Ở đây là biết hệ thống văn hoá văn bản, nắm được nhân vật chính trong các truyện, các đặc trưng thể loại văn bản.. - Củng cố nâng cao khả năng hiểu biết và cảm thụ được vẻ đẹp của một số
Trang 1Tiết 133: TỔNG KẾT PHẦN VĂN VÀ TẬP LÀM VĂN
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT.
- Giúp học sinh bước đầu làm quen với loại hình bài học tổng kết chương trình cuối năm học Ở đây là biết hệ thống văn hoá văn bản, nắm được nhân vật chính trong các truyện, các đặc trưng thể loại văn bản
- Củng cố nâng cao khả năng hiểu biết và cảm thụ được vẻ đẹp của một số hình tượng văn học tiêu biểu, nhận thức được hai chủ đề chính: truyền thống yêu nước
và tinh thần nhân ái trong hệ thống văn bản đã học ở chương trình ngữ văn 6
B CHUẨN BỊ.
Giáo viên: Đọc sách - tài liệu - giáo án
Học sinh: Đọc sách - Trả lời câu hỏi
C TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
I ổn định tổ chức: Sĩ số : 6A 6B
II Kiểm tra bài cũ.
- Cảnh tượng động Phong Nha
- Giá trị của động Phong Nha
III Tổ chức các HĐ dạy - học:
I.Tổng kết phần Văn
Câu 1: Thống kê theo trình tự các văn bản đã được học trong cả năm học theo
trình tự.Kì 1: 19 VB; Kì 2: 15 VB ( HS tự làm)
Câu 2: Nêu lại các khái niệm truyền thuyết? Truyện cổ tích? Truyện ngụ ngôn?
Truyện cười? Truyện trung đại? Văn bản nhật dụng? GV hướng dẫn-HS tự làm ở
Trang 2Câu 3: Bảng thống kê các văn bản là truyện.
STT Tên văn
bản
Nhân vật chính
Tính cách, vị trí, ý nghĩa của nhân vật chính.
cháu Tiên
Lạc Long Quân - Âu Cơ
- Nhằm giải thích, suy tôn nguồn gốc giống nòi, thể hiện ý nguyện đoàn kết, thống nhất cộng đồng của người Việt
Gióng
Thánh Gióng
- Yêu nước, ý thức trách nhiệm trước vận mệnh đất nước, dũng cảm, sức mạnh phi thường, quyết tâm đánh giặc đến cùng
Thuỷ Tinh
Sơn Tinh - Thuỷ Tinh
- Giải thích hiện tượng lũ lụt thể hiện sức mạnh, mong ước của người Việt cổ muốn chế ngự thiên tai
Gươm
Lê Lợi - Yêu nước, có tài quân sự, có công lao
lớn trong cuộc kháng chiến chống Minh
năng, thông minh, học giỏi
6 Thạch Sanh Thạch Sanh - Khoẻ mạnh, thật thà, giàu tình nghĩa, có
tài năng, nhân đạo
minh
8 Cây bút thần Mã Lương - Có tài vẽ, chăm chỉ miệt mài luyện tập,
thương yêu người nghèo, căm ghét kẻ
Trang 3thống trị, chăm chỉ lao động.
đánh cá và
con cá vàng
Mụ vợ - Tham lam, độc ác, bội bạc
giếng
Ếch - Hiểu biết hạn hẹp mà lại huyênh hoang,
chủ quan, kiêu ngạo
hàng
- Không có chủ kiến
12 Lợn cưới áo
mới
Anh có lợn, anh có áo
- Hay khoe của một cách lộ liễu
nghĩa
Con hổ - Có ân có tình
14 Mẹ hiền dạy
con
Mẹ Mạnh Tử
- Yêu thương, tìm cách tốt nhất, thích hợp nhất để dạy con nên người
giỏi cốt ở
tấm lòng
Thái y lênh
họ Phạm
- Giàu lòng thương người, giỏi nghề, hết lòng vì người bệnh
(Những bài ở chương trình kì 2 học sinh tự làm)
Câu 4: Trong các nhân vật chính trong bảng tên, hãy chọn 3 nhân vật mà em thích
nhất? Vì sao em lại thích nhân vật đó
VD: Thích nhân vật Mã Lương, vì Mã Lương là người chăm chỉ luyện tập học vẽ
Trang 4Câu 5: Về phương thức biểu đạt thì truyện dân gian, truyện trung đại và truyện
hiện đại có điểm gì giống nhau
- Gợi ý: Lời kể, cốt truyện, nhân vật và cách xây dựng nhân vật, văn tự sự, văn miêu tả
Câu 6: Tìm trong ngữ văn 6 tập 2 những văn bản thể hiện truyền thống yêu nước,
lòng nhân ái của dân tộc
Lòng yêu nước: Lòng yêu nước, Cầu Long Biên, Cô Tô, Lượm, Cây tre VN
Lòng nhân ái: Đêm nay Bác không ngủ
II Tổng kết phần Tập làm văn.
Câu 1: Thống kê, phân loại những bài văn đã học theo phương thức biểu đạt chính
ST
T
Phương
thức biểu
đạt
Các bài văn đã học
1
Tự sự
Truyền thuyết: Con Rồng cháu Tiên
Bánh chưng bánh dày
Cổ tích: Sọ Dừa Thạch Sanh
Ngụ ngôn: Ếch ngồi đáy giếng Thầy bói xem voi Truyện cười: Treo biển
Lợn cưới áo mới Truyện trung đại: Con hổ có nghĩa
Trang 5Thầy thuốc giỏi cốt ở tấm lòng Truyện hiện đại: Bức tranh của em gái tôi
2
Miêu tả
Tiểu thuyết: (Truyện) Bài học đường đời đầu tiên Sông nước Cà Mau
Vượt thác Thơ: Mưa
3
Biểu cảm
Lượm
Đêm nay Bác không ngủ
4
Nghị luận
Văn bản nhật dụng:
Bức thư của người thủ lĩnh da đỏ
5
Thuyết
minh
Văn bản nhật dụng:
Cầu Long Biên - chứng nhân lịch sử
Động Phong Nha
Trang 6công vụ
Câu 2: Phương thức biểu đạt chính của một số văn bản.
Bài học đường đời đầu tiên Tự sự, miêu tả
Cây tre Việt Nam Miêu tả, biểu cảm
Câu 3: Em đã được luyện tập làm các loại văn bản theo những phương thức nào?
- Tự sự, miêu tả
** Đặc điểm, cách làm.
Văn
bản
Mục đích Nội dung Hình thức
Tự
sự
Thông báo, giải
thích, nhận thức
Nhân vật, sự việc, thời gian, địa điểm, diễn biến, kết quả
Văn xuôi, tự do
Miêu
tả
Giúp hình dung
đối tượng cảm
nhận
Tính chất, thuộc tính, trạng thái, sự vật, cảnh vật, con người
Văn xuôi, tự do
Đơn
từ
đủ yếu tố của nó
Trang 7STT Các
phần
Tự sự Miêu tả
việc, tính huống
Giới thiệu đối tượng miêu tả
2 Thân bài Diễn biến tình tiết A, B,
C, D
Miêu tả đối tượng trên các mặt đặc điểm, trạng thái, hoạt động, tính cách.Theo trình tự không gian, thời gian
3 Kết luận Kết quả sự việc, suy nghĩ Cảm xúc, suy nghĩ, cảm tưởng
- Nêu mối quan hệ sự việc,
nhân vật và chủ đề trong
văn bản tự sự? Ví dụ?
VD: TP Thánh Gióng
Sự việc: - Sự có thai kì lạ
- Tiếng nói đầu tiên là
đòi đánh giặc;
- Sự lớn lên kì lạ
N.Vật: Gióng
=> Chủ đề: Bài ca chiến
đấu và chiến thắng giặc
ngoại xâm của dân tộc ta
Câu 3:
-Sviệc phải do nhân vật tạo ra Nếu không có sự việc thì n.v trở nên nhạt nhẽo, đơn điệu, không tạo được cốt tru yện.Không có n.v không thành truyện
- Sviệc và n.v phải cùng tập trung thể hiện nổi bật chủ đề.Ngược lại, chủ đề nếu không được thể hiện qua nhân vật qua sự việc thì khô khankhông có sức thuyết phục
Câu 4:
Trang 8thường được kể tên và
miêu tả qua những yếu tố
nào? Ví dụ?
-Thứ tự kể và ngôi kể có
tác dụng làm cho cách kể
thêm linh hoạt như thế nào?
Ví dụ?
-Vì sao miêu tả đòi hỏi phải
quan sát sự vật, hiện tượng,
con người?
-Hãy nêu lại các phương
pháp miêu tả đã học
Hoạt động 3:
Dựa vào VB Đêm nay Bác
không ngủ, hãy tưởng
tượng mình là anh bộ đội,
hãy kể lại
Yếu tố ngoại hình, ngôn ngữ, cử chỉ, hành động, lời nhận xét của nhân vật hoặc người kể, tả
VD: Dế Mèn hiện lên ngoại hình khoẻ đẹp
Ngôn ngữ hách dịch.Lời nhận xét ấy của chính DM
Câu 5:
- Thứ tự kể làm cho câu chuyện mạch lạc, rõ ràng
- Ngôi kể làm cho câu chuyện, bức tranh khách quan, hiện lên rõ nét trước mắt người đọc, ngưòi nghe
Câu 6:
Có tác dụng: Tẩ đúng, thật, sâu sắc,
Câu 7: Miêu tả thiên nhiên, tả người, tả sáng
tạo
*Luyện tập Gợi ý:- Dựa vào nội dung bài thơ
- Kể bằng lời văn của mình
- Không sáng tạo, thêm bớt nhiều
IV Củng cố:
- Em thích nhất tác giả nào? Nhân vật nào? Vì sao?
V Hướng dẫn về nhà.
- Bài tập về nhà: Bài tập 2,3 tr157