Tiểu luận tình huống lớp chuyên viên: Xử lý khiếu nại việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trái với quy định pháp luật

Tiểu luận tình huống lớp chuyên viên: Xử lý khiếu nại việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trái với quy định pháp luật:Các vấn đề liên quan đến đất đai đã, đang và sẽ luôn là vấn đề nhạy cảm và phức tạp của đời sống xã hội nói chung. Đặc biệt là những sai phạm trong việc ban hành quyết định hành chính về lĩnh vực đất đai xảy ra ở hầu hết các địa phương và tính chất, mức độ, hậu quả của nó ngày càng nghiêm trọng hơn đối với xã hội. Do đó, để hạn chế tình hình khiếu nại đông người, vượt cấp, kéo dài gây mất ổn định tình hình an ninh chính trị địa phương do công tác quản lý Nhà nước về đất đai gây ra, trước hết đội ngũ cán bộ công chức địa chính cấp cơ sở nói riêng, cán bộ, công chức tiếp nhận và xử lý đơn thư khiếu nại, tố cáo nói chung cần được bồi dưỡng về nghiệp vụ chuyên môn; nâng cao ý thức trách nhiệm trong việc thi hành công vụ...; Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra trong việc chấp hành pháp luật về lĩnh vực đất đai; Tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật về giải quyết khiếu nại, tố cáo về lĩnh vực đất đai một cách thường xuyên, liên tục và rộng rãi đến nhân dân

TRƯỜNG CHÍNH TRỊ TRƯỜNG CHINH

***

TIỂU LUẬN TÌNH HUỐNG CHƯƠNG TRÌNH BỒI DƯỠNG NGẠCH

CHUYÊN VIÊN

Đơn vị công tác:

Lớp:

Nam Định, tháng 10 năm 2018

A - MỞ ĐẦU

Quản lý nhà nước về đất đai là một lĩnh vực hiện đang nảy sinh nhiều vấn đề phức tạp do hệ thống pháp luật về đất đai chưa hoàn thiện, quá trình đô thị hoá nông thôn, hiện đại hoá các đô thị, xây dựng cơ sở hạ tầng, các cơ sở kinh tế diễn ra với tốc độ chóng mặt trong khi cơ chế quản lý nhà nước về đất đai, ý thức pháp luật của người dân, của cán bộ, công chức trong giải quyết các quan hệ liên quan đến đất đai còn nhiều hạn chế… Đây chính là những nguyên nhân cơ bản dẫn đến các tranh chấp đất đai trong nhân dân diễn ra phổ biến tại nhiều địa phương Trong khi đó, quá trình giải quyết của các cơ quan nhà nước còn chưa thống nhất, thậm chí chưa đúng với các quy định pháp luật hiện hành, gây nên nhiều bức xúc cho các đối tượng tham gia quan

hệ pháp luật, làm nảy sinh các dư luận xã hội và các hành vi tiêu cực trong nhân dân, cá biệt có nhiều vụ việc từ các tranh chấp đất đai dẫn đến các hành

vi vi phạm pháp luật, vi phạm đạo đức Vì vậy, giải quyết hợp lý, hợp tình các tranh chấp đất đai trong giai đoạn hiện nay có ý nghĩa quan trọng trong việc giữ gìn an ninh trật tự tại các địa phương và xây dựng niềm tin của nhân dân đối với Nhà nước

Trong những năm gần đây, Nhà nước đã ban hành mới, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật, luật quy định về quản lý nhà nước trong lĩnh vực đất đai như: Luật đất đai 1993,2003 và mới nhất là Luật đất đai 2013 Các văn bản trên phần nào đã đáp ứng được phần nào những đòi hỏi thực tế trong lĩnh vực quản lý và sử dụng đất đai Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được thực trạng quản lý đất đai từ trung ương tới địa phương còn gặp nhiều khó khăn, bất cập; đặc biệt là những tranh chấp, khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh về quản lý và sử dụng đất đai Tình hình khiếu nại, tố cáo tranh chấp của công dân trong lĩnh vực đất đai diễn ra ở quy mô rộng, phức tạp, kéo dài ở hầu hết các địa phương trong cả nước, nhiều nơi đã trở thành điểm nóng, kéo

đến các cơ quan, chính quyền, tổ chức Đảng nhằm gây áp lực đòi được giải quyết quyền lợi theo yêu cầu, gây mất trật tự an toàn xã hội

Thực trạng nhân dân khiếu kiện nhiều trong lĩnh vực quản lý đất đai gây mất ổn định về trật tự xã hội cho thấy công tác thanh tra, kiểm tra và giải quyết khiếu nại, tố cáo của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền và cán bộ, công chức thực hiện nhiệm vụ còn chưa đáp ứng được vai trò và vị trí của mình

Khi ra các quyết định hành chính chủ thể ban hành quyết định phải dựa vào căn cứ pháp luật và phải có tính khả thi Bất kỳ một tình huống nào cũng

đề chứa đựng những yếu tố pháp lý mà việc giải quyết nó cũng đều dẫn đến một hệ quả pháp lý nhất định và đều tác động đến đời sống xã hội, con người Chính vì vậy, khi ra quyết định các cơ quan nhà nước có thẩm quyền đặc biệt chú ý tới các căn cứ pháp lý, phải điều tra tỉ mỉ cặn kẽ mọi tình tiết có liên quan đến vụ việc và tình huống

Sau khi được học tập kiến thức quản lý nhà nước, chương trình quản lý nhà nước ngạch Chuyên viên, cùng với việc nghiên cứu đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của nhà nước và kinh nghiệm rút ra trong hoạt động thực

tiễn, tôi xin chọn một tình huống trong việc: “Khiếu nại việc cấp giấy chứng

nhận quyền sử dụng đất trái với quy định pháp luật” để viết tiểu luận cho

khóa học

B - NỘI DUNG

1 Mô tả tình huống

1.1 Hoàn cảnh xuất hiện tình huống

Ông Đinh Văn C và bà Đinh Thị H là hai anh em ruột và là con của ông Đinh Văn K và vợ là bà Phạm Thị N (đã chết) đều thường trú tại địa chỉ xóm

3, xã Giao Lạc, huyện GT, Tỉnh NĐ Khoảng thời gian 1982, ông C sau khi xây dựng gia đình thì được bố mẹ là ông Đinh Văn K và bà N xây dựng nhà trên đất với diện tích là 450m2/1287m2 (gồm 350m2 đất thổ cư; 100m2 đất thổ canh), Việc cho tặng này đã được lập thành văn bản cho tặng quyền sử dụng đất nhưng chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

Năm 1997, Thực hiện quyết định của UBND tỉnh Nam Định về việc đo đạc lại bản đồ địa chính và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các

hộ trên địa bàn tỉnh thì diện tích đất của hộ ông C có sự biến động do ông C

đã đổi phần diện tích đã mua của người hàng xóm cho ông B (em trai ông C),

mở ngõ đi chung và mở rộng đường dong xóm Đến năm 1998, hộ ông C được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng 2 thửa đất tại bản đồ số 05 gồm: thửa 162, diện tích 260m2 đất vườn; thửa 163, diện tích 610m2 (gồm 255m đất ở; 155m2 đất vườn; 200m2 đất ao)

Năm 2009, ông K cho tặng đất cho con gái là bà H với sự có mặt của đông đủ các thành viên trong gia đình và tất cả đều nhất trí Tuy nhiên, việc cho tặng không lập thành văn bản Tại buổi đo đạc tách thửa cho bà H thì ông

C lại đi làm ăn xa, không có ở nhà nên không biết việc hộ bà H đã được cấp giấy chứng nhân quyền sử dụng đất chồng lên phần diện tích của gia đình ông

là 75m2 mà gia đình ông đã được cấp GCNQSDĐ năm 1998 Tháng 10/2016, khi gia đình phát sinh mẫu thuẫn liên quan đến đất đai, lúc này ông C mới được biết sự việc

1.2 Diễn biến tình huống

Trước sự việc đó, ngày 20/11/2016, ông Đinh Văn C gửi đơn đề nghị UBND xã Giao Lạc kiểm tra, xem xét lại quy trình cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng trên thửa số 162, xóm 3 xã Giao Lạc Tuy nhiên, sau 30 ngày gia đình ông C vẫn chưa nhận được câu trả lời từ UBND xã Giao Lạc

Ngày 24/12/2016, ông Đinh Văn C tiếp tục gửi đơn khiếu nại gửi đến

Chủ tịch UBND huyện Giao Thủy với nội dung “Khiếu nại việc cấp giấy

chứng nhận quyền sử dụng đất của UBND huyện Giao Thủy đã cấp chồng lên phần diện tích đất của gia đình sử dụng ổn định từ 1998 đến nay”.

Sau khi nhận được đơn, ngày 04/01/2017, Chủ tịch UBND huyện ra Quyết định thành lập tổ công tác gồm: Phòng Tài nguyên và Môi trường; Thanh tra huyện và UBND xã Giao Lạc đã tiến hành thẩm tra, xác minh việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ bà Đinh Thị H và ông Đinh Văn C, xóm 3 xã Giao Lạc

Ngày 05/01/2017, Phòng Tài nguyên và Môi trường; Thanh tra huyện

đã mời ông Đình Văn C đến phòng làm việc để trao đổi một số nội dung cần làm rõ trong đơn của ông C

Từ ngày 06/01/2017 đến ngày 13/01/2017, tổ công tác đã tiến hành kiểm tra, xem xét hồ sơ tài liệu lưu giữ tại UBND xã Giao Lạc và tiến hành xác minh thu thập chứng cứ có liên quan đến việc cấp giấy chứng nhận quyền cho hộ bà H và hộ ông C Đồng thời, tổ công tác cũng đã làm việc với những người có liên quan, yêu cầu cung cấp tài liệu chứng cứ và giải trình việc sử dụng đất của hộ ông C và hộ bà H

Ngày 14/3/2017, Tổ công tác đã có báo cáo số 01/BC-TCT gửi UBND huyện Giao Thủy về việc xem xét đơn khiếu nại của ông Đinh Văn C, nội dung báo cáo như sau:

* Về nguồn gốc và biến động của nhà đất của hộ ông Đinh Văn C và bà Đinh Thị H, xóm 3 xã Giao Lạc

- Nguồn gốc: Thửa đất gia đình ông C và bà H đang sử dụng có nguồn gốc đất là của bố mẹ đẻ là ông Đinh Văn K và Nguyễn Thị N (đã chết) Theo

bản đồ tỷ lệ 1/2000 lập năm 1987 được thể hiện 02 thửa rõ ràng về ranh giới, trong đó:

+ Hộ ông Đinh Văn K sử dụng thửa số 531, diện tích 837m2 (gồm 360m2 đất thổ cư; 313 m2 đất thổ canh; 200 m2 đất ao)

+ Hộ ông Đinh Văn C sử dụng thửa số 843 diện tích 450m2 (gồm 350m2 đất thổ cư; 100m2 đất thổ canh)

- Biến động:

Năm 1989, ông K tiếp tục chia đất cho con trai thứ hai là ông Đinh Văn

B với diện tích là 420m2, liền kề với mảnh đất của ông Đinh Văn C

Năm 1990, ông C mua môt miếng đất của hàng xóm nhưng với ý định

mở rộng phần diện tích trên lãnh thổ của bố mẹ, ông C đã đổi phần diện tích đất mua của hàng xóm cho ông B (em trai) để lấy phần diện tích mà ông B đã được bố mẹ cho cạnh gia đình nhà ông

Năm 1997, thực hiện quyết định của UBND tỉnh Nam Định về việc đo đạc lại bản đồ địa chính và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các

hộ trên địa bàn tỉnh thì diện tích đất của hai hộ thể hiện như sau:

+ Hộ ông Đinh Văn K sử dụng thửa số 161 tờ bản đồ số 5, diện tích 360m2 (gồm 200m2 đất ở; 160m2 đất vườn)

+ Hộ ông Đinh Văn C sử dụng 02 thửa đất tại tờ bản đồ số 05 gồm: thửa số 162, diện tích 260m2 đất vườn; thửa số 163, diện tích 610m2 ( 255m2

đất ở; 155m2 đất vườn; 200m2 đất ao.)

Diện tích đất của hai hộ đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất năm 1998, tổng diện tích cả khu đất năm 1997 giảm 93,0m2 so với năm

1987 do mở ngõ đi cho ông K và mở rộng đường dong xóm

* Hồ sơ, tài liệu thu thập (bản phô tô có đóng dấu treo của UBND xã) gồm:

- Đơn đăng ký quyền sử dụng đất hộ ông Đinh Văn K và hộ ông Đinh Văn C;

- Biên bản kết thúc công khai hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của xóm 3, xã Giao Lạc

- Danh sách các hộ sử dụng đất ở hợp pháp tại xóm 3, xã Giao Lạc

- Trích bản dồ giải thửa năm 1987;

- Trích bản đồ địa chính năm 1998;

- Trích lục thửa đất của ông Đinh Văn C, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của ông Đinh Văn C;

- Hồ sơ tặng cho và cấp giấy chứng nhận cho hộ bà Đinh Thị H;

- Biên bản giao nhận diện tích của trung tâm đo đạc bản đồ giữa UBND

xã Giao Lạc, tổ đo đạc và xóm trưởng xóm 3 (kèm theo thống kê diện tích từng thửa)

* Kết quả làm việc với các bên liên quan:

- Ngày 09/01/2017, tổ công tác tiến hành làm việc với ông K kết quả như sau: Theo ông K nguồn gốc đất của cả khu là đất của vợ chồng ông tạo dựng nên Đến năm 1980, khi ông C xây dựng gia đình, thì vợ chồng ông K cho phép ông C làm nhà ở với tổng diện tích là 450m2 (gồm 350m2 đất thổ cư; 100m2 đất thổ canh), việc cho tặng đã được lập thành biên bản Đến năm

1997, khi Nhà nước tiến hành đo đạc lập bản đồ địa chính ông K có biết và có

ký nhận việc cho tặng quyền sử dụng đất đối với ông C

Về việc tặng cho và làm thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đât đối với bà H: Năm 2009, vợ chồng có nhờ ông D – nguyên cán bộ địa chính xã làm thủ tục việc tặng cho và tách thửa Tại buổi đo đạc để tách thổ cho bà H có đầy đủ các thành viên trong gia đình, gồm cả vợ chồng ông C, tuy nhiên tại thời điểm làm các thủ tục tách thửa thì ông C hay đi làm ăn xa, nhưng có về thường xuyên

- Cùng ngày, tổ công tác đã tổ chức buổi làm việc với bà H, kết quả như sau: Năm 2009, bố mẹ bà có chia tách cho bà một phần diện tích đất để xây nhà ở, việc này đều được các thành viên trong gia đình tán thành, nhất trí bao gồm cả gia đình ông C, tuy nhiên lại không lập thành văn bản Cùng thời

điểm trên, hộ bà H làm nhà, hộ ông C không có ý kiến gì và khẳng định việc làm nhà chồng lên phần diện tích đất đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng của hộ ông C, bà không hề biết

- Ngày 10/01/2017, tổ làm việc với ông Đinh Văn C, kết quả: Theo ông năm 2009, gia đình ông K tặng cho đất cho gia đình bà H, ông C không được biết, không ký giáp ranh hộ liền kề Sau đó hộ bà H xây nhà ở, ông C có biết

sự việc nhưng nghĩ đến tình cảm gia đình nên ông C không có ý kiến gì

Năm 1990, ông C có mua đất của hộ ông Đ (người cùng xóm), sau đó ông C đã đổi phần diện tích đất này với em trai là ông B để lấy phần diện tích đất bố mẹ đã cho ông B Việc đổi đất giữa ông C và ông B chỉ thỏa thuận bằng miệng, không có giấy tờ gì

- Tổ công tác cũng làm việc với ông B: Năm 1990, tại thời điểm ông xây dựng gia đình được bố mẹ cắt cho thửa đất, gồm có ngôi nhà bổi 5 gian với diện tích là 420m2, liền kề với mảnh đất của ông Đinh Văn C Đến năm

1997, ông B và gia đình chuyển ra phần diện tích đất mà ông C đã mua của hàng xóm là ông Đ Việc chuyển đổi giữa ông và ông C chỉ thỏa thuận bằng miệng

- Ngày 11/01/2017, Tổ công tác làm việc với ông Lê Mạnh D, nguyên cán bộ địa chính xã Giao Lạc từ năm 1990 đến năm 2010 Theo ông D giải trình: tháng 5/2009, ông K có đơn xin tách đất cho con gái là bà Đinh Thị H, khi ông đến gia đình để hướng dẫn thủ tục tặng cho quyền sử dụng đất, hộ ông K và ông c có thỏa thuận bằng miệng việc trao đổi vị trí đất cho H từ diện tích vườn tây nhà ông C sang phần vườn trước nhà ông K, nhưng không lập thành biên bản

* Kết quả thẩm tra, xác minh việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của hộ ông Đinh Văn C và hộ ông Đinh Văn K

Thực hiện thông tư 346/1998/TT-TCĐC ngày 16/3/1998 về hướng dẫn thủ tục đăng ký đất đai, lập hồ sơ địa chính và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của Tổng cục địa chính, theo chủ trương chính sách chung của

UBND tỉnh Nam Định về việc cấp giấy chứng nhận đồng loạt cho các hộ gia đình, cá nhân trên địa bàn tỉnh, UBND xã Giao Lạc có thành lập hội đồng đăng ký đất đai (không còn hồ sơ lưu tại UBND xã Giao Lạc) Trong quá trình xét duyệt cấp giấy chứng nhận, do số hộ dân nhiều (trên 2000 hộ) nên không tổ chức xét duyệt từng hộ mà chỉ căn cứ vào bản đồ địa chính lập năm

1997 Việc công khai hồ sơ không đúng quy định, không có thông báo công khai hồ sơ chỉ có biên bản kết thúc công khai hồ sơ với thời gian là 10 ngày (theo quy định thời gian công bố công khai là 15 ngày)

Thu thập hồ sơ đăng ký tại phòng Tài nguyên và môi trường, hồ sơ đăng ký quyền sử dụng đất đai của hộ ông Đinh Văn C và hộ ông Đinh Văn K

có đơn đăng ký quyền sử dụng đất, biên bản công khai và kết thúc công khai cấp giấy chứng nhận của xóm 3, danh sách hộ sử dụng đất hợp pháp

Kiểm tra biểu thống kê diện tích từng thửa kèm theo biên bản giao nhận diện tích của Trung tâm đo đạc bản đồ ngày 06/10/1997, có chữ ký xác nhận của ông Đinh Văn c với tổng diện tích 02 thửa 162 và 163 là 875m2 (tại trang 10); chữ ký xác nhận của ông Đinh Văn K với tổng diện tích thửa 161 là 360m2 (tại trang 9)

Tuy nhiên, trong thời gian UBND huyện Giao Thủy, Thanh tra huyện đang tiến hành kiểm tra, xác minh về quá trình xét cấp giấy chứng nhận quyền

sử dụng đất, ngày 01/4/2017, do ông Đinh Văn C vẫn chưa nhận được văn bản trả lời từ UBND huyện Giao Thủy nên ông Đinh Văn C tiếp tục làm đơn

khiếu nại gửi lên UBND tỉnh Nam Định với nội dung: “Đề nghị UBND tỉnh

Nam Định kiểm tra, xem xét việc UBND huyện Giao Thủy cấp chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ gia đình bà H, tại xóm 3 đã chồng lên phần diện tích của gia đình ông Đinh Văn C sử dụng ổn định từ 1998 đến nay”

2 Phân tích tình huống

2.1 Nguyên nhân

a) Nguyên nhân khách quan

- Trong một thời gian dài, công tác quản lý đất đai bị buông lỏng, quy trình quản lý thiếu chặt chẽ, thiếu khoa học Hồ sơ địa chính, tài liệu lịch sử làm căn cứ giải quyết không đầy đủ

- Các chính sách, văn bản pháp luật của Nhà nước về quản lý đất đai có nhiều thay đổi, có những vấn đề chưa thật cụ thể Mặt khác, công tác cập nhật văn bản pháp luật của cán bộ cơ sở còn yếu, vì vậy việc vận dụng, thực thi trên thực tế gặp rất nhiều khó khăn

- Giá trị quyền sử dụng đất ngày càng cao, sự gia tăng dân số tạo nên sức ép đối với gia đình trong việc sử dụng đất vào các mục đích khác nhau quy mô đất bị thu hẹp dẫn đến việc tranh chấp, khiếu kiện đòi quyền lợi có phần thêm gay gắt

- Sự phát triển hạ tầng cơ sở làm cho giá đất tăng vọt tại nhiều nơi khiến cho nhiều người quan tâm đến giá trị của đất, tìm mọi cách để có đất nhằm đáp ứng cho các như cầu của mình

- Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về đất đai, pháp luật về khiếu nại chưa thường xuyên, không đúng trọng tâm, trọng điểm và hiệu quả chưa cao

b) Nguyên nhân chủ quan

- Trình độ quản lý hành chính Nhà nước nói chung về đất đai của các cấp, các ngành từ huyện đến cơ sở còn bất cập Công tác quản lý đất đai trong một thời gian dài còn buông lỏng, chưa được chú trọng, hồ sơ địa chính của thửa đất là căn cứ quan trọng để giải quyết vụ việc không đầy đủ, không cập nhật, thiếu chặt chẽ; thủ tục hành chính không đảm bảo

- Đội ngũ cán bộ làm công tác chuyên môn về quản lý đất đai qua các thời kỳ của UBND xã Giao Lạc còn yếu về chuyên môn, kém hiểu biết về pháp luật đất đai, thiếu tinh thần trách nhiệm dẫn đến việc tham mưu cho người dân trong việc lập thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất còn nhiều thiếu sót, không bán sát với quy trình cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất