- Nghệ thuật đặc sắc của truyện: Mượn chuyện loài vật để nói chuyện con người, ẩn bài học triết lí; tình huống bất ngờ, hài hước, độc đáo.. Mở đầu văn bản giới thiệu môi trường sống của
Trang 1Tiết 39: Văn bản ẾCH NGỒI ĐÁY GIẾNG
( Truyện ngụ ngôn)
I Mục tiêu: Giúp HS
1 Kiến thức: - Đặc điểm nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong một tác phẩm ngụ
ngôn
- Ý nghĩa giáo huấn sâu sắc của truyện ngụ ngôn
- Nghệ thuật đặc sắc của truyện: Mượn chuyện loài vật để nói chuyện con người, ẩn bài học triết lí; tình huống bất ngờ, hài hước, độc đáo
2 Kĩ năng: - Đọc - hiểu văn bản truyện ngụ ngôn.
- Liên hệ các sự việc trong truyện với những tình huống, hoàn cảnh thực tế
- Kể lại được truyện
3 Thái độ: - Giáo dục học sinh tinh thần học hỏi, mở mang kiến thức để có thể
nhìn xa trông rộng nhiều vấn đề của cuộc sống
II Chuẩn bị:
1 GV: - Đọc và nghiên cứu bài Bảng phụ ghi bài tập.
2.HS: - Đọc và soạn bài theo câu hỏi SGK.
III Tiến trình tổ chức dạy - học.
1 Kiểm tra bài cũ (5’)
-Văn bản Ông lão đánh cá và con cá vàng phản ánh nội dung gì ?
2 Các hoạt động dạy - học (35’)
Trang 2HĐ 1: Tìm hiểu khái niệm truyện
ngụ ngôn.
- HS đọc chú thích *
? Thế nào là truyện ngụ ngôn?
- HS: Trả lời
HĐ 2: Tìm hiểu văn bản.
- GV đọc mẫu
- HS đọc
? Chú thích 2 -3 giải nghĩa theo cách
nào?
- HS: Cách dùng từ đồng nghĩa
- GV: Lưu ý HS đây là văn bản ngắn,
phần mở truyện gắn liền với thân
truyện
? Truyện kể về ai ? ( Một chú Ếch )
? Có mấy sự việc xoay quanh nhân vật
chú ếch này ?
- HS: Hai sự việc: Kể chuyện ếch khi ở
trong giếng; ếch khi ra khỏi giếng
? Mở đầu văn bản giới thiệu môi
trường sống của Ếch ở đâu ?
? Giếng là một không gian như thế nào?
- HS: Trật hẹp, không thay đổi
I KHÁI NIỆM TRUYỆN NGỤ NGÔN (3’)
- Là truyện kể bằng văn xuôi hoặc văn vần, mượn chuyện về loài vật, đồ vật hoặc về chính con người để nói bóng gió kín đáo chuyện con người nhằm khuyên nhủ, răn dạy người ta bài học nào đó trong cuộc sống
II TÌM HIỂU VĂN BẢN
1 Đọc - Tìm hiểu chú thích ( 3’)
2 Phân tích ( 24’)
a Con ếch khi ở trong giếng
* Hoàn cảnh sống:
- Sống lâu ngày trong một cái giếng
- Xung quanh là những con vật nhỏ bé
à môi trường sống của Ếch nhỏ hẹp
Trang 3? Em có nhận xét gì về môi trường sống
của Ếch ?
- Hàng xóm của Ếch gồm có những ai ?
- HS: vài con nhái, cua, ốc -> là những
con vật nhỏ bé, còn Ếch chỉ cần kêu ồm
ộp là khiến những con vật kia hoảng sợ
? Trong môi trường ấy Ếch có tầm nhìn
và hiểu biết như thế nào ?
? Tác giả dân gian sử dụng nghệ thuật
gì để diễn tả nhận thức của Ếch ?
? Tác dụng của biện pháp nghệ thuật
này ?
GV bình: Sống trong môi trường nhỏ
bé, tầm nhìn lại hạn hẹp, ít hiểu biết
khiến cho Ếch không biết mình là ai,
nên dẫn đến "mục hạ vô nhân"- dưới
con mắt không coi ai ra gì- và tỏ ra kiêu
căng, ngạo mạn, không biết mình biết
người
? Nói về tầm nhìn và hiểu biết của Ếch,
nhưng tác giả dân gian ám chỉ ai ?
- HS: nói về con người, con người sống
trong môi trường hạn hẹp cũng dễ khiến
người ta không biết mình, biết người
- Theo em với cách nhìn nhận về thế
giới xung quanh của Ếch thì điều tất
yếu nào sẽ sảy ra ?
- HS: Chính Ếch sẽ tự hại mình
? Việc Ếch ra khỏi giếng do ý muốn
- Ếch: tưởng trời bé bằng chiếc vung, còn mình thì oai như một vị chúa tể
à Nghệ thuật so sánh: làm nổi bật hiểu biết nông cạn nhưng lại huênh hoang của Ếch
Trang 4chủ quan hay khách quan ?
? Em có nhận xét gì về môi trường sống
của Ếch lúc này ?
? Ếch có nhận ra sự thay đổi đó không ?
? Ếch có thái độ và hành động nào?
? Tại sao Ếch lại có thái độ " nhâng
nháo" và " chẳng thèm để ý" như thế ?
? Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ
thuật gì để diễn tả thái độ và hành động
của Ếch? Tác dụng của biện pháp nghệ
thuật ấy ?
? Kết cục chuyện gì đã sảy ra với Ếch ?
Nguyên nhân dẫn đến cái chết của Ếch
là gì ?
? Truyện kể về một con Ếch nhưng thực
chất nói về ai ?
- GV cho học sinh thảo luận nhóm theo
bàn
- GV giao nhiệm vụ: Truyện "Ếch ngồi
đáy giếng" ngụ ý phê phán điều gì,
khuyên răn điều gì ?
- HS: Các nhóm thảo luận, ghi ra phiếu
học tập
- HS: Đại diện nhóm lên bảng gắn
phiếu học tập > Nhóm khác nhận xét
GV nhận xét, kết luận
- Qua nội dung bài học em rút ra được
b Ếch khi ra khỏi giếng:
- Môi trường sống thay đổi : hẹp à rộng
- Ếch: nghênh ngang , nhâng nháo, chủ quan, kiêu ngạo
-> Ếch bị trâu giẫm chết
àTác giả sử dụng từ láy, nghệ thuật nhân hóa: khắc họa rõ tính cách kiêu ngạo không coi ai ra gì
Trang 5điều gì cho bản thân ?
GV bình: Trong cuộc sống, ta luôn
phải thường xuyên học tập, mở mang
hiểu biết, khiêm tốn
? Thành ngữ :" Ếch ngồi đáy giếng" có
nội dung gì, được vận dụng vào trường
hợp nào ?
- HS đọc ghi nhớ SGK
H§3: H íng dÉn häc sinh luyÖn tËp :
? H·y t×m vµ g¹ch ch©n 2 c©u v¨n trong
v¨n b¶n mµ em cho lµ quan träng nhÊt
trong viÖc thÓ hiÖn néi dung, ý nghÜa
cña truyÖn ?
- HS tr¶ lêi
3 Bài học:
- Không được chủ quan kiêu ngạo, dù ở môi trường nào, hoàn cảnh nào cũng phải cố gắng học hỏi để mở rộng kiến thức, hiểu biết
* Ghi nhớ : sgk
IV LUYỆN TẬP : Bài tập 1 :
- " Ếch cứ tưởng bầu trời trên đầu chỉ bé bằng chiếc vung và nó thì oai như một vị chúa tể"
- " Nó nhâng nháo đưa cặp mắt nhìn lên bầu trời, trả thèm… giẫm bẹp "
Trang 63.Củng cố (3’)
- Nhắc lại khái niệm truyện ngụ ngôn
- Truyện Ếch ngồi đáy giếng nêu lên bài học gì ?
A Không nên hống hách mà mang vạ vào thân
B Sống phải có tư tưởng, lập trường
C Phê phán những kẻ hiểu biết hạn hẹp, khuyên nhủ con người phải mở rộng hiểu biết, không được chủ quan, kiêu ngạo (*)
D Cả 3 phương án trên đều đúng
4 Hướng dẫn học ở nhà ( 2’)
- Đọc lại văn bản, tập kể diễn cảm câu chuyện theo đúng trình tự các sự việc
- Tìm 2 câu trong văn bản mà em cho là quan trọng nhất trong việc thể hiện nội dung, ý nghĩa của truyện
- Tìm và đọc thêm các truyện ngụ ngôn khác
- Đọc và soạn bài: Thầy bói xem voi.