- Sự lặp lại tăng tiến của các tình tiết, sự đối lập của các nhân vật, sự xuất hiện của các yếu tố tưởng tượng hoang đường.. Sự việc “5 lần ông lão ra biển theo yêu cầu của mụ vợ” được l
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN 6 BÀI 9 - TIẾT 34: VĂN BẢN: ÔNG LÃO ĐÁNH CÁ VÀ CON
CÁ VÀNG
(Hướng dẫn đọc thêm - Truyện cổ tích Nga - Pus kin kể)
I Mục tiêu: Giúp HS
1 Kiến thức: - Nhân vật, sự kiện, cốt truyện một tác phẩm truyện cổ tích thần kì.
- Sự lặp lại tăng tiến của các tình tiết, sự đối lập của các nhân vật, sự xuất hiện của các yếu tố tưởng tượng hoang đường
2 Kĩ năng: - Đọc - hiểu văn bản truyện cổ tích thần kì.
- Phân tích các sự kiện trong truyện
- Kể lại được truyện
3 Thái độ: - Ca ngợi lòng biết ơn, lên án lòng tham và sự bội bạc.
II Chuẩn bị:
1 GV: - Đọc và nghiên cứu bài, tranh minh hoạ.
2.HS: - Đọc và soạn bài theo câu hỏi SGK.
III Tiến trình tổ chức dạy - học.
1 Kiểm tra bài cũ (5’)
- Nêu ý nghĩa của truyện Cây bút thần?
- Cây bút thần thực hiện:
a.Ước mơ công lí của nhân dân
b.Khẳng định tài năng phục vụ nhân dân, phục vụ chính nghĩa
c.Thể hiện niềm tin , ước mơ về khả năng kì diệu của con người
d Cả a, b, c đều đúng (*)
2 Các hoạt động dạy - học (35’)
Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức
HĐ 1: Tìm hiểu văn bản
- GV giới thiệu một vài nét về truyện này ->
GV đọc mẫu
I TÌM HIỂU VĂN BẢN
1 Đọc - tìm hiểu chú thích (5’)
Trang 2- HS đọc nối tiếp nhau.
- Lưu ý các chú thích 2,5,6,10,11,13
? Hãy xác định bố cục truyện theo kết cấu 3
phần MT-TT-KT? Nêu nội dung từng phần?
-GV : Yêu cầu HS tóm tắt
GV tóm tắt theo sự việc chính
? Nêu những lần đòi hỏi của mụ vợ? Trước
mỗi lần đòi hỏi mụ vợ có thái độ ntn với
chồng?
- HS: + Lần 1: đòi máng lợn
+ Lần 2: cái nhà rộng
+ Lần 3: Muốn làm nhất phẩm phu nhân
+ Lần 4: Muốn làm nữ hoàng
+ Lần 5: Muốn làm long vương
? Lần nào đáng được cảm thông? đáng ghét là
những lần nào? Tại sao?
- Đòi hỏi 5 lần
+ Lần 1: đáng cảm thông vì là 1 yêu cầu bình
thường
+ Lần 2,3,4: đáng ghét vì tham giàu sang quyền
lực
+ Lần 5: đáng phê phán trừng phạt vì vong ân
bội nghĩa
=>Tham lam vô độ
? Nhận xét chung về nhân vật mụ vợ?
2 Bố cục và tóm tắt truyện (5’)
* Bố cục: 3 phần
- Mở truyện: giới thiệu nhân vật và hoàn cảnh
- Thân truyện: ông lão đánh bắt và thả cá vàng Cá vàng nhiều lần đền ơn
- Kết truyện: Vợ chồng ông lão trở lại cuộc sống nghèo khổ như xưa
* Tóm tắt:
3 Phân tích ( 45’)
a Nhân vật mụ vợ
* Thái độ đối với chồng
Lần 1: mắng chồng Lần 2: quát to Lần 3: mắng như tát nước vào mặt
Lần 4: giận dữ, nổi trận lôi đình, tát Lần 5: nổi cơn thịnh lộ sai người bắt ông lão -> sự bội bạc ngày 1 tăng Đối xử tệ bạc với chồng, cắt bỏ tình cảm vợ chồng
* Thái độ đối với cá vàng:
- Lần đòi hỏi thứ 5-> Sự bội bạc trớ trêu, giáo hoảnh
Trang 3- HS: Trả lời
- GV chốt: Mụ vợ là một người tham lam với
những đòi hỏi không có điểm dừng Một kẻ ích
kỉ, vong ân bội nghĩa
? Sự việc “5 lần ông lão ra biển theo yêu cầu
của mụ vợ” được lặp lại có tác dụng gì?
- HS: Sự việc lặp lại theo chiều hướng tăng tiến
dần Năm lần ông lão ra biển là năm lần tâm
trạng khác nhau Thái độ của cá vàng và biểu
hiện của biển cũng thay đổi tăng dần theo lòng
tham
? Đối lập với nhân vật vụ vợ, nhân vật ông lão
đánh cá là người ntn?
GV chốt: Ông lão cơ bản là người tốt bụng, thật
thà, không mưu mô thủ đoạn
? Mỗi lần ông lão ra biển gọi cá vàng, biển thay
đổi ntn?
- HS: Trả lời
? Nhận xét về sự thay đổi này? Biển ở đây là
ai?
- HS: Trả lời
? Nhân vật cá vàng tượng trưng cho điều gì?
GV chốt: Biển cả và cá vàng là biểu hiện thái
độ của nhân dân- đất trời rất nhân hậu và cũng
rất nghiêm khắc
=> Là một người tham lam, ích kỉ, vong ân bội nghĩa
b Nhân vật ông lão
- Là một người tốt bụng
- Là một người có phần nhu nhược, yếu đuối ( làm theo lệnh của mụ vợ, bắt cá vàng đền
ơn nhiều lần)
c Hình ảnh biển cả và cá vàng
* Sự thay đổi của biển
Lần 1: gợn sóng êm ả Lần 2: nổi sóng
Lần 3: nổi sóng dữ dội Lần 4: nổi sóng mù mịt Lần 5: Một cơn gông tố ầm ầm
->thái độ tức giận ngày càng rõ nét => là thái
độ của ND, của đất trời, bất bình trước lòng tham, thói xấu
* Hình ảnh cá vàng
- Tượng trưng cho lòng biết ơn
Trang 4? Kết thúc truyện có ý nghĩa ntn đối với mối
nhân vật
- HS: Trả lời
? Nhận xét về cách trừng phạt của cá vàng với
mụ vợ?
- HS: Cá vàng có thể trừng phạt mụ vợ = cái
chết song cách đó không hay = việc đưa mụ trở
về cuộc sống ban đầu Mụ phải sống trong sự
nuối tiếc ân hận cách trừng phạt này cũng thể
hiện sự công bằng
? Kể và tả lòng tham và sự bội bạc của mụ vợ
tác giả đã sử dụng nghệ thuật gì?
? Chỉ rõ sự việc thắt nút, cao trào và mở nút
trong truyện?
- HS: + Sự việc thắt nút: Mụ vợ biết được cá
vàng sẽ đến đền ơn liền nổi lòng tham
+ Sự việc cao trào: Mụ vợ đòi làm long vương
bắt cá vàng hầu hạ
+ Sự việc mở nút: Mụ vợ bị trừng phạt trở về
thân phận cũ
HĐ 2: Luyện tập
? Nhắc lại nghệ thuật tiêu biểu và nội dung ý
nghĩa của truyện?
- Đọc lại truyện
? Suy nghĩ gì nếu đặt tên truyện là “Mụ vợ ông
lão đánh cá”
- Tượng trưng cho khả năng diệu kì của con người
- Tượng trưng cho công lí, lẽ phải
* Nghệ thuật kể chuyện và tả: thủ pháp nghệ thuật lặp lại và tăng tiến
- Biện pháp lặp lại ( cấu trúc vòng) có chủ ý của truyện nhằm tạo tình huống gây hồi hộp
d Ý nghĩa của kết thúc truyện
- Với ông lão: Không mất gì, trở về cuộc sống yên bình
- Với mụ vợ : từ đỉnh cao của giàu sang quyền lực quay trở về địa vị thấp hèn nghèo khổ
4 Tổng kết ( 5’)
- Nghệ thuật: - Lặp tăng tiến, yếu tố tưởng tượng
+ đối lập tương phản
+ Kết cấu vòng
- Nội dung: + ca ngợi lòng biết ơn với người nhân hậu
+ Nêu bài học đích đáng cho những kẻ tham lam bội bạc
II LUYỆN TẬP ( 5’)
- Tên truyện do Pus kin đặt phù hợp hơn
Trang 5- Tên mới này không phù hợp.
- Dù mụ vợ là nhân vật chính nhưng nhân vật ông lão đánh cá mới là nhân vật trung tâm là cầu nối giữa mụ vợ và con cá vàng Mối quan hệ giữa ông lão đánh cá và cá vàng thể hiện suốt trong tác phẩm 2 nhân vật này đại diện cho cái thiện lòng tốt, đại diện cho tinh thần ND
3 Củng cố ( 3’)
* Mụ vợ ông lão đánh cá bị trừng phạt vì tội gì?
A Không biết người biết ta C Tham lam, độc ác, bội bạc.(*)
B Không thuỷ chung D Độc ác, chuyên quyền
* Bài học rút ra sau khi học xong truyện “Ông lão đánh cá và con cá vàng” là gì”?
4 Hướng dẫn học ở nhà (2’)
- Đọc kĩ truyện, tập kể diễn cảm bằng ngôi thứ nhất theo trình tự sự việc
- Viết đoạn văn trình bày cảm nhận về một chi tiết đặc sắc trong truyện
- Đọc và nghiên cứu bài Thứ tự kể trong văn tự sự.