹ năng tương ứng Rèn luyện kỹ năng thoáthiểm cho HS là nhằm giúp các em rèn luyện kỹ năng ứng xử thân thiện trong mọi tìnhhuống ; hình thành thói quen đảm bảo an toàn trong nhà trường và trong xã hội, kỹnăng cẩm thận khi giao tiếp với người lạ ; Đồ phòng bị dẫm đạp khi chen lấn ; Đềphòng những mối nguy hiểm bất ngờ như An toàn khi tham gia giao thông, có độngđất và cháy nổ ; đề phòng điện giật, đề phòng sét đánh, đề phòng bị nhã khi ở trêncao, kỹ năng xử lí sau khi bị thương Giáo dục cho học sinh thói quen rèn luyện sứckhỏe, ý thức tự bảo vệ bản thân, phòng ngừa tai nạn giao thông, đuối nước và các tệnạn xã hội Đối với HS tiểu học việc hình thành các kỹ năng cơ bản trong học tập vàsinh hoạt là vô cùng quan trọng, ảnh hưởng đến quá trình hình thành và phát triểnnhân cách sau này và bảo vệ chính bản thân các em trong xã hội hiện đại và phức tạp
*Nhược điểm của giải pháp :
Tuy nhiên, qua quá trình thực hiện tôi nhận ra rằng, việc giáo dục kỹ năng thoátnạn của nhà trường và việc rèn luyện kỹ năng thoát nạn của các em vẫn còn nhiều hạnchế, đó là:
Việc lồng ghép giáo dục kỹ năng nhận biết nguy hiểm và thoát hiểm vào cácmôn học vẫn chưa được làm thường xuyên
Trang 7Các hoạt động giáo dục kĩ năng sống do Ban HĐNL, liên đội tổ chức vẫn chưa
có kế hoạch cụ thể, chưa có sự đầu tư thích đáng nên chưa đánh động được ý thức tựgiác, tích cực rèn luyện của học sinh
Trong quá trình triển khai sáng kiến tôi đã gặp phải những khó khăn và thuậnlợi như sau :
*Thuận lợi : Nhà trường có đầy đủ cơ sở vật chất để tiến hành giáo dục kỹ năng thoát
hiểm như : Nhà đa năng, máy chiếu, máy tính có kết nối mạng internet… để truyền tảitới đội viên những nội dung cần giáo dục
Bản thân tôi thường xuên được HĐĐ Mai Sơn, Phòng GD &ĐT Mai Sơn cử đitập huấn các lớp kỹ năng phòng chống tai nạn thương tích, các nội dung rèn luyện kỹnăng sống cho học sinh Bản thân tôi tiếp thu nhanh và có trách nhiệm với công việc,với học sinh, không ngại đổi mới và luôn sáng tạo để thu hút học sinh vào hoạt độngđội
Tôi được BGH, Ban HĐNGLL của nhà trường ủng hộ, tạo điều kiện tốt nhất đểtriển khai nội dung sáng kiến giáo dục kỹ năng thoát hiểm cho đội viên thuộc liên dộitrường tiểu học Hát Lót
Đội viên liên đội trường tiểu học Hát Lót ngoan ngoãn, tiếp thu nhanh, kỹ năngphối hợp tốt, có thức học hỏi và rèn luyện Có kỹ năng tuyên truyền để phụ huynhủng hộ việc giáo dục kỹ năng cho đội viên
*Khó khăn : Ngoài những thuận lợi để tôi triển khai sáng kiến thì trong khi thực hiện
sáng kiến tôi đã gặp phải những khó khăn sau :
Thời gian dành cho một buổi tổ chức giáo dục kỹ năng còn hạn chế (40’/buổi)nên chưa đủ để triển khai hết một nội dung, vì vậy nội dung giáo dục thường bị cắtbớt, nên ở một số nội dung giáo dục còn đạt hiệu quả chưa cao
Do số lượng đội viên đông không ngồi vừa nhà đa năng nên phải chia ra tổchức giáo dục theo khối, vì vậy giáo viên phải nói nhiều và triển khai nhiều lần mộtnội dung giáo dục
Sự kết hợp của giáo viên chủ nhiệm lớp còn chưa đều và còn một số giáo viênchưa ủng hộ trong việc cùng giáo dục kỹ năng cho đội viên Một số phụ huynh chưahiểu về sự thay đổi trong hoạt động đội, vì họ cho rằng hoạt động Đội chỉ là múa hát,tập nghi thức…
Một số nội dung trong giáo dục kỹ năng thoát hiểm còn nhạy cảm, như kỹ năngthoát hiểm khi bị sâm hại còn khá khó khăn khi để các em làm quen, dám nói và traođổi vời giáo viên về sự hiểu biết của mình, ngại ngùng khi dùng từ chỉ vị trí nhạy cảmtrên cơ thể
*Nguyên nhân
1 Về Nhà trường
Trang 8Trong những năm trước đây, công tác giáo dục đạo đức, kỹ năng đã có sự quantâm của nhà trường Thể hiện ở chỗ nhà trường cũng đã quan tâm đến việc giáo dụctoàn diện cho các em thông qua các hoạt động ngoại khóa, ngoài giờ lên lớp,hoạtđộng trải nghiệm sáng tạo, hoạt động đoàn thể: bảo vệ môi trường, an toàn giao thông,giáo dục phòng chống các tệ nạn xã hội, phòng chống tai nạn thương tích, xây dựngtrường xanh – sạch - đẹp; xây dựng trường học thân thiện học sinh tích cực…nhưngchưa bài bản và chưa thực sự là nồi dung chính đưa vào giảng dạy.
2.Về xã hội
Tuy nhiên, trong giai đoạn hiện nay, những biến đổi mạnh mẽ về kinh tế - xãhội đã và đang tác động mạnh mẽ đến đời sống của con người Nếu như trong xã hộitruyền thống, các giá trị xã hội vốn được coi trọng và được các cá nhân tuân thủ mộtcách nghiêm túc thì nay đang dần bị mờ nhạt và thay vào đó là những giá trị mới đượchình thành trên cơ sở giao thoa giữa các nền văn hóa, văn minh khác nhau Nhữngthay đổi nói trên còn ảnh hưởng đến hoạt động giáo dục con cái của gia đình cũng cónhững biến đổi nhất định Cha mẹ ít có thời gian quan tâm đến con cái hơn là mộtthực tế không thể phủ nhận, thay vào đó là các hoạt động kinh tế, tìm kiếm thunhập.Nhiều bậc phụ huynh quá kỳ vọng vào con cái nên thường xuyên ép con bổ sungkiến thức mà dành ít hoặc không có thời gian dành cho con phát triển các kỹ năngmềm phục vụ cuộc sống Trong nhà trường, hiện tượng quá tải với các môn học cũngđang gây nhiều áp lực đối với học sinh Cùng với đó là những tác động nhiều chiềucủa các nguồn thông tin khác nhau từ xã hội khiến cho giới trẻ đang đứng trước nhiềuthách thức khi hòa nhập xã hội Điều này đã dẫn đến sự “xung đột” giữa nhận thức,thái độ và hành vi với những vấn đề xảy ra trong cuộc sống Tình trạng học sinh đánhnhau, vô lễ với thầy cô giáo, bỏ học, xâm hại trẻ em, tai nạn giao thông…tai nạn đuốinước… xuất hiện ngày một nhiều Nguyên nhân thì có nhiều nhưng chung quy là donhận thức, ý thức và về cơ bản vẫn là do các em thiếu kỹ năng thoát hiểm Học sinhTrường Tiểu học Thị Trấn Hát Lót cũng không tránh khỏi quy luật đó Đây là vấn đềđược Ngành giáo dục rất quan tâm, nhưng việc thực hiện vẫn còn gặp nhiều tháchthức lớn Để đáp ứng được với những biến đổi nhanh chóng của xã hội thì nhu cầugiáo dục kỹ năng thoát hiểm cho giới trẻ hiện nay là một việc làm cần thiết
3 Về phụ huynh
Do chủ yếu là làm việc theo ca, bận rộn mưu sinh nên một số phụ huynh chưachú ý dạy trẻ cách nhận biết các nguy hiểm khi trẻ ở nhà, ở trường và kỹ năng xử lýtình huống khi gặp nguy hiểm Số cha mẹ trẻ khác thì hay làm hộ con, mà không đểtrẻ tự sử lý tình huống đơn giản như: Băng bó khi bị thương nhẹ, kêu cứu, sử lý vếtbỏng nhẹ Bởi vậy, tại liên đội Trường tiểu học Thị trấn Hát Lót việc giáo dục cho trẻnhững kỹ năng sống đã trở thành vấn đề cấp thiết để giúp trẻ nhận biết các mối nguyhiểm và biết cách xử lí tình huống khi có nguy hiểm xảy ra
4 Về Đội viên
Trang 9Một số em chưa nhận biết được các mối nguy hiểm Hoặc có biết chỉ là nhữngnguy hiểm thật rõ nét như: Chảy máu, chó đuổi, các vật sắc nhọn, Khả năng xử lítình huống khi gặp nguy hiểm, đa phần các em còn lúng túng Ở một số em nhanhnhẹn, trẻ biết xử lý bằng cách: Biết kêu cứu, gọi người lớn đến cứu Ở một số em cònchưa phân biệt được hành vi âu yếm và hành vi xâm hại….
II Nội dung sáng kiến
Từ nhiệm vụ, yêu cầu đặt ra, dưới sự chỉ đạo của ngành giáo dục, nhà trường đãxây dựng kế hoạch, nội dung, chương trình giáo dục kỹ năng thoát nạn trong nhàtrường Hoạt động Đội là hoạt động nòng cốt trong việc giúp học sinh rèn luyện kỹnăng thoát hiểm nhằm thực hiện công tác giáo dục toàn diện của nhà trường Là tổngphụ trách Đội có thâm niên, luôn tận tâm, sát sao với các hoạt động, luôn theo dõidiễn biến tâm lý của đội viên, tôi nhận thấy: Cần thiết phải đưa nội dung Giáo dục kỹnăng thoát hiểm qua các hoạt động của đội để các em được trang bị thêm kỹ năngphục vụ cho cuộc sống
* Các kỹ năng cần thiết cho đội viên trong việc thoát hiểm.
1 Khả năng tự vệ an toàn và ứng phó linh hoạt
2 Khả năng nhận biết các mối nguy hiểm đe dọa đến tính mạng bản thân
3 Nhận biết các tình huồng cụ thể có thể gây tai nạn cho bản thân và bạn bè
4 Hình thành khả năng và kỹ năng thoát hiểm trong mọi tình huống
Giáo dục chuyên đề thông qua các hoạt động Đội, sinh hoạt dưới cờ như: Nóichuyện, thuyết trình, tham luận, thi tìm hiểu
1 Bản chất của giải pháp mới
Từ thực tế kết quả khảo sát sự nhận biết của đội viên về các mối nguy hiểm vàcác cách thoát hiểm mà các em biết tôi thấy cần thiết phải triển khai sáng kiến “Giáo
dục kỹ năng thoát hiểm cho đội viên thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh, tại liên đội trường tiểu học Thị trấn Hát Lót, huyện Mai Sơn, Tỉnh Sơn La” để xây
dựng kỹ năng và tạo thói quen ứng xử trong các tình huống nguy hiểm cho bản thâncác em, hình thành kỹ năng thoát hiểm nhanh nhạy nhất trong mọi tình huống có thểgặp trong cuộc sống
Sáng kiến kinh nghiệm “Giáo dục kỹ năng thoát hiểm cho đội viên thông qua
hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh, tại liên đội trường tiểu học Thị trấn Hát Lót, huyện Mai Sơn, Tỉnh Sơn La” là sáng kiến lần đầu được áp dụng tại liên đội trường
Tiểu học Thị trấn Hát Lót, không trùng lặp với các sáng kiến của các năm học trước
Và sáng kiến này chưa từng được triển khai ở các liên đội thuộc HDĐ huyện MaiSơn Sáng kiến được áp dụng hiệu quả thông qua các giải pháp sau:
1.1.Giải pháp 1: Lồng ghép dạy đội viên cách nhận biết một số mối nguy hiểm và
xử lí tình huống các em thường gặp thông qua các giờ hoạt động Sinh hoạt đội.
Trang 10Theo điều lệ Đội TNTP Hồ Chí Minh, mỗi tháng sinh hoạt liên đội 1 lần Trướcđây, mỗi buổi sinh hoạt liên đội chỉ diễn ra trong vòng 40 phút Trong thời gian đó chỉkịp cho BCH liên đội ổn định, báo cáo lại các hoạt động trong tháng, lên kế hoạchhoạt động tháng tới, tuyên dương khen thưởng những chi đội thực hiện tốt kế hoạch
và nhắc nhở các chi đội chưa nhiệt tình, chưa hoàn thành Chơi một trò chơi là hếtthời gian
Khi đưa nội dung giáo dục kỹ năng sống vào hoạt động Đội, tôi đã chủ độngtham mưa với BGH nhà trường, lên kế hoạch mỗi buổi sinh hoạt đội kéo dài 1 giờ,trong đó có các hoạt động:
* Giáo dục kỹ năng tự bảo vệ bản thân
Hình thức: Nói chuyện với đội viên, đặt tình huống giả định, cho các em nêucác cách thoát hiểm, giáo viên tổng kết lại và đưa ra kết luận cách thoát hiểm nhanhnhất, ưu việt nhất Yêu cầu học sinh viết lại cách thoát hiểm sau mỗi buổi sinh hoạt vềcác chuyên đề
*Kỹ năng an toàn khi tự chơi
Hiện nay do tính chất của công việc cũng như điều kiện của mỗi gia đình, việc
tự chơi của trẻ rất phổ biến Trong quá trình chơi, các em có thể gặp phải những mốinguy hiểm từ những đồ vật trong gia đình như phích nước, ổ điện, bếp ga, đồ dùngnhà bếp, cầu thang và những đồ vật nhỏ Các em cần hiểu được đâu là đồ chơi, đâu là
đồ dùng trong gia đình; đâu là đồ vật an toàn và đồ vật không an toàn,…
*Kỹ năng tránh bị xâm hại cơ thể
Ở Việt Nam, vấn đề cho con tìm hiểu về vấn đề này chưa thực sự được quantâm đúng mức Tuy nhiên, đây lại là vấn đề khá nhức nhối trong xã hội hiện nay Đểđảm bảo cho con có những kiến thức cơ bản về vấn đề bảo vệ thân thể cũng như cáchphòng tránh khi bị xâm hại cơ thể Giáo viên TPT cần trang bị cho đội viên nhữngkiến thức cần thiết và giúp các em hiểu được thế nào là hành vi xâm phạm thân thể,phân biệt được hành vi yêu thương và hành vi xâm hại nêu ra được những vị trí nhạycảm trên cơ thể không để người khác động chạm vào Giáo viên dùng cách trao đổi,đối thoại để truyền tải nội dung cần giáo dục đến với các em Giáo dục trẻ cách tự bảo
vệ mình không đi một mình vào nơi vắng vẻ, tuyệt đối không cho bạn và những ngườixung quanh ôm, chạm vào các phần nhậy cảm trên cơ thể không đi theo, nhận quàcủa người lạ Nếu có người khác sờ vào bên trong cơ thể của các con cần bỏ chạythật nhanh và kêu cứu để mọi người giúp đỡ bởi người đó đang có ý đồ xấu, nguyhiểm với mình
*Kỹ năng ứng xử khi bị lạc
Với nhu cầu vui chơi giải trí hiện nay, đã có rất nhiều trường hợp trẻ bị lạc xảy
ra nơi công cộng Các em cần làm như thế nào để tránh sự chú ý của kẻ bắt cóc và tìmđược đúng đường: Em nên gọi sự trợ giúp của ai? Nếu gặp người lạ muốn đưa Em về
Trang 11em nên làm gì? Yêu cầu các em về hỏi kỹ bố mẹ về địa chỉ, số điện thoại của bố mẹ.
Và kỹ năng cần thiết nhất là tìm về đồn công an gần nhất để được bảo vệ và hướngdẫn tìm đường về
*Kỹ năng an toàn khi tham gia giao thông
Đây là một kỹ năng quan trọng đối với học sinh khi tham gia vào xã hội quachuyên hiệu An toàn Giao thong, Tổng phụ trách nên giúp cho các em hiểu được một
số loại biển báo cơ bản, một số loại đường cơ bản, một số người có vai trò trong việcđiều hành giao thông, cách sang đường cũng như cách đi qua các ngã ba, ngã tư.Thông qua trò chơi trải nghiệm "Em tham gia giao thông", hoạt động học "Một số luậtgiao thông đường bộ" dạy đội viên các kĩ năng đi qua đường, đi xe máy phải đội mũbảo hiểm, không nô đùa chơi dưới lòng đường, đội mũ bảo hiểm đúng cách Khi cóngười bị tai nạn giao thông các em phải sơ cứu như thế nào cho đúng cách để khonggây nguy hiểm đến tính mạng VD: Thấy người nằm dưới đất, không sốc lên hay laygọi mà phải kiểm tra xem họ bị thương ở đâu, có cần nẹp và garo không
*Kỹ năng bảo vệ cơ thể khi có động đất:
Ở huyện Mai Sơn ít khi có động đất, nhưng sau này các em lớn, đi công tác ởnhững nơi thường xuyên sảy ra động đất thì đây chính là bài học để các em bảo vệbản thân thoát hiểm dễ dàng Khi có động đất, các em phải: Tìm chỗ an toàn, tìm mộtnơi tạo thành tam giác an toàn như gầm bàn, hoặc chỗ tủ ngả vào bàn, chờ cho đếnkhi mặt đất ngừng rung chuyển Không sử dụng thang máy (vì thang máy có thể mấtđiện, người bị kẹt trong đó và thang cũng không thể chở nhiều người một lúc) Luônlấy tay ôm lấy mặt, đầu, tránh xa cửa kính, gương, hay vật gì có thể đổ vào người Ở
nguyên vị trí không chạy lung tung giữa các phòng, co cơ thể trong tư thế bào thai vànằm im, chờ đến khi mặt đất ngừng rung
- Sử dụng các tình huống để giáo dục kỹ năng.
Do trẻ em bây giờ thường xuyên ở nhà một mình hoặc bố mẹ khóa con trongnhà chơi chờ bố mẹ đi làm về Khi có tình huống xảy ra nguy cơ thiệt hại về tínhmạng của trẻ là rất lớn Bởi vậy, cần dạy các em cách nhận biết và xử lí tình huốngkhi có cháy không qua các tình huống giả định Ví dụ
Tôi đưa tình huống “Nếu con thấy có khói, hoặc cháy, con sẽ phải làm thế
nào?” qua tình huống này tôi dạy trẻ :
Khi thấy có khói hoặc cháy, trước hết phải chạy xa chỗ cháy, Hãy hét to để báovới người nhà và những người xung quanh cùng biết Nếu không có người ở nhà thìchạy báo cho hàng xóm Dạy trẻ nhớ số điện thoại cần thiết khi gặp cháy nổ như sốcủa cứu hoả là: 114
Hoạt động trải nghiệm"thoát hiểm khi có cháy" cho trẻ thực hành các kỹ năng:
Sử dụng khăn ướt bịt mũi tránh ngạt khí độc, nằm sát sàn, lầm theo tường để thoát rangoài, kêu cứu