Giáo án Ngữ văn 6 bài 9: Ông lão đánh cá và con cá vàng

Các sự việc chính: - Hoàn cảnh sống của hai vợ chồng ông lão đánh cá - Ông lão bắt đợc cá vàng - thả cá vàng và nhận đợc lời hứa của cá vàng... - Trong truyện 5 lần ông lão ra biểm gặp c

Tiết 34 + 35: Văn bản ễNG LÃO ĐÁNH CÁ VÀ CON CÁ

VÀNG

(Truyện cổ tớch)

A Mục tiêu bài học: Giúp học sinh:

- Hiểu đợc nội dung, ý nghĩa của truyện Ông lão đánh cá và con cá vàng

- Nắm đợc biện pháp nghệ thuật chủ đạo và một số chi tiết NT tiêu biểu, đặc sắc trong truyện

- Kể lại đợc truyện này

B Chuẩn bị:

viên: + Soạn bài

+ Đọc sách giáo viên và sách bài soạn

+ Tranh ảnh

sinh: + Soạn bài

C Các b ớc lên lớp :

1 ổn định tổ chức

2 Kiểm tra bài

cũ: Nêu ý nghĩa của chi tiết thần cho ML cây bút?

3 Bài mới * Giới thiệu

bài

* Bài mới

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung cần đạt

Hoạt động

1: Hớng dẫn HS tìm hiểu chung về vănbản

I Đọc và Tìm hiểu chung:

- Yêu cầu HS đọc

- Nhận xét về cách đọc

- Tóm tắt các sự việc chính?

- Văn bản có gì kgác với các

văn bản truyện cổ tích mà em

- 4 HS đọc phân vai

- 2 em tóm tắt các

sự việc chính

- HS trả lời: đây là truyện cổ dân gian

1 Đọc:

2 Các sự việc chính:

- Hoàn cảnh sống của hai vợ chồng ông lão đánh cá

- Ông lão bắt đợc cá vàng - thả cá vàng và nhận đợc lời hứa của cá vàng

- Mụ vợ biết chuyện bắt ông lão thực hiện yêu cầu của mụ vợ: + Lần 1: đòi máng lợn mới + Lần 2: đòi ngôi nhà mới

+ Lần 3: đoì làm nhất phẩm phu nhân

+ Lần 4: đòi làm nữ hoàng + Lần 5: đòi làm long vơng

- Gia đinh ông lão trở về cuộc sống nh cũ,

đã học?

- Nêu hiểu biết của em về

Pu-skin?

- GV cho HS xem ảnh tác giả

- Tìm hiểu chú thích?

- Nêu bố cục của bài? Truyện

có mấy nhân vật, nhân vật nào

là chính? nhân vật nào là phụ?

Nga đợc Púkin

-đại thi hào Nga viết lại bằng 205 câu thơ và Vũ

Đình Liên, Lê Trí Viễn dịch qua văn bản tiếng Pháp

- HS xem ảnh tác giả

- HS trả lời

3 Chú thích: 2,5,7,9

4 Bố cục và nhân vật:

- Bố cục: chia 3 đoạn:

+ Mở truyện từ dầu đến kéo sợi +Thân truyện tiếp dến ý mụ + Kết truyện còn lại

- Nhân vật: 4 nhân vật: ông lão,

mụ vợ cá vàng, biển cả

- Nhân vật chính: Mụ vợ

Hoạt động

2: Hớng dẫn HS tìm hiểu văn bản

II Tìm hiểu văn bản:

- Trong truyện, em thấy ông lão

là một ngời nh thế nào?

- Trong truyện, mấy lần ông lão

ra biển gặp cá vàng?

- HS trả lời 1 Nhân vật ông lão:

- Ông lão là một ng dân nghèo khổ

- Chăm chỉ làm ăn, lơng thiện, nhân hậu, rộng lợng, tự bằng

- Việc kể lại những lần ông lão

ra biểm gặp cá vàng là việc lặp

lại có chủ ý? em hãy nêu tác

dụng của biện pháp NT này?

Tiết 2:

- Em có nhận xát chung gì về

tính cách của nhân vật này?

- Em hãy tìm những chi tiết thể

hiện tính tham làm của mụ vợ?

- Em có nhận xét gì về lòng

tham của mụ vợ?

- HS trao đổi cặp trong 1 phút

- HS trả lời

- HS trao đổi cặp trong 1 phút

lònh với cuộc sống hiện tại

- Trong truyện 5 lần ông lão ra biểm gặp cá vàng

 Tác giả dùng biện pháp lặp lại

có chủ ý:

_ Tạo nên tình huống gây sự hoìi hộp cho ngời nghe

- Sự lặp lại không phải nguyên xi

mà có sự thay đổi, tăng tiến Vì vậy, mỗi lần lặp lại là mỗi lần có chi tiết mới xuất hiện Đây là sự lặp lại tăng tiến

- Qua các lần lặp lại, tính cách, nhân vật và chủ đề câu chuyện

đợc tô đậm

2 Nhân vật mụ vợ ông lão đánh cá:

- Tính cách: tham lam và bội bạc

a Sự tham lam của mụ vợ ông lão:

- Lần 1: đòi cái máng lợn ăn mới

- Lần 2: đòi toà nhà đẹp

- Lần 3: đòi làm nhất phẩm phu nhân

- Lần 4: đòi làm nữ hoàng

- Lần 5: đòi làm long vơng

 Lòng tham của mụ vợ tăng lên rất nhanh từ thấp đến cao Đi từ vật chất đến địa vị: từ địa vị có trong thực tế đến địa vị tởng t-ợng Đó là lòng tham vô độ, không giới hạn, đúng nh câu

tăng lên nh thế nào?

* GV: Chỉ vì lòng tham mà tình

nghĩa vợ chồng không còn,

ngay cả tình ngời cũng không

có nốt Ông lão là ân nhân mà

mụ "cạn tàu ráo máng" "trở mặt

nh trở bàn tay" Lúc đầu quan

hệ của ông lão với mụ là quan

hệ vợ chồng về sau là quan hệ

chủ tớ

- Không chỉ bội bạc với chồng,

mụ còn bội bạc với ai? hãy tìm

các chi tiết?

- Khi nào thì sự bội bạc của mụ

lên tới tột cùng?

* GV bình : Cá vàng là ân nhân

của mụ thế nhng lòng tham vô

độ, mù quáng của mụ dẫn đến

chỗ đòi hỏi quá quắt và trơ trẽn

Lòng tham đó đã biến mụ thành

kẻ vô ơn, bạc bẽo Đây là một

sự bội bạc không thể ngờ và

không thể chấo nhận đợc

- Mụ vợ tuy là ngời LĐ nghèo

khổ nhng mu lại mang trong

mình bản chất của giai cấp nào?

* GV: Tóm lại: mụ vợ là gia cấp

cần lao nhng mụ lại mang trong

mình bản chất của giai cấp bóc

lột, thống trị, tham ác,tìm mọi

cách đạt đợc danh vọng

* GV kết: Qua nhân vật mụ vợ

Pu-skin muốn chứng minh rằng

cái xấu, cái ác, bội bạc càngđợc

lên ngôi khi có thêm bạn đồng

minh, đợc tiếp tay bởi sự nhu

nhợc, dễ mềm lòng, thoả mãn,

cam chịu

- HS trả lời

- HS trả lời

thành ngữ: Đợc voi, đòi tiên

b Sự độc ác, bội bạc của mụ:

* Với chồng:

- Lần 1: mắng chồng: đồ ngốc

- Lần 2: quát to đồ ngốc

- Lần 3: mắng nh tát nớc vào mặt

- Lần 4: nổi trận lôi đình, tát vào mặt ông lão, gọi chồng là mày,

đuổi ông lão đi

- Lần 5: nổi cơn thịnh nộ

 Sự bội bạc trong c xử của mụ với chồng ngày càng tăng khi nhu cầu về vật chất và địa vị ngày càng đáp ứng

* Với cá vàng:

- Đòi làm long vơng để bắt cá vàng phải hầu hạ, làm theo ý muốn của mụ

 Khi lòng tham của mụ lên tới tột dỉnh thì sự bội bạc của mụ cũng vô độ

- Mỗi lần ông lão ra biển, cảnh

biển thay đổi nh thế nào? Vì

sao? Biển có tham gia vào câu

chuyện không?

- Cá vàng trừng trị mụ nh thế

nào?

- Cá vàng trừng trị mụ vì tội gì?

Cá vàng tợng trng cho gì? - HS trả lời

3 Hai nhân vật cá vàng và biển cả:

a Biển cả:

- Lần 1: biển gợn sóng êm ả

- Lần 2: biển xanh đã nổi sóng

- Lần 3: biển xanh nổi sóng dữ dội

- Lần 4: biển nổi sóng mù mịt

- Lần 5: một cơn giông tố kinh khủng kéo đến, biển nổi sóng ầm ầm

 Hình ảnh biển mang ý nghĩa

ẩn dụ sâu sắc: biển thay đổi ứng với những tham vọng ngày càng tăng tiến, biển tơ thái độ bất

- Truyện kết thúc nh thế nào?

Đó có phải là phần kết thúc có

hậu không? Nêu ý nghĩa?

- HS trao đổi nhóm trong 3 phút

ông lão

- Biển cũng tham gia vào câu chuyện: biển cả hiền từ, bao dung , thanh bình nhng biển cả cũng biết giận dữ trớc những thói ác, thói xấu của ngời đời

* Cá vàng:

- Cá vàng truèng trị mụ bằng cách: thu về những gì mà cá vàng đã cho, đa mụ trở về với cảnh nghèo đói nh xa

- Cá vàng trừng trị mụ ở cả hai tội: tham lam và độc ác

 Sự trừng trị của cá vàng là sự trừng trị của công lí và đạo lí mà nhân dân ta là ngời thực hiện

- Kết thúc truyện nói lên ớc mơ

về sự công bằng của nhân dân ta Câu chuyện kết thúc thật hiền lành Ông lão vẫn thế, chẳng đợc gì cũng chẳng mất gì, cuộc sống trở về bình yên Mụ vợ trở về với

địa vị vốn có, mọi sự xảy ra nh một sự tỉnh ngộ sau một giấc mơ viễn vông Sau cơn bão, mặt biển lại hiền hoà để khép lại câu chuyện nh một lời thức tỉnh: hãy sống lơng thiện bằng chính khả năng và sức lực của mình, hãy trân trọng những tình cảm bình

dị mà thiêng liêng

Hoạt động

3: Tìm hiểu ý nghĩa truyện

III Ghi nhớ: SGk - Tr96

- HS đọc

Hoạt động

4

iv Luyện tập

- HS làm bài tập sau đó trình bày 1 Tìm những câu ca dao, tụcngữ ứng với phần kết thúc

truyện?

2 Có ngời cho rằng truyện này nên đặt tên là "Mụ vợ ông lão

đánh cá và con cá vàng" ý kiến của em thế nào?

Pu-skin đặt tên nh vậy là muốn tô đậm dấu ấn của các nhân vật

đại diện cho nhân dân

3 Bức tranh SGK - Tr95 minh hoạ cho cảnh nào? Dựa vào bức tranh, kể kết thúc câu chuyện bằng ngôi kể thứ nhất?

4 H ớng dẫn học tập:

- Học bài, thuộc ghi nhớ

- Soạn bài: Thứ tự kể trong văn tự sự