Giáo án Ngữ văn 6 bài 5: Từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển nghĩa của từ

* Bài mới : M t t có th có nhi u ngh a ho c có nhi u ngh a nh v y t có ột từ có thể có nhiều nghĩa hoặc có nhiều nghĩa như vậy từ có ừ có thể có nhiều nghĩa hoặc có nhiều nghĩa như vậy t

Tiết 19 :

Từ nhiều nghĩa và hiện tợng chuyển

nghĩa của từ

A - Mục tiêu cần đạt

1 Kiến thức

- Từ nhiều nghĩa

- Hiện tợng chuyển nghĩa của từ

2 Kỹ năng

- Luyện kỹ năng: Nhận biết từ nhiều nghĩa

- Bớc đầu biết sử dụng từ nhiều nghĩa trong hoạt động giao tiếp

3.Thái độ :

Giáo dục HS ý thức giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt

B Chuẩn bị thầy và trò.

- GV: Bài soạn, SGV, sách chuẩn kiến thức, kỹ năng

- HS: sgk, vở soạn

C - Tiến trình bài dạy

* ổn định lớp :

* Bài cũ : - Nghĩa của từ là gì ? Có mấy cách giải nghĩa của từ ?

- Giải nghĩa các từ : Học sinh, ăn

* Bài mới : M t t có th có nhi u ngh a ho c có nhi u ngh a nh v y t có ột từ có thể có nhiều nghĩa hoặc có nhiều nghĩa như vậy từ có ừ có thể có nhiều nghĩa hoặc có nhiều nghĩa như vậy từ có ể có nhiều nghĩa hoặc có nhiều nghĩa như vậy từ có ều nghĩa hoặc có nhiều nghĩa như vậy từ có ĩa hoặc có nhiều nghĩa như vậy từ có ặc có nhiều nghĩa như vậy từ có ều nghĩa hoặc có nhiều nghĩa như vậy từ có ĩa hoặc có nhiều nghĩa như vậy từ có ư vậy từ có ậy từ có ừ có thể có nhiều nghĩa hoặc có nhiều nghĩa như vậy từ có nhi u ngh a l nh ng ngh a n o? ó l n i dung b i h c hôm nay chúng ta cùngều nghĩa hoặc có nhiều nghĩa như vậy từ có ĩa hoặc có nhiều nghĩa như vậy từ có à những nghĩa nào? Đó là nội dung bài học hôm nay chúng ta cùng ững nghĩa nào? Đó là nội dung bài học hôm nay chúng ta cùng ĩa hoặc có nhiều nghĩa như vậy từ có à những nghĩa nào? Đó là nội dung bài học hôm nay chúng ta cùng Đó là nội dung bài học hôm nay chúng ta cùng à những nghĩa nào? Đó là nội dung bài học hôm nay chúng ta cùng ột từ có thể có nhiều nghĩa hoặc có nhiều nghĩa như vậy từ có à những nghĩa nào? Đó là nội dung bài học hôm nay chúng ta cùng ọc hôm nay chúng ta cùng tìm hiể có nhiều nghĩa hoặc có nhiều nghĩa như vậy từ có u

Hoạt động của Gv và HS Nội dung cần đạt

Cho 1 học sinh đọc bài thơ “Những

? Trong bài thơ có mấy sự vật có

chân ? + Có 4 sự vật có chân : Cái gậy, com pa, kiềngvà cái bàn

? Những cái chân ấy có thể nhìn

thấy và sờ đợc không ? + Đợc

? Bài thơ có mấy sự vật không có

chân ? + Có 1 sự vật không có chân : cái võng.

? Tại sao sự vật này đợc đa vào bài

thơ ?

+ Đa vào để ca ngợi các anh bộ đội hành quân

? Trong 4 sự vật có chân, nghĩa của

từ “chân” có gì giống và khác

nhau?

+ Giống : Chân chỉ nơi tiếp xúc với mặt nền,

để đỡ lại các bộ phận khác

+ Khác :

- Chân của gậy là để đỡ bài

- Chân của com pa,để làm cho com pa quay

- Chân của kiềng để đỡ chân kiềng và xoong

- Chân của bàn để đỡ thân và mặt bàn

? Hãy tìm một số nghĩa khác của

từ “chân” + Bộ phận dới cùng tiếp xúc với đất, để đi lạicủa ngời hoặc động vật :

Ví dụ : Bớc chân, chân voi

+ Bộ phận dới cùng gắn liền với đất hoặc một

sự vật khác.

VD : Chân tờng, chân răng, chân núi

+ Bộ phận dới cùng của một đồ vật, có tác dụng đỡ cho các bộ phận khác

Ví dụ : Chân giờng, chân đèn

- Giáo viên : Nh vậy, từ “chân” là

một từ nhiều nghĩa

? Tìm một số từ nhiều nghĩa + Mũi, chín, đờng

? Tìm một số từ chỉ có 1 nghĩa ? + Xe đạp, com pa, cà pháo, hoa hồng

? Sau khi tìm hiểu nghĩa của các từ

vừa rồi, em có nhận xét gì về nghĩa

của từ ?

- Cho 1 học sinh đọc

- Giáo viên nhấn mạnh kiến thức,

dặn học sinh học thuộc

- Giáo viên dùng bảng phụ ghi

nghĩa của từ “chân” (3 nghĩa)

+ Từ có thể có 1 nghĩa hay nhiều nghĩa

* Ghi nhớ

II Hiện tợng chuyển nghĩa của từ.

? Cho biết nghĩa đầu tiên của từ

“chân” là nghĩa nào ?

- Giáo viên : Nghĩa đầu tiên gọi là

nghĩa gốc (nghĩa đen, nghĩa

chính) Nó là cơ sở để hình thành

nghĩa chuyển của từ

+ Bộ phận dới cùng, tiếp xúc với đất của ngời hay động vật dùng để đi đứng

- Cho học sinh tìm các ví dụ về

nghĩa chuyển của từ “chân” + Chân bồi bàn, chân th kí, chân tủ, chân h-ơng

? Thử tìm mối liên hệ giữa các

nghĩa của từ “chân” + Nghĩa đầu tiên là cơ sở để suy ra nghĩa sau,các nghĩa sau làm phong phú cho nghĩa đầu

tiên

+ Chúng đều có 1 cơ sở chung : Bộ phận dới cùng của ngời hay đồ vật

- Giáo viên nêu VD : “Mùa xuân là tết trồng cây

Làm cho đất nớc càng ngày càng xuân”

? Hai từ “xuân” trong câu lục bát

có mấy nghĩa ? Đó là những nghĩa

nào ?

+ “Xuân” ở dòng lục : 1 nghĩa chỉ mùa xuân

+ “Xuân” ở dòng bát : Nhiều nghĩa chỉ mùa xuân, sự tơi đẹp, đầy sức sống

? Nh vậy, trong câu từ thờng đợc

dùng với mấy nghĩa ?

- Cho 1 học sinh đọc

- GV nhấn mạnh nội dung, kiến

thức, yêu cầu HS học thuộc

+ Trong câu từ đợc dùng với 1 hoặc nhiều nghĩa

* Ghi nhớ

III Luyện tập.

+ Hớng dẫn học sinh làm bài tập 1, 2, 3, 4 tại lớp

+ Cũng cố bài :

- Từ nhiều nghĩa và hiện tợng chuyển nghĩa của từ

+ Hớng dẫn học ở nhà :

- Học sinh về làm bài tập 5 (SGK) và bài tập 5 (SBT)