Mục tiêu của giáo dục mầm non là giúp trẻ phát triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thấm mỹ, giúp trẻ mạnh dạn tự tin, hình thành yếu tố đầu tiên của nhân cách, khơi dậy và phát triển tối đa những khả năng tiềm ấn của trẻ 1. Trẻ không thể tiếp thu các kiến thức một cách bài bản, có hệ thống như trẻ ở Phổ thông. Vì thế cần tạo cho trẻ môi trường để trẻ được hoạt động, trải nghiệm, vui chơi, từ đó trẻ có thể tiếp thu kiến thức một cách nhẹ nhàng, tự nhiên hơn.Trẻ lứa tuổi mầm non việc học của trẻ được thông qua hình thức “học mà chơi, chơi mà học” trẻ có mong muốn tự nhiên là được cảm nhận và khám phá một cách tích cực về thế giới. Quá trình học hỏi, khám phá của trẻ diễn ra thông qua nhiều hoạt động trong đó hoạt động vui chơi có ý nghĩa rất quan trọng. Vui chơi không chỉ là hoạt động giúp trẻ giải trí, thư giãn mà còn giúp trẻ cảm nhận và khám phá thế giới xung quanh một cách tự nhiên, thuận lợi, nhanh chóng. Tất cả trò chơi đều có tiềm năng hỗ trợ cho việc học của trẻ 2. Ớ mỗi giai đoạn phát triển của trẻ đều có những đặc điểm tâm lý khác nhau cha mẹ và cô giáo cần hiểu rõ được đặc điểm phát triển tâm lý của trẻ để có những phương pháp giáo dục phù hợp để định hướng và giúp trẻ phát triển đúng theo từng giai đoạn.Trẻ ở độ tuổi mẫu giáo thích khám phá những điều mới lạ và hay tò mò. Trong giai đoạn này trẻ rất muốn khám phá thế giới xung quanh, tò mò và liên tục thắc mắc đặt nhiều câu hỏi với cha mẹ, với cô giáo. Trẻ giao tiếp và thích bắt trước tập làm người lớn, trẻ thích được tự lập. Vì vậy việc xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm là vô cùng quan trọng đáp ứng nhu cầu phát triển của trẻ.Việc tạo môi trường cho trẻ hoạt động nói chung là việc làm đã được cán bộ, giáo viên các trường mầm non thực hiện từ lâu, nhưng trên thực tế tại các trường mầm non trên địa bàn huyện Vĩnh lộc nhìn chung việc tạo môi trường mới chỉ mang tính hình thức để trang trí theo đúng chủ đề đang thực hiện và việc xây dựng đó chưa xuất phát từ trẻ, chưa kích thích tính tò mò, khám phá của trẻ, khi học và chơi trẻ đang còn rất thụ động; phụ huynh cũng như các lực lượng xã hội còn chưa quan tâm, chưa nhận thức được tầm quan trọng của môi trường giáo dục đối với sự phát triển của trẻ. Trong những năm qua, việc giáo dục lấy trẻ làm trung tâm đã được các cấp quản lý từ trung ương, địa phương từng bước quan tâm đặc biệt Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Hướng dẫn thực hiện chuyên đề “Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm” trong năm học 2016 2017. Đặc biệt trong năm học 20172018 Sở GDĐT đã có kế hoạch chỉ đạo tổ chức cuộc thi “Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong trường mầm non”; thực hiện kế hoạch chỉ đạo của Sở GDĐT, Năm học 20182019 Phòng GDĐT Vĩnh Lộc đã xây dựng kế hoạch với nhiệm vụ tiếp tục đẩy mạnh thực hiện chuyên đề “Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm”.
Trang 11 MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài:
Mục tiêu của giáo dục mầm non là giúp trẻ phát triển về thể chất, tình cảm,trí tuệ, thấm mỹ, giúp trẻ mạnh dạn tự tin, hình thành yếu tố đầu tiên của nhân cách,khơi dậy và phát triển tối đa những khả năng tiềm ấn của trẻ [1] Trẻ không thể tiếpthu các kiến thức một cách bài bản, có hệ thống như trẻ ở Phổ thông Vì thế cần tạocho trẻ môi trường để trẻ được hoạt động, trải nghiệm, vui chơi, từ đó trẻ có thể tiếpthu kiến thức một cách nhẹ nhàng, tự nhiên hơn
Trẻ lứa tuổi mầm non việc học của trẻ được thông qua hình thức “học màchơi, chơi mà học” trẻ có mong muốn tự nhiên là được cảm nhận và khám phá mộtcách tích cực về thế giới Quá trình học hỏi, khám phá của trẻ diễn ra thông quanhiều hoạt động trong đó hoạt động vui chơi có ý nghĩa rất quan trọng Vui chơikhông chỉ là hoạt động giúp trẻ giải trí, thư giãn mà còn giúp trẻ cảm nhận và khámphá thế giới xung quanh một cách tự nhiên, thuận lợi, nhanh chóng Tất cả trò chơiđều có tiềm năng hỗ trợ cho việc học của trẻ [2]
Ớ mỗi giai đoạn phát triển của trẻ đều có những đặc điểm tâm lý khác nhaucha mẹ và cô giáo cần hiểu rõ được đặc điểm phát triển tâm lý của trẻ để có nhữngphương pháp giáo dục phù hợp để định hướng và giúp trẻ phát triển đúng theo từnggiai đoạn.Trẻ ở độ tuổi mẫu giáo thích khám phá những điều mới lạ và hay tò mò.Trong giai đoạn này trẻ rất muốn khám phá thế giới xung quanh, tò mò và liên tụcthắc mắc đặt nhiều câu hỏi với cha mẹ, với cô giáo Trẻ giao tiếp và thích bắt trướctập làm người lớn, trẻ thích được tự lập Vì vậy việc xây dựng môi trường giáo dụclấy trẻ làm trung tâm là vô cùng quan trọng đáp ứng nhu cầu phát triển của trẻ
Việc tạo môi trường cho trẻ hoạt động nói chung là việc làm đã được cán bộ,giáo viên các trường mầm non thực hiện từ lâu, nhưng trên thực tế tại các trườngmầm non trên địa bàn huyện Vĩnh lộc nhìn chung việc tạo môi trường mới chỉmang tính hình thức để trang trí theo đúng chủ đề đang thực hiện và việc xây dựng
đó chưa xuất phát từ trẻ, chưa kích thích tính tò mò, khám phá của trẻ, khi học vàchơi trẻ đang còn rất thụ động; phụ huynh cũng như các lực lượng xã hội còn chưaquan tâm, chưa nhận thức được tầm quan trọng của môi trường giáo dục đối với sựphát triển của trẻ
Trong những năm qua, việc giáo dục lấy trẻ làm trung tâm đã được các cấpquản lý từ trung ương, địa phương từng bước quan tâm đặc biệt Bộ Giáo dục vàĐào tạo đã ban hành Hướng dẫn thực hiện chuyên đề “Xây dựng trường mầm nonlấy trẻ làm trung tâm” trong năm học 2016 - 2017 Đặc biệt trong năm học 2017-
2018 Sở GD&ĐT đã có kế hoạch chỉ đạo tổ chức cuộc thi “Xây dựng môi trườnggiáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong trường mầm non”; thực hiện kế hoạch chỉ đạocủa Sở GD&ĐT, Năm học 2018-2019 Phòng GD&ĐT Vĩnh Lộc đã xây dựng kếhoạch với nhiệm vụ tiếp tục đẩy mạnh thực hiện chuyên đề “Xây dựng trường mầmnon lấy trẻ làm trung tâm”
Đứng trước nhiệm vụ, kế hoạch trong năm học 2018 – 2019 và thực tế tại cáctrường mầm non trong huyện, để thực hiện tốt nhiệm vụ kế hoạch và thực sự cóchất lượng và có hiệu quả kế hoạch đã đề ra nhằm thực hiện tốt nội dung “xây dựngmôi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm”, một trong những nội dung quan trọng
Trang 2hàng đầu mà kế hoạch thực hiện chuyên đề “Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làmtrung tâm” giai đoạn 2016-2020 đã đề nói chung, nhiệm vụ cụ thể của năm học2018-2019 nói riêng ra là một nhiệm vụ quan trọng và thực sự cần thiết để trẻ cóthể được “chơi mà học, học bằng chơi” và đồng thời thực hiện đáp ứng được việcđổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo mà Nghị quyết số 29-NQ/TƯ củaBan chấp hành trung ương khoá XI đã đề ra.
Trước tình hình đó, là một người tham mưu chỉ đạo về chuyên môn của bậchọc, năm học 2019-2020 tôi tiếp tục nghiên cứu tìm ra giải pháp để chỉ đạo cáctrường mầm non thực hiện đảm bảo đầy đủ các tiêu chí của nội dung “ Xây dựngmôi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm”, tôi mạnh dạn nghiên cứu và đưa ra
“Một số biện pháp chỉ đạo và triển khai xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong trường mầm non trên địa bàn huyện Vĩnh Lộc - tỉnh Thanh hóa”
- Phát huy tính sáng tạo, sự kiên trì, tính kheó leó của giáo viên và trẻ
- Huy động được các nguồn lực từ phụ huynh và xã hội cùng tham gia vàoviệc xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong trường mầm nongóp phần thực hiện có hiệu quả chuyên đề “Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làmtrung tâm”
1.3 Đối tượng nghiên cứu:
Nghiên cứu một số biện pháp chỉ đạo và triển khai xây dựng môi trường giáodục lấy trẻ làm trung tâm trong trường mầm non trên địa bàn huyện Vĩnh Lộc
1.4 Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý luận để chọn đề tài và tiến hànhcác biện pháp;
- Phương pháp điều tra, khảo sát thực tế, thu thập thông tin để lấy số liệuthống kê về tình hình thực tế trước và sau khi áp dụng các biện pháp;
Trang 3+ Thực hành qua triển khai chuyên đề và qua việc tổ chức cuộc thi “xây dựngmôi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong trường mầm non”.
- Phương pháp kiểm tra, đánh giá: Để thu thập kết quả thực hiện.
1.5 Những điểm mới của sáng kiến:
- Chỉ ra sự cần thiết mới ứng với nhiệm vụ năm học 2018-2019 để thực hiệnnghiên cứu đề tài trong phần lý do chọn đề tài
- Đưa vào cơ sở lý luận gắn liền với nhiệm vụ năm học 2018-2019 theo Côngvăn số 246/PGD&ĐT-GDMN về việc hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học2018-2019, bậc học mầm non, ngày 30 tháng 8 năm 2017
- Thay đổi số liệu khảo sát của năm học 2018-2019
- Thay thế giải pháp “2.3.2 Tham mưu Phòng GD&ĐT quan tâm đến công tác xây dựng, bồi dưỡng nâng cao năng lực nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ quản
lý, giáo viên; chỉ đạo điểm về Cuộc thi “xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong trường mầm non” để nâng cao chất lượng” bằng 2 giải
pháp riêng biệt 2.3.2 và 2.3.3 và một số biện pháp thực hiện trong các giải pháp.
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:
2.1 Cơ sở lý luận:
Xây dựng môi trường giáo dục trong trường mầm non là vô cùng quan trọng
và cần thiết Để đảm bảo nội dung, hình thức phong phú, đa dạng, phù hợp với từngchủ đề thì yêu cầu người chỉ đạo chuyên môn chung của bậc học, cán bộ quản lýcác nhà trường, đội ngũ giáo viên phảỉ xác định rõ mục đích, vai trò, nắm vữngnguyên tắc, quy trình, nội dung xây dựng môi trường giáo dục trong trường mầmnon Môi trường là yếu tố góp phần tích cực trong các hoạt động nâng cao chấtlượng chăm sóc giáo dục toàn diện trẻ Trong lớp học không thể thiếu những mảngtrang trí, những góc chơi của trẻ, do đó để lớp học thêm lôi cuốn trẻ giáo viên cầntạo nên một môi trường lớp học với những màu sắc sinh động, đồ dùng đa dạng bắtmắt Môi trường có không gian, cách sắp xếp phù hợp, thuận tiện, gần gũi, quenthuộc với cuộc sống thực hàng ngày của trẻ; phản ánh kinh nghiệm, văn hóa của địaphương; luôn thay đổi để tạo ra sự hấp dẫn mới lạ đối với trẻ [3]
Căn cứ vào tài liệu hướng dẫn tổ chức thực hiện chương trình giáo dục mầmnon từ 3-36 tháng tuổi, 3-4 tuổi, 4-5 tuổi, 5- 6 tuổi của nhà xuất bản giáo dục ViệtNam: Tổ chức môi trường giáo dục hoạt động của trẻ trong trường, nhóm, lớp cóvai trò quan trọng đối với sự phát triển về thể chất, ngôn ngữ, trí tuệ, tình cảm – xãhội, khả năng thẩm mỹ, sáng tạo của trẻ Vì vậy xây dựng, bố trí và tổ chức môitrường cho trẻ chơi và hoạt động cần đảm bảo trên nguyên tắc cho trẻ “ Chơi màhọc ” “ Học bằng chơi”[4]
Thực hiện tài liệu bồi dưỡng hè hàng năm, tài liệu bồi dưỡng thường xuyêncán bộ quản lý và giáo viên mầm non năm học 2015-2016, 2016-2017 của Bộ Giáodục và đào tạo: Môi trường giáo dục trong trường, nhóm, lớp mầm non có vai tròquan trọng đối với sự phát triển năm lĩnh vực giáo dục của trẻ, khi xây dựng môitrường phải chú ý một số điểm sau [5]:
Trang 4- Khi xây dựng và tổ chức cho trẻ hoạt động trong môi trường giáo dục giáoviên phải xác định mục đích của từng loại hoạt động, của mối loại tranh ảnh, đồdùng, đồ chơi…để giúp trẻ tích cực khai thác, tìm tòi nghĩ ra nhiều cách chơi, đápứng việc cung cấp và củng cố kiến thức, kỹ năng cho trẻ
- Giáo viên phải lên kế hoạch sử dụng từng loại đồ dùng, đồ chơi vào các bước
mở chủ đề, khám phá chủ đề và kết thúc chủ đề Xác định rõ từng loại đồ chơi đểđưa vào các hoạt động: Hoạt động học, hoạt động chơi ở các góc, ở ngoài trời
- Giáo viên phải biết lồng ghép các hoạt động một cách linh hoạt để kích thíchtrẻ tích cực tìm ra các chức năng sử dụng các đồ dùng, đồ chơi trong các hoạtđộng…
Thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TƯ của Ban chấp hành trung ương khoá XI
về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo và các nghị quyết, chỉ thị củaĐảng, Chính phủ và của Bộ; thực hiện công văn số 246/PGD&ĐT-GDMN về việchướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học 2018-2019, bậc học mầm non, ngày 30tháng 8 năm 2017 có đặt ra nhiệm vụ: Đẩy mạnh thực hiện chuyên đề “Xây dựngtrường mầm non lấy trẻ làm trung tâm” giai đoạn 2016 – 2020: tiếp tục xây dựngmôi trường giáo dục, đổi mới việc tổ chức hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ theoquan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm; nâng cao năng lực đội ngũ trong việc tổchức các hoạt động giáo dục; tăng cường cơ hội thực hành, trải nghiệm, phát triểntoàn diện cho trẻ; hoàn thiện, nhân rộng mô hình điểm về thực hiện chuyên đề.,
- Thực hiện có hiệu quả các cuộc vận động, các phong trào thi đua như Chỉ thị
số 05-CT/TƯ ngày 15/05/2016 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh học tập và làm theo
tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh gắn với phong trào thi đua “ Dạy tốt,học tốt” đưa nội dung của cuộc vận động “ Mỗi thầy, cô giáo là một tấm gương đạođức, tự học, tự sáng tạo” và phong tào thi đua “ Xây dựng trường học thân thiện,học sinh tích cực ” Chính vì thế mà việc chỉ đạo, tổ chức thực hiện xây dựng môitrường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong trường mầm non là rất cần thiết Gópphần nâng cao chất lượng toàn diện trong công tác chăm sóc - nuôi dưỡng - giáodục trẻ
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm:
Trang 5- Cơ sơ vật chất – Trang thiết bị trường học:
Với mục tiêu, phương châm và ý chí quyết tâm của các cấp lãnh đạo lấy khẩuhiệu “ Tất cả đầu tư cho giáo dục ” xây dựng cơ sở vật chất trường, lớp khang trangsạch, đẹp để tạo điều kiện cho con em học tập tốt Đảng bộ và nhân dân tronghuyện đã đóng góp nhiều công sức, tiền của để xây dựng, tu sửa trường lớp Hiệnnay một số trường đã có hệ thống phòng học đủ diện tích theo yêu cầu chuẩn ấm vềmùa đông, mát về mùa hè, nhiều trường học đã được quy hoạch xây dựng và chuẩn
bị xây dựng mới đảm bảo, đáp ứng được yêu cầu tối thiểu cho việc dạy và học, tổchức các hoạt động khác cho trẻ Phong trào kiên cố hoá trường học đang được pháttriển mạnh mẽ và đã mang lại hiệu quả thiết thực số trường chuẩn bị đề nghị thẩmđịnh đạt chuẩn quốc gia và trường cận chuẩn ngày càng được tăng lên
Trường
có bếp một chiều
Tổng số phòng học
Phòng kiên cố
Phòng cấp 4
Phòng đang XD mới
Bàn ghế quy cách
Trường được đánh giá ngoài
GV giỏi tỉnh
Đảng viên
và lòng nhiệt huyết, trách nhiệm cao của bản thân đối với công việc và mong mỏi
sẽ góp phần vào sự nghiệp phát triển giáo dục chung của ngành giáo dục huyện nhànói chung, Bậc học mầm non nói riêng, bản thôi tôi luôn nỗ lực để hoàn thành tốtmọi nhiệm vụ của mình Tiếp tục thực hiện đề tài này ngay từ đầu năm học 2018-
2019 tôi đã đi khảo sát thực tế các trường mầm non trong huyện và thấy đượcnhững thuận lợi, khó khăn như sau:
2.2.2 Thuận lợi, khó khăn:
* Thuận lợi:
Trang 6Được sự quan tâm chỉ đạo sát sao, giúp đỡ nhiệt tình của các cấp lãnh đạo từ
Sở Giáo dục và Đào Tạo Thanh Hoá đến Huyện Uỷ, UBND – HĐND huyện VĩnhLộc, Đảng uỷ, UBND – HĐND các xã, thị trấn, lãnh đạo phòng GD & ĐT Thựchiện tốt các Nghị quyết, Nghị định, Quyết định, văn bản, Đề án về phát triểnGDMN từ Trung ương đến địa phương, trong năm qua phong trào giáo dục mầmnon huyện Vĩnh Lộc đã đạt được những thành tích đáng kích lệ và đang làm chongành học thay đổi vượt bậc cả về số lượng và chất lượng
Nhiều trường có phòng học rộng, có hiên trước, hiên sau, có nhà kho, nhà vệsinh đạt tiêu chuấn
Nhiều lớp được đầu tư, trang bị cơ sở vật chất kiên cố, trang thiết bị đầy đủtheo thông tư 01/VBHN-BGDĐT ngày 23 tháng 3 năm 2015 về việc ban hànhdanh mục đồ dùng, đồ chơi, thiết bị dạy học tối thiểu dùng cho giáo dục mầm noncủa Bộ trưởng Bộ Giáo dục Đào tạo đã đảm bảo việc học tập và sinh hoạt của trẻ
92,3% đội ngũ cán bộ, giáo viên có trình độ đào tạo chuyên môn trên chuẩn,
đa phần là đội ngũ trẻ tuổi, nhanh nhẹn, sáng tạo, nhiệt tình, ham học hỏi, tích cựctham gia học tập qua các lớp đào tạo, tự học, tự bồi dưỡng để nâng cao trình độchuyên môn, năng lực nghiệp vụ và hào hứng tham gia vào các phong trào, hoạtđộng do ngành phát động, luôn đoàn kết, nhằm xây dựng, phát huy truyền thống tốtđẹp của ngành học, nên đã thu hút được sự quan tâm, gây được lòng tin cho cấp uỷđảng, chính quyền, nhân dân địa phương đặc biệt là các bậc phụ huynh có con, emtrong độ tuổi tín nhiệm phấn khởi đưa con, em đến trường đi học
Tỷ lệ huy động trẻ nhà trẻ trên toàn huyện đạt 35%, đảm bảo tỷ lệ huy độngchung trên toàn tỉnh
Trẻ mẫu giáo huy động đạt 100% ra lớp đúng độ tuổi và học chương trìnhđúng độ tuổi, đa số trẻ nhanh nhẹn, hoạt bát, đi học chuyên cần, có nề nếp
Bản thân tôi trẻ năng động, sáng tạo, ham học hỏi, thông thạo công nghệthông tin, có năng khiếu về thẩm mỹ, được lãnh đạo Phòng GD&ĐT tạo điều kiệncho đi tham quan, học hỏi ở đơn vị bạn
* Khó khăn:
Bên cạnh những thuận lợi trên cũng còn một số bất cập và khó khăn sau:Còn một số trường các điều kiện về cơ sở vật chất, trang thiết bị, môi trườnghoạt động giáo dục phục vụ cho việc chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ chưađáp ứng được yêu cầu và có nơi không đảm bảo an toàn về thân thể cho các cháu
Công tác quản lý chỉ đạo và năng lực nghiệp vụ của một số cán bộ quản lý,giáo viên còn nhiều hạn chế, trình độ chuyên môn không đồng đều; quản lý, giáoviên dạy tuổi cao còn nhiều nên khó tiếp cận và đáp ứng được yêu cầu quản lý cũngnhư việc thực hiện nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ theo chương trình giáo dụcmầm non hiện nay Chưa thực sự đổi mới phương pháp dạy học áp dụng theo quanđiểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm; việc ứng dụng công nghệ thông tin vào trongcác hoạt động còn nhiều hạn chế
Những kinh nghiệm cụ thể, những khuôn mẫu sáng tạo về xây dựng môitrương giáo dục của cán bộ quản lý và giáo viên còn hạn chế
Phụ huynh chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của việc đưa trẻ
đến trường mầm non đi học và xây dựng môi trương giáo dục cho trẻ hoạt
động còn tư tưởng khoán trắng cho các nhà trường mầm non
Trang 7Một số cán bộ địa phương chưa nhận thức đúng, sâu sắc về vai trò, ý nghĩa
và tầm quan trọng của bậc học mầm non, nên chưa thật sự quan tâm, phát huy hếtnội lực, khả năng và trách nhiệm của mình để chăm lo cho sự phát triển toàn diệncủa GDMN đúng mức
Các mảng trang trí đã theo chủ đề, đẹp nhưng dán chết trên tường, chủ yếuchú trọng khu vực trong lớp; khu vực hiên trước, hiên sau, phòng vệ sinh chưaquan tâm Tất cả đều bàn tay cô thực hiện chưa có sự tham gia của trẻ
Tuy được đầu tư, trang bị tương đối về đồ dùng trang thiết bị dạy học nhưngchủ yếu là các đồ dùng, đồ chơi mua sẵn, sản xuất hàng loạt, chất liệu chủ yếu bằngnhựa chưa có nguyên liệu thiên nhiên, chưa đáp ứng được nhu cầu khám phá, sángtạo của trẻ, mà trẻ luôn thích mới, lạ, đẹp, hấp dẫn
2.2.3 Kết quả của thực trạng:
Đầu năm học tôi xây dựng kế hoạch tham mưu với lãnh đạo phòng ra Quyếtđịnh, thành lập đoàn đi kiểm tra, đánh giá, khảo sát chất lượng việc thực hiệnchuyên đề Kết quả số trường, giáo viên và số trẻ được đánh giá, xếp loại theo cácnội dung và tiêu chí đạt được như sau ( kết quả đầu năm học học 2018-2019)
* Đối với nhà trường: 16 trường theo thang điểm 100 điểm
20 đ
Đầu tư CSVC- TTbị, đồ dùng, đc.
20 đ
XD khuôn viên trong, ngoài nhà trường xanh, sạch, đẹp
20 đ
XD các MQH, môi trường xã hội tốt trong nhà trường
GD
30 đ
Phương pháp tổ chức cho trẻ hoạt động 20đ
Công tác tuyên truyền, sưu tầm vật liệu phế thải…
làm đồ dùng, đồ chơi
10 đ
Nắm vững Yêu cầu, kiến thức,
kỹ năng, năng lực nghiệp vụ
Tiêu chí 3 Trẻ hiểu nội
Tiêu chí 4 Trẻ thực hiện đúng
Trang 8nói năng, đi đứng
thể hiện thái độ, kỹ
năng giao tiếp tình
cảm, ứng xử.
cực, biểu hiện khả năng tự lực, sáng tạo trong khi tham gia các hoạt động , trải nghiệm
dung, có kiến thức, hình thành
và phát triển kỹ năng chơi
quy tắc, cách chơi, luật chơi của từng loại trò chơi, biết phối hợp với bạn trong khi chơi
* Kết luận: Qua khảo sát thực trạng tôi thấy chất lượng của việc xây dựng
môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm mặc dù đã qua 2 năm thực hiện chuyên
đề nhưng các trường mầm non trong huyện nói chung còn nhiều hạn chế Tất cả
những hạn chế từ kết quả trên đây ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng giáo dụccũng như việc hình thành và phát triển nhân cách toàn diện cho trẻ Vì vậy cần phảiđược khắc phục, qua tình hình nghiên cứu cụ thể về thực trạng, bản thân tôi đã chủđộng xây dựng kế hoạch và tiếp tục nghiên cứu tìm ra những biện pháp quản lý, chỉđạo thích hợp, phù hợp với thực tiễn của các nhà trường, giáo viên, trẻ trong thờigian tới, để đáp ứng kịp thời với yêu cầu đổi mới của chương trình giáo dục mầmnon hiện nay
2.3 Các giải pháp, biện pháp tổ chức thực hiện:
2.3.1 Chỉ đạo các trường mầm non xây dựng kế hoạch và thực hiện
“Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm ” đảm bảo các nội dung của môi trường giáo dục.
Có thể nói việc xây dựng môi trường giáo dục trong trường mầm non là thực
sự cần thiết và quan trọng Nó được ví như người giáo viên thứ hai trong công tác
tổ chức, hướng dẫn cho trẻ nhằm thỏa mãn nhu cầu vui chơi và hoạt động của trẻ,thông qua đó, nhân cách của trẻ được hình thành và phát triển toàn diện Một môitrường sạch sẽ, an toàn, phù hợp với tâm lý của trẻ có sự bố trí khu vực chơi và họctrong lớp và ngoài trời phù hợp, thuận tiện có ý nghĩa to lớn không chỉ đối với sựphát triển thể chất của trẻ, mà còn thỏa mãn nhu cầu nhận thức, mở rộng hiểu biếtcủa trẻ, kích thích trẻ hoạt động tích cực, sáng tạo Môi trường giao tiếp cởi mở,thân thiện giữa cô với trẻ, giữa trẻ với trẻ và giữa trẻ với môi trường xung quanh sẽtạo cơ hội cho trẻ được chia sẻ, giãi bày tâm sự, nguyện vọng, mong ước của trẻ với
cô, với bạn bè, nhờ vậy mà cô hiểu trẻ hơn, trẻ hiểu nhau hơn, hoạt động phối hợpnhịp nhàng hơn nên hiệu quả hoạt động cũng cao hơn, trẻ yêu trường, yêu lớp, yêu
cô giáo và bạn bè hơn
Trong các buổi tổ chức chuyên đề “Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻlàm trung tâm” tôi nhấn mạnh rõ môi trường giáo dục gồm: Môi trường trong lớp,môi trường ngoài lớp và môi trường xã hội Từ đó tôi xây dựng kế hoạch “Xâydựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm” và chỉ đạo các trường mầm nonlập kế hoạch phải chú trọng đến các nội dung sau:
* Môi trường trong lớp:
Sắp xếp không gian hợp lí: Gần gũi, quen thuộc với cuộc sống thực hàng
ngày của trẻ để đảm bảo về mặt tâm lý cho trẻ khi tới trường lớp; có sự phân chia
Trang 9giữa các góc rõ rệt, phù hợp; thiết kế các góc chơi phù hợp diện tích lớp, độ tuổi.Đảm bảo cho trẻ di chuyển dễ dàng giữa các góc mà không va chạm vào nhau hoặcvấp ngã hay va chạm vào đồ vật.
Trang trí: Vừa tầm mắt trẻ (không quá cao hoặc quá thấp); hình ảnh rõ ràng,
cụ thể, không quá nhiều hình ảnh Quan tâm đến môi trường chữ viết Dùng chữ inthường và chữ viết thường
Góc mở: Có sản phẩm của cô và của trẻ, phong phú về thể loại như vẽ, nặn,
xé dán, cắt dán, có sản phẩm của phụ huynh…
Màu sắc: Tranh ảnh, màu sắc hài hòa, sinh động, ngộ nghĩnh, không quá rực
rỡ, lòe loẹt
Các góc chơi: Trong lớp học không thể thiếu các góc chơi của trẻ nên cần
đảm bảo đủ số lượng góc cho trẻ chơi; tùy theo không gian, diện tích của lớp có thể
bố trí góc chơi trong hoặc ngoài lớp; các góc hoạt động chính được duy trì thườngxuyên; bố trí các góc linh hoạt để có thể sắp xếp lại; bố trí sắp xếp những hoạtđộng tương đồng thì ở gần nhau (hoạt động tĩnh xa hoạt động động); bố trí các góc
có thể di chuyển được và đảm bảo an toàn cho trẻ; có đủ đồ chơi và phương tiệnđặc trưng của từng góc
Đồ dùng, đồ chơi trong các góc:
Phong phú về thể loại: Tự làm, mua sẵn, lá cây, hột, hạt, len, vải vụn…đểkhuyến khích trẻ trải nghiệm Nên có đồ dùng đã hoàn thiện và chưa hoàn thiện đểtrẻ chơi
Đồ dùng, đồ chơi ở các góc phải được sắp xếp gọn gàng, khoa học, dễ lấy,tiện cho trẻ khi sử dụng; mang sắc thái vùng, miền, nguyên vật liệu của địa phương(đưa sản phẩm của địa phương vào); mang tính mở và được bổ sung theo giai đoạn
Xây dựng các góc mở ở trong và ngoài nhóm, lớp: ở mỗi nhóm, lớp, nhàtrường lên kế hoạch chỉ đạo xây dựng các góc như : Góc phân vai, góc xây dựng,góc khám phá khoa học/ thiên nhiên, góc nghệ thuật, góc, sách…đúng với nội dungtheo độ tuổi
Ví dụ: Góc xây dựng phải được sắp xếp hợp lý và hấp dẫn đối với trẻ, có đầy
đủ các vật liệu xây dựng đa dạng, phong phú và thể hiện các chủ đề học tập khácnhau, được sắp xếp ở nơi dễ lấy, dễ nhìn thấy và có đủ khoảng không gian thíchhợp cho trẻ chơi, được xác định các biểu tượng và đặt ngang tầm mắt của trẻ Cóthể sử dụng tên của góc, biểu tượng của góc để đàm thoại với trẻ về những hoạtđộng có thể thực hiện được ở góc Có sơ đồ mạng về công việc của trẻ, để khi trẻchơi trẻ tự tìm, lấy đúng ký hiệu và phần việc của mình để thực hiện Ngoài ra ởtrong góc giáo viên chuẩn bị sẵn một số nguyên, vật liệu rời như các bình, lọ, que,cành cây, hoa, lá nguyên liệu còn nguyên vẹn như các khối hộp, tranh, ảnh… chotrẻ tự làm thành các sản phẩm theo ý tưởng của mình
Ví dụ: Góc tạo hình, âm nhạc được trưng bày những đồ dùng, đồ chơi ,
những hình ảnh, sản phẩm của hoạt động tạo hình, hoạt động âm nhạc đặc biệt lànhững sản phẩm đẹp do trẻ tự làm ra như các bức tranh, sản phẩm nặn, xé dán…cóghi tên trẻ và ký hiệu riêng của trẻ ở phía góc trên của sản phẩm Có các tranh ảnh,họa báo, giấy màu, lá cây khô, bẹ ngô, cói, đay, len sợi, bông…để trẻ tự làm đồchơi theo ý tưởng riêng của trẻ, cô và trẻ cùng làm chung một sản phẩm hoàn
Trang 10chỉnh…trong những lúc đón và trả trẻ giáo viên giới thiệu cho phụ huynh quan sát,nhìn thấy tên, sản phẩm của con mình được nêu gương trên góc, phụ huynh rấtphấn khởi, động viên con tiếp tục ngoan hơn, học giỏi hơn Góc nghệ thuật đó giúpphần quan trọng trong việc nâng cao chất lượng chuyên đề xây dựng môi trườnggiáo dục trong nhà trường, ở góc âm nhạc ngoài trưng bày, sắp xếp các dụng cụ, đồdùng âm nhạc gọn gàng, ngăn nắp, còn có các lô tô rời cho trẻ chọn hình ảnh gămlên và gọi đúng tên hình ảnh đó Khi trẻ chơi các trò chơi âm nhạc, biểu diễn vănnghệ trẻ biết chọn đồ dùng, nhạc cụ phù hợp.
(Một số hình ảnh các góc, khu vực hoạt động trong nhóm lớp
– Hình ảnh 1,2,3,4,5,6,7,8,9,10 thuộc phụ lục của SKKN này)
* Môi trường ngoài lớp:
Môi trường ngoài lớp học là yếu tố góp phần tích cực trong các hoạt độngnâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục toàn diện trẻ
Quy hoạch và thiết kế cho phù hợp với không gian, diện tích của trườngmình như bố trí diện tích sân tập thể dục cho trẻ toàn trường và khu chơi thể thao(cột bóng rổ, thang leo, sân chơi bóng đá mini ); khu vực chơi với đồ chơi ngoàitrời (cầu trượt, đu quay, đu bay, bập bênh, nhà bóng ); khu vực chơi “giao thông”;khu vực chơi với đất, cát, nước, đá, sỏi ; khu vực trẻ trồng rau, trồng cây và chămsóc cây cối, con vật nuôi; khu chơi với các nhân vật cổ tích, hay còn gọi là “vườn
cổ tích”; khu “sân khấu ngoài trời”, khu trồng cỏ, trồng hoa, trồng cây cảnh, cây ănquả, cây bóng mát trên sân trường; khu tạo sân cỏ hệ thống đường đi lối lại trênsân; độ cao của hệ thống tường bao, độ rộng của cổng và biển trường; khu đặt bảngtuyên truyền… đảm bảo các khu vực hài hòa và an toàn cho trẻ
Cây xanh: Ngoài cây lâu năm cần trồng bổ sung cây xanh hàng năm
Bố trí, sắp xếp môi trường bên ngoài cần đảm bảo độ an toàn cho trẻ: Khôngtrồng loại cây có gai, độc… Bảng biểu ngoài sân, tủ đựng đồ dùng cá nhân của trẻcần được ghim, vít chặt chẽ
(Một số hình ảnh các góc, khu vực hoạt động ngoài nhóm lớp – Hình ảnh 12,13,14,15,16,17,18,19,20,21,22,23,24 thuộc phụ lục của SKKN này)
* Môi trường xã hội:
Đây là môi trường trường trong nhà trường, gia đình và xã hội Cần quan tâmđến sự giao tiếp của cô với cô, cô với trẻ, trẻ với trẻ, cô với phụ huynh, trẻ vớingười lớn; cần xây dựng môi trường giao tiếp chân tình, cởi mở; giáo viên quantâm đến mọi trẻ, yêu thương tôn trọng trẻ, đối xử công bằng với mọi trẻ; lắng nghe
ý kiến của trẻ, tôn trọng trẻ; giáo viên, người lớn cần là tấm gương cho trẻ học tập
và làm theo Vì vậy tôi chỉ đạo các trường xây dựng một môi trường sư phạm thực
sự đoàn kết, mỗi cán bộ, giáo viên phải gương mẫu đối với trẻ, thực sự là một tấmgương cho trẻ học tập Đó là từ cách ăn mặc, cử chỉ, lời nói, tác phong đối với trẻphải nhẹ nhàng, âu yếm, gần gũi , yêu thương trẻ đúng mực Chỉ đạo để ban giámhiệu nhà trường chủ động phối, kết hợp chặn chẽ với các đoàn thể trong trường nhưchi bộ Đảng, Công đoàn, Đoàn thanh niên, hội cha mẹ phụ huynh …phát động theotừng đợt, từng chủ đề, chủ điểm…
Trang 11Ví dụ: Chọn các chủ điểm để phát động phong trào cho phù hợp với ngày hội
của trẻ như “ Nói lời hay, làm việc tốt “ “ Cô bác mẫu mực” “ cô
giáo như mẹ hiền “…
Nhờ những đợt vận động như trên, dần dần những hành vi chưa gương mẫucủa cán bộ, giáo viên, nhân viên đã chấm dứt, như không xưng hô mày tao vớinhau, không nói to trong giờ nghỉ của trẻ, không đánh, chửi nhau, không nói tục,nói bậy trước mặt trẻ, không đi xe trong sân trường, không ăn mặc luộm thuộm, hởhang, khi giao tiếp, trao đổi, trò chuyện với phụ huynh, với trẻ, với mọi người xungquanh đúng phong cách nhà giáo
Đối với các cháu trong giờ học cũng như trong giờ chơi, nhà trường phải chỉđạo giáo viên tổ chức thực hiện đảm bảo được môi trường giao tiếp thân thiện, hòađồng, ấm cúng, cởi mở tạo cơ hội, điều kiện cho trẻ được giao tiếp vơi nhau Môitrường tác động đến trẻ đó là (Con người với con người, con người với môi trườngxung quanh), vì vậy khi giáo viên, gặp gỡ, trao đổi với phụ huynh phải thể hiện tìnhcảm thân thiện, cởi mở và mẫu mực Quan hệ giữa cô và trẻ thể hiện tình thươngyêu, tôn trọng, tin tưởng, đối xử công bằng với trẻ Quan hệ giữa trẻ với trẻ thể hiện
sự hợp tác, thân thiện, cô giáo đưa các cháu đi dần vào nề nếp, thói quen, có tinhthần tập thể, đoàn kết, biết thương yêu, nhường nhịn lẫn nhau, trong cách xưng hôgiao tiếp phải luôn xưng tôi với bạn, nếu bạn ngã biết đến giúp đỡ bạn, nâng bạnđứng dạy, rủ bạn cùng chơi…
* Kết quả: 16/16 trường và 243/243 nhóm, lớp có kế hoạch cụ thể cho việc
xây dựng và tạo môi trường vật chất trong và ngoài nhóm lớp; Đa số các trường,nhóm, lớp đã biết lựa chọn nội dung, hình thức trang trí, xây dựng môi trường giáodục vật chất theo hướng mở, sắp xếp đồ dùng, đồ chơi phù hợp với nội dung củatừng chủ đề, với khả năng nhận thức của trẻ và phù hợp với điều kiện thực tiễn củađịa phương, xây dựng môi trường xã hội thân thiện, đoàn kết, vui vẻ
2.3.2 Tham mưu Phòng GD&ĐT quan tâm đến công tác xây dựng, bồi dưỡng nâng cao năng lực nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên
Hoạt động quản lý giáo dục ở các trường học là một hoạt động chuyên biệt.Muốn làm được công tác quản lý, đòi hỏi phải qua tuyển chọn và đào tạo theo mộtchương trình, nội dung, phương pháp nhất định Hoạt động quản lý là một hoạtđộng có tính sáng tạo, nên đòi hỏi người lãnh đạo phải có khả năng tư duy, có sựnhanh nhạy và quyết đoán cao, chuẩn hoá về trình độ học vấn Ngoài ra người cán
bộ quản lý phải có đức hy sinh, có tính say mê công việc, có khả năng giao tiếp,ứng xử xã hội, có uy tín với đồng nghiệp, với mọi người Vì vậy đối với tất cảCBQL đương chức chưa được học qua lớp quản lý giáo dục phải tạo điều kiện cho
họ đi học, thông qua các lớp đào tạo, bồi dưỡng để nâng cao trình độ chuyên môn,năng lực nghiệp vụ cho họ Đảm bảo việc đề bạt CBQL theo đúng quy trình, đúngtiêu chuẩn, chức danh cụ thể, tạo điều kiện cho CBQL có cơ hội đi giao lưu, họchỏi, tham quan các cơ sở trọng điểm, các điển hình tốt về GDMN trong và ngoàitỉnh
Đội ngũ giáo viên có vai trò đặc biệt quan trọng trong công việc nâng caochất lượng giáo dục toàn diện cho trẻ “Giáo viên là nguyên tố quyết định chấtlượng giáo dục và được xã hội tôn vinh, giáo viên phải có đức, có tài”