Môi trường giáo dục đa dạng phong phú sẽ kích thích tính tích cực, chủ động của trẻ từ việc lựa chọn góc chơi, đồ chơi đến việc tự quyết định và tìm cách giải quyết nhiệm vụ. Trẻ sẽ dần biết tự chịu trách nhiệm với hành động của mình và biết đánh giá những thành công hay thất bại trong quá trình chơi, trẻ sẽ dần rút ra những bài học cho bản thân mình. Trong quá trình hoạt động trẻ sẽ phối hợp chơi cùng nhau như cùng chơi xây dựng, cùng chơi trò chơi gia đình, bác sỹ...trên cơ sở đó giúp trẻ tái hiện lại mối quan hệ gia đình, cộng đồng. Qua đó trẻ học được cách làm việc với người khác, học cách lắng nghe và chia sẻ suy nghĩ của bản thân với bạn bè, là cơ sở để hình thành tính tự lập, tính tập thể và tinh thần đoàn kết ở trẻ.Một môi trường sạch sẽ an toàn, có sự bố trí khu vực chơi và học trong lớp, ngoài trời phù hợp, thuận tiện, có ý nghĩa to lớn không chỉ đối với sự phát triển thể chất của trẻ mà còn thỏa mãn nhu cầu nhận thức, mở rộng hiểu biết của trẻ, kích thích trẻ hoạt động tích cực, sáng tạo. Môi trường giáo dục cởi mở, thân thiện giữa giáo viên với trẻ, giữa trẻ với trẻ và giữa trẻ với môi trường xung quanh sẽ tạo cơ hội cho trẻ được chia sẻ, giải bày tâm sự, nguyện vọng mong ước của trẻ với giáo viên, với bạn bè, nhờ vậy mà giáo viên hiểu trẻ hơn, trẻ hiểu nhau hơn, hoạt động phối hợp nhịp nhàng hơn nên hiệu quả hoạt động cũng cao hơn, trẻ yêu trường, yêu giáo viên và bạn bè hơn4.Vì vậy chúng ta có thể khẳng định rằng môi trường giáo dục có tính chất quyết định đến sự phát triển của trẻ kể về nhận thức, thể chất cũng như tinh thần, trẻ được sống và học tập trong môi trường giáo dục tốt sẽ có một cơ thể khỏe mạnh, một tinh thần vui vẻ thoải mái, có trí thông minh, nhanh nhẹn, nhân cách được hình thành và phát triển tạo tiền đề cho sự phát triển sau này của trẻ.Đúng vậy môi trường giáo dục trong trường mầm non là tổ hợp những điều kiện tự nhiên, xã hội cần thiết trực tiếp ảnh hưởng đến hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ ở trường mầm non. Xây dựng môi trường giáo dục phù hợp góp phần thỏa mãm nhu cầu vui chơi và hoạt động của trẻ. Giúp trẻ phát triển toàn diện.Chính vì vậy việc xây dựng môi trường giáo dục cho trẻ ở trường mầm non là vô cùng cần thiết và quan trọng. Nó được ví như người giáo viên thứ hai trong công tác tổ chức, hướng dẫn trẻ, thông qua đó nhân cách của trẻ được hình thành và phát triển toàn diên. Tạo tiền đề vững chắc cho trẻ vào học lớp 1 sau này. Phù hợp với quan điểm chỉ đạo của ngành về triển khai thực hiện chuyên đề: “Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm”. Giai đoạn 2016 2020; để trẻ được “Học bằng chơi, chơi mà học” đáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục toàn diện mà Đảng ta đã đề ra trong nghị quyết số 29.
Trang 11 MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài.
Giáo dục mầm non là bậc học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân, chịu trách nhiệm giáo dục trẻ từ 0-6 tuổi, mục tiêu của Đảng ta đặt ra cho ngành học mầm non trong nghị quyết số 29 đó là: “Giúp trẻ phát triển thể chất, tình cảm, hiểu biết, thẩm mỹ hình thành các yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị tốt cho trẻ bước vào lớp 1”[1] Sứ mệnh mà Đảng ta giao cho nghành giáo dục trong nghị quyết số 29 NQ/TW hội nghị lần thứ XIII ban chấp hành trung ương khóa XI ngày 4 tháng 11 năm 2013 đó là Tạo chuyển biến căn bản, mạnh mẽ về chất lượng, hiệu quả giáo dục đào tạo; đáp ứng ngày càng tốt hơn công cuộc xây dựng, bảo vệ tổ quốc và nhu cầu học tập của nhân dân Giáo dục con người Việt Nam phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân; yêu gia đình, yêu tổ quốc, yêu đồng bào; sống tốt và làm việc hiệu quả Xây dựng nền giáo dục mở, thực học, thực nghiệp, dạy tốt, học tốt, quản lý tốt; có cơ cấu và phương thức giáo dục hợp lý, gắn với xây dựng xã hội học tập; đảm bảo các điều kiện nâng cao chất lượng; chuẩn hóa, hiện đại hóa, dân chủ hóa, xã hội hóa và hội nhập quốc tế hệ thống giáo dục và đào tạo; giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa và bản sắc dân tộc Phấn đấu đến năm 2030, nền giáo dục việt nam đạt trình độ tiên tiến trong khu vực[1]
Cùng với sự phát triển chung của đất nước ngành Giáo Dục và Đào Tạo Vĩnh Lộc tiếp tục giữ vai trò to lớn trong việc chăm sóc, bồi dưỡng thế hệ trẻ, tạo
ra nguồn lực cho sự phát triển của quê hương Trong những năm gần đây chất lượng Giáo Dục và Đào tạo Vĩnh Lộc đã có nhiều khởi sắc, song song với việc đổi mới căn bản giáo dục thì bậc học Mầm non đang từng bước nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục toàn diện cho trẻ, để thực hiện tốt Nghị quyết số 29 mà đảng ta đã đề ra nhằm đổi mới căn bản giáo dục toàn diện Cùng với sự phát triển chung của Bộ và Tỉnh Huyện nhà luôn dấy lên phong trào thi đua dạy tốt học tốt từng bước đổi mới phương pháp giáo dục, trong đó bậc học mầm non cũng góp phần to lớn trong công cuộc đổi mới này Đi cùng với vấn đề đổi mới giáo dục, thực hiện nhiệm vụ năm học thì việc chỉ đạo chuyên đề trong các năm học được
thực hiện sâu rộng và phát triển mạnh, trong đó có “Chuyên đề xây dựng Trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm” Vì xây dựng Trường mầm non lấy trẻ làm trung
tâm vô cùng quan trọng đối với trẻ Bởi “lấy trẻ làm trung tâm là một quan điểm giáo dục tiến bộ về vị trí của trẻ em và vai trò của giáo viên trong trường mầm non quan điểm này đã định hướng cho giáo viên mầm non trong việc xây dựng,
sử dụng hiệu quả môi trường giáo dục, lập kế hoạch giáo dục và tổ chức hoạt động giáo dục cho trẻ trong trường mầm non, trong đó hoạt động chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ mẫu giáo”[2] Vui chơi không chỉ là hoạt động giúp trẻ giải trí, thư giản mà còn giúp trẻ cảm nhận và khám phá thế giới xung quanh một cách
tự nhiên, thuận lợi, nhanh chóng Tất cả các trò chơi đều có tiềm năng hỗ trợ cho việc học của trẻ Bởi vậy chỉ có xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm thì mới đáp ứng được những nhu cầu tự nhiên của trẻ như; vận động, tình cảm, giao tiếp, nhận thức, ngôn ngữ, khám phá, sáng tạo
Trang 2Nhưng thực tế việc xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong trường mầm non còn tồn tại nhiều khó khăn bất cập trong các nhà trường; việc tạo môi trường giáo dục trong và ngoài nhóm lớp của giáo viên hiệu quả chưa cao Môi trường vật chất trong và ngoài lớp chưa đáp ứng được nhu cầu, hứng thú chơi của trẻ, chưa tạo được điều kiện cho tất các trẻ có thể “chơi mà học, học bằng chơi”; phù hợp với điều kiện thực tế Các khu vực trong nhà trường việc tận dụng các không gian để cho trẻ hoạt động chưa phù hợp, đa dạng, phong phú, các góc hoạt động trong lớp và ngoài lớp chưa mang tính mở, chưa tạo điều kiện cho trẻ dễ dàng tự lựa chọn và sử dụng sự vật, đồ vật, đồ chơi
để thực hành, trải nghiệm Chưa tạo điều kiện, cơ hội cho trẻ hoạt động, trải nghiệm, khám phá dưới nhiều hình thức khác nhau Trẻ chưa có cơ hội, tận dụng hoàn cảnh, tình huống thật để hoạt động trải nghiệm, khám phá.Việc tạo môi trường của giáo viên chưa được đồng đều, tính thẩm mỹ chưa cao, chưa có tính sáng tạo, còn một số giáo viên chưa thực sự đầu tư suy nghĩ tìm tòi, sáng tạo trong việc tạo môi trường giáo dục cho trẻ
Là một cán bộ quản lý hàng ngày trực tiếp chỉ đạo giáo viên thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, điều mà tôi trăn trở phải làm sao mà tất cả trẻ em trong độ tuổi đến trường đều được chăm sóc giáo dục tốt, có một môi trường giáo dục tốt nhất, có đầy đủ các điều kiện vật chất trong lớp, ngoài lớp đáp ứng các nhu cầu hoạt động của trẻ Đồng thời nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho trẻ, góp phần vào việc thực hiện Nghị quyết 29 về Đổi mới căn bản giáo dục toàn diện mà Đảng ta đã đề ra tại đơn vị mình Chính vì vậy mà tôi đã trăn trở suy nghĩ và áp
dụng “Một số kinh nghiệm chỉ đạo giáo viên xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm đạt hiệu quả tại trường mầm non Vĩnh Hưng”
1.2 Mục đích nghiên cứu.
- Giúp đội ngũ giáo viên trong nhà trường nâng cao nhận thức và năng lực chăm sóc giáo dục trẻ, thực hiện tốt công tác giáo dục trẻ theo quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, phù hợp với điều kiện thực tế của nhóm lớp và của địa phương để nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường
- Giúp đội ngũ giáo viên và học sinh có kỹ năng xây dựng được môi trường giáo dục mang tính mở, kích thích trẻ tham gia vào các hoạt động, phát huy khả năng tư duy sáng tạo của trẻ, thúc đẩy trẻ tham gia hiệu quả vào các hoạt động chơi và trải nghiệm đa dạng
- Tạo cho trẻ có cơ hội học tập thông qua chơi bằng nhiều cách khác nhau phù hợp với nhu cầu, hứng thú và khả năng của từng trẻ
- Huy động sự tham gia của nhà trường, gia đình và xã hội, tạo sự thống nhất trong cộng đồng cùng quan tâm xây dựng môi trường giáo dục cho trẻ trong trường mầm non, cải thiện về môi trường giáo dục góp phần thực hiện có hiệu quả chuyên đề “Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm”
1.3 Đối tượng nghiên cứu.
Một số biện pháp chỉ đạo giáo viên xây dựng và sử dụng môi trường giáo
dục lấy trẻ làm trung tâm đạt hiệu quả cao Giúp trẻ tích cực tham gia vào các
hoạt động ở trường mầm non Vĩnh Hưng
1.4 Phương pháp nghiên cứu.
Trang 3- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết.
+ Nghiên cứu các tài liệu có liên quan để lấy cơ sở lý thuyết nhằm khảng định cho sáng kiến của mình đưa ra hoàn toàn đúng và cấp thiết, mang lại hiệu quả cao
- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế thu thập thông tin
+ Quan sát thực tiễn việc xây dựng và sử dụng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm của giáo viên trong trường
+ Quan sát quá trình tham gia xây dựng môi trường giáo dục và hoạt động của học sinh + Đàm thoại trực tiếp với giáo viên và học sinh
+ Đàm thoại qua những buổi sinh hoạt chuyên môn, các buổi triển khai chuyên đề
- Phương pháp thống kê sử lý số liệu
+ Thống kê và sử lý những số liệu để thấy được thực trạng vấn đề nghiên cứu và có những giải pháp hữu để nâng cao hiệu quả giáo dục trong nhà trường
2 NỘI DUNG 2.1 Cơ sở lý luận.
Theo tiến sỹ Phan Thị Thu Hiền chuyên gia giáo dục đầu đời Việt Nam cho rằng: “Cách tiếp cận tốt nhất để giáo dục trẻ từ 0-11 tuổi là lấy trẻ làm trung tâm và áp dụng các phương pháp dạy học tích cực để thúc đẩy tính chủ động, khả năng tư duy, phản biện và giải quyết vấn đề ở trẻ”[3] Tiến sỹ củng khẳng định rằng; “chương trình giáo dục mầm non tốt là một chương trình lấy trẻ làm trung tâm Có nghĩa là nó được xây dựng dựa trên hứng thú, nhu cầu, kinh nghiệm và khả năng của trẻ Chương trình này sẽ tạo cơ hội cho trẻ được phát triển toàn diện, không trú trọng tới sự phát triển trí tuệ mà còn nuôi dưỡng tâm hồn, phát triển thể chất và khả năng giao tiếp xã hội của trẻ Một chương trình tốt nhất là chương trình không chỉ quan tâm tới trẻ “học được gì” mà còn trú trọng “học như thế nào”, tức là cho trẻ những trải nghiệm học tập tích cực để phát triển đam mê ham học hỏi của trẻ và khả năng tự học”[3]
Trong sách hướng dẫn thực hành áp dụng qua điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong trường mầm non cũng chỉ ra rằng: “Quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm được thể hiện trong tất cả các yếu tố của quá trình giáo dục Từ việc xác định mục tiêu, nội dung, phương pháp giáo dục cho đến những hoạt động cụ thể của người giáo viên như lập kế hoạch, xây dựng môi trường giáo dục ”[4]
Để chương trình giáo dục lấy trẻ làm trung tâm được thực hiện một cách tốt nhất và có hiệu quả nhất thì việc xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong trường mầm non là việc làm rất cần thiết và không thể thiếu, đây
là một nhiệm vụ hết sức quan trọng và có ý nghĩa to lớn đối với sự phát triển của trẻ ở lứa tuổi mầm non Bởi chỉ có môi trường giáo dục tốt với tạo cơ hội cho trẻ được tìm tòi, khám phá, phát hiện nhiều điều mới lạ, hấp dẫn trong cuộc sống, trẻ được tự lựa chọn hoạt động cá nhân hoặc theo nhóm một cách tích cực, qua
đó kiến thức và kỹ năng của trẻ dần được hình thành và phát triển
Môi trường giáo dục đa dạng phong phú sẽ kích thích tính tích cực, chủ động của trẻ từ việc lựa chọn góc chơi, đồ chơi đến việc tự quyết định và tìm cách giải quyết nhiệm vụ Trẻ sẽ dần biết tự chịu trách nhiệm với hành động của mình và biết đánh giá những thành công hay thất bại trong quá trình chơi, trẻ sẽ dần rút ra những bài học cho bản thân mình Trong quá trình hoạt động trẻ sẽ
Trang 4phối hợp chơi cùng nhau như cùng chơi xây dựng, cùng chơi trò chơi gia đình, bác sỹ trên cơ sở đó giúp trẻ tái hiện lại mối quan hệ gia đình, cộng đồng Qua
đó trẻ học được cách làm việc với người khác, học cách lắng nghe và chia sẻ suy nghĩ của bản thân với bạn bè, là cơ sở để hình thành tính tự lập, tính tập thể và tinh thần đoàn kết ở trẻ
Một môi trường sạch sẽ an toàn, có sự bố trí khu vực chơi và học trong lớp, ngoài trời phù hợp, thuận tiện, có ý nghĩa to lớn không chỉ đối với sự phát triển thể chất của trẻ mà còn thỏa mãn nhu cầu nhận thức, mở rộng hiểu biết của trẻ, kích thích trẻ hoạt động tích cực, sáng tạo Môi trường giáo dục cởi mở, thân thiện giữa giáo viên với trẻ, giữa trẻ với trẻ và giữa trẻ với môi trường xung quanh sẽ tạo cơ hội cho trẻ được chia sẻ, giải bày tâm sự, nguyện vọng mong ước của trẻ với giáo viên, với bạn bè, nhờ vậy mà giáo viên hiểu trẻ hơn, trẻ hiểu nhau hơn, hoạt động phối hợp nhịp nhàng hơn nên hiệu quả hoạt động cũng cao hơn, trẻ yêu trường, yêu giáo viên và bạn bè hơn[4]
Vì vậy chúng ta có thể khẳng định rằng môi trường giáo dục có tính chất quyết định đến sự phát triển của trẻ kể về nhận thức, thể chất cũng như tinh thần, trẻ được sống và học tập trong môi trường giáo dục tốt sẽ có một cơ thể khỏe mạnh, một tinh thần vui vẻ thoải mái, có trí thông minh, nhanh nhẹn, nhân cách được hình thành và phát triển tạo tiền đề cho sự phát triển sau này của trẻ
Đúng vậy môi trường giáo dục trong trường mầm non là tổ hợp những điều kiện tự nhiên, xã hội cần thiết trực tiếp ảnh hưởng đến hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ ở trường mầm non Xây dựng môi trường giáo dục phù hợp góp phần thỏa mãm nhu cầu vui chơi và hoạt động của trẻ Giúp trẻ phát triển toàn diện
Chính vì vậy việc xây dựng môi trường giáo dục cho trẻ ở trường mầm non là vô cùng cần thiết và quan trọng Nó được ví như người giáo viên thứ hai trong công tác tổ chức, hướng dẫn trẻ, thông qua đó nhân cách của trẻ được hình thành và phát triển toàn diên Tạo tiền đề vững chắc cho trẻ vào học lớp 1 sau này Phù hợp với quan điểm chỉ đạo của ngành về triển khai thực hiện chuyên đề:
“Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm” Giai đoạn 2016 - 2020; để trẻ được “Học bằng chơi, chơi mà học” đáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục toàn diện mà Đảng ta đã đề ra trong nghị quyết số 29
2.2 Thực trạng việc xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm
ở trường mầm non Vĩnh Hưng trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
Trường mầm non Vĩnh Hưng là một trường miền núi đóng trên địa bàn thôn 135 của xã Vĩnh Hưng, huyện Vĩnh Lộc Nhà trường có 32 cán bộ giáo viên, có 21 nhóm lớp và 450 học sinh Trong quá trính xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung nhà trường có những thuận lợi, khó khăn sau
2.2.1 Thuận lợi:
- Nhà trường luôn nhận được sự quan tâm của các cấp lảnh đạo, sự chỉ đạo trực tiếp sát sao của phòng giáo dục và đào tạo huyện Vĩnh Lộc Cơ sở vật chất trang thiết bị của nhà trường đã cơ bản đầy đủ đạt tối thiểu theo quy định
- Đội ngũ cán bộ giáo viên trong nhà trường có trình độ chuẩn 100% trong
đó có 75 % cán bộ giáo viên có trình độ trên chuẩn, giáo viên trẻ, khoẻ, nhiệt
Trang 5tình, yêu nghề, mến trẻ, có tinh thần trách nhiệm cao, có một số giáo viên có năng khiếu trong việc tạo môi trường giáo dục cho trẻ
- Tỷ lệ huy động trẻ ra lớp đạt 85% trong đó trẻ mẫu giáo ra lớp đạt 100%, trẻ đi học chuyên cần đạt 97%, 100% trẻ đến trường đều được ăn ở bán trú tại trường nên thuận tiên cho việc chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục của nhà trường
2.2.2 Khó khăn:
- Là một trường miền núi vùng 135 của huyện Vĩnh Lộc chưa phải là trường chuẩn quốc gia, tuy cơ sở vật chất cơ bản đủ theo mức tối thiểu nhưng vẫn còn nhiều thiếu thốn phòng học còn thiếu, đồ dùng đồ chơi chưa đáp ứng được nhu cầu học tập của trẻ Trẻ đến trường đông lớp học quá tải nên ảnh hưởng không nhỏ đến việc tổ chức các hoạt động cho trẻ, đặc biệt là các góc hoạt động trong lớp của trẻ
- Môi trường vật chất trong và ngoài lớp chưa đáp ứng được nhu cầu, hứng thú chơi của trẻ, chưa tạo được điều kiện cho tất các trẻ có thể chơi mà học, học bằng chơi Các khu vực trong nhà trường chưa được tận dụng các không gian để cho trẻ hoạt động phù hợp, đa dạng, phong phú, các góc hoạt động trong lớp và ngoài lớp chưa mang tính mở, chưa tạo điều kiện cho trẻ dễ dàng tự lựa chọn và sử dụng sự vật, đồ vật, đồ chơi để thực hành, trải nghiệm bằng nhiều cách khác nhau
- Trang thiết bị đồ dùng đồ chơi; môi trường giáo dục ngoài lớp học còn nhiều hạn chế chưa phong phú đa dạng, trẻ chưa có cơ hội, tận dụng hoàn cảnh, tình huống thật để hoạt động trải nghiệm, khám phá
- Khu vực hoạt động của trẻ đã được quy hoạch song còn quá chật hẹp so với số trẻ ra lớp
- Việc tạo môi trường giáo dục trong và ngoài nhóm lớp của giáo viên hiệu quả chưa cao Kỹ năng tạo môi trường của giáo viên chưa được đồng đều, nhiều đồng chí làm đồ dùng đồ chơi tính thẩm mỹ còn hạn chế, chưa có tính sáng tạo, còn một số giáo viên chưa thực sự đầu tư suy nghĩ tìm tòi, sáng tạo trong việc tạo môi trường giáo dục cho trẻ còn dập khuôn máy móc, chưa có khả năng tạo ra môi trường và tận dụng môi trường để tổ chức các hoạt động đáp ứng các nhu cầu hoạt động của trẻ
- Kinh phí để mua sắm đồ dùng đồ chơi cho trẻ hạn chế nên việc mua sắm, bổ xung đồ dùng đồ chơi cho trẻ hàng năm không nhiều cũng ảnh hưởng đến việc tổ chức các hoạt động cho trẻ
- Giáo viên đứng lớp trong nhà trường còn thiếu so với qui định của điều
lệ trường mầm non Giáo viên phải dạy cả ngày đêm về soạn bài nên không có thời gian để làm đồ dùng đồ chơi, trang trí tạo môi trường hoạt động cho trẻ
- Phụ huynh cũng như mọi người trong cộng đồng chưa thực sự quan tâm đến việc tạo môi trường giáo dục cho trẻ, việc góp sức để cùng giáo viên làm đồ dùng đồ chơi cho trẻ chưa được trú trọng
- Một số phụ huynh còn nuông chiều con thường để cho con tiếp cận nhiều với điện thoại, chơi nhiều trò chơi điện tử, ở gia đình nhiều bậc phụ huynh còn mua những loại đồ chơi điện tử không đúng quy định cho trẻ chơi nên cũng ảnh hưởng rất lớn đến viêc thu hút trẻ vào những hoạt động trải nghiệm bằng đồ
Trang 6dùng đồ chơi tự làm của giáo viên Điều này ảnh hưởng không nhỏ đến việc giáo dục trẻ theo quan điểm dạy học lấy trẻ trung tâm của giáo viên
2.2.3 Kết quả của thực trạng việc xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm của giáo viên trường mầm non Vĩnh Hưng trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
Từ thực trạng trên của trường mầm non Vĩnh Hưng bản thân tôi nhận thấy rằng mặc dù công tác xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm của nhà trường đã được thực hiện nhưng vẫn còn mang tính hình thức, thiếu tính sáng tạo chưa có tính thẩm mỹ, chưa thu hút được trẻ tham gia vào các hoạt động tích cực, cụ thể được thể hiện qua việc khảo sát, đánh giá việc tạo môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm của giáo viên và khả năng tham gia vào các hoạt động của trẻ trong năm học 2016 - 2017
Bảng khảo sát viêc xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm của giáo viên năm học 2016-2017.(Trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiêm).
TT
Tiêu chí khảo sát
Số GV/lớ p được khảo sát
Mức độ đạt được
đạt
S L
L
L
L
%
1 Môi trường vật chất trong lớp,
ngoài lớp đáp ứng nhu cầu,
hứng thú chơi của trẻ, tạo điều
kiện cho tất cả các trẻ có thể
chơi mà học, học bằng chơi,
phù hợp với điều kiện thực tế
2 Các khu vực được quy hoạch
theo hướng tận dụng các
không gian cho trẻ hoạt động
phù hợp, linh hoạt, đa dạng,
phong phú, các góc hoạt động
trong lớp và ngoài lớp mang
tính mở, tạo điều kiện cho trẻ
dễ dàng tự lựa chọn và sử
dụng sự vật, đồ vật, đồ chơi
để thực hành, trải nghiệm
3 Khuyến khích trẻ có thể hoạt
động theo nhiều cách khác
nhau; tạo điều kiện, cơ hội
cho trẻ hoạt động, trải
nghiệm, khám phá dưới nhiều
hình thức khác nhau, phát
triển toàn diện
Trang 74 Tạo điều kiện, cơ hội, tận
dụng hoàn cảnh, tình huống
thật cho trẻ hoạt động trải
nghiệm, khám phá trong môi
trường an toàn
5 Đảm bảo an toàn về mặt tâm
lý cho trẻ và trẻ thường xuyên
được giao tiếp, thể hiện mối
quan hệ thân thiện giữa trẻ
với trẻ và trẻ với những người
xung quanh
Bảng khảo sát mức độ tham gia vào các hoạt động của trẻ trong môi trường giáo dục năm học 2016-2017 (Trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiêm).
TT
Tiêu trí khảo sát
Tổng số trẻ được khảo sát SLĐạt % SLChưa đạt %
1 Trẻ hứng thú, tích cực tham gia
tạo môi trường giáo dục cùng
với cô và các bạn
2 Trẻ tích cực, chủ động tham gia
vào các hoạt động vui chơi, học
tập theo quan điểm giáo dục lấy
trẻ làm trung tâm
3 Trẻ biết thể hiện mối quan hệ
thân thiện với cô giáo, với các
bạn và mọi người xung quanh,
Từ kết quả khảo sát trên bản thân tôi nhận thấy rằng việc xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm mới chỉ thể hiện ở bề rộng, chưa có chiều sâu do đó hiệu quả mang lại chưa cao
*Nguyên nhân:
- Việc xây dựng kế hoạch chỉ đạo giáo viên xây dựng môi trường giáo dục trong trường còn chung chung, chưa có kế hoạch cụ thể cho từng giáo viên, từng nhóm lớp, từng bộ phận
- Chưa biết tận dụng thế mạnh của những giáo viên có năng khiếu trong việc tạo môi trường giáo dục cho trẻ
- Việc tổ chức hội thi tạo môi trường giáo dục cho trẻ chưa có tính sáng tạo nên các sản phẩm của hội thi chưa đa dạng phong phú, chưa đầy đủ chủng loai, còn thừa thiếu trong các lĩnh vực giáo dục các góc chơi ngoài trời chưa có, các đồ chơi phát triển vận động còn nghèo nàn
- Chưa phối hợp được với các đoàn thể trong nhà trường để tạo thêm động lực thúc đẩy giáo viên tích cực hơn trong việc tạo môi trường giáo dục
Trang 8Vì vậy tôi cần phải có những biện pháp chỉ đạo tốt hơn, sáng tạo hơn để chỉ đạo giáo viên xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm tốt hơn.Từ
đó thiết lập môi trường giáo dục cho trẻ hoạt động đạt hiệu quả cao hơn
2.3 Các giải pháp, chỉ đạo giáo viên xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm đạt hiệu quả tại trường mầm non Vĩnh Hưng
2.3.1 Xây dựng kế hoạch và chỉ đạo giáo viên tạo môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm.
Để công tác chỉ đạo đạt hiệu quả cao người quản lý phải có kế hoạch cụ thể để diều hành công việc một cách khoa học theo đúng kế hoạch đề ra, đồng thời có những điều chỉnh linh hoạt trong quá trình triển khai công việc Căn cứ vào kế hoạch triển khai chuyên môn của phòng giáo dục và đào tạo huyện Vĩnh Lộc Căn cứ vào kết quả khảo sát thực tế và chất lượng xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm cho trẻ hoạt động của năm học 2016-2017 Tôi nhận thấy giáo viên đã biết xây dựng môi trường giáo dục cho trẻ phù hợp theo chủ đề nhưng chưa biết tạo các góc mở và đặc biệt là cách khai thác các góc mở cho trẻ hoạt động, giáo viên chưa thực sự sáng tạo trong việc làm đồ dùng đồ chơi và chưa biết khai thác có hiệu quả đồ dùng đồ chơi đã làm được vào các hoạt động hàng ngày của trẻ Chưa biết tận dụng triệt để sản phẩm của trẻ vào trang trí lớp Việc bố trí sắp xếp xây dựng các góc chơi ngoài trời, các khu vực cho trẻ hoạt động chưa hấp dẫn, phong phú phù hợp với thực tế của nhà trường
Từ những kết quả khảo sát trên tôi đã xây dựng dự thảo kế hoạch chỉ đạo giáo viên xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm cho năm học 2017-2018 ngay từ cuối năm học 2016-2017 để tham mưu với hiệu trưởng Được hiệu trưởng thống nhất cao và giao trách nhiệm cho tôi chỉ đạo chính tôi tiến hành hoàn thiện kế hoạch và bắt tay ngay vào chỉ đạo giáo viên thực hiện theo đúng kề hoạch đề ra
Kế hoach cụ thể như sau:
Thời gian Nội dung công việc Biện pháp chỉ đạo
Tháng
5/2017
- San lấp mặt bằng cải tạo, xây dựng vườn hoa và vườn rau sạch cho trẻ hoạt động
- Tham mưu với hiệu trưởng cách san lấp mặt bằng và kinh phí cho việc san lấp, cải tạo xây dựng vườn hoa vườn rau
- Huy động giáo viên tham gia cải tạo lại khu vườn cho trẻ hoạt động phù hợp mang tính thẩm mỹ
Tháng
6;7/2017
- Trang trí tạo môi trường trong lớp
- Ươm hoa, rau để trồng trong vườn, bồn hoa và các góc thiên nhiên
- Tham mưu với hiệu trưởng tìm chọn một
số giáo viên có năng khiếu mỹ, có kinh nghiệm trong việc trang trí tạo môi trường trong lớp cho trẻ trong thời gian hè
- Ươm rau, hoa giống trong hè để năm học mới có cây trồng
Tháng
8;9/2017
- Phát động giáo viên làm đồ dùng dạy học
-Trồng và chăm sóc
- Triển khai, đôn đốc giáo viên làm đồ dùng, dạy học
- Tham mưu với hiệu trưởng mua bình thông minh để trồng rau
Trang 9góc thiên nhiên, bồn hoa, vườn rau cây cảnh xung quanh trường
- Chỉ đạo giáo viên trồng và chăm sóc góc thiên nhiên, bồn hoa, vườn rau,cây cảnh
Tháng
10;11/2017
- Kiểm tra việc làm
đồ dùng dạy học
- Thi đồ dùng đồ chơi cấp trường
- Định hướng cho giáo viên cách làm đồ dùng dạy học trong các buổi sinh hoạt chuyên môn;
- Tổ chức thi và chấm đồ dùng dạy học của giáo viên
Tháng
12
/2017-01/2018
Thi xây dựng môi trường giáo dụclấy trẻ làm trung tâm cấp trường
- Tham mưu với hiệu trưởng tổ chức hôi thi “xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm”cấp trường
Tháng
2;3;4;5/201
8
-Tiếp tục kiểm tra đánh giá việc tạo môi trường trong và ngoài lớp học cho trẻ ở các lớp, các tổ
- Thăm lớp dự giờ để đánh giá việc tạo môi trường và sử dụng môi trường giáo dục của giáo viên trong từng nhóm lớp
2.3.2 Chỉ đạo giáo viên xây dựng môi trường giáo dục trong lớp và ngoài lớp học.
Môi trường giáo dục trong trường mầm non gồm môi trường bên trong và môi trường bên ngoài lớp học, cả hai môi trường này đều rất quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến việc dạy và học của cô và trẻ trong trường mầm nọn Trẻ sẽ tham gia vào các hoạt động và các trò chơi như thế nào hứng thú hay không đều phụ thuộc vào môi trường giáo dục mà giáo viên tạo cho trẻ tham gia hoạt động, môi trường bên trong và môi trường bên ngoài lớp học tốt phù hợp thì mối quan hệ tương tác giữa cô với trẻ, giữa trẻ với trẻ, giữa trẻ với người lớn xung quanh sẽ được hình thành và phát triển từ đây môi trường xã hội được phát triển tốt hơn Vì vậy tôi
đã chỉ đạo giáo viên tận dụng triệt để những không gian, điều kiện thực tế của trường, lớp mình để tạo được môi trường tốt nhất cho trẻ hoạt động theo từng việc làm cụ thể như sau
a) Chỉ đạo giáo viên xây dựng môi trường thiên nhiên ngoài lớp học.
Môi trường thiên nhiên ngoài lớp học là khoảng không gian rộng mở Trẻ
được tự do khám phá, sử dụng các giác quan để hòa mình vào thế giới thiên nhiên, cỏ cây hoa lá, giúp trẻ có nhiều cơ hội chơi mà học Để trẻ có nhiều cơ hội trải nghiệm với thiên nhiên Vườn cổ tích, góc thiên nhiên và bồn hoa cây cảnh xung quanh trường là môi trường mà trẻ rất thích hoạt động hoạt động khám phá Tôi đã tham mưu với hiệu trưởng để cải tạo lại Không gian vườn cổ tích của nhà trường trước đây rất chật hẹp, chỉ trồng được một số cây và cỏ dại cho trẻ hoạt động không có đất để trồng các loại hoa, loại rau cho trẻ quan sát, hoạt động hàng ngày Bồn hoa trước các lớp học trồng chưa có qui mô nên chưa đẹp mắt Các góc thiên nhiên chưa đẹp chưa thu hút được trẻ tham gia vào các
Trang 10hoạt động Tôi tham mưu với hiệu trưởng chặt bỏ những loại cây dại không cần thiết trong vườn cổ tích, san lấp mặt bằng để tạo khuôn viên khu vườn, tận dụng các gốc cây để đặt những câu chuyện cổ tích cho trẻ quan sát và tận dụng những mảng đất nhỏ để tạo nên những luống hoa, luống rau cho trẻ quan sát trải nghiệm hàng ngày Được sự nhất trí cao của hiệu trưởng trước khi nghỉ hè tôi đã huy động tất cả các đồng chí đoàn viên trong công đoàn nhà trường tham gia cuốc đất san lấp mặt bằng khu vườn để gây quỹ cho công đoàn và cải tạo lại khu vườn Trong hè tôi tham mưu với hiệu trưởng chi công cho một số giáo viên cốt cán trong trường có năng lực để lên đồi nhặt đá cuội tự cải tạo xây dựng lại khuôn viên khu vườn theo ý tưởng của mình, phù hợp với tâm sinh lý của trẻ Khi giáo viên được tận tay tạo nên môi trường cho trẻ hoạt động họ rất có tâm huyết với trường và luôn cố gắng cùng nhau cải thiện giữ gìn những gì mình làm ra cho ngôi trường ngày càng đẹp hơn Giáo viên luôn xem trường như nhà của mình
(Tranh 1 sau phụ lục; hình ảnh cán bộ giáo viên đang cải tạo khu vườn cổ tích để trồng rau và trồng hoa cho trẻ hoạt động).
Theo đúng kế hoạch trong hè tôi đã tiến hành ươm bầu hoa và chăm sóc hoa tại nhà để đầu năm học có giống hoa và rau để trồng, đầu tháng 8 tôi huy động tất cả giao viên trong trường quyên góp phân mục tơi sốp để trồng hoa và rau quy hoạch theo từng khu vực cho phù hợp với khả năng sinh trưởng của từng loại cây, trồng song tôi họp các tổ trưởng tổ phó của trường lại để phân chia từng khu vực, vườn hoa, vườn rau, cây cảnh xung quanh trường cho từng lớp để các lớp có trách nhiệm chăm sóc, hàng tháng tôi chỉ đạo các tổ chuyên môn phối hợp với tổ chức công đoàn kiểm tra đánh giá việc chăm sóc vườn hoa, vườn rau, cây cảnh, các góc thiên nhiên của từng lớp để lấy cơ sở đánh giá xếp loại giáo viên hàng tháng, kết quả được tổng hợp cuối năm để khen thưởng Tôi tham mưu với hiệu trưởng xây dựng qui chế khen thưởng cho giáo viên hàng tháng Nếu đồng chí nào được xếp loại A1 thì mỗi tháng được thưởng 50.000đ; loại A2 được thưởng 30.000đ
Qua cách chỉ đạo như vậy vườn hoa, vườn rau, cây cảnh của trường tôi mang lại hiệu quả rất cao Vườn hoa vườn rau cây cảnh luôn xanh tốt và nở hoa rực rỡ, đặc biệt là nhà trường đã có nguồn rau sạch cung cấp cho nhà bếp phục
vụ cho các cháu ăn hàng ngày không phải mua rau ngoài chợ (Tranh 2 sau phụ lục; hình ảnh vườn hoa, vườn rau của nhà trường)
Tận dụng lan can trước hiên khu nhà hai tầng tôi đã tham mưu với hiệu trưởng mua bình thông minh để trồng rau cải nhật đặt trên lan can vỉa hè vừa đẹp vừa đảm bảo an toàn cho trẻ khi chơi ngoài hiên và đặc biệt hàng ngày cô và trẻ cùng nhau chăm sóc và thu hoạch rau để chế biến các món ăn từ rau cải nhật
cho cô và trẻ ăn hàng ngày.(Tranh 3 sau phụ lục; hình ảnh những bình rau cải nhật do cô và trẻ trồng và chăm sóc trên lan can các lớp)
b) Chỉ đạo giáo viên trang trí môi trường bên trong lớp học
Đối với môi trường trong lớp học không thể thiếu những góc chơi của trẻ
Để lớp học thêm lôi cuốn trẻ, các cô giáo cần tạo nên một môi trường lớp học với những màu sắc sặc sỡ, sinh động, những nhân vật ngộ nghĩnh Những hình