- Sự lặp lại tăng tiến của các tình tiết, sự đối lập của các nhân vật, sự xuất hiện của các yếu tố tưởng tượng, hoang đường.. - Đàn con không cần bú mớn mà lớn nhanh như thổi * Ý nghĩa :
Trang 1Tiết 35 :
BÀI 9 : HƯỚNG DẪN ĐỌC THÊM VĂN BẢN : ÔNG LÃO ĐÁNH CÁ VÀ CON CÁ VÀNG
(Truyện cổ tích của A Puskin)
A - Mục tiêu cần đạt
1 Kiến thức:
- Nhân vật, sự kiện, cốt truyện, trong một tác phẩm truyện cổ tích thần kỳ
- Sự lặp lại tăng tiến của các tình tiết, sự đối lập của các nhân vật, sự xuất hiện của các yếu tố tưởng tượng, hoang đường
2 Kỹ năng:
- Đọc – hiểu văn bản truyện cổ tích thần kỳ
- Phân tích các sự kiện trong truyện
- Kể lại được truyện
3 Thái độ:
- Giáo dục lòng yêu thương con người
B Chuẩn bị thầy và trò:
- GV: Giáo án, Sách chuẩn kiến thức kỹ năng
- HS: vở soạn, SGK
C Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy – học
* Bài cũ : Kiểm tra 15 phút
Trang 21 Em hiểu thế nào là chi tiết tưởng tượng, kì ảo ?
2 Hãy nêu và nói rõ vai trò ý nghĩa của chi tiết tưởng tượng, kì ảo trong truyện : “Con Rồng, cháu Tiên”
Đáp án :
1 Chi tiết tưởng tượng kì ảo là những chi tiết không có thật, do người xưa tưởng tượng ra mang nhiều yếu tố thần linh
2 *Nguồn gốc kì lạ :
- Lạc Long Quân và Âu Cơ đều là hai vị thần
- Khả năng phi thường của Lạc Long Quân và Âu Cơ
- Bọc trăm trứng nở ra trăm con
- Đàn con không cần bú mớn mà lớn nhanh như thổi
* Ý nghĩa : Làm tăng thêm sự hấp dẫn, suy tôn nguồn gốc giống nòi của người Việt
* Bài mới :
“Ông lão đánh cá và con cá vàng” là một truyện cổ tích dân gian Nga, Đức, được Đại thi hào Nga A Puskin viết lại bằng 205 câu thơ (tiếng Nga) và Vũ Đình Liên, Lê Trí Viễn dịch qua văn bản tiếng Pháp
Hoạt động của GV, HS Nội dung cần đạt
- Cho học sinh đọc phân vai
- Hướng dẫn HS tìm hiểu các chú
thích, đặc biệt các chú thích 2, 4, 5,
I Đọc và chú thích.
1) Đọc 2) Chú thích
Trang 3II Hướng dẫn tìm hiểu văn bản.
? Truyện có những nhân vật nào?
- Chia nhóm học tập để tìm hiểu
truyện
Nhóm 1, 2 : về nhân vật ông lão;
nhóm 3, 4 : Về nhân vật cá vàng
- Câu hỏi thảo luận cho nhóm 1
+ Ông lão, mụ vợ, cá vàng
1) Nhân vật ông lão và con cá vàng.
Câu 1 : Qua hành động và lời nói
với cá vàng, em thấy ông lão là
người ra sao ?
+ Ông lão : Tốt bụng, nhân hậu, độ lượng, không tham lam
Câu 2 : Việc ông lão lần lượt thực
hiện những yêu cầu của mụ vợ còn
nói lên điều gì về ông ?
+ Sự nhẫn nhục, cam chịu, muốn yên phận đến mức nhu nhược
- Câu hỏi thảo luận cho nhóm 2 :
Câu 1 : Trong truyện, có mấy lần
ông lão ra biển gọi cá vàng ? Nhắc
lại ngắn gọn những lần ra biển ấy ?
+ Năm lần ông lão ra biển gọi cá
+ Yêu cầu học sinh nhắc lại ngắn gọn 5 lần ra biển của ông lão
Câu 2 : Việc kể lại những lần ông
lão ra biển gọi cá vàng là biện pháp
lặp lại chủ ý của truyện cổ tích Tác
dụng của biện pháp này là gì ?
+ Tạo tình huống, gây hồi hộp cho người đọc, người nghe
+ Tô đậm tính cách nhân vật (ông lão, mụ vợ,
cá vàng)
Trang 4+ ở đây là lặp lại tăng tiến
- Câu hỏi thảo luận cho nhóm 3
Câu 1 : Bốn lần cá vàng thoả mãn
đòi hỏi của mụ vợ nói lên điều gì?
+ Đó là sự báo đáp, lòng biết ơn sâu nặng của
cá vàng đối với ông lão
Câu 2 : Vì sao lần thứ 5 cá vàng từ
chối, quẫy đuôi lặn xuống biển?
+ Mọi cái đều có giới hạn Sự từ chối của cá vàng là lời cảnh tỉnh đối với ông lão và sự trừng trị đích đáng đối với mụ vợ ông lão
- Câu hỏi thảo luận cho nhóm 4
? Theo em cá vàng tượng trưng cho
cái gì ?
+ Cá vàng tượng trưng cho sự biết ơn, tấm lòng vàng của nhân dân đối với người nhân hậu đã cứu giúp con người khi hoạn nạn, khó khăn Là đại diện cho lòng tốt, cái thiện
+ Cá vàng còn tượng trưng cho công lý nhân gian ; trừng trị đích đáng cho những kẻ tham lam, bội bạc
- Chia nhóm thảo luận trả lời câu
hỏi, từ đó hiểu nội dung
2) Nhân vật mụ vợ.
Câu hỏi cho nhóm 1 :
? Qua thái độ, cách đối xử với
chồng, những đòi hỏi đối với cá
vàng, em thấy mụ vợ là người như
thế nào ?
+ Là người tham lam, bội bạc và tàn nhẫn
Trang 5Câu hỏi cho nhóm 2 :
? Nhận xét của em về lòng tham và
sự bội bạc của mụ vợ ? Nêu rõ về
lòng tham và sự bội bạc đó?
+ Lòng tham của mụ vợ tăng mãi không có điểm dừng, cùng với sự gia tăng của lòng tham thì thái độ bội bạc của mụ vợ ngày càng tăng
Câu hỏi cho nhóm 3 :
? Khi nào thì lòng tham và sự bội
bạc của mụ vợ đi đến tột cùng ?
+ Mụ đòi làm Long Vương ngự trị trên biển
và bắt cá vàng hầu hạ
? Cá vàng trừng trị mụ vợ vì tội
tham lam hay bội bạc ?
+ Vì cả 2 tội nhưng có lẽ tội bội bạc là tội lớn hơn
(Câu hỏi cho nhóm 4)
3) Những đặc sắc về nghệ thuật và ý nghĩa của truyện.
? Truyện kể theo ngôi thứ mấy ? + Kể theo ngôi thứ 3
? Thủ pháp lặp tăng tiến của truyện
tạo ra hiệu quả gì ?
+ Tác dụng nhấn mạnh sự gia tăng lòng tham
và sự bội bạc của mụ vợ làm tăng ý nghĩa phê phán
? Chi tiết 5 lần ra biển gọi cá vàng,
mỗi lần như thế cảnh biển lại thay
đổi ý nghĩa đặc sắc của chi tiết này
là gì ?
+ ở đây biển không chỉ là thiên nhiên bình thường, làm khung cảnh cho hoạt động của con người mà biển tham gia tích cực và đi suốt diễn biến (lặp tăng tiến) của truyện Biển dường như là thái độ, phản ứng của nhân dân, trời đất trước thói xấu vô độ của nhân vật mụ vợ
Trang 6? Cỏc biện phỏp nghệ thuật đú cựng
làm nổi bật nội dung gỡ ?
+ Ca ngợi lũng biết ơn đối với những người nhõn hậu và nờu ra bài học đớch đỏng cho những kẻ tham lam bội bac
? Em cú nhận xột gỡ về cỏch kết
thỳc của truyện ?
+ Truyện kết thỳc theo lối “đầu cuối tương ứng”: Gia cảnh ụng lóo như thế nào thỡ nay lại trở về như thế
? ý nghĩa của cỏch kết thỳc này?
- Cho 2 học sinh đọc ghi nhớ
- Giỏo viờn nhấn mạnh kiến thức,
yờu cầu học sinh học thuộc
+ Với ụng lóo, dường như chỉ vừa qua một cơn ỏc mộng Cũn với mụ vợ, cỏ vàng lấy đi nhiều hơn những gỡ nú đó mang cho Đõy chớnh là sự trừng phạt rất đớch đỏng đối với nhõn vật mụ vợ
III Ghi nhớ.
* Cũng cố bài học :
- Nhân vật ông lão và nhân vật cá vàng : Đặc điểm, tính cách
- Giáo viên nhắc lại ý nghĩa và những đặc sắc nghệ thuật của truyện
* Hớng dẫn học bài :
- Học sinh về tìm hiểu nhân vật mụ vợ và hình ảnh biển xanh cũng nh những
đặc điểm về nghệ thuật của truyện
- Học sinh về soạn bài “Ếch ngồi đỏy giếng”, “Thầy búi xem voi”