Sách học cờ vây tiếng Việt shoichi takashi (cao cấp)

kikasare – để cho đối thủ đánh một nước kikashi lên quân của bạn cũng đồng nghĩa là bị kikashi Một số thuật ngữ khác aji – những điểm tiềm lực atari – dọa bắt dame – khí dango -- một đ

Shoichi Takashi 9-dan

Đây là một cuốn sách rất hay Tuy nhiên phải nói trước rằng đâykhông phải là một cuốn sách dành cho những beginner Sách được

Trong tiếng nhật, từ Kiki và Kikashi là dạng danh từ của Kiku

và Kikasu Trong cuốn sách này , tôi giữ từ kiki dịch sang tiếng anh

là Forcing move không dịch ra tiếng việt ( vì cũng chẳng biết gọi nó

là gì nữa , hơn nữa nó cũng hợp với đầu đề cuốn sách ^^! ) Vìgiữa Kiki và Kikashi có sự khác biệt về ý nghĩa nên các bạn đừng

hiểu nhầm là kikashi và kiki là một nhé

Dưới đây là một số ghi chú về ý nghĩa của những thuật ngữ này ,mong các bạn đọc trước khi bắt đầu ngâm cứu cuốn sách ^^

(Lưu ý : nhân xưng "tôi" trong sách , được dịch lại nguyên văn theo ý của tác giả )

kiki (forcing move) – là nước đi bắt ép đối thủ phải đáp trả lại theo một cách đặc biệt ; một nước buộc phải đáp lại ; một nước mang về cho bạn tiên thủ , hoặc đe dọa sống chết ; mang về những tiềm lực sau này ( thực ra chỗ này có hơi khó hiểu một chút

Beyond Forcing Moves

Mục lục

Lời người dịch

thu được một vài lợi ích ( thực tế nhất và rõ ràng nhất của kikashi

là thu về lãnh địa cho bạn – phức tạp hơn chút là để sabaki, cut v v )

kikasare – để cho đối thủ đánh một nước kikashi lên quân của bạn ( cũng đồng nghĩa là bị kikashi )

Một số thuật ngữ khác

aji – những điểm tiềm lực

atari – dọa bắt

dame – khí

dango một đám quân không có hình cờ tạo mắt

fuseki khai cuộc

geta gông

gote – hậu thủ

hane bẻ

joseki – định thức

komi – điểm tăng thêm cho trắng khi bắt đầu ván cờ

kosumi – nước đi chéo

miai – điểm trao đổi , tương đương

moyo – khung dựng lãnh thổ ; nhưng chưa phải là lãnh thổ

nadare – tên của một định thức

ponnuki – là hình 4 quân cờ khi bao vây được một quân của đối

thủ

semeai – công sát

sente – tiên thủ

suji – cách đi đúng , hình cờ đẹp , tesuji

tenuki – thoát tiên

tesuji – một nước đi thông minh

Phần I

Lý Thuyết Cơ Bản

Phần đầu của cuốn sách này sẽ giúp bạn hiểu rõ về kikashi

Như thế nào mới là một kikashi Như thế nào là kiki Làm thế nào

để kiki trở thành một kikashi Sử dụng kikashi như thế nào

Translator

Forcing Move Hay Kikashi ?

Làm thế nào để phân biệt một nước Forcing move (kiki) với một nước Kikashi ? Phân tích một cách đơn giản thì , Forcing move

là một nước ép buộc đối phương phải đáp trả lại rất rõ ràng Trong

khi đó Kikashi là một nước khai thác sự cưỡng ép này theo một

cách có hiệu quả hơn

Đây là một ví dụ về một nước forcing move là một atari mà có

thể dẫn đến tổn thất không thể chấp nhận được nếu nó bị lờ đi

Hình 1 là một thế cờ lấy từ một định thức nổi tiếng Đen 1 và 3

rõ ràng là những nước forcing move Nếu trắng bỏ qua bất kì quân

nào thì đám quân trắng của anh ta sẽ bị bắt Tuy nhiên trong sáchdạy định thức lại không bảo chúng ta phải đánh ngay những nước

này , Bởi vì Đen 1 và 3 không phải là những nước forcing move duy nhất có thể Nếu trắng lờ đi bất kì điểm 'a' nào trên Hình 2 , Đen

đều có thể bắt ít nhất 4 quân trắng bằng cách đánh ở 'b' Trình tự nước đi Đen ép trắng phải phòng thủ như trong Hình 1 rất tầm

thường

Như chúng ta đã nói rằng kikashi là nước khai thác sự ép buộc cố

hữu trong forcing move Từ quan trọng ở đây là 'khai thác' , nó rất

khác biệt với cách đơn giản 'sử dụng' không cẩn thận như trong

Forcing move Nếu bạn để ý đến thuật ngữ của người Nhật Bản , sự

khác biệt giữa Kiki (hay forcing move) đó là việc tạo thêm những ích lợi mà bạn muốn từ nước kikashi ; và nếu như điều này không

mang lại ích lợi gì cả , vậy thì nước này không phải là kikashi

Hình 3 là định thức Tuy nó không phải là một định thức thông

dụng nhưng trong tình huống này trắng không quan tâm đến việcquân đen sẽ có hình cờ chắc chắn ở biên trên

Hình 4 : trắng 1 , 3 và 5 đều là những nước kikashi hiệu

quả Trắng thu được nhiều giá trị nhất từ 2 quân hi sinh ; Trắng 1 mang lại tường hướng vào trung tâm , còn 5 và 7 củng cố đất trắng

ở trong góc

Hình 5 và Hình 6 ta thấy trắng đánh những nước forcing move

nhầm hướng và không thể khai thác được hết lợi ích từ chúng Sau

trình tự nước đi trong hình 5 ,nếu trắng đánh 'a' ,anh ta khó có thể trông mong rằng trắng sẽ đánh ở 'b' để đáp lại Còn trong Hình

6 ,sự khác biệt đó là điểm 'a' trên bàn cờ lúc này không còn là một

Forcing move nữa

Đi Đúng Kikashi

Có một sự khác biệt lớn giữa cách đi chính xác và không chính

xác khi sử dụng forcing move Nếu bạn không gia tăng cảm giác cờ

cho điều này , thì bạn sẽ không bao giờ có thể chơi cờ vây ở đẳngcấp cao được

Hình 7 nước atari ở 'a' và 'b' rõ ràng là một nước forcing move

cho cờ trắng Nhưng khác nhau như thế nào nếu như bạn sử dụngnhững nước này một cách chính xác hoặc không chính xác

Hình 8 cho ta thấy chuyện gì sẽ xảy ra nếu trắng đánh nước

forcing move này một cách trực tiếp Đây là một kết quả tồi tệ cho

trắng Cụ thể hơn , trao đổi giữa 3 và 4 là một dấu trừ lớn

Hình 9 cho thấy cách không trực tiếp để khai thác forcing move ,

và đó là chiến thuật chính xác ở đây Nếu đen đẩy lên ở 2 , trắng có

thể sử dụng tesuji bắt đầu với trắng 3 , và chĩa mũi ra ngoài với 7

cùng hình với hình cờ đẹp Đây là một kết quả không mong muốn

của đen , và đó cũng là lý do tình huống trong sách joseki lại đi như

trong Hình 10 Sau nước 5 , kết quả 2 bên ngang nhau

Hình 11 là một ví dụ khác Với Trắng Atari ở 'a' và 'b' rõ ràng là

forcing move nhưng vấn đề là phải tìm cách tốt nhất để khác thác

thể làm là bẻ ở 2 Trắng quay lại atari với 3 để lấy thêm khí ở biên ,

rồi sau đó cắt ở 5 bắt 2 quân đen tam giác

Đôi lúc sử dụng kikashi một cách chính xác mang lại những kết quả tốt đến không ngờ

Non-Kikashi (tn: không đánh kikashi)

Giả sử nếu bạn có khả năng ra lệnh cho một ai đó Chắc chắn bạn

sẽ không thể nào ra lệnh cho người đó "Hãy đấm vào mặt tôi đi !" ,

Mà có thể bạn sẽ bắt người đó phải làm điều gì có lợi cho mình

Một nước kikashi cũng gần tương tự như thế , khi sử dụng forcing

move , chắc chắn sẽ đem lại cảm giác thỏa mãn khi bạn liên tục

xoay cho đối thủ chạy quanh theo ý mình Nhưng trừ khi nó mang

lại những lợi ích từ forcing move ,còn không thì chẳng có lý do gì để

đánh như thế

Hình 15 là một ví dụ Đen 1 buộc trắng phải đáp trả ở 2 và đen

nghĩ rằng mình đã đánh một nước kikashi Nhưng điều mà anh ta

không nhận ra đó là anh ta đã tự lấp đi 1 khí của bản thân ,và với

việc mất đi 1 khí này rất có khả năng trong tương lai sẽ khiến cho

đám quân này của anh ta di chuyển chậm hơn

Hình 16 là một ví dụ khác nhưng cũng tương tự Những nước đi

này đơn giản chỉ để bạn cảm thấy sức mạnh khi bắt đối thủ phảilàm theo ý mình

Quan sát hình 17 thật cẩn thận Đen atari kể cả ở 'a' hay ở 'b'

thì đều buộc trắng phải đáp lại , như thế có nghĩa là cả hai đều là

những forcing move Nhưng mặt khác ,nếu đen bỏ đó không

đánh ,sau đó trắng đẩy ra ở 'a' đen đánh atari ở 'c' ,trắng bắt ,đen nối ở 'd' ; Nếu trắng đẩy ra với 'b' , Đen đơn giản nối ở 'c' Do đó

những quân đen vẫn liên kết với nhau

Bây giờ hãy xem chuyện gì nếu đen đánh một trong những nước

foring move đó Hình 18 là trao đổi giữa Đen 1 và Trắng 2 Lúc

này đen lại cần một nước phòng thủ nữa để ngăn trắng đâm ra ở

'a' và chia rẽ đám quân của đen Nước Kikashi trong dự định của

đen đã trở thành hậu thủ !

Hình 19 là một ví dụ tương tự Nếu đen đánh atari ở 'a' ,để

trắng bắt ở 'b' ,sau đó nước trắng đẩy ra với 'c' là một nước rất mạnh không để đỡ nổi với đen Tương tự ,nếu đen atari ở 'c' sau đó trắng 'b' ,thì nước đẩy ra ở 'a' cũng rất tồi tệ cho đen Vì thế , điều

mà đen phải làm ở đây là để kệ nó ! không làm gì hết ! Nói cách

Để dành Kikashi

Chúng ta đã thấy rằng đôi khi việc hiệu quả nhất để làm với

forcing move là không đụng đến nó và để giành nó cho sau này Ở

đây chúng ta sẽ xem vài ví dụ chi tiết hơn để làm rõ điều này

Ví dụ đầu lấy từ ván đấu giữa Honinbo Shuwa và Yasui

Sanchi Trong hình 21 , trước khi đen đánh ở 1 , cả hai điểm 'a'

và 'b' đều rõ ràng là nước forcing move Tuy nhiên ,đen để nó đó

và nhảy vào ở 1 mở ra rất nhiều khả năng bên trong đất trắng

Hình 22 : Nếu trắng đáp trả với 2 , Đen đơn giản là cắt ở 3 và bắt được một đám quân nào đó Nếu trắng đáp trả với 2 trong hình

23 ,vậy thì toàn bộ đám quân của trắng sẽ rơi vào thảm họa với

Đen 7

Hình 24 cho ta thấy chuyện gì sẽ xảy ra nếu đen đánh 1-2 trao

đổi trước Lần này trắng có thể đáp lại Đen 3 ở 4 , và kết quả cuối cùng là Đen không thu được gì Nước atari sai thời điểm ở 1 khiến

cho mọi kế hoạch hoàn toàn thất bại

Ví dụ tiếp theo lấy từ ván đấu của tôi với Kobayashi Satoru Trong

hình 25, đen có hai nước forcing move đó là atari ở cả 'a' và 'b'

.Nhưng cứ để nó ở đó ,Đen đánh 1 và 3 đen sống vô điều kiện

Đây là một cách xử lý vô cùng thông minh

Nếu đen đánh 'a' trước cho trắng bắt đám trong góc Sau đó, đánh 1 và 3 ,nếu trắng bò ra với 'b' , trình tự các nước đi sẽ diễn ra

với đen 'c' , trắng 'd' ,đen 'e' nối theo và đen chỉ còn cách ko để

sống Lại nói ,nếu đen đánh ở 'b' trước ,trắng bắt ,sau đó lại tương

tự đen 1 trắng 2 ,đen nối ở 'e' nhưng trắng bây giờ lại nhảy vào giữa ở 'f' , và cả đám đen chết.

Tiếp theo trong hình 26 , trắng kẹp ở 1 Nhưng đen vẫn giữ lại nước forcing move và hane bên dưới ở 2 Bây giờ nếu trắng

đẩy ở 3 ,đen 4 tạo thế vồ ngược Trắng không thể đánh ở 'a' được

nữa , nhờ thế cờ đen sống

Loại Bỏ Forcing Move Của Đối Phương

Hình 27.

Trước khi phải đối mặt với những nước forcing moves khó chịu

của đối thủ , thì cách hay nhất là loại bỏ nó trước Nước 1 và 3

trong hình 27 do chính bản thân tôi đánh với kỳ thủ Takemiya Tự

bản thân chúng trông có vẻ không cấp thiết lắm ,Tuy nhiên chúng

lại giúp loại bớt đi vài nước forcing moves khó đối phó Sau nước

kikashi 5 trắng có hình đẹp dễ dàng bằng cách nhảy đến 7

Hình 28.

Nếu trắng chơi như trong hình 28 , để ví dụ , tình huống của

những nước forcing move đối với quân tam giác trong thực tế Bạn

hãy quan sát cẩn thận nước trắng 1 và 3 trong ván cờ (Hình 27) –

đó là những nước rất hay

Tình huống trong hình 29 , là một cách trắng có thể chơi trong

những ván cờ chấp Anh ta đáp trả nước xâp nhập của đen bằng

cách đánh từ 2 đến 8 Nước đen 5 có thể hơi khó hiểu , nhưng

chúng ta sẽ không bàn đến nó ở đây

Vấn đề là : Mục tiêu của trắng 8 là gì ?

Hình 29 Hình 30 Hình 31.

Hình 30 ta thấy rằng đen đã rơi vào bẫy của trắng , anh ta đáp

trả lại một cách trực tiếp Nhưng sau khi trắng đánh 8 và 10 , đen

sẽ gặp rắc rối lớn

Cách đáp lại đúng trong tình huống này đó là lờ đi nước áp sát

của trắng Như trong hình 31 và loại bỏ từ gốc những nước forcing

move của trắng Sau trắng 2 và đen 3 , góc của đen cũng đủ bồi

thường xứng đáng cho chỗ đất trắng chiếm được ở biên

Cơ bản mà nói thì trong hình 30 , đen đã không thể nhìn tác

dụng của những nước forcing của trắng và đã rơi vào cái bẫy đó

Hình 32 Trắng phải đánh và chia cắt đám quân đen

Quân trắng ở 'a' không có tác dụng Bởi vì đen sau đó dọa bắt

ở 'b' và nối Tương tự 'c' cũng vô dụng Những gì trắng phải làm

đơn giản là ăn 3 quân đen đi Quan sát trong hình 33 , tất cả

những nước forcing của đen đều đã biến mất Cũng có nghĩa là đen

đã không còn cách nào để nối lại hai đám quân của mình

Một lần nữa , Trắng phải đánh trong hình 34 , và đây là vấn đề

sống chết của đám đen trong góc Từ cách nhìn của đen mà nói ,

thì anh ta đang để mắt đến điểm 'a' Ở đó , có hai nước forcing đó

là 'b' và 'c' cả hai nước này đều đe dọa đến đám trắng biên trên

Ví dụ , Nếu trắng 'd' , đen bẻ ở 'c' , rồi sau đó nếu trắng 'e' đen

nhảy vào 'a' và bắt đầu ko Nếu trắng bắt đầu ở 'c' đen chọc

xuống ở 'b' ,trắng phải nối ở 'a' và đen sống với 'd' Có vẻ như

không có cách nào hiệu quả , Ngoại trừ – Nếu trắng bình tĩnh nối ở

1 như trong hình 35 Tất cả những gì đen đang tính toán để chống

lại trắng bây giờ hoàn toàn vô dụng , và bị loại bỏ tận gốc ,toàn bộđám quân của anh ta bây giờ đã chết

Nếu có hai hoặc nhiều hơn những nước forcing của đối thủ đang ảnh

hướng đến những nước đi của bạn , vậy thì đừng ngại mà loại bỏ bớt nó

đi Bản thân những nước đi đó cũng có giá trị rất lớn , không thể coi thường Tôi nghĩ rằng thêm hai hoặc ba ví dụ cụ thể bạn có thể rõ ràng

Phần II

Áp Dụng Vào Thực Chiến

Trước khi bắt đầu

Bạn đã bao giờ đánh một ván cờ hướng dẫn với một kỳ thủchuyên nghiệp chưa ? Nếu không thì bạn đã bao giờ đánh cờ chấpvới một đối thủ mạnh hơn bạn vài quân ? Chắc hẳn bạn đã từ trảinghiệm qua cảm giác , khi có một nhóm quân mà bạn nghĩ là sắpchết đến nơi rồi đột nhiên đánh trả ngược lại Và kết quả lại trởthành một thảm họa với bạn

Lý do đơn giản bởi vì trắng có thể nhìn ra rất nhiều cơ hội đểchống lại quân đen Vì thế anh ta không hề sợ những nước tấn côngcủa đen ; có thể thể thấy được tất cả những cơ hội , khả năng trênbàn cờ ( trong tâm trí ) mà đối thủ không nhìn thấy , rõ ràng là mộtthuận lợi lớn

Cũng như trong Kikashi Một nước kikashi thật sự hiệu quả có thể phá tan thế cân bằng trên cả bàn cờ

Trong phần này sẽ giới thiệu mười hai chủ đề để giúp bạn thấy

được sự quan trọng của những nước forcing moves và kikashi Mỗi

một hình minh họa sẽ có một thế cờ toàn bàn , mỗi vấn đề đều lấy

từ một ván cờ trong thực tế , và tôi sẽ cố gắng diễn giải cách ván

cờ sinh ra xa nhất mà tôi có thể

Tất nhiên là tất cả các ván cờ này đều liên quan đến forcing move

và kikashi , tuy nhiên với phạm vi rất rộng : hi sinh một đám quân

để kikashi , dựng kikashi , cách để tạo ra forcing moves , kikashi trong định thức , sử dụng forcing move như kikashi để tạo hình nhẹ nhàng ( sabaki ) , và nhiều nhiều nữa

Đây không phải là một bài kiểm tra , vì thế cũng không có điểm ,không có người qua , người trượt

Tuy nhiên , Bạn hãy cố gắng quan sát hình cờ minh họa trước và nghĩ xem những gì bạn có thể làm hay là những gì có thể xảy ra Sau đó xem tiếp các hình minh họa bên dưới để xem bạn đã bỏ qua

mất bao nhiều phần trăm

Ghi chú : vì đây là ebook , lúc tác giả viết sách là sách giấy nên khi đọc quan sát dễ hơn để giữ được mục đích của tác giả chúng tôi đã cố gắng edit lại giống như sách Vì thế các bạn nên để chế độ xem 2 trang cùng 1 lúc để đạt hiệu quả cao nhất và xem thoải mái nhất

Chủ đề 1

Khai thác hết giá trị của những quân cờ

Trắng đi trước

Trắng : Kato Masao

Đen : Takagi Shoichi

Đen vừa đánh một nước kẹp (tam giác) Trắng nên đáp trả nhưthế nào

Gợi ý : hi sinh một số quân

Trắng phải hi sinh vài quân , rồi sau đó lại khai thác hết tác dụng

từ những quân đó Thử nghĩ đến tất cả các cách cho đến khi bạncảm thấy thế cờ đã ổn định

Hình 1 Hình 1: Chuẩn bị

Đây là trình tự các nước đi để thế cờ này xảy ra Bắt đầu bằng

nước đen xâm nhập ở 1 ; đến quân đen 7 là cách đi thường thấy

Có vẻ như có gì đó không hợp lý lắm (trong ván cờ này) , tuy

nhiên nước cờ của tôi ở 3 có vẻ quá hèn nhát

Hình 2 Một ván cờ khác

Thay vào đó , tôi nghĩ mình nên chọc vào ở 1 Đến nước thứ 7 cờ

đen sống , không còn gì phải bàn cãi Cách này tốt hơn nhiều so

với cách đánh trong hình 1 Ngược lại đem đến ngoại thế đẹp như

mơ cho trắng

Hình 3 Nối vẫn chưa đủ

Hãy quay lại với chủ đề chính Chỉ nối lại một quân trắng đơn lẻ ,

sẽ không mang lại một kết quả nào lớn Trong tình huống đến đen

6 , trắng vẫn bỏ lại đằng sau vài aji như nước kẹp ở 'a' hay nước cắt ở 'b'

Hình 2

Hình 3

Hình 4 Hình 4 : Bắt đầu bằng cách hi sinh một vài quân

Đầu tiên trắng đâm xuống với 1 Đen cắt ở 2 , và rõ ràng hai

quân trắng không thế cứu được , nhưng đó là khởi đầu của mộtchiến thuật thí quân rất mạnh

Tuy nhiên ,điều đó vẫn chưa đủ ,tùy vào kĩ thuật của bạn từ đây

sẽ tạo ra một sự khác biệt rất lớn

Hình 5 : Thua công sát

Bò dọc theo ở 3 sẽ là một nước đi hay – nếu như nó hiệu quả ! Tuy nhiên ở chỗ này ,e rằng trắng quá tham lam và đến nước đen 6

, đen bắt trọn cả đám quân trắng ( hãy thử xem tình huống ăn

quân từ 'a' đến 'd' ) và sau này đen còn có nước peep ở 'e'.

Hình 6 : Tám mươi phần trăm ?

Bạn cũng có thể nghĩ ra cách đánh forcing moves với 1,3 và 5 ,

rồi đánh nước lớn ở 7 Sau đó có thể tự tin tuyên bố "Thế này thì sao?"; À vâng , đó vẫn chỉ là 80% của chủ đề và bạn vẫn chưa khai

thác hết toàn bộ giá trị từ những quân đã hi sinh

Hình 5

Hình 6

Hình 7 Hình 7 : Tạo thêm kikashi

Thêm một hai quân ở 1 và 3 cũng chẳng mất gì Tuy nhiên nước

kikashi thêm ở 3 lại là vô giá đối với quân trắng và sẽ có một ý

nghĩa rất lớn với sự thay đổi của ván cờ Và đây cũng là cách mà

ván cờ đã thực sự diễn ra ; sau khi trắng đánh nước lớn với 11 ,

chiến thuật hi sinh của trắng đã thành công lớn

Hình 8 Hình 8 : Mồi lửa

Nếu đen cố chống lại nước peep của trắng ở 1 bằng cách nối ở 2 ,

vậy thì sau quân trắng 3 đen buộc phải đánh ở 4 và sau nước trắng

8 đen tuy tránh được nước atari của trắng ở 'a' , nhưng mà đen lại

để trắng sống ở trong góc ( theo trình tự các nước đi từ 'b' đến 'f' ) Đen 2 không phải là một cách chống trả hợp lý

Chủ đề 2

Ông ta đang có dự định gì ?

Trắng đi trước

Trắng : Cho Chikun

Đen : Takemiya Masaki

Đen xâm nhập với quân đen tam giác và trắng đáp trả lại với

peep ở 1 Rốt cuộc chuyện gì đang xảy ra ở đây thế ?

Đen rõ ràng phải đáp lại nước peep của trắng ;Ví dụ nếu anh ta

nhảy ra ở 'A' , trắng chọc vào ở 2 , đen 'B' , trắng cắt ở 'C' Mất

mát ở góc lớn hơn nhiều so với những gì đen thu được khi nhảy ra

Vấn đề ở đây là ,bạn hãy nhìn ra tại sao Cho lại đánh nước

kikashi này Thực sự , nếu bạn có thể thấy anh ta đang dự định gì

thì điều đó đủ chứng tỏ bạn khá mạnh

Để hiểu lý do của nước peep này , đầu tiên chúng ta nên xem thử xem chuyện gì sẽ xảy ra nếu trắng không peep.

Hình 1.

Hình 1 : Tường cho trắng

Trắng có thể tấn công phía trên quân đen xâm nhập Có thể sẽ

diễn ra theo trình tự các nước đi như thế này Nếu sau đó đen 'a', trắng 'b' , đen 'c' và vấn đề là thế cờ này lại quay trở lại y như trong chủ đề trước Trắng sẽ có 1 bức tường hoàn hảo Tuy nhiên ,

đen có thể có được nhiều hơn thế này

Chỉ khi quân tam giác của trắng được đặt ở 'a' , như trong joseki ,

nó sẽ có thể phá nước chinh quân

Hình 2.

Hình 4.

Hình 4 : Trắng quá thấp và hậu thủ

Bởi vì chinh quân trong hình 3 sẽ tốt cho cờ đen ,nên trắng sẽ

phải theo cách đi như trong hình này Đến nước thứ 7 , đúng là

quân trắng đã có thể nối lại với nhau , nhưng cũng vì thế mà cờ củaanh ta ở thế cực kỳ thấp và còn một điều nữa đó là anh ta đã bịhậu thủ

Tuy nhiên hình này cũng liên quan rất lớn đến chủ đề chính củachúng ta

Hình 5 và 6 : Trắng bại

Cách tránh chinh quân như thế này thì như thế nào ? Nếu trắng

đẩy lên ở 3 ,thế chinh quân sẽ vô tác dụng ,trình tự các nước đi nối tiếp rất thông dụng Đến nước thứ 6 quân đen phục hồi lại thế chinh quân ,vì thế trắng phải đánh ở 7 và sau đó tiếp tục đến nước thứ 10, trắng bị nhốt ở bên trong Nếu trắng tiếp tục cố để thoát ra

như trong hình 6 , đến nước đen 8 anh ta vẫn hoàn toàn bị nhốt lại

,còn bị thiếu khí và không thể đấu lại ko của đen Quân trắng hoàn

toàn vô vọng

Hình5.

Hình 7 : Lời giải của Cho

Chúng ta đã thấy rằng đáp trả ngay lập tức ở 3 sẽ không mang

lại kết quả tốt cho trắng Vì vậy , Cho quyết định sử dụng cách kết

hợp giữa một nước kikashi và 3

Ở đây đen có hai cách để đáp lại trắng Tất nhiên , một trong hai

cách vẫn là chọc vào ở 'a' Ngoài ra đen còn có thể thoát tiên , bỏ

ngỏ lại thế cờ như thế Cách nhìn phía sau nước tenuki này là nước

trao đổi giữa 1 và 3 cũng khiến cho đất của đen ở biên phải trở nên

chắc chắc , vì thế đen cũng đã thu được đủ lợi ích từ nước này rồi

Hình 8 : Aha !

Rốt cuộc thì mục đích của nước peep là gì ? Nếu đen tiếp tục chọc

vào ở 1 , sau đó đến nước thứ 2 và 3 , trắng có thể nối chắc chắn ở

4 Bây giờ mọi thứ đã trở nên rõ ràng : nước peep cũng là một

nước để phá chinh quân , và đen không thể bắt một quân trắng nào

bằng cách đánh ở 'a' nữa (Hãy thử so sánh với hình 4 )

Hình 9 : Tạo sống khổ sở

Chúng ta cũng có thể tính đến nước đen 1 Đến nước thứ 11 đen

đã có thể sống , nhưng duy chỉ có thế Thế cờ này quá tốt cho

Hình9.

Hình 10.

Hình 10 : Xuất hiện trong ván đấu

Không để tâm đến nước chinh quân bất lợi , Đen vẫn tiếp tục chọc

vào ở 1 Cho cũng biết trước rằng đen sẽ không thể đánh ở 2 thay

vì 1 như trong hình 9 , và vì thế anh ta tiếp tục chạy quân với 6

Trình tự nước đi đến nước thứ 11 ta thấy cờ hai bên có vẻ ngang

bằng , Đen thu được lãnh địa trong góc trong khi trắng thu về ngoạithế

Nước trao đổi giữa hai quân tam giác , cũng khiến trắng thuathiệt một chút , nhưng mặt khác trắng cũng có thể hoàn toàn hài

lòng với nước chạy quân ở 6 và rình bắt hai quân đen bên ngoài

Bạn cũng đã thấy được rằng , sự phân nhánh của chỉ một quân

kikashi cũng đòi hỏi cần phải đọc cờ rất chính xác

Chủ đề 3

Thí quân trên một phạm vi lớn

Đen Đi

Trắng : Ishida Yoshio

Đen : Takemiya Masaki

Có vài câu châm ngôn về hi sinh một đám quân , ví dụ như là :"Thêm một quân trước khi thí quân" hay là " thí quân trên một phạm

vi lớn" Ý nghĩa nằm sau câu nói đó chính là hi sinh trên một phạm

vi lớn hơn , cũng đồng nghĩa với việc nó sẽ mang lại một đòn bẩy lớn hơn

(TN:ở đây ông dịch giả muốn thay từ aji thành đòn bẩy nên tôicũng giữ nguyên ý này )

Trong hình này , trắng đã vừa cắt với quân tam giác Đen còn cómột cách khác đó là cướp lấy góc Nhưng ở đây tôi muốn các bạnnghĩ đến các kỹ thuật thí quân Thế cờ này cũng là một thế cờthông dụng ,thường rất hay xảy ra

Hình 1.

Hình 1 : Chuẩn bị

Thế cờ này xảy ra khi đen đánh nước mở 3 ở biên và trắng nhảy

vào ngay chính giữa Khu vực này lại nằm trong tầm ảnh hưởng

của quân trắng , vì thế đen chỉ có 1 hi vọng ở đây là tạo một kiểu

hình cờ nào đó ở đây ( sabaki ) , bắt đầu bằng nước áp sát bên dưới

ở 2 Và thứ tự nước đi sau đó diễn ra theo đến nước thứ 9 là không

thể tránh được

Hình 2 : Không có lý do nào để đi nước khác

Hoàn toàn vô vọng cho đen khi nhảy một cách liều lĩnh với 2 ở đây Sau trắng 3 , Đen ở trong tình huống vô cùng khó khăn Tuy

nhiên bạn đừng nhầm lẫn , trong trường hơp quân trắng tam giáckhông có ở đây thì nước nhảy này lại có thể được , Trắng buộc phải

đánh quân tam giác để thủ và đen mới là người đánh 3 ở đây

Hình 3 : Cách cướp góc cho đen

Để tham khảo , ở đây tôi cũng trình bày cách cướp góc của đen

như thế nào Trắng 7 là một nước thủ cân ; Nếu đen cố đáp trả bằng cách chặn ở 9 , Anh ra sẽ mắc phải rắc rối lớn khi trắng cắt ở 'a' Vì thế Đen trượt vào ở 8, Trắng củng cố quân của mình với 9

,và thế cờ trở về cân bằng

Hình3.

Hình 4 : Kỹ thuật của đen không thỏa đáng

Trở lại với chủ đề hi sinh Cách kết hợp hai nước kikashi 1 và 3

rõ ràng là chiến thuật hi sinh Trắng không thể bỏ không đánh

nước thứ 4 , vì thế đen cũng có thêm một nước kikashi ở 5 Và sau

nước tạo hình với 7 , Anh ta đã đủ thỏa mãn chưa ??

Hình 5 và 6 : Tăng thêm giá trị

Không đủ ! Đen phải đánh thêm một nước thứ 3 trước khi hi sinh

như trong hình 5 Sau đó tiếp tục như trong hình 6 , từ nước thứ

1 đến nước thứ 5 cũng tương tự như trong hình 4 Tuy nhiên bạn

có thể nhìn ra một khác biệt rất quan trọng không ?

Giờ đây cả hai nước 'a' và 'b' rõ ràng là những forcing move cho

đen ('b' đe dọa KO một phía ) Cả hai nước này lại không có tác

dụng gì như trong hình 4 – hai tình huống này hoàn toàn khác

nhau

Hình6.

Hình 7 : Thế cờ cuối cùng

Hãy nhìn lên góc trên bên trái và xem sự khác biệt khi đen có

nước 'a' và 'b' để forcing

Ví dụ như , nếu đen nhảy vào ở 'c' , nếu quân 'a' và 'b' không có tác dụng , quân đen sẽ trông hơi lẻ loi Tuy nhiên nếu 'a' và 'b' có

tác dụng thì nước kị lớn của trắng ở bên trên lại trong hơi mỏng Tác động thêm mà đen nhận được lại là cả cục diện ở góc trên

Ngoài ra , đây không phải là nước để đánh cho đến khi ván cờ

bước vào giai đoạn sau , tuy nhiên nếu đen xâm nhập ở 'd' thì quân này sẽ không thể bị bắt được vì có quân 'b' yểm trợ ở phía

sau

Đây cũng là một minh họa sâu sắc về sự khác biệt của việc tạo

têm forcing move có thể tạo ra một hậu thuẫn lớn để trở nên mạnh

hơn

Chủ đề 4

Tesuji để vá lại hình cờ

Đen đi

Trắng : Kataoka Satoshi

Đen: Takagi Shoichi

Trắng vừa nhảy ra với quân tam giác và làm lộ ra điểm yếu trongnước kị của đen

Gợi ý : Sử dụng một một cách đi thủ cân thông dụng , vấn đề là phải vá lại điểm yếu của đen và tốt nhất là giữ được tiên thủ

Hình 1 : Điểm yếu của đen

Đen muốn đáp trả nước nhảy của trắng ở biên trên tuy nhiên

đánh trực tiếp ở 1 quá đơn giản Trình tự từ trắng 2 nhằm vào điểm yếu trong nước nối của đen Và sau khi trắng cắt ở 6 đám quân

đen đã bị bắt

Hình 2 : Đen đau đớn bị hậu thủ

Đen 1 và 3 ở đây quá đơn giản và dễ dàng cho trắng Trắng có

tiên thủ để đánh một nước khổng lồ ở bên trên

Hình 3 : chặn đôi – Trắng kháng cự

Để đáp trả nước bẻ của trắng , ở đây đen chặn một cách kiên

quyết Nhưng đen không thể hi vọng trắng sẽ nối ở 'a'

Trắng chắc chắn sẽ đánh trả lại với 4 và 6 , bắt quân đen Nếu đen tiếp tục với 'a' trắng đánh 'b' , đen 'c' , sau đó trắng sẽ phản công bằng cách nối trên cạnh bàn cờ với 'd' đến nước 'f' Đen có thể cắt ở 'g' , tuy nhiên anh ta cũng không thể hi vọng thắng được

nước Ko vô cùng quan trọng này ; Đen không có nhiều nước dọa Ko

đủ lớn (Tuy anh ta có một nước dọa Ko bên trong ở 'h' , nhưng sau

đó sẽ không còn nước nào nữa khi trắng sẽ nối ở 'i' ,trong khi đó trắng có 2 nước dọa ở 'j' và 'k' )

Hình 2.

Hình 3.

Hình 4 : Nước thủ cân - cắt chéo

Đây cũng là một nước thủ cân hàng ngày rất hay gặp , và sử

dụng trong tình huống như thế này Đen cắt chéo , với 1 và 3 ; trắng buộc phải bắt quân với 4 , và sau đó đen đi ở 5 tạo hình cờ

Trước khi tiếp tục đoạn này ( Trong hình 7) , hãy cùng nghiên cứu

kĩ xem các cách mà trắng có thể đáp lại nước đen 3

Hình 5 ; Quân trắng tan vỡ

Giả sử trắng đáp lại với atari ở 1 như trong hình này – Đen đánh

nước thứ 10 bắt quân trắng vô điều kiện

Mặc dù ở một số thế cờ khác , nước trắng atari có thể rất mạnh

mẽ và hiệu quả , vì thế cũng phải nhắc lại rằng các bạn nên đọc cờthật kĩ và cẩn thận trước khi đánh là điều rất cần thiết

Hình 6 : Chuyện gì nếu trắng thoát tiên ?

Chúng ta cũng có thể nghĩ đến chuyện trắng thoát tiên và lờ đi

nước đen áp sát ở 1

Để có thể nhảy lên với nước trắng 2 Sau đó từ nước thứ 3 đến nước thứ 7 , Đen có thể ổn định hình cờ ở biên và có tiên thủ , và sau đó đi nước lớn với 9 Ở góc bây giờ trở nên rất chắc chắn và

khá lớn , vì thế đen chẳng có gì phải kêu ca về kết quả này cả