Kiến thức: - Quan niệm của nhân dân về công lí xã hội, mục đích của tài năng nghệ thuật và khả năng kì diệu của con người.. GV giảng: nguyên nhân giúp ML vẽ giỏi gồm có nguyên nhân thự
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN 6 BÀI 8 - TIẾT 30: VĂN BẢN: CÂY BÚT THẦN
(Cổ tích Trung Quốc)
I Mục tiêu: Giúp HS
1 Kiến thức: - Quan niệm của nhân dân về công lí xã hội, mục đích của tài năng nghệ thuật
và khả năng kì diệu của con người
- Cốt truyện hấp dẫn có nhiều chi tiết thần kì
- Sự lặp lại tăng tiến của các chi tiết, sự đối lập giữa các nhân vật
2 Kĩ năng: - Đọc - hiểu văn bản truyện cổ tích thần kì về kiểu nhân vật thông minh, tài giỏi.
- Nhận ra và phân tích được các chi tiết nghệ thuật kì ảo trong truyện
- Kể lại câu chuyện
3 Thái độ: - Có ý thức vươn lên trong học tập.
II Chuẩn bị:
1 GV: - Đọc và nghiên cứu bài.
2.HS: - Đọc và soạn bài theo câu hỏi SGK.
III Tiến trình tổ chức dạy - học.
1 Kiểm tra bài cũ (5’)
Kiểm tra phần chuẩn bị của HS
2 Các hoạt động dạy - học (34’)
Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức
HĐ 1: Hướng dẫn tìm hiểu văn bản
- Giáo viên hướng dẫn đọc ->đọc mẫu
- HS: 4 học sinh đọc nối tiếp nhau
? Cho biết chú thích 3.8 được giải nghĩa bằng
cách nào?
- HS: Từ đồng nghĩa
? Xác định phần mở truyện, thân truyện, kết
I TÌM HIỂU VĂN BẢN:
1 Đọc - tìm hiểu chú thích (5’)
2 Tìm bố cục và tóm tắt truyện (5’)
* Bố cục: 3 phần Đ1: Mở truyện
Trang 2- HS: Trả lời
? Hãy nêu các sự việc chính của phần thân
truyện
? Ai là nhân vật chính?
? Mã Lương được giới thiệu ntn?
- HS: Trả lời
? ML thuộc kiểu nhân vật nào?
- HS: ML thuộc kiểu nhân vật có tài năng kì lạ
? Nguyên nhân nào giúp ML vẽ giỏi?
GV giảng: nguyên nhân giúp ML vẽ giỏi gồm
có nguyên nhân thực tế đó là ai say mê cần cù,
chăm chỉ, sự thông minh có khiếu vẽ và
nguyên nhân thần kì là được thần ban cho bút
thần để vẽ được vật có khả năng như thật
? Tại sao thần ban bút thần cho ML?
- HS: Thần trao bút cho ML vì
+ ML luôn mơ có một cây bút vẽ
+ Bút thần vào tay của ML mới phát huy hết
được tác dụng và công hiệu
GV chốt: Bút thần là phần thưởng cho người
có tâm, cái tài, có chí khổ công luyện tập Bút
là phần thưởng cũng là phương tiện để ML bộ
lộ tài năng tự nuôi mình và làm nhiều việc có
Từ đầu đến “đặc hình vẽ”
Đ2: Thân truyện Tiếp theo đến -> “sóng hung dữ”
Đ3: Kết truyện: Còn lại
* Sự việc chính:
- Mã Lương dốc lòng học vẽ và được thần thưởng cho bút vẽ
- Mã Lương đem tài năng vẽ giúp nhân dân lao động
- Mã Lương đem tài năng chừng trị kẻ ác
3 Phân tích: (25’)
a Nhân vật Mã Lương:
* Hoàn cảnh: - Sớm mồ côi cha mẹ
- Sống băng nghề kiếm củi
- Rất thích học vẽ
-> Được thần giúp đỡ trao bút thần
Trang 3? Tại sao thần không cho ML tiền của mà lại là
cây bút?
- HS: Bút thần có ý nghĩa hơn, tác dụng sâu
hơn , tiền của tuy nhiều mà không tự mình làm
ra rồi cũng hết, bút là một vật dụng lao động
tạo ra của cải thì sẽ lâu dài hơn
? Câu tục ngữ nào phù hợp với câu nói trên?
- HS: Câu TN: - Có chí thì nên
- Có công mài sắt có ngày nên kim
? Qua sự việc ML học vẽ thành tài ND muốn
thể hiện quan niệm gì?
- HS: Trả lời
GV chốt: Qua việc ML học vẽ thành tài ND
muốn KĐ con người có thể vươn tới khả năng
thần kì bằng tài năng và công phu rèn luyện
? ML dùng bút thần làm những việc gì?
+ Giúp người nghèo
+ Trị kẻ ác
- HS đọc chi tiết ML vẽ giúp người LĐ nghèo
? Vì sao ML không vẽ cho họ của cải có sẵn
( thóc,gạo, vàng bạc )?
GV mở rộng: ML là người lao động nên rất
coi trọng lao động Có dụng cụ LĐ và chỉ có
LĐ thì cuộc sống mới có ý nghĩa dài lâu LĐ
sẽ tạo ra mọi của cải vật chất ML làm điều
này có ý nghĩa sâu sa và thiết thực
? Tìm câu TN nói về LĐ chân chính?
- HS: Tay làm hàm nhai, tay quai miệng trễ.
GV chốt: Việc ML vẽ giúp người nghèo cho
thấy quan niệm của ND về tài năng và giá trị
của NT chỉ có ý nghĩa khi được đem ra phục
vụ NDLĐ
- >ND muốn thể hiện quan niệm về khả năng
kì diệu của con người Con người có thể vươn tới khả năng thần kì bằng tài năng và công phu rèn luyện
* Dùng tài năng làm việc thiện, chống cái ác:
- ML vẽ giúp người LĐ nghèo: dụng cụ LĐ
=> muốn họ tự lực cánh sinh, phải sống bằng chính sức LĐ của mình thì cuộc sống mới có ý nghĩa lâu dài
Trang 43 Củng cố (3’):
- Qua phần này em hiểu gì về ý nghĩa và giá trị của lao động?
- Nêu các sự việc chính của truyện?
- Bài tập trắc nghiệm Khoanh tròn ý đúng
* Ước mơ nổi bật của người dân LĐ trong truyện Cây bút thần là
A Thay đổi hiện thực
B Sống yên lành
C Thoát khỏi áp bức bót lột
D Về khả năng kì diệu của con người (*)
4 Hướng dẫn học ở nhà (2’)
- Đọc lại phần bài giảng đã học
- Tiếp tục nghiên cứu truyện này, giờ sau học tiếp
Trang 5BÀI 8 - TIẾT 31: VĂN BẢN: CÂY BÚT THẦN (Tiếp)
I Mục tiêu: Giúp HS
1 Kiến thức: - Quan niệm của nhân dân về công lí xã hội, mục đích của tài năng nghệ thuật
và khả năng kì diệu của con người
- Cốt truyện hấp dẫn có nhiều chi tiết thần kì
- Sự lặp lại tăng tiến của các chi tiết, sự đối lập giữa các nhân vật
2 Kĩ năng: - Đọc - hiểu văn bản truyện cổ tích thần kì về kiểu nhân vật thông minh, tài giỏi.
- Nhận ra và phân tích được các chi tiết nghệ thuật kì ảo trong truyện
- Kể lại câu chuyện
3 Thái độ: - Có ý thức vươn lên trong học tập.
II Chuẩn bị:
1 GV: - Đọc và nghiên cứu bài.
2.HS: - Đọc và soạn bài theo câu hỏi SGK.
III Tiến trình tổ chức dạy - học.
1 Kiểm tra bài cũ (5’)
- Trình bày sự việc chính của truyện Cây bút thần?
2 Các hoạt động dạy - học (35’)
Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức
HĐ 1: Tiếp tục tìm hiểu nhân vật Mã Lương
- HS đọc chi tiết ML dùng bút thần trừng trị
tên địa chủ và vua
? Tài vẽ đã gây tai hoạ gì cho ML?
? Tại sao chúng muốn bắt ML?
- HS: Vì cây bút thần
? ML đã đấu tranh chống kẻ ác ntn?
- HS: Trả lời
? ML đã đối phó với tên địa chủ ntn?
- HS: + Mã Lương đối phó với tên địa chủ
3 Phân tích ( tiếp) 27’
a Nhân vật Mã Lương
- Mã Lương trừng trị kẻ ác
+ Dùng tài năng và giá trị của cây bút thần lần lượt giết chết kẻ ác
Trang 6+ Mã Lương dùng bút vẽ bánh để ăn, vẽ lò để
sưởi, vẽ thang và vẽ ngựa để chạy trốn, vẽ
cung tên để giết chết tên địa chủ
? Khi bị vua bắt ML đối phó ntn? Hãy so sánh
với việc ML đối phó với tên địa chủ?
- HS: Với tên vua tham ác vô độ Mã Lương
dùng mẹo khéo hơn, uyển chuyển hơn , vẽ
ngược lại ý vua, làm nhục vua
+ Dùng kế gậy ông đập lưng ông
GV chốt: ML đã dùng bút thần để diệt trừ kẻ
ác Với tên địa chủ ML thẳng tay tiệt diệt, với
vua độc ác ML khéo léo uyển chuyển hơn và
dùng kế gậy ông đập lưng ông để trừng trị ML
là người dũng cảm không sợ quyền uy
? Nhận xét về hành động của ML?
- HS: ML trừng trị kẻ thù từ chỗ bị động đến
chủ động, trị kẻ ác từ thấp đến cao
? Theo em ND ,muốn thể hiện điều gì về tài
năng và NT trong việc ML trị kẻ ác?
GV giảng: Cây bút thần trở thành một vũ khí
lợi hại giúp ML chiến đấu và chiến thắng kẻ có
quyền lực và sự gian ác ML đấu tranh kiên
quyết đến cùng, không đem tài năng phục vụ
tham vọng của giai cấp bóc lột, dùng chúng có
bắt bớ, giam cầm hay mua chuộc NT chân
chính là phục vụ đời sống ND và diệt trừ cái
ác
? Với cây bút thần ML đã thực hiện được ước
mơ gì của NDLĐ?
GV chốt: Với cây bút thần ML đã thực hiện
được ước mơ giải phóng, được tự do của ND
ta thời xưa Đó là ước mơ của hàng trăm triệu
người dân TQ, con người có thể vươn tới
những khả năng thần kì, tài năng thuộc về
nhân dân, thuộc về chính nghĩa
->HĐ của Mã Lương thể hiện sự đấu tranh không khoan nhượng Với kẻ thù cần phải tiêu diệt tận gốc rễ
- Không đem tài năng, NT phục vụ tham vọng của giai cấp thống trị NT cũng là một
vũ khí chống cái ác
Trang 7? Theo em chi tiết nào li thú gợi cảm hơn cả?
Vì sao?
- HS tự chọn
? Em hãy hình dung nếu bút thần rơi vào tay
kẻ ác mà vẫn phát huy tác dụng thì sẽ ntn?
- HS: Nếu bút thần rơi vào tay kẻ ác thì sẽ
không còn sự công bằng, người giàu, kẻ ác vẫn
cứ tồn tại, người lương thiện vẫn chịu thiệt
thòi, như vậy ý nghĩa truyện không còn
HĐ 2: Ý nghĩa truyện
? Truyện thể hiện quan niệm ước mơ gì của
nhân dân ta?
? Truyện muốn KĐ gì?
GV chốt: Bút thần đã thực hiện công lí, thể
hiện ước mơ, niềm tin về khả năng diệu kì của
con người KĐ NT chân chính thuộc về nhân
dân, thuộc về người có tâm, có tài, có chí
HS đọc phân ghi nhớ
HĐ 3: Luyện tập
? So sánh hiện tượng NT cây bút thần với hiện
tượng NT cây đàn thần trong truyện Thạch
Sanh đặt tên cho truyện
- Ước mơ được sống tự do, được giải phóng của nhân dân
* Chi tiết nghệ thuật lí thú gợi cảm:
- ML vô tình để giọt mực rơi vào mắt cò , cò bay đi - chi tiết đặc sắc giàu NT là nhịp cầu nối liền 2 cuộc đấu tranh đưa mạch truyện phát triển hợp lí, tự nhiên Nó chứng tỏ tài năng siêu phàm của ML vẽ tranh thành thật
b Ý nghĩa truyện
Trang 8- Truyện thể hiện quan niệm về công lí XH người chăm chỉ, tốt bụng, thông minh, được nhận phần thưởng xứng đáng kẻ ác bị trừng trị
- KĐ tài năng phải phục vụ nhân dân, phục
vụ chính nghĩa chống lại cái ác KĐ NT chân chính thuộc về nhân dân, thuộc về người có tâm, tài, khổ công luyện tập
4 Ghi nhớ ( SGK) 3’
II LUYỆN TẬP 5’
- Đều là phương tiện trợ giúp nhân vật, là vũ khí chống cái ác
- Đều thể hiện ước mơ về công bằng, chính nghĩa thắng phi nghĩa
Tên truyện: VD: Chú bé hoạ sĩ
3 Củng cố (3’)
- Mô tả lại việc ML dùng bút thần trị cái ác
- Nhắc lại các chi tiết NT, lí thú và gợi cảm của truyện
* Bài tập trắc nghiệm
So với những truyện cổ tích đã học Cây bút thần phản ánh cuộc đấu tranh giai cấp trong XH có
áp bức ntn?
A Cũng giống các truyện cổ tích đã học
B Sinh động, rõ ràng hơn
C Trực tiếp, sinh động, chân thực hơn.( đáp án C)
D Không cụ thể và thiếu tính hiện thực
4 Hướng dẫn học ở nhà (2’).
- Đọc kĩ truyện, kể diễn cảm câu chuyện theo đúng trình tự các sự việc
- Đọc và nghiên cứu bài Ngôi kể và lời kể trong văn tự sự