Kiến thức: - Tình cảm của người em có tài năng đối với người anh.. - Cách thức thể hiện vấn đề giáo dục nhân cách của câu chuyện: không khô khan, giáo huấn mà tự nhiên, sâu sắc qua sự tự
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN 6 BÀI 20 - TIẾT 81: BỨC TRANH CỦA EM GÁI TÔI
( Tạ Duy Anh)
I Mục tiêu :
1 Kiến thức: - Tình cảm của người em có tài năng đối với người anh.
- Những nét đặc sắc trong nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật và nghệ thuật kể chuyện
- Cách thức thể hiện vấn đề giáo dục nhân cách của câu chuyện: không khô khan, giáo huấn mà tự nhiên, sâu sắc qua sự tự nhận thức của nhân vật chính
2 Kĩ năng: - Đọc diễn cảm - Hiểu nội dung văn bản truyện hiện đại có yếu tố tự sự kết hợp
với miêu tả tâm lí nhân vật
- Kể lại được truyện
3 Thái độ: - Giáo dục tình cảm gia đình yêu thương gắn bó.
II Chuẩn bị :
1 GV: - Đọc và nghiên cứu văn bản.
2 HS: - Đọc và soạn bài theo câu hỏi SGK.
III Tiến trình tổ chức dạy - học:
1 Kiểm tra bài cũ: - Văn bản '' Sông nước Cà Mau miêu tả cảnh gì?
- Trình tự miêu tả như thế nào? Em hiểu gì về cảnh sông nước Cà Mau?
2 Các hoạt động dạy - học:
Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức
HĐ1: Hướng dẫn tìm hiểu chung
- HS: Đọc chú thích SGK
? Em hiểu gì về TG Tạ Duy Anh ?
- HS trình bày
- GV nhận xét, bố sung
- GV giới thiệu thêm về sự nghiệp sáng
I TÌM HIỂU CHUNG
1 Tác giả: SGK
Trang 2tác văn chương của ông
? Em hãy nêu hiểu biết của em về tác
phẩm?
- HS: Trả lời
- GV: Hướng dẫn đọc -> Đọc mẫu một
đoạn -> HS đọc tiếp -> GV nhận xét
- GV: Giải thích một số từ khó
? Truyện được kể bằng lời của nhân vật
nào ? Tác dụng của nó ?
- HS: Trả lời
? Theo em văn bản chia làm mấy phần?
Nội dung của từng phần?
- HS: P1: Từ đầu “ là được” giới thiệu
về nhân vật người em
P2: Người em bí mật vẽ, tài năng được
phát hiện( tiếp theo tài năng)
P3: Tâm trạng thái độ của người anh
( tiếp theo chọc tức tôi)
P4: Đi thi đoạt giải, người anh hối hận
( còn lại)
? Thể loại văn chủ yếu của tác phẩm
này là gì?
- HS: Thảo luận -> Trả lời:
HĐ 2: Hướng dẫn tìm hiểu văn bản
? Truyện xoay quanh hai nhân vật
người anh và em gái Ai là nhân vật
chính?
- HS: cả hai
? Nhân vật người anh được miêu tả chủ
yếu ở đời sống tâm trạng theo dõi
truyện, em thấy tâm trạng người anh
diễn biến qua các thời điểm nào?
2 Tác phẩm: SGK
3 Đọc và tìm hiểu chú thích
4 Bố cục, thể loại
a Bố cục: 4 phần
b Thể loại: Tự sự
II TÌM HIỂU VĂN BẢN
1 Nhân vật ng ư ời anh
a Thái đ ộ th ư ờng ngày đ ối với em gái:
Trang 3- HS 5 thời điểm: khi phát hiện em chế
thuốc vẽ Khi tài năng hội hoạ của em
được phát hiện Khi lén xem những bức
tranh Khi tranh của em đoạt giải Khi
đứng trước bức tranh của em trong
phòng trưng bày
? Khi phát hiện em gái chế thuốc vẽ từ
nhọ nồi, người anh nghĩ gì? Tìm câu
văn?
- HS: “Trời ạ! Thì ra nó chế thuốc vẽ”
? Ý nghĩ ấy đã nói lên thái độ gì của
người anh đối với em?
- HS: Ngạc nhiên, xem thường
GV giảng: Thái độ này còn thể hiện ở
việc đặt tên em là Meò, ở việc bí mật
theo dõi việc làm của em và ở giọng
điệu kẻ cả khi kể về em
? Khi mọi người phát hiện ra tài vẽ của
Kiều Phương, ai cũng vui duy chỉ có
người anh là buồn Vì sao?
- HS: Vì thấy mình bất tài, bị đẩy ra
ngoài, bị cả nhà quên lãng
? Với tâm trạng ấy, người anh xử xự
với em gái như thế nào?
- HS: Không thể thân, hay gắt gỏng
? Người anh còn có hành động gì nữa?
- HS: Xem tâm trạng của em
? Tại sao sau khi xem tranh, người anh
lại lén trút một tiếng thở dài?
- HS: Vì thấy em có tài thật, còn mình
thì kém cỏi, vô dụng
? Tóm lại, tâm trạng người anh lúc này
như thế nào?
? Còn nhận ra tính xấu nào ở người
Thái độ coi thường, kẻ cả
b Khi t à i n ă ng của Mèo đư ợc phát hiện :
- Thấy mình bất tài
Trang 4- HS: ích kỉ, ghen tị
GV Bình: Sự ích kỉ ấy còn thể hiện ở
hành động “ đẩy em ra” khi em bộc
lộ tình cảm vui mừng và muốn chung
vui cùng anh Thực ra đây là một biểu
hiện tâm lí dễ gặp ở mọi người, nhất là
ở tuổi thiếu niên, đó là lòng tự ái và
mặc cảm, tự ti khi thấy ở người khác có
tài năng nổi bật Ngòi bút tinh tế của
nhà văn đã khám phá và miêu tả rất
thành công nét tâm lý ấy
- Hay gắt gỏng
- Thở dài
Tâm trạng: buồn, bực bội, khó chịu vì ghen tị với người hơn mình
3 Củng cố
- Em có cảm nhận ntn về nhân vật người anh?
4 Hướng dẫn học ở nhà :
- Đọc kĩ truyện, nhớ những sự việc chính, kể tóm tắt được truyện
- Soạn tiếp phần còn lại giờ sau học tiếp
Trang 5BÀI 20 - TIẾT 82: BỨC TRANH CỦA EM GÁI TÔI
( Tạ Duy Anh) - Tiếp theo
I Mục tiêu :
1 Kiến thức: - Tình cảm của người em có tài năng đối với người anh.
- Những nét đặc sắc trong nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật và nghệ thuật kể chuyện
- Cách thức thể hiện vấn đề giáo dục nhân cách của câu chuyện: không khô khan, giáo huấn mà tự nhiên, sâu sắc qua sự tự nhận thức của nhân vật chính
2 Kĩ năng: - Đọc diễn cảm - Hiểu nội dung văn bản truyện hiện đại có yếu tố tự sự kết hợp
với miêu tả tâm lí nhân vật
- Kể lại được truyện
3 Thái độ: - Giáo dục tình cảm gia đình yêu thương gắn bó.
II Chuẩn bị :
1 GV: - Đọc và nghiên cứu văn bản.
2 HS: - Đọc và soạn bài theo câu hỏi SGK.
III Tiến trình tổ chức dạy - học:
1 Kiểm tra bài cũ: - Kể tóm tắt truyện Bức tranh của em gái tôi.
2 Các hoạt động dạy - học:
Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức
HĐ 1: Hướng dẫn tìm hiểu văn bản
? Người anh đã “ muốn khóc” khi nào?
? Bức tranh đẹp quá, cậu bé trong tranh hoàn hảo
quá Nên khi nhìn vào bức tranh người anh không
nhận ra đó là mình, để rồi khi nhận ra thì ngỡ
ngàng, hãnh diện, xấu hổ Vì sao?
II TÌM HIỂU VĂN BẢN
1 Nhân vật ng ư ời anh
c Tâm trạng ng ư ời anh khi đ ứng tr ư ớc bức tranh đoạt giải của em:
- Ngỡ ngàng: Vì bức tranh đẹp ngoài sức tưởng tượng
- Hãnh diện: Vì em mình thật giỏi, thật tài năng
- Xấu hổ: Vì mình xa lánh em, ghen tị
Trang 6- HS: Suy nghĩ rồi thảo luận trước lớp.
- GV: Nhận xét
? Đọc đoạn “ Dưới mắt em tôi thì…”Con hiểu
điều gì ẩn sau dấu(…) Hãy tưởng tượng mình là
người anh và diễn tả bằng lời?
- HS: Thì em tôi thật đáng ghét, thật bẩn, thật
nghịch ngợm, nói chung thì thật bình thường
? Cuối truyện, người anh muốn nói: “ Không phải
con đâu Đấy là tâm hồn và lòng nhân hậu của em
con đấy” câu nói đó gợi cho em suy nghĩ gì về
người anh?
GV bình: Ngỡ ngàng, hãnh diện rồi xấu hổ Xấu
hổ trước nét vẽ và tấm lòng nhân hậu của người
em Và quan trọng hơn là vì cậu đã nhận ra thiếu
xót của mình Chắc chắn lúc này, cậu đã hiểu
rằng những ngày qua,mình đối xử không tốt với
em gái, mình không xứng đáng với tình yêu và
niềm hãnh diện của em gái, bức chân dung của
mình được vẽ nên bằng tâm hồn và lòng nhân hậu
của cô em gái Đây chính là lúc nhân vật tự thức
tỉnh để hoàn thiện nhân cách của mình
? Trong truyện này, nhân vật người em hiện lên
với những nét đáng yêu, đáng quý nào? ( Về tính
tình? Về tài năng?)
? Theo em, tài năng hay tấm lòng của cô em gái
cảm hoá được người anh?
- HS: Cả tài năng và tấm lòng, song nhiều hơn ở
tấm lòng trong sáng, hồn nhiên, độ lượng dành
cho anh trai
GV bình: Dù người anh có giận, có ghét em gái
thì đối với người em, anh vẫn là người thân thuộc
nhất, gần gũi nhất Em vẫn phát hiện ra ở anh bao
điều tốt đẹp, đáng yêu Chính tâm hồn trong sáng
và tấm lòng nhân hậu của người em đã giúp anh
nhận ra tính xấu của mình, đồng thời giúp anh
với em, không hiểu em và tầm thường hơn em
Người anh đã nhận ra thói xấu của mình, nhận ra tình cảm trong sáng, lòng nhân hậu của em gái, thực sự xấu hổ, hối hận
* Tóm lại : Ngôi kể thứ nhất => Nhân vật người anh có dịp bộc lộ sâu sắc, tinh
tế, chân thực diễn biến tâm trạng của mình Anh luôn tự dằn vặt, day dứt, mặc cảm, hổ thẹn, ngạc nhiên, vui sướng, hãnh diện
b Nhân vật người em:
- Tính tình: hồn nhiên, trong sáng, nhân
Trang 7vượt qua lòng đố kị, tự ái, tự ti để sống tốt hơn.
- HS: Đọc ghi nhớ SGK
HĐ 2: HD HS tổng kết
? Hãy nêu nội dung của truyện?
- HS: Trả lời
- GV: bổ sung
? Hãy nêu những nét nghệ thuật đặc sắc của
truyện?
- HS: Trả lời
HĐ3: HD luyện tập
- HS: Làm bài tập 1-> Trình bày trước lớp
hậu
- Tài năng: Hội hoạ bẩm sinh
=> Cảm hoá được người anh
* Ghi nhớ: SGK III TỔNG KẾT:
1 Nội dung:
- Sự chiến thắng của tình cảm trong sáng, nhân hậu đối với tính ghen ghét, đố kị
- Truyện đề cao sức mạnh của nghệ thuật: nghệ thuật chân chính có sức cảm hoá mạnh mẽ đối với con người, hướng con người tới những điều tốt đẹp
2 Nghệ thuật:
- Kể chuyện bằng ngôi thứ nhất hồn nhiên, chân thực
- Miêu tả tinh tế, diễn biến tâm lí nhân vật
IV LUYỆN TẬP:
Trang 83 Củng cố
- Truyện đề cao điều gì?
- Em thích nhân vật nào? Vì sao?
4 Hướng dẫn học ở nhà :
- Đọc kĩ truyện, nhớ những sự việc chính, kể tóm tắt được truyện
- Hiểu ý nghĩa của truyện
- Hình dung và tả lại thái độ của những người xung quanh khi có một ai đó đạt thành tích xuất sắc
- Đọc và nghiên cứu bài Luyện nói về quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả.