(Khóa luận tốt nghiệp) Đánh giá hiệu quả sử dụng vốn vay của các hộ nghèo tại xã Cao Trĩ huyện Ba Bể tỉnh Bắc Kạn

Đánh giá hiệu quả sử dụng vốn vay của các hộ nghèo tại xã Cao Trĩ huyện Ba Bể tỉnh Bắc KạnĐánh giá hiệu quả sử dụng vốn vay của các hộ nghèo tại xã Cao Trĩ huyện Ba Bể tỉnh Bắc KạnĐánh giá hiệu quả sử dụng vốn vay của các hộ nghèo tại xã Cao Trĩ huyện Ba Bể tỉnh Bắc KạnĐánh giá hiệu quả sử dụng vốn vay của các hộ nghèo tại xã Cao Trĩ huyện Ba Bể tỉnh Bắc KạnĐánh giá hiệu quả sử dụng vốn vay của các hộ nghèo tại xã Cao Trĩ huyện Ba Bể tỉnh Bắc KạnĐánh giá hiệu quả sử dụng vốn vay của các hộ nghèo tại xã Cao Trĩ huyện Ba Bể tỉnh Bắc KạnĐánh giá hiệu quả sử dụng vốn vay của các hộ nghèo tại xã Cao Trĩ huyện Ba Bể tỉnh Bắc KạnĐánh giá hiệu quả sử dụng vốn vay của các hộ nghèo tại xã Cao Trĩ huyện Ba Bể tỉnh Bắc KạnĐánh giá hiệu quả sử dụng vốn vay của các hộ nghèo tại xã Cao Trĩ huyện Ba Bể tỉnh Bắc KạnĐánh giá hiệu quả sử dụng vốn vay của các hộ nghèo tại xã Cao Trĩ huyện Ba Bể tỉnh Bắc KạnĐánh giá hiệu quả sử dụng vốn vay của các hộ nghèo tại xã Cao Trĩ huyện Ba Bể tỉnh Bắc KạnĐánh giá hiệu quả sử dụng vốn vay của các hộ nghèo tại xã Cao Trĩ huyện Ba Bể tỉnh Bắc Kạn

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

THÁI NGUYÊN - 2018

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan rằng số liệu và kết quả nghiên cứu trong khóa luận là trung

thực và chưa được bảo vệ ở bất kỳ học vị nào

Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện khóa luận này đã

được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đã được ghi rõ nguồn gốc

Thái Nguyên, ngày 05 tháng 06 năm 2018

Sinh viên

Trần Ngọc Đức

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình thực tập tốt nghiệp vừa qua, tôi đã nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình của các cá nhân, tập thể để tôi hoàn thànhtốt khóa luận tốt nghiệp này Trước tiên, tôi xin trân trọng cảm ơn ban Giám hiệu nhà trường, toàn thể các Thầy Cô giáo Khoa Kinh tế và Phát triển nông thôn, bộ môn Phát triển nông thôn đã truyền đạt cho tôi những kiến thức cơ bản và tạo điều kiện giúp đỡ tôi hoàn thành khóa luận Đặc biệt tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc tới Thầy giáo T.S.Hà Quang Trung đã dành nhiều thời gian trực tiếp hướng dẫn, chỉ bảo tận tình để tôi hoàn thành quá trình nghiên cứu và hoàn thành khóa luận

Qua đây tôi cũng xin cảm ơn tới ban lãnh đạo, cán bộ UBND xã Cao Trĩ, đã nhiệt tình và tạo mọi điều kiện giúp đỡ tôi trong thời gian thực tập và đặc biệt là toàn

bộ người dân trên địa bàn xã trong thời gian tôi về thực tập đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi tiếp cận và thu thập những thông tin cần thiết cho đề tài

Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè, những người đã động viên và giúp đỡ tôi về tinh thần, vật chất trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài

Do trình độ, kinh nghiệm thực tế bản thân có hạn, thời gian thực tập không nhiều vì vậy khoá luận của tôi không thể tránh khỏi những sai sót rất mong nhận được sự chỉ bảo của các thầy cô giáo, sự đóng góp ý kiến của các bạn sinh viên để bài khoá luận được hoàn thiện hơn

Xin chân thành cảm ơn!

Thái Nguyên, ngày 05 tháng 06 năm 2018 Sinh viên

Trần Ngọc Đức

DANH MỤC CÁC BẢNG

Trang

Bảng 4.1 Hiện trạng sử dụng đất ở xã năm 2017 25

Bảng 4.2: Diện tích, năng suất, sản lượng một số cây trồng chính của xã trong giai đoạn 2015-2017 27

Bảng 4.3: Tình hình chăn nuôi của xã trong giai đoạn 2015 – 2017 28

Bảng 4.4 Cơ cấu sản lượng ngành Nông nghiệp giai đoạn 2015-2017 29

Bảng 4.5 Tốc độ phát triển kinh tế của xã Cao Trĩ giai đoạn 2015-2017 30

Bảng 4.6 Cơ cấu kinh tế của xã giai đoạn 2015-2017 (giá hiện nay) 31

Bảng 4.7 Tình hình dân số của xã qua 3 năm (2015-2017) 32

Bảng 4.8 Rà soát hộ nghèo xã Cao Trĩ giai đoạn 2015 - 2017 37

Bảng 4.9: Tình hình nghèo đói trên địa bàn xã Cao Trĩ Giai đoạn 2015 - 2017 37

Bảng 4.10: Các nguyên nhân dẫn đến đói nghèo của xã năm 2017 38

Bảng 4.11: Thông tin chung của các hộ điều tra 41

Bảng 4.12: Hiện trạng sử dụng đất của các hộ điều tra năm 2017 43

Bảng 4.13: Mục đích sử dụng vốn vay của các hộ điều tra

từ năm 2015 đến 2017 44

Bảng 4.14 Nhu cầu vay vốn của các hộ điều tra 45

Bảng 4.15: Mục đích vay vốn của các hộ có nhu cầu 46

Bảng 4.16 Tình hình sử dụng vốn vay của hộ điều tra 47

Bảng 4.17: Thu nhập của hộ nghèo trước và sau khi vay vốn 48

Bảng 4.18 Tình trạng thoát nghèo của hộ nghèo sau vay vốn 50

Bảng 4.19: Tình hình trả nợ vốn vay của hộ 52

DANH MỤC CÁC HÌNH

Trang

Hình 4.1: Biểu đồ cơ cấu các hộ sử dụng vốn vay sai mục đích 47

Hình 4.2: Biểu đồ thể hiện cơ cấu thoát nghèo của hộ 51

Hình 4.3: Biểu đồ thể hiện tình hình trả nợ vốn vay của hộ nghèo 52

Hình 4.4: Biểu đồ thể hiện các yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập của hộ 54

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

Acre : Đơn vị diện tích của Bangladesh

BAAC : Ngân hàng nông nghiệp và hợp tác xã tín dụng

Baht : (THB) Đơn vị tiền tệ Thái Lan

BPM : (Business Process Management) Quy trình quản lý kinh doanh

GB : Ngân hàng Grameen

HĐND : Hội đồng nhân dân

NHCSXH : Ngân hàng chính sách xã hội

NHNg : Ngân hàng Phục vụ người nghèo

NHTM : Ngân hàng thương mại

NHTW : Ngân hàng trung ương

NQ-CP : Nghị quyết chính phủ

NĐ-CP : Nghị định chính phủ

QĐ-TTg : Quyết định của thủ tướng

TCTD : Tổ chức tín dụng

UBND : Uỷ ban nhân dân

XĐGN : Xóa đói giảm nghèo

MỤC LỤC

Trang

PHẦN 1.MỞ ĐẦU 1

1.1 Tính cấp thiết của đề tài 1

1.2 Mục tiêu nghiên cứu 2

1.2.1 Mục tiêu chung 2

1.2.2 Mục tiêu cụ thể 2

1.3 Ý nghĩa của đề tài nghiên cứu 3

1.3.1 Ý nghĩa học tập và nghiên cứu khoa học 3

1.3.2 Ý nghĩa thực tiễn 3

1.4 Những đóng góp mới của đề tài 3

1.5 Bố cục khoá luận 3

PHẦN 2 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 4

2.1 Cơ sở lí luận 4

2.1.1.Tổng quan về đói nghèo 4

2.1.2 Tiêu chí đánh giá đói nghèo 7

2.1.3 Nguyên nhân đói nghèo 8

2.1.4 Đặc tính của người nghèo 10

2.1.5 Sự cần thiết phải đẩy mạnh xoá đói giảm nghèo 11

2.1.6 Tín dụng và hiệu quả tín dụng đối với hộ nghèo: 12

2.1.7 Hiệu quả tín dụng đối với người nghèo: 16

2.2 Cơ sở thực tiễn 17

2.2.1 Tổng quan về đói nghèo 17

2.2.2 Bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam 17

PHẦN 3 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 19

3.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 19

3.1.1 Đối tượng nghiên cứu 19

3.1.2 Phạm vi nghiên cứu 19

3.2 Câu hỏi và nội dung nghiên cứu 19

3.2.1 Nội dung nghiên cứu 19

3.3 Phương pháp nghiên cứu 19

3.3.1 Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên 19

3.3.2 Phương pháp thu thập thông tin 20

3.3.3 Phương pháp phân tích 21

3.4 Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu 21

PHẦN 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 23

4.1 Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của địa phương 23

4.1.1 Điều kiện tự nhiên 23

4.1.2 Điều kiện kinh tế xã hội 26

4.1.3 Đánh giá chung về ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên, kinh tế -

xã hội đến phát triển kinh tế nông nghiệp - nông thôn xã Cao Trĩ) 35

4.2 Thực trạng nghèo đói trên địa bàn xã 36

4.2.1 Kết quả rà soát hộ nghèo xã Cao Trĩ, huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn 36

4.2.2 Nguyên nhân dẫn đến tình trạng đói nghèo ở xã Cao Trĩ 38

4.2.3 Các chính sách hỗ trợ giảm nghèo tại địa phương 39

4.3 Thực trạng vay vốn và hiệu quả của việc sử dụng vốn vay của các hộ nghèo 40

4.3.1 Tình hình cơ bản của các hộ điều tra 40

4.3.2 Tình hình vay vốn của các hộ nghèo trên địa bàn xã thông qua

các hộ điều tra 44

4.3.3 Nhu cầu vay vốn của hộ 45

4.3.4 Hiệu quả sử dụng vốn vay của hộ nghèo trên địa bàn xã Cao Trĩ 47

4.3.5 Tình hình trả nợ vốn vay của hộ 52

4.3.6 Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng vốn vay của

hộ nghèo trên địa bàn xã 53

4.3.7 Đánh giá chung tình hình vay vốn và sử dụng vốn vay của

các hộ nghèo từ NHCSXH 54

PHẦN 5 CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ SỬ DỤNG

VỐN VAY CỦA CÁC HỘ NGHÈO 56

5.1 Quan điểm - Phương hướng - Mục tiêu 56

5.2 Các giải pháp để vay vốn và sử dụng vốn vay hiệu quả 58

TÀI LIỆU THAM KHẢO 65

PHẦN 1

MỞ ĐẦU 1.1 Tính cấp thiết của đề tài

Đói nghèo là một vấn đề xã hội mang tính toàn cầu Những năm gần đây, nhờ có chính sách đổi mới, nền kinh tế nước ta tăng trưởng nhanh; đại bộ phận đời sống nhân dân đã được tăng lên một cách rõ rệt Song, một bộ phận không nhỏ dân cư, đặc biệt dân cư ở vùng cao, vùng xâu vùng xa… đang chịu cảnh nghèo đói, chưa đảm bảo được những điều kiện tối thiểu của cuộc sống Sự phân hóa giàu nghèo đang diễn ra mạnh, là vấn đề xã hội cần được quan tâm Chính vì lẽ đó chương trình xóa đói giảm nghèo là một trong những giải pháp quan trọng hàng đầu của chiến lược phát triển kinh tế xã hội nước ta, là mục tiêu quốc gia mà Nhà nước ta đang mong thực hiện

Có nhiều nguyên nhân dẫn tới đói nghèo, trong đó có một nguyên nhân quan trọng đó là: Thiếu vốn sản xuất kinh doanh, chính vì vậy Đảng và Nhà nước ta đã xác định tín dụng Ngân hàng là một mắt xích không thể thiếu trong hệ thống các chính sách phát triển kinh tế xã hội xoá đói giảm nghèo của Việt Nam

Tuy nhiên, sự nghiệp xóa đói giảm nghèo vẫn đang còn ở phía trước, với nhiệm vụ ngày càng khó khăn, phức tạp; trong đó, lĩnh vực tín dụng cho hộ nghèo nhiều vấn đề vẫn đang bức xúc như: Quy mô tín dụng chưa lớn, hiệu quả xóa đói giảm nghèo còn chưa cao, hoạt động của Ngân hàng chính sách xã hội chưa thực sự bền vững.v.v… Những vấn đề trên là phức tạp, nhưng chưa

có mô hình thực tiễn và chưa được nghiên cứu đầy đủ Để giải quyết tốt vấn đề nghèo đói ở Việt Nam nói chung và tín dụng cho hộ nghèo nói riêng, đòi hỏi phải được nghiên cứu một cách có hệ thống, khách quan và khoa học, phải có

sự quan tâm đặc biệt của Nhà nước cũng như toàn xã hội Trong quá trình cho vay hộ nghèo thời gian qua cho thấy nổi lên vấn đề là hiệu quả vốn tín dụng còn thấp làm ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng phục vụ người nghèo Vì vậy, làm thế nào để người nghèo được vay vốn và sử dụng có hiệu quả vốn vay, chất lượng tín dụng được nâng cao nhằm bảo đảm cho sự phát triển bền vững

của nguồn vốn tín dụng, đồng thời người nghèo thoát khỏi cảnh nghèo đói là một vấn đề được cả xã hội quan tâm, tại Ngân hàng chính sách xã hội Việt Nam nói chung và Ngân hàng chính sách xã hội tỉnh Bắc Kạn - Chi nhánh huyện Ba Bể nói riêng đang là câu hỏi được đặt ra cho thực tiễn hiện nay

Xã Cao Trĩ, huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn là một xã miền núi chủ yếu sản xuất nông lâm nghiệp với điển hình kinh tế nông hộ, nền sản xuất hàng hóa chưa phát triển Xóa đói giảm nghèo là vấn đề được xã đặt lên hàng đầu Một trong những khó khăn lớn nhất của xóa đói giảm nghèo là thiếu vốn để phát triển sản xuất, nâng cao đời sống

Bên cạnh đó, việc vay vốn và sử dụng vốn vay của các hộ nghèo vẫn còn nhiều bất cập, một số hộ nghèo vẫn chưa vay được vốn từ ngân hàng vì nhiều

lý do khác nhau, một số hộ vay vốn chưa sử dụng vốn vay đúng mục đích nên kết quả sản xuất kinh doanh chưa cao

Xuất phát từ thực tế trên của địa phương, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài:

"Đánh giá hiệu quả sử dụng vốn vay của các hộ nghèo tại xã Cao Trĩ, huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn." làm khóa luận tốt nghiệp của mình

1.2 Mục tiêu nghiên cứu

- Tìm hiểu điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của xã Cao Trĩ

- Đánh giá thực trạng nghèo đói trên địa bàn xã

- Phân tích thực trạng hiệu quả sử dụng vốn vay của các hộ nghèo trên địa bàn xã Cao Trĩ

- Đề xuất giải pháp sử dụng hiệu quả vốn vay góp phần xóa đói giảm nghèo nâng cao đời sống kinh tế - xã hội tại xã Cao Trĩ, huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn

1.3 Ý nghĩa của đề tài nghiên cứu

1.3.1 Ý nghĩa học tập và nghiên cứu khoa học

Đề tài được thực hiện là cơ sở giúp sinh viên củng cố kiến thức đã học, rèn luyện kỹ năng, phương pháp nghiên cứu khoa học, vận dụng các kiến thức

lý thuyết áp dụng vào thực tế Đây là bước đầu giúp sinh viên tiếp cận với thực

tế sản xuất và giúp tích lũy kinh nghiệm phục vụ cho công việc sau này

Đề tài cũng là tài liệu tham khảo cho Trường, Khoa và các sinh viên khóa sau

1.3.2 Ý nghĩa thực tiễn

Đánh giá tầm quan trọng của vốn vay trong xóa đói giảm nghèo, phát triển kinh tế nông hộ và phát triển nông thôn Đồng thời cũng giúp nắm bắt được những tồn tại, khó khăn, trở ngại trong việc đưa vốn vay đến tay người nông dân, sử dụng vốn có hiệu quả Từ đó có những biện pháp điều chỉnh trong khâu huy động vốn, tích lũy, cho vay và sử dụng có hiệu quả Khi đề tài được hoàn thành nó sẽ là tài liệu tham khảo cho các cán bộ Ngân hàng Chính sách xã hội, các hộ và các cơ quan, tổ chức địa phương Nó là tài liệu quan

trọng trong phát triển tín dụng nông thôn

1.4 Những đóng góp mới của đề tài

- Thấy được hiệu quả kinh tế vốn vay của Ngân hàng Chính sách xã hội đến phát triển kinh tế và thoát nghèo của hộ trước, sau vay vốn

- Đánh giá được thuận lợi khó khăn của việc sử dụng vốn vay của hộ nghèo từ đó đề xuất giải pháp phù hợp, mang lại hiệu quả

- Xác định vấn đề còn tồn tại của việc sử dụng vốn vay của các hộ nghèo 1.5 Bố cục khoá luận

Ngoài phần mở đầu và kết luận, bố cục khoá luận gồm:

- Phần 1: Mở đầu

- Phần 2: Cơ sở lý luận và thực tiễn

- Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

- Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

- Phần 5: Các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn vay của các hộ nghèo

PHẦN 2

CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 2.1 Cơ sở lí luận

2.1.1.Tổng quan về đói nghèo

Xóa đói giảm nghèo là một chủ trương lớn, một quyết sách lớn, là sự quan tâm hàng đầu của Đảng và Nhà nước trong những thập kỷ qua Xóa đói giảm nghèo theo hướng bền vững là mục tiêu xuyên suốt trong quá trình phát triển kinh tế xã hội của đất nước

Thành tựu 20 năm đổi mới đã ảnh hưởng ngày càng sâu rộng tới mọi mặt đời sống kinh tế - xã hội của đất nước, đưa nước ta thoát khỏi khủng

hoảng và bước vào một giai đoạn phát triển mới, đẩy nhanh tốc độ phát triển kinh tế tới phát triển công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước

Tuy vậy, Việt Nam vẫn được xếp vào nhóm các nước nghèo của thế giới Tỷ lệ hộ đói nghèo của Việt Nam còn khá cao Ngày 14/05/2014, Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội đã tổ chức hội nghị công bố kết quả tổng điều tra

hộ nghèo, hộ cận nghèo trên toàn quốc năm 2014 Theo đó, cả nước hiện có trên 3,2 triệu hộ gia đình thuộc diện nghèo và cận nghèo

Trong đó, tổng số hộ nghèo cả nước còn 1.797.889 hộ nghèo (7,8%), giảm 1,8% so với năm 2015 Tổng số hộ cận nghèo là 1.443.183 hộ (6,32%), giảm 0,25% so với năm 2015

Miền núi Tây Bắc có tỷ lệ hộ nghèo cao nhất với 25,86%, tiếp đến là vùng miền núi Đông Bắc với 14,81%; Tây Nguyên 12,56%; Bắc Trung Bộ 12,22%; Duyên hải miền Trung 10,15%; Đồng Bằng sông Cửu Long 7,41%; Đồng bằng sông Hồng 3,63%; Đông Nam Bộ 0,95%

8 địa phương có tỷ lệ hộ nghèo thấp hoặc không còn hộ nghèo là: Thành phố Hồ Chí Minh (0%), Bình Dương (0%), Đồng Nai (0,66%), Thành phố Đà Nẵng (0,77%), Bà Rịa – Vũng Tàu (0,95%), Hà Nội (1,01%), Tây Ninh (1,67%), Quảng Ninh (2,42%)

Tuy nhiên, một số tỉnh có tỷ lệ hộ nghèo còn cao như: Điện Biên (35,22%), Lai Châu (27,22%), Sơn La (27,01%), Hà Giang (26,95%), Yên Bái (25,38%), Cao Bằng (24,2%)…

Về số hộ cận nghèo, vùng có tỷ lệ hộ cận nghèo cao nhất là miền núi Tây Bắc (12,92%), tiếp đến là Bắc Trung Bộ (12,06%) Vùng có tỷ lệ hộ cận nghèo thấp nhất là Đông Nam Bộ 1,05%

Dựa trên số liệu báo cáo tại hội nghị thì cả nước 64 huyện nghèo theo Nghị quyết 30a/2008/NQ-CP cho thấy còn có những huyện có tỷ lệ hộ nghèo cao trên 60% như: Trạm Tấu, Mù Cang Chải (Yên Bái); Kỳ Sơn (Nghệ An); Nam Trà My (Quảng Nam), Tây Trà (Quảng Ngãi)…[11]

Mặc dù vậy, nhiều hộ gia đình vừa thoát nghèo vẫn rất dễ rơi trở lại vào

cảnh nghèo đói

+ Nghèo đói phổ biến trong những hộ có thu nhập bấp bênh: Mặc dù

Việt Nam đã đạt được những thành công to lớn trong việc giảm tỷ lệ hộ nghèo, tuy nhiên cũng cần thấy rằng, những thành tựu này vẫn còn rất mong manh

Thu nhập của một bộ phận lớn dân cư vẫn nằm giáp ranh mức nghèo, do vậy chỉ cần những điều chỉnh nhỏ về chuẩn nghèo, cũng làm họ rơi xuống ngưỡng nghèo và làm tăng tỷ lệ hộ nghèo

Phần lớn thu nhập của người nghèo từ nông nghiệp Với điều kiện nguồn lực rất hạn chế (đất đai, lao động, vốn), thu nhập của người nghèo rất bấp bênh và dễ bị tổn thương trước những đột biến trước những biến đổi của mỗi gia đình và cộng đồng Nhiều gia đình tuy mức thu nhập trên ngưỡng nghèo nhưng vẫn giáp ranh với ngưỡng nghèo đói vì vậy khi có giao động về thu nhập cũng làm họ rơi xuống ngưỡng nghèo Tính mùa vụ trong sản xuất

nông nghiệp cũng tạo nên khó khăn cho người nghèo

+ Nghèo đói tập trung ở các vùng có điều kiện khó khăn: Đa số người

nghèo sống trong vùng có điều kiện tài nguyên thiên nhiên rất nghèo nàn, điều kiện tự nhiên khắc nghiệt như vùng núi, vùng sâu, vùng xa, hoặc ở các vùng

Đồng bằng sông Cửu Long, miền Trung do sự biến động của thời tiết (bão, lụt, hạn hán) khiến cho các điều kiện sống, đặc biệt sự kém phát triển về cơ sở

hạ tầng của các vùng nghèo đã làm cho các vùng này càng tách biệt với các vùng khác

Bên cạnh đó điều kiện tự nhiên không thuận lợi, số người cứu trợ đột xuất hàng năm khá cao Hàng năm số hộ tái nghèo trong tổng số hộ vừa thoát

nghèo vẫn còn lớn

+ Đói nghèo tập trung trong khu vực nông thôn: Đói nghèo là hiện

tượng phổ biến ở nông thôn với hơn 95% số người nghèo sinh sống ở nông thôn Trên 80% số người nghèo là nông dân, trình độ tay nghề thấp, ít khả

năng tiếp cận với nguồn lực trong sản xuất

+ Nghèo đói trong khu vực thành thị: Trong khu vực thành thị, tuy tỷ

lệ nghèo đói thấp hơn và mức sống trung bình cao hơn mức chung cả nước, nhưng mức độ cải thiện đời sông không đều Đa số người nghèo thành thị làm việc trong khu vực kinh tế phi chính thức, công việc không ổn định, thu nhập bấp bênh Việc chuyển đổi cơ cấu kinh tế và chủ sở hữu trong khu vực Nhà nước dẫn đến dư thừa lao động, mất việc làm của một bộ phận người lao động

ở khu vực này, làm điều kiện sống của họ càng thêm khó khăn hơn Người nghèo thành thị phần lớn sống ở nơi cơ sở hạ tầng thấp kém, khó có điều kiện tiếp cận với các dịch vụ cơ bản (nước sạch, vệ sinh môi trường, ánh sáng, thu gom rác thải…) Quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa làm tăng số lượng người di cư tự do từ các vùng nông thôn đến thành thị, chủ yếu là trẻ em và người trong độ tuổi lao động Do số lượng quá đông nên gặp nhiều khó khăn trong việc tìm kiếm công ăn việc làm và thu nhập ổn định Họ ít có cơ hội tiếp cận các dịch vụ xã hội và phải chi trả cho các dịch vụ cơ bản như y tế, giáo dục

ở mức cao hơn so với người dân bình thường

Ngoài ra, đói nghèo còn chiếm tỷ lệ cao trong các nhóm đối tượng xã hội khác như những người không nghề nghiệp, người thất nghiệp, người lang

thang và những người bị ảnh hưởng bởi các tệ nạn xã hội (mại dâm, nghiện

+ Tỷ lệ hộ nghèo đặc biệt khá cao ở những nhóm dân tộc ít người:

Trong thời gian qua Chính phủ đã đầu tư và hỗ trợ tích cực, nhưng đời sống của cộng đồng dân tộc ít người vẫn còn nhiều khó khăn và bất cập Mặc dù dân tộc ít người chỉ chiếm 14% tổng dân cư xong lại chiếm khoảng 20% trong tổng

số người nghèo

2.1.2 Tiêu chí đánh giá đói nghèo

Chuẩn nghèo Việt Nam là một tiêu chuẩn để đo lường mức độ nghèo của các hộ dân tại Việt Nam Chuẩn này khác với chuẩn nghèo bình quân trên thế giới Đại diện của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội cho biết, số liệu thống kê trên dựa theo tiêu chuẩn mới

Ngày 19-11-2015, Thủ tướng ban hành Quyết định 59/2015/QĐ-TTg về

chuẩn hộ nghèo, hộ cận nghèo áp dụng cho giai đoạn 2016 – 2020

Hộ nghèo

Khu vực nông thôn: là hộ đáp ứng một trong hai tiêu chí sau:

- Có thu nhập bình quân đầu người/tháng từ đủ 700.000 đồng trở xuống

- Có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 700.000 đồng đến 1.000.000 đồng và thiếu hụt từ 03 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt tiếp cận

các dịch vụ xã hội cơ bản trở lên

Khu vực thành thị: là hộ đáp ứng một trong hai tiêu chí sau:

- Có thu nhập bình quân đầu người/tháng từ đủ 900.000 đồng trở xuống;

- Có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 900.000 đồng đến

1.300.000 đồng và thiếu hụt từ 03 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt tiếp cận

các dịch vụ xã hội cơ bản trở lên

Hộ cận nghèo

 Khu vực nông thôn: là hộ có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên

700.000 đồng đến 1.000.000 đồng và thiếu hụt dưới 03 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản

 Khu vực thành thị: là hộ có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 900.000 đồng đến 1.300.000 đồng và thiếu hụt dưới 03 chỉ số đo lường mức độ

thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản

Mức chuẩn nghèo quy định nêu trên là căn cứ để thực hiện các chính

sách an sinh xã hội và chính sách kinh tế, xã hội khác

2.1.3 Nguyên nhân đói nghèo

“ Nghèo là thực trạng một bộ phận dân cư không được hưởng và thỏa mãn nhu cầu cơ bản của con người, mà những nhu cầu này được xã hội thừa nhận tùy theo trình độ phát triển kinh tế - xã hội và phong tục tập quán của địa phương ” [8] Nghèo không chỉ đơn giản là mức thu nhập thấp mà còn thiếu thốn trong việc tiếp cận dịch vụ, như giáo dục, văn hóa, thuốc men, không chỉ thiếu tiền mặt, thiếu những điều kiện tốt hơn cho cuộc sống mà còn thiếu thể chế kinh tế thị trường hiệu quả, trong đó có các thị trường đất đai, vốn và lao động cũng như các thể chế nhà nước được cải thiện có trách nhiệm giải trình

và vận hành trong khuôn khổ pháp lý minh bạch cũng như một môi trường kinh doanh thuận lợi Mức nghèo còn là tình trạng đe dọa bị mất những phẩm chất quý giá, đó là lòng tin và lòng tự trọng

Nghèo đói là hậu quả đan xen của nhiều nhóm các yếu tố, nhưng chung qui thì có thể chia đói nghèo của nước ta theo các nhóm sau:

2.1.3.1 Nhóm nguyên nhân do môi trường tự nhiên, kinh tế - xã hội

Điều kiện tự nhiên khắc nghiệt đã tác động sâu sắc đến sản xuất nông nghiệp của các hộ gia đình nghèo, ở những vùng khí hậu khắc nghiệt: Thiên

tai, lũ lụt, hạn hán, dịch bệnh, đất đai cằn cỗi, diện tích đất canh tác ít, địa hình phức tạp, giao thông đi lại khó khăn, thiếu cơ sở hạ tầng hoặc là không có là những vùng có nhiều hộ nghèo đói nhất

2.1.3.2 Nhóm nguyên nhân do bản thân hộ nghèo

Cùng với sự phát triển của nền kinh tế trong cả nước trong thời kỳ hội nhập thì nền kinh tế ở xã Cao Trĩ cũng có nhiều bước phát triển, tuy nhiên vẫn còn nhiều hạn chế, thành phần dân cư chủ yếu sống bằng sản xuất nông nghiệp

- Thiếu vốn sản xuất: Các tài liệu điều tra cho thấy đây là nguyên nhân chủ yếu Nông dân thiếu vốn thường rơi vào vòng luẩn quẩn, sản xuất kém, làm không đủ ăn, phải đi thuê, phải đi vay để đảm bảo cuộc sống tối thiểu hằng ngày Có thể nói: Thiếu vốn sản xuất là một lực cản lớn nhất hạn chế sự phát triển của sản xuất và nâng cao đời sống của các hộ gia đình nghèo Kết quả điều tra xã hội học về nguyên nhân đói nghèo của các hộ nông dân ở nước ta năm

2015 cho thấy: Thiếu vốn chiếm khoảng 70% - 90% tổng số hộ được điều tra

- Thiếu kinh nghiệm và kiến thức làm ăn: Phương thức canh tác cổ truyền đã ăn sâu vào tiềm thức, sản xuất tự cung tự cấp là chính, thường sống ở những nơi hẻo lánh, giao thông đi lại khó khăn, con cái thất học Những khó khăn đó làm cho hộ nghèo không thể nâng cao trình độ dân trí, không có điều kiện áp dụng tiến bộ khoa học kĩ thuật vào canh tác, thiếu kinh nghiệm và trình

độ sản xuất kinh doanh dẫn đến năng suất thấp, không hiệu quả

- Bệnh tật và sức khỏe yếu kém cũng là yếu tố đẩy con người vào đói nghèo trầm trọng

- Đất đai canh tác ít, tình trạng không có đất canh tác đang có xu hướng tăng lên

- Thiếu việc làm, không năng động tìm việc làm, lười biếng, mặt khác

do hậu quả của chiến tranh làm cho nhiều người mất sức lao động, nhiều phụ

nữ bị góa phụ dẫn đến thiếu lao động hoặc thiếu lao động trẻ, khỏe có khả năng đảm nhiệm những công việc nặng nhọc

- Gặp những rủi ro trong cuộc sống, người nghèo thường sống ở những nơi hẻo lánh, xa trung tâm, giao thông đi lại khó khăn, sản phẩm sản xuất ra khó tiêu thụ hoặc tiêu thụ với giá rẻ

2.1.3.3 Nhóm nguyên nhân do sự biến động của nền kinh tế

Việt Nam là một nước nông nghiệp lạc hậu vừa trải qua một cuộc chiến tranh lâu dài và gian khổ, cơ sở hạ tầng bị tàn phá, ruộng đồng bị bỏ hoang, bom mìn, nguồn nhân lực chính của các hộ gia đình bị sút giảm do mất mát trong chiến tranh, thương tật, hoặc phải xa gia đình để tham gia chiến tranh, học tập cải tạo trong một thời gian dài

Trong những năm qua, nền kinh tế nước ta luôn có nhiều biến động đẩy tình hình kinh tế nước ta gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu đã ảnh hưởng trực tiếp tới toàn bộ nền kinh tế Việt Nam làm cho tốc độ tăng trưởng kinh tế giảm mạnh khiến cho Nhà nước luôn phải đưa

ra những chính sách vĩ mô và chính sách cải cách (tự do hóa thương mại, cải cách doanh nghiệp nhà nước, cải cách nền kinh tế…) khiến cho nhiều doanh nghiệp bị phá sản, nhiều công nhân mất việc đã gặp khó khăn trong việc tìm việc làm mới và buộc họ phải gia nhập đội ngũ người nghèo đói

2.1.4 Đặc tính của người nghèo

Người nghèo thường có những đặc điểm tâm lý và nếp sống được thể hiện:

- Người nghèo thường rụt rè, tự ti, ít tiếp xúc, phạm vi giao tiếp hẹp Bị hạn chế về khả năng nhận thức và kỹ năng sản xuất kinh doanh Chính vì vậy, người nghèo thường tổ chức sản xuất theo thói quen, chưa biết mở mang nghành nghề và chưa có điều kiện tiếp xúc với thị trường Do đó sản xuất mang nặng tính tự cung, tự cấp

- Phong tục, tập quán sinh hoạt và những truyền thống văn hóa của người nghèo cũng tác động tới nhu cầu tín dụng

- Người nghèo thường sử dụng vốn vào sản xuất nông nghiệp là chủ yếu hoặc là những ngành nghề thủ công buôn bán nhỏ Do vậy mà nhu cầu vốn thường mang tính thời vụ

2.1.5 Sự cần thiết phải đẩy mạnh xoá đói giảm nghèo

Đói nghèo là hiện tượng phổ biến của nền kinh tế thị trường và tồn tại khách quan đối với mỗi quốc gia trong quá trình phát triển, đặc biệt đối với nước ta quá trình chuyển sang nền kinh tế thị trường, xuất phát điểm nghèo nàn lạc hậu tình trạng đói nghèo càng không tránh khỏi, thậm chí trầm trọng và gay gắt Như vậy, hỗ trợ người nghèo trước hết là mục tiêu của xã hội Xóa đói giảm nghèo sẽ được hạn chế các yếu tố tệ nạn xã hội, tạo sự ổn định công bằng

xã hội, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế Người nghèo được hỗ trợ để tự vươn lên, tạo thu nhập, từ đó làm tăng sức mua, khuyến khích sản xuất phát triển Chính vì vậy, quan điểm cơ bản của chiến lược phát triển xã hội mà Đảng ta đã đề ra là phát triển kinh tế ,ổn định và công bằng xã hội nhằm thực

hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội cân bằng, dân chủ văn minh

Tóm lại, hỗ trợ người nghèo là một tất yếu khách quan Xuất phát từ lý

do của sự đói nghèo có thể khẳng định một điều: Mặc dù kinh tế đất nước có thể tăng trưởng nhưng nếu không có chính sách và chương trình riêng về xóa đói giảm nghèo thì các hộ gia đình nghèo thoát ra khỏi đói nghèo được Chính

vì vậy, Chính phủ đã đề ra những chính sách đặc biệt trợ giúp người nghèo, nhằm thu hẹp dần khoảng cách giữa giàu và nghèo.Tất nhiên Chính phủ không phải tạo ra cơ chế bao cấp mà tạo ra cơ hội cho hộ nghèo vươn lên bằng những chính sách và giải pháp Cụ thể là:

- Điều tra, nắm bắt được tình trạng hộ nghèo và thực hiện nhiều chính sách đồng bộ: Tạo việc làm, giao chuyển kĩ thuật, xây dựng cơ sở hạ tầng với những qui mô nhỏ ở những vùng nghèo, cho hộ nghèo vay vốn với lãi suất ưu đãi, đồng thời cung cấp thông tin cần thiết để họ có thể tiếp cận với thị trường

- Kết hợp chương trình mục tiêu Quốc gia xóa đói giảm nghèo với các chương trình kinh tế - xã hội khác như: Chương trình khuyến nông, chương trình phát triển các ngành công nghiệp và dịch vụ, chương trình phủ xanh đất trống đồi trọc, chương trình hỗ trợ các xã đặc biệt khó khăn, chương trình nước sạch nông thôn, dân số kế hoạch hóa gia đình, xóa mù chữ

- Thực hiện một số chính sách khuyến khích và giúp đỡ hộ nghèo như: Miễn giảm thuế, viện phí, học phí đối với hộ nghèo không còn có khả năng tạo

ra thu nhập Nhà nước trợ cấp hàng tháng và vận động các tổ chức đoàn thể quần chúng, các nhà hảo tâm giúp đỡ dưới nhiều hình thức khác nhau

- Mở rộng sự hợp tác quốc tế với các tổ chức Chính phủ, tổ chức phi Chính phủ để giúp đỡ lẫn nhau về nguồn lực và trao đổi kinh nghiệm

-Thực tế cho thấy có rất nhiều hình thức hỗ trợ để thực hiện chương trình xóa đói giảm nghèo nhưng hình thức tín dụng có hoàn trả là có hiệu quả hơn cả Để thấy được tính ưu việt của nó chúng ta hãy đi tìm hiểu vai trò của kênh tín dụng ngân hàng đối với hộ nghèo.[15]

2.1.6 Tín dụng và hiệu quả tín dụng đối với hộ nghèo:

2.1.6.1 Những vấn đề cơ bản về tín dụng đối với hộ nghèo:

Về bản chất, tín dụng là quan hệ vay mượn lẫn nhau và hoàn trả cả gốc lẫn lãi trong một khoản thời gian nhất định đã được thỏa thuận giữa người đi vay và người cho vay Hay nói cách khác, tín dụng là một phạm trù kinh tế, trong đó mỗi cá nhân hay tổ chức nhường quyền sử dụng một khối lượng lớn giá trị hay hiện vật cho cá nhân hay tổ chức khác với thời hạn hoàn trả với cùng mức lãi suất, cách thức vay mượn Tín dụng ra đời tồn tại và phát triển cùng với nền sản xuất hàng hóa Trong điều kiện nền kinh tế còn tồn tại song song hàng hóa và quan hệ hàng hóa tiền tệ thì sự tồn tại của tín dụng là một tất

yếu khách quan

2.1.6.2 Khái niệm tín dụng đối với hộ nghèo:

Tín dụng đối với hộ nghèo là những khoản tín dụng chỉ dành riêng cho những người nghèo, có sức lao động, nhưng thiếu vốn để phát triển sản xuất

trong một thời gian nhất định phải hoàn trả số tiền gốc và lãi, tùy theo từng nguồn có thể hưởng theo lãi suất ưu đãi khác nhau nhằm giúp người nghèo mau chóng vượt qua nghèo đói vươn lên hòa nhập cùng cộng đồng.[16]

2.1.6.3 Đặc điểm tín dụng đối với hộ nghèo:

Tín dụng đối với người nghèo hoạt động theo các mục tiêu nguyên tắc, điều kiện riêng, khác với các loại hình tín dụng của các Ngân hàng thương mại

mà nó chứa đựng những yếu tố cơ bản sau:

* Mục tiêu tín dụng: Tín dụng đối với hộ nghèo nhằm vào việc giúp

những người nghèo đói có vốn sản xuất kinh doanh nâng cao đời sống, hoạt

động vì mục tiêu xóa đói giảm nghèo, không vì mục đích lợi lợi nhuận

* Nguyên tắc cho vay: Cho vay hộ nghèo có sức lao động nhưng thiếu

vốn sản xuất kinh doanh Hộ nghèo vay vốn phải là những hộ được xác định theo chuẩn mực nghèo đói được công bố trong từng thời kỳ Thực hiện cho vay

có hoàn trả (cả gốc và lãi) theo kỳ hạn đã thỏa thuận

* Điều kiện cho vay: Tùy theo nguồn vốn, thời kỳ khác nhau, địa

phương khác nhau có thể qui định các điều kiện cho phù hợp với thực tế Nhưng một trong những điều kiện cơ bản nhất của tín dụng đối với hộ nghèo

đó là: Khi vay vốn không phải thế chấp tài sản

* Về phương thức cho vay:

- Cho vay trực tiếp

- Cho vay ủy thác qua các tổ chức Chính trị - xã hội

2.1.6.4 Vai trò của tín dụng Ngân hàng đối với hộ nghèo:

Trong nhiều nguyên nhân dẫn đến đói nghèo, có nguyên nhân cơ bản và chủ yếu là do thiếu vốn, thiếu kiến thức làm ăn Vốn, kĩ thuật, kiến thức làm ăn

là chìa khóa để thoát nghèo Do không đáp ứng đủ vốn nhiều người rơi vào vòng luẩn quẩn, làm không đủ ăn, phải đi làm thuê, vay nặng lãi, cầm cố ruộng đất mong được đảm bảo cuộc sống tối thiểu hàng ngày, nhưng nguy cơ nghèo đói vẫn thường xuyên đe dọa

Mặt khác do thiếu kiến thức làm ăn nên họ chậm đổi mới tư duy làm ăn, bảo thủ với phương thức làm ăn truyền thống, sản phẩm sản xuất ra kém hiệu quả Thiếu kiến thức và kỹ thuật là lực cản làm hạn chế tăng thu nhập và cải thiện đời sống Khi giải quyết được vốn cho người nghèo có tác động hiệu quả thiết thực

* Là động lực giúp người nghèo vượt qua nghèo đói

Người nghèo đói do nhiều nguyên nhân: Già, yếu, ốm, đau, không có sức lao động, lười lao động, thiếu kiến thức trong sản xuất, do điều kiện tự nhiên bất lợi, thiếu vốn… trong thực tế bản chất những người nông dân là cần

cù, tiết kiệm, nhưng nghèo đói là do thiếu vốn để sản xuất, thâm canh, kinh doanh Vì vậy vốn đối với họ là điều kiện tiên quyết, là động lực đầu tiên giúp

họ vượt qua khó khăn thoát nghèo Khi có vốn trong tay, với bản chất cần

cù họ sẽ tăng thu nhập, cải thiện đời sống

* Tạo điều kiện cho người nghèo không phải vay nặng lãi, hiệu quả hoạt động kinh tế được nâng cao

Những người nghèo đói do hoàn cảnh bắt buộc để tiếp tục duy trì cuộc sống họ bằng lòng đi vay nặng lãi với mức lãi suất cao Chính vì thế, khi nguồn vốn tín dụng đến tận tay người nghèo với số lượng lớn thì không còn thị trường cho các chủ cho vay nặng lãi

* Giúp người nghèo nâng cao với kiến thức tiếp cận với thị trường, có điều kiện hoạt động sản xuất kinh doanh

Cung ứng vốn người nghèo theo chương trình, với mục tiêu đầu tư cho sản xuất kinh doanh để xóa đói giảm nghèo thông qua kênh tín dụng thu hồi vốn và lãi đã bắt buột người vay phải có tính toán để hiệu quả kinh tế cao Để làm được điều đó họ phải học hỏi, tìm tòi, sáng tạo trong lao động sản xuất, tích lũy kinh nghiệm Sản phẩm làm ra được trao đổi trên thị trường làm cho

họ tiếp cận được với nền kinh tế thị trường một cách trực tiếp

* Góp phần trực tiếp vào cơ cấu chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp nông thôn, thực hiện lại phân công lao động trên xã hội

Với nền kinh tế thị trường, đòi hỏi phải áp dụng các biện pháp khoa học

kỹ thuật mới vào sản xuất: Chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, đưa các loại giống mới có năng suất cao vào sản xuất Điều này đòi hỏi phải có một lượng lớn vốn thực hiện được khuyến nông, lâm, ngư… những người nghèo phải được đầu tư vốn mới có khả năng thực hiện được Như vậy, thông qua công tác tín dụng đầu tư cho những người nghèo, đã trực tiếp góp phần vào việc chuyển dịch cơ cấu nông thôn, áp dụng tiến bộ khoa học vào sản xuất, tạo ra các ngành nghề, dịch vụ mới trong nông nghiệp đã góp phần trực tiếp vào cơ cấu chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp nông thôn, thực hiện lại phân công lao động trên xã hội

* Cung ứng vốn cho người nghèo góp phần xây dựng nông thôn mới Xóa đói giảm nghèo là nhiệm vụ của toàn Đảng, toàn dân, của các cấp các ngành Tín dụng cho người nghèo thông qua các qui định về mặt nghiệp

vụ, cụ thể của nó như việc bình xét công khai những người được vay vốn, việc thực hiện các tổ tương trợ cho vay vốn, tạo ra sự tham gia phối hợp chặt chẽ giữa các đoàn thể chính trị xã hội, của cấp ủy, của chính quyền đã có tác dụng:

- Tăng cường hiệu lực của cấp ủy, chính quyền trong lãnh đạo, chỉ đạo kinh tế ở địa phương

- Tạo ra sự gắn bó giữa hội viên, đoàn viên với các tổ chức hội, đoàn thể của mình thông qua việc hướng dẫn giúp đỡ kỹ thuật sản xuất, kinh nghiệm quản lý kinh tế gia đình, quyền lợi tổ chức hội thông qua việc vay vốn

- Thông qua các tổ chức tương trợ tạo điều kiện để những người vay vốn

có hoàn cảnh gần gũi, nêu cao tính tương thân tương ái, giúp đỡ lẩn nhau tăng cường tình làng, nghĩa xóm tạo niềm tin ở dân đối với Đảng, Nhà nước

- Kết quả phát triển kinh tế đã làm thay đổi đời sống kinh tế ở nông thôn, an ninh trật tự, an toàn xã hội phát triển tốt, hạn chế những mặt tiêu cực tạo ra bộ mặt mới trong đời sống kinh tế xã hội ở nông thôn.[6]

2.1.7 Hiệu quả tín dụng đối với người nghèo:

2.1.7.1 Khái niệm

Hiệu quả tín dụng là một khái niệm tổng hợp bao hàm ý nghĩa toàn diện

về kinh tế chính trị xã hội Có thể hiểu hiệu quả tín dụng đối với hộ nghèo là sự thỏa mãn nhu cầu về sử dụng vốn giữa chủ thể Ngân hàng và người vay vốn, những lợi ích kinh tế xã hội thu được đảm bảo sự tồn tại và phát triển của Ngân

hàng [12]

Xét về mặt kinh tế:

- Tín dụng hộ nghèo giúp người nghèo thoát nghèo sau một quá trình xóa đói giảm nghèo cuộc sống đã khá lên và mức thu nhập đã ở trên chuẩn nghèo, có khả năng vươn lên hòa nhập với cộng đồng Góp phần giảm tỷ lệ đói nghèo, giải quyết công ăn, việc làm, giải quyết tốt mối quan hệ tăng trưởng tín dụng và tăng trưởng kinh tế

- Giúp người dân xác định rõ trách nhiệm của mình trong quan hệ vay mượn, khuyến khích người nghèo sử dụng vốn vào mục đích kinh doanh tạo

thu nhập để trả nợ Ngân hàng

Xét về mặt xã hội:

- Tín dụng cho hộ nghèo góp phần xây dựng nông thôn mới, làm thay đổi cuộc sống ở nông thôn, an sinh, trật tự an toàn xã hội phát triển tốt hạn chế được những mặt tiêu cực

- Tăng cường sự gắn bó giữa các hội viên với các tổ chức hội, đoàn thể của mình thông qua việc hướng dẫn giúp đỡ kỹ thuật sản xuất Nêu cao tinh thần tương thân tương ái giúp đỡ lẫn nhau,tăng cường tình làng nghĩa xóm

- Thông qua công tác tín dụng đẩu tư cho những người nghèo, đã trực tiếp góp phần vào việc chuyển dịch cơ cấu nông thôn, áp dụng tiến bộ khoa học vào sản xuất, tạo ra các ngành nghề, dịch vụ mới trong nông nghiệp đã góp phần trực tiếp vào cơ cấu chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp nông thôn, thực hiện lại phân công lao động trên xã hội

2.1.7.2 Nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả tín dụng đối với hộ nghèo

Hoạt động tín dụng đối với người nghèo có tính rủi ro cao, ngoài những nguyên nhân khách quan như: thiên tai, dịch bệnh, bão lụt, hạn hán… còn do bản thân hộ nghèo như:

- Thiếu vốn sản xuất, thiếu kinh nghiệm, chất lượng sản phẩm thấp khó tiêu thụ ảnh hưởng đến chất lượng và hiệu quả đầu tư

- Do cơ sở hạ tầng kém phát triển ở vùng sâu, vùng xa

- Vốn tín dụng Ngân hàng chưa đồng bộ nên với các giải pháp khuyến nông, lâm, ngư, lồng ghép các chương trình kinh tế xã hội đối với nông nghiệp nông thôn còn gặp nhiều khó khăn nên điều kiện nâng cao hiệu quả tín dụng cho vay còn nhiều tồn tại

- Việc xác định đối tượng hộ nghèo vay vốn còn nhiếu bất cập

- Phương thức đầu tư chưa phong phú dẫn đến việc sử dụng vốn vay sai mục đích, không phát huy hiệu quả, ảnh hưởng đến hiệu quả đầu tư vốn

2.2 Cơ sở thực tiễn

2.2.1 Bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam

Từ thực tế một số nước trên thế giới, là người đi sau - Việt Nam sẽ được học hỏi và rút ra nhiều bài học kinh nghiệm bổ ích để làm tăng hiệu quả hoạt động tín dụng của Ngân hàng Tuy vậy, vấn đề là áp dụng như thế nào cho phù hợp với tình hình của Việt Nam lại là vấn đề đáng quan tâm Chính vì thế cần phải vận dụng một cách sáng tạo vào mô hình cụ thể ở nước ta Từ những vấn

đề nêu trên có thể rút ra một số bài học kinh nghiệm như sau:

Tín dụng Ngân hàng cho hộ nghèo cần được sự trợ giúp từ phía nhà nước Vì cho vay hộ nghèo gặp rất nhiều rủi ro mà trước hết là nguồn vốn Có nghĩa nếu rủi ro xảy ra Nhà nước phải có chính sách cấp bù cho những khoản tín dụng không thể thu hồi được

Đơn giản hóa thủ tục cho vay, mở rộng các hình thức cho vay, các hình thức huy động tiết kiệm Mức lãi suất cho vay đối với người nghèo không nên

quá thấp vì lãi suất quá thấp thì sẽ không phát huy được tiềm năng về vốn, người vay vốn không chịu tiết kiệm và vốn sẽ sử dụng không đúng mục đích,

kém hiệu quả

*Tóm lại: Thực hiện công cuộc xoá đói giảm nghèo ở mỗi nước đều có

cách làm khác nhau, thành công ở một số nước đều bắt nguồn từ thực tiễn của chính nước đó Ở Việt Nam, trong thời gian qua đã bước đầu rút ra được bài học kinh nghiệm của các nước trên thế giới về việc giải quyết nghèo đói Tin tưởng rằng trong thời gian tới, bằng việc giải quyết những vấn đề còn tồn tại

và tạo những hướng đi đúng đắn giữa các định chế tài chính phục vụ vốn cho người nghèo ở nước ta với những giải pháp hợp lý giúp cho hộ nghèo có thêm vốn để đầu tư và mở rộng sản xuất vượt ra biên giới đói nghèo

PHẦN 3 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

3.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1.1 Đối tượng nghiên cứu

Đánh giá hiệu quả sử dụng vốn vay của các hộ nghèo trên địa bàn xã Cao Trĩ huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn

3.2 Câu hỏi và nội dung nghiên cứu

3.2.1 Nội dung nghiên cứu

- Tìm hiểu điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội xã Cao Trĩ, huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn

- Đánh giá được thực trạng nghèo đói trên địa bàn xã

- Hiệu quả của việc sử dụng vốn vay của các hộ nghèo trên địa bàn xã Cao Trĩ, huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn

- Đề xuất một số giải pháp kiến nghị để giúp các hộ vay vốn và sử dụng

vốn vay có hiệu quả, thoát khỏi tình trạng đói nghèo hiện nay

3.3 Phương pháp nghiên cứu

3.3.1 Điều tra toàn bộ

Xã Cao Trĩ có 8 thôn bản gồm: Bản piềng 1, Bản Piềng 2, Bản Ngù 1,

Bản Ngù 2, Phiêng Toản, Nà Chả, Kéo Pựt, Dài Khao

Thôn Bản Piềng 1 : 1 hộ

Thôn Bản Piềng 2 : 8 hộ

Thôn Dài Khao : 2 hộ

3.3.2 Phương pháp thu thập thông tin

3.3.2.1 Thu thập tài liệu thứ cấp

Tài liệu thứ cấp được thu thập từ các nguồn thông tin đã công bố chính thức của các cơ quan Nhà nước, các công trình nghiên cứu của tập thể, cá nhân, tổ chức về tác động của tín dụng đến sản xuất kinh doanh nông nghiệp,

và các tài liệu liên quan khác, các báo cáo, tổng kết về thực hiện chủ chương

và chính sách tài chính tín dụng của địa phương Những thông tin thống kê về phát triển kinh tế của địa phương, tình hình hoạt động của hệ thống tín dụng địa phương Những tài liệu này chủ yếu được lấy ở Ủy ban nhân dân Xã Cao Trĩ, các tài liệu nghiên cứu liên quan khác,…

3.3.2.2 Thu thập tài liệu sơ cấp

a Phương pháp đánh giá nhanh nông thôn

Từ nhìn nhận bằng trực quan ban đầu và quá trình tiếp xúc các hộ nghèo (những người chịu ảnh hưởng trực tiếp của chính sách tín dụng) về

tác động của tín dụng đến phát triển kinh tế nông nghiệp của địa phương

b Phương pháp điều tra hộ

- Phiếu điều tra được xây dựng dựa trên những thông tin cần thu thập Nội dung của phiếu bao gồm những thông tin cơ bản khái quát về hộ điều tra; những thông tin về tình hình cho vay, lãi suất, mục đích sử dụng vốn vay,… Thông tin về nhu cầu vay vốn, kết quả sản xuất và sử dụng vốn vay,…

- Chọn địa điểm nghiên cứu: để tiến hành điều tra tôi lựa chọn ngẫu nhiên 30 hộ dựa trên danh sách cung cấp của xã

- Phương pháp điều tra: Phỏng vấn trực tiếp đại diện hộ nông dân với phiếu câu điều tra

3.3.3 Phương pháp phân tích

Các phương pháp được vận dụng trong phân tích nội dung nghiên cứu

đề tài được thực hiện như sau:

- Phương pháp chuyên gia: Dựa vào thực tiễn, các chuyên gia như chủ

hộ gia đình, người lao động, cán bộ nông nghiệp, hội làm vườn, chủ mua thu gom…để tính toán các chỉ tiêu về các loại cây trồng thông qua hỏi phỏng vấn

- Phương pháp minh hoạ bằng biểu đồ, hình ảnh: Phương pháp biểu

đồ, đồ thị được ứng dụng để thể hiện mô tả một số số liệu hiện trạng và kết

quả nghiên cứu

- Phương pháp SWOT: Thông qua phương pháp này để đánh giá về

điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức đối với việc phát triển kinh tế của địa phương Thông qua đó để thấy rõ được đâu là mặt mạnh và các cơ hội của ngành đó để từ đó phát huy và tận dụng nó Đồng thời tìm ra được những mặt hạn chế, các thách thức trong tương lai để có thể có được hướng khắc phục và giải quyết các khó khăn này

- Phương pháp xử lí, phân tích và tổng hợp số liệu

* Phương pháp xử lí và tổng hợp số liệu

Số liệu điều tra các hộ gia đình sau khi thu thập đủ, sẽ tiến hành làm sạch biểu tức là kiểm tra, rà soát và chuẩn hoá lại thông tin, loại bỏ thông tin không chính xác, sai lệch trong điều tra và chuẩn hóa lại các thông tin Những thông tin, số liệu thu thập được tổng hợp, phân tổ, đồng thời được xử lí thông qua chương trình Excle Việc xử lí thông tin là cơ sở cho việc phân tích

* Phương pháp phân tích số liệu

- Phương pháp thống kê so sánh

Các số liệu phân tích được so sánh qua các năm, các chỉ tiêu để thấy

được những thực trạng liên quan đến vấn đề nghiên cứu

3.4 Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu

a Nhóm chỉ tiêu phản ánh hoạt động tín dụng:

- Số hộ được vay vốn

- Lãi suất và thời hạn cho vay

b Nhóm chỉ tiêu phản ánh nhu cầu vay vốn:

- Mục đích muốn vay

- Nhu cầu về mức vốn vay, thời hạn vay, lãi suất vay

- Tỷ lệ vốn vay/ nhu cầu

c Nhóm chỉ tiêu phản ánh kết quả sử dụng vốn vay:

Số lượng và tỷ lệ vốn vay cho từng ngành sản xuất nông nghiệp trên tổng số vốn vay của cả ngành

Tỷ lệ hoàn vốn trên tổng vốn đã cho vay Tỷ lệ hộ sử dụng vốn sai mục đích

f Nhóm chỉ tiêu phản ánh tình hình của hộ vay vốn tín dụng:

Thay đổi thu nhập của hộ trước và sau khi được vay vốn; vốn vay/vốn chủ

sở hữu Lượng vốn các hộ sản xuất nông nghiệp có nhu cầu vay

PHẦN 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

4.1 Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của địa phương

4.1.1 Điều kiện tự nhiên

4.1.1.1: Vị trí địa lý

Cao Trĩ là Xã nằm trong vùng miền núi phía Bắc của Huyện Ba Bể , cách trung tâm huyện 5 km, có tổng diện tích đất tự nhiên là 2,424,98 ha , với mật độ dân số là 2.121 người Địa giới hành chính tiếp giáp với các đơn vị:

+ Phía Bắc tiếp giáp Xã Nghiên Loan của Huyện Pác Nặm

+ Phía Đông tiếp giáp xã Thượng Giáo của huyện Ba Bể

+ Phía Nam tiếp giáp xã Thượng Giáo và Khang Ninh của huyện Ba Bể + Phía Tây tiếp giáp xã khang ninh và xã Cao Thượng của huyện Ba Bể

4.1.1.2 Điều kiện khí hậu, thuỷ văn

 Điều kiện khí hậu

Mang tính chất khí hậu chung của khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng ẩm của miền bắc nước ta Được chia thành hai mùa rõ rệt, mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 10 và mùa khô từ tháng 1 đến tháng 4 năm sau

+ Nhiệt độ: Trung bình hàng năm thấp 200C Sự chênh lệch nhiệt độ trung bình các tháng trong năm tương đối cao Tháng nóng nhất trong năm là tháng 7 đến tháng 8 nhiệt độ trung bình là 27,90

C, thấp nhất là tháng 11 đến tháng 1 nhiệt độ trung bình là 16,40

C

+ Lượng mưa: Tương đối phong phú, lượng mưa trung bình hàng năm cao với 800 mm, trong đó lượng mưa lớn nhất đạt 900mm, lượng mưa thấp nhất đạt 700mm Bình quân có 198 ngày mưa/1năm, tuy nhiên sự phân bố lượng mưa trong năm không đồng đều Mùa mưa kéo dài từ tháng 5 đến tháng tháng 10 và chiếm 80 - 85% tổng lượng mưa hàng năm, do vậy vẫn xảy ra tình trạng ngập úng tại một số khu vực trũng Trong khi đó vào mùa khô lượng mưa ít đã ảnh hưởng tới một số khu vực đất nông nghiệp cần tưới tiêu trên địa bàn xã

+ Nắng: Tổng số giờ nắng trung bình năm 1690 giờ Tháng có số giờ nắng cao nhất 187,4 giờ là tháng 8, tháng có số giờ nắng thấp nhất là tháng 2

có 54,6 giờ

+ Chế độ gió: Trên địa bàn xã xuất hiện hai hướng gió thịnh hành là gió mùa Đông Bắc và gió mùa Đông Nam, tốc độ gió bình quân 1-3 m/s, tháng 4 vào giai đoạn chuyển mùa gió thổi với vận tốc trung bình từ 2-3m/s, thời kỳ chuyển màu hạ sang mùa Đông tốc độ gió yếu nhất trong năm Do nằm xa biển lên trên địa bàn phường ít chịu ảnh hưởng của thiên tai như bão, lụt cũng là điều kiện thuận lợi để ổn định phát triển kinh tế - xã hội

+ Độ ẩm không khí: khá cao 84,0% cao nhất vào các tháng 7,8,9,10 từ 86% thấp nhất là 79% vào các tháng 12 và tháng 1 năm sau Nhìn chung độ không khí trên địa bàn xã không có sự chênh lệch nhiều giữa các tháng trong năm

84-+ Lượng bốc hơi: Lượng bốc hơi trung bình hàng năm 854mm, thấp nhất 65,4mm vào tháng 2 và cao nhất 77mm vào tháng 4

 Thuỷ văn

Nằm chung trong hệ thống thuỷ lợi của xã các kênh mương thủy lợi, có vai trò quan trọng trong việc điều tiết và cung cấp nước cho sản xuất nông nghiệp của xã Tuy nhiên ảnh hưởng của hệ thống vào mùa lũ một số diện tích đất nông nghiệp ở bãi ven sông ngập lụt gây ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất

4.1.1.3: Địa hình

Xã Cao Trĩ có địa hình phức tạp, lồi lõm, không thuận lợi cho việc phân

bố khu dân cư và xây dựng cơ sở hạ tầng Tuy nhiên, so với địa hình chung của Huyện địa hình dốc theo hướng từ Bắc xuống phía Tây, nên đã tạo ra một số khu vực thấp trũng, nhất là khu vực đất canh tác ở phía Tây,nên có tác động nhiều đến các khu và sản xuất nông nghiệp

4.1.1.4: Các nguồn tài nguyên

 Tài nguyên đất

- Tài nguyên đất: có thể chia thành các loại đất chủ yếu sau:

- Đất phù xa song suôi

- Đất thung lũng do sản phẩm dốc tụ

- Đất đỏ vàng biến đổi do trồng lúa

- Đất đỏ vàng phát triển trên đá biến chất Đất nâu đỏ phát triển trên đá mác ma bazơ và trung tính

Thuận lợi về diện tích cho các nhu cầu sử dụng đất vào mục đích phi nông nghiệp và đất đai mầu mỡ có khả năng canh tác đa dạng hoá các loại cây trồng, do vậy tiềm năng đất rất lớn sẽ là nguồn lực quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế của địa phương

4 Đất sông suối và mặt nước chuyên dùng 29,29

5 Đất phi nông nghiệp khác

(Nguồn: thống kê UBND xã Cao Trĩ)

 Tài nguyên nước

Nguồn nước mặt và nước ngầm được khai thác chủ yếu phục vụ cho nhu cầu sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt hàng ngày

- Nguồn nước mặt: địa hình chia cắt, nhiều đồi núi nên trên địa bàn

xã có nhiều hệ thống các con suối nhỏ, dài có nước thường xuyên nhờ vào lượng mưa khá ổn định

- Nguồn nước ngầm: mực nước ngầm của xã ở độ sâu trung bình từ 10m đến 25m là nguồn nước sạch cung cấp cho nhu cầu nước sinh hoạt của

dân trong toàn xã, chủ yếu khai thác từ các giếng khơi, giếng khoan

 Tài nguyên rừng

Rừng chiếm phần lớn diện tích đất tự nhiên của xã, diện tích rừng những năm trước đây bị khai thác, chặt phá bừa bãi, dẫn đến rừng bị nghèo kiệt, các loại gỗ quý hiếm còn lại không nhiều Tuy nhiên, những năm trở lại đây được

sự quan tâm của các cấp, các nghành rừng đã được bảo vệ và chăm sóc, diện tích rừng ngày một tăng nhanh về cả số lượng và chất lượng Cơ cấu cây trồng rất đa dạng và phong phú, môi trường được bảo vệ tốt, hạn chế được hiện tượng xói mòn, rửa trôi đất khi trời mưa lũ Cây trồng chủ yếu là Tre, Mai, Luồng, Keo, Mỡ, Bạch đàn Đây là nguồn tài nguyên quí giá, có tiềm năng

lớn, mang lại nguồn thu nhập cao cho người dân

 Tài nguyên nhân văn

Cao Trĩ gồn các dân tộc Tày, Nùng, Dao và một số dân tộc khác trong

đó dân tộc tày chiếm đa số, sống phân bố trên 8 thôn trong vùng Do có nhiều dân tộc sống trên địa bàn nên phong tục tập quán tương đối đa dạng

Bảng 4.2: Diện tích, năng suất, sản lượng một số cây trồng chính

của xã trong giai đoạn 2015-2017 Chỉ tiêu Năm Lúa Ngô Đỗ đậu Rau các loại

(Nguồn: Báo cáo tổng kết kinh tế - xã hội xã Cao Trĩ)

Qua số liệu bảng cho thấy: diện tích các cây trồng chính của xã qua 3 năm có nhiều biến động Chiếm diện tích lớn là cây lúa và cây ngô

Về cây lúa diện tích gieo trồng vẫn giữ ổn định qua các năm, từ 93 ha năm

2015 đến 93 ha năm 2017 Năng suất giảm nhẹ từ 50 tạ/ha xuống 45 tạ/ha Với sản 419 lượng lúa tạ/ năm đảm bảo nguồn cung cấp lương thực cho toàn xã

Đối với ngô là cây trồng có vị trí quan trọng thứ hai sau cây lúa, sản lượng

và năng suất của cây ngô thay đổi qua các năm và có xu hướng tăng chậm

Cụ thể, từ năm 2015 năng suốt của cả xã là 45 tạ/ha đến năm 2017 thì tăng 57 tạ/ha Sản lượng cũng tăng từ 486 tạ năm 2015 lên 513 tạ năm 2017

Đậu đỗ va rạu các loại đều có xu hướng tăng qua các năm cả về diện

tích, năng suất và sản lượng

* Tình hình sản xuất lâm nghiệp:

Công tác quản lí và bảo vệ rừng trên địa bàn xã được thực hiện tốt, không xảy ra vụ việc lớn về khai thác, vận chuyển lâm sản trái phép trên địa bàn

Chỉ đạo các thôn vận động nhân dân trồng mới năm 2015 là 20ha rừng

phòng hộ, năm 2016 không trồng, đến năm 2017 trồng 13ha

(Nguồn: Báo cáo tổng kết kinh tế - xã hội xã Cao Trĩ)

Tại địa phương chủ yếu chăn nuôi nhỏ lẻ theo hộ gia đình Địa bàn xã không có trang trại chăn nuôi lớn, chăn nuôi theo phương thức thủ công không

sử dụng nhiều công nghệ kỹ thuật nên rất khó đối phó với dịch bệnh cho gia súc gia cầm Vì thế nên số lượng vật nuôi biến động thất thường, gây tổn thất lớn cho người chăn nuôi

Trong giai đoạn 2015 – 2017 số lượng trâu tăng giảm thất thường Số con trâu nuôi tăng từ 620 con năm 2015 lên 705 con năm 2016 sang năm 2017 lại giảm xuống 680 con, do diện tích chăn nuôi bị thu hẹp, một số hộ dân bán trâu đi để mua máy cày

Số lượng bò có sự thay đổi qua các năm, năm 2016 tăng từ 180 con lên 190 con, nhưng đến năm 2017 lại giảm xuống 178 con

Lợn gà và dê là những vật nuôi chính của nông dân trên địa bàn xã Số lượng các vật nuôi này luôn tăng qua các năm Do đây là những thực phẩm chính hàng ngày của người nông dân và qua kinh nghiệm nuôi lâu năm nên được người nông dân lựa chọn nuôi nhiều

* Cơ cấu sản xuất của ngành Nông nghiệp

Bảng 4.4 Cơ cấu sản lượng ngành Nông nghiệp giai đoạn 2015-2017

Chỉ têu

Sản lượng (triệu đồng

Cơ cấu %

Sản lượng(triệu đồng

Cơ cấu %

Sản lượng(triệu đồng

Cơ cấu %

(Nguồn: Báo cáo tổng kết kinh tế - xã hội xã Cao Trĩ)

Trong giai đoạn 2015-2017 tổng sản lượng ngành nông nghiệp tăng theo các năm

Ngành trông trọt có xu hướng gia tăng cả về sản lượng và tỉ trọng, từ năm 2015 đến năm 2017, cơ cấu ngành trồng trọt tăng 4,556% Các chính sách

hỗ trợ, chương trình, dự án, quy hoạch phát triển đối với một số cây trồng chủ lực, tiếp tục thực hiện dồn đổi ruộng đất, quy hoạch các vùng sản xuất tập trung quy mô lớn đã tạo động lực cho trồng trọt phát triển

Cơ cấu ngành chăn nuôi giảm dần theo các năm, cụ thể, so với năm

2015, cơ cấu ngành chăn nuôi năm 2017 giảm 4,56% do công tác giống mặc

dù đã có có chuyển biến tích cực thông qua thực hiện các chương trình, dự án,

mô hình khuyến nông song vẫn chưa quản lý được nguồn cấp giống, tiềm ẩn

nguy cơ dịch bệnh Thức ăn sử dụng trong chăn nuôi quy mô hộ chủ yếu tận dụng sản phẩm say xát lương thực dẫn đến sức khỏe, sự tăng trưởng của đàn vật nuôi không đảm bảo

2017 (triệu đồng)

So sánh (%)

2016/2015 2017/2016 Tổng giá trị

sản xuất 128,789 145,34 162,56 126,221 111,84 Nông lâm

dịch vụ 27,278 34,667 38,557 127,087 111,221

(Nguồn: Báo cáo tổng kết kinh tế - xã hội xã Cao Trĩ)

Tổng giá trị sản xuất của xã Cao Trĩ tăng trưởng mạnh trong giai đoạn 2015-2016 và giảm dần trong giai đoạn 2016-2017

Tốc độ tăng trưởng của khối ngành nông lâm ngư nghiệp-thủy sản trong giai đoạn 2016-2017 cao hơn giai đoạn 2015-2016 (cụ thể là 2,9%)

Khối ngành công nghiệp xây dựng có tốc độ tăng trưởng trong giai đoạn 2016-2017 lớn hơn trong giai đoạn 2015-2016 là 3,372%

Trong giai đoạn 2015-2016, khôi ngành thương mại-dịch vụ có tốc độ tăng trưởng rất cao, cao hơn trong giai đoạn 2016-2017 là 15,779%

Việc tốc độ tăng trưởng của ngành nông lân ngư nghiệp thủy ngày càng tăng cho thấy nguồn thu nhập từ hoạt động nông nghiệp vẫn là nguồn thu nhập chính của dân cư trên địa bàn xã