Mục tiêu bài học: Giúp học sinh: - Hiểu đợc nội dung, ý nghĩa của truyện Em bé thông minh và một số đặc điểm tiêu biểu của nhân vật thông minh trong truyện.. Kể lại phần diễn biến của tr
Trang 1Tiết 25 + 26 : Văn
(Truyện cổ tích)
A Mục tiêu bài học: Giúp học sinh:
- Hiểu đợc nội dung, ý nghĩa của truyện Em bé thông minh và một số đặc điểm tiêu biểu của nhân vật thông minh trong truyện
- Kể lại đợc truyện
- Có ý thức tránh mắc lỗi và biết chữa lỗi về nghĩacủa từ
- Hiểu đợc ngôi kể và vai trò của ngôi kể trong văn tự sự Biết cách diễn đạt miệng một câu chuyện đời thờng
-B Chuẩn bị:
viên: + Soạn bài
+ Đọc sách giáo viên và sách bài soạn
sinh: + Soạn bài
C Các b ớc lên lớp :
1 ổn định tổ chức
2 Kiểm tra bài
cũ: 1 Kể lại phần diễn biến của truyện thạch Sanh bằng cách tóm tắtthành một chuỗi sự việc chính?
2 Chi tiết tiếng đàn và niêu cơm thần kì có ý nghĩa gì?
Trang 23 Bài mới * Giới thiệu
bài Kho tàng truyện cổ tích VN và thế giới có mộtthể loại truyện rất lí thú: truyện về các nhân vật
tài giỏi, thông minh Trí tuệ dân gian VN sắc sảo
và vui hài ở đây đợc tập trung vào việc vợt qua những thử thách của t duy, đặt và giải nhiều câu
đố oái oăm, hóc hiểm trong những tình huống phức tạp Từ đó tạo nên tiếng cời, sự hứng thú,
khâm phục của ngời nghe Em bé thông minh là
một trong những truyện thuộc loại ấy
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung cần đạt
Hoạt động
1: Hớng dẫn HS tìm hiểu chung về vănbản
I Đọc và tìm hiểu chung:
- GV hớng dẫn cách đọc
- Đọc mẫu 1 đoạn
- Gọi HS đọc
- GV hỏi một số chú thích
3,4,6,13,16?
- Tóm tắt các sự việc chính của
truyện?
- 3 HS lần lợt đọc
- HS trả lời
- HS kể
1 Đọc và kể:
2
Chú thích :
3 Các sự việc chính :
- Vua sai cận thần đi tìm ngời tài giỏi giúp nớc
- Cận thần gặp hai cha con đang cày ruộng, hỏi câu hỏi oái oăm
- cậu bé đã trả lời bằng một câu
đố lại
- Quan về tâu vua, vua tiếp tục ra câu đố dới hình thức lệnh vua ban
Trang 3- Qua việc đọc và tìm hiểu , em
thấy văn bản Em bé thông minh
thuộc phơng thức biểu đạt nào?
- Chỉ rõ bố cục của văn bản?
- Tự sự
- HS trả lời
- Em bé đã tìm cách đối diện vua
và giải đợc câu đố
- Vua quyết định thử tài em bé lần 3 bằng cách đa một con chim
sẻ bắt dọn thành 3 cỗ thức ăn
- Em bé giải đó bằng cách đố lại
- Nớc láng giềng muốn xâm chiếm bờ cõi, bèn rò la tìm ngời tài bằng một câu đố
- Vua quan đều không giải đợc phải nhờ đến em bé mới giải đ-ợc
- Em bé đợc phong là trạng nguyên
3 Bố cục: 3 phần
a Mở truyện: Từ đầu đến Lỗi lạc
b Thân truyện: Tiếp đến Láng giềng
c Còn lại
Hoạt động
2: Hớng dẫn HS tìm hiểu văn bản
II Tìm hiểu văn bản
- HS đọc phần mở truyện
- Để tìm ngời tài giỏi, viên quan
để làm cách nào?
- HS đọc
- HS theo dõi SGk
và trả lời
1 Giơí thiệu truyện :
- Vua tìm ngời trài giỏi giúp nớc
- Quan:
Trang 4- Viên quan và vua là ngời thế
nào?
- Hình thức dùng câu đố để thử
tài có phổ biến trong truyện cổ
tích không? tác dụng
- Sự mu trí thông minh của em
bé đợc thử thách qua mấy lần?
- Viên quan ra câu đố trong
hoàn cảnh nào?
- Đọclại câu đố của viên quan?
Câu đố oái oăm ở chỗ nào?
- Em bé gải đố nh thế nào?
nhận xét về cách giải đố của em
bé?
- Thái độ của viên quan?
Tiết 2:
- Lần thứ hai, ai trực tiếp ra câu
đố?
- Tính chất lần thử thách này
nh thế nào?
- Em có nhận xét gì về câu đố
của vua?
- Thái độ của dân làng ra sao?
- HS: + Tạo tình huống cho truyện
+ Gây hứng thú cho ngời đọc
+ Để nhân vật bộc
lộ tài năng
- HS trả lời
- HS theo dõi SGK trả lời
+ Đi khắp nơi để tìm + ra câu đố oái oăm
Viên quan tận tuỵ, vua anh minh
2 Diễn biến của truyện:
a Lần thử thách thứ nhất:
- Hoàn cảnh: hai cha con đang cày ruộng
- Viên quan hỏi: Trâu của lão cày một ngày đợc mấy đyờng?
- Em bé: Hỏi vặn lại viên quan
Cách giải bất ngờ, lí thú
Em bé không lúng túng mà đẩy thế bị động sang phía ngời ra câu
đố
- Viên quan: bất ngờ, sửng sốt, phát hiện ra ngời tài
b Lần thử thách thứ hai:
- Vua ra câu đố dới hình thức lệnh vua ban
- Tính chất nghiêm trọng: "cả
Trang 5- Em bé đã giải đố nh thế nào?
- Lần thứ ba vua thử tài nh thế
nào? Mục đích?
- Sự thông minh của em bé đã
đợc khẳng định bằng cách giải
đố nh thế nào?
- Thái độ của vua?
- Lần thứ t ai đố? Đố nh thế
nào?
- Em có nhận xét gì về tính
chất, mức độ của câu đố?
- Thái độ và cách giải đố của
các quan đại thần?
- Em bé đã giải đố bằng cách
nào? Nhận xét
- Em thấy mức độ qua bốn lần
thử thách nh thế nào?
- Điều đó nhằm mục đích gì?
làng phải chịu tội"
- Câu đố hết sức phi lí, trái với qui luật tự nhiên
- Em bé đã tìm cách đối diện vua, đa vua và quần thần vào bẫy của mình, để vua tự nói ra sự vô lí
c Lần thử thách thứ ba:
- Vua lệnh cho hai cha con pha thịt chim
- Mục đích: để khẳng định chắc chắn sự thông minh của em bé
-Em bé giải đố bằng cách đố lại vua: đa cây kim vua rèn dao
- Vua phục tài, ban thởng rất hậu
d lần thử thách thứ t :
- Sứ thần nớc ngoài đố: xâu chỉ qua vỏ ốc vặn
- Tính chất nghiêm trọng, liên quan đến vận mệnh quốc gia
- Triều đình nớc Nam phải giải
đố
Vua qua lúng túng, lo lắng, bất lực
- Em bé đã dùng kinh nghiệm từ
đời sống dân gian để giải đố
- Cách giải đố dễ nh một trò chơi trẻ con
Tính chất oái oăm của câu đố
Trang 6lí thú ở chỗ nào?
- Truyện kết thúc nh thế nào?
- HS trao đổi nhóm trong 3 phút
- HS trao đổi cặp trong 1 phút
- HS trả lời
ngày một tăng tiến Đối tợng ra câu đố cũng ngày một cao hơn,
điều đó càng làm nổi bật sự thông minh hơn ngời và tài trí của em bé
- Những cách giải đố của em bé rất lí thú:
+ Đẩy thế bị động về ngời ra câu
đố
+ Làm cho ngời ra câu đố thấy cái phi lí
+ Dựa vào kiến thức đời sống
+ Ngời đọc bất ngờ trớc cách giải giản dị, hồn nhiên của ngời giải
Em bé có trí tệ thông minh hơn ngời
3 Ket thúc truyện: Phần thởng
xứng đáng
- Em bé đợc phong làm trạng nguyên, đợc ở gần vua
Hoạt động
- Em hãy nêu ý nghĩa của
truyện? - HS suy nghĩ trảlời - Đề cao trí thông minh của embé, của ngời lao đông
- Đề cao kinh nghiệm dân gian
ý nghĩa hài hớc, mua vui
Trang 7Hoạt động
4 Hớng dẫn HS luyện tập
IV luyện tập:
- HS kể
- HS trả lời
- HS đọc
1 Kể diễn cảm truyện
2 Em thích nhất chi tiết nào của truyện? Vì sao em thích?
3 Đọc truyện Lơng Thế Vinh
4 H ớng dẫn học tập:
- Học bài, thuộc ghi nhớ
- Tập kể nhiều lần
- Soạn: Chữa lỗi về dùng từ