(Luận văn thạc sĩ) Đánh giá thực trạng cơ sở vật chất trong trường Trung học Phổ thông tỉnh Lào Cai đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới

Đánh giá thực trạng cơ sở vật chất trong trường Trung học Phổ thông tỉnh Lào Cai đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mớiĐánh giá thực trạng cơ sở vật chất trong trường Trung học Phổ thông tỉnh Lào Cai đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mớiĐánh giá thực trạng cơ sở vật chất trong trường Trung học Phổ thông tỉnh Lào Cai đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mớiĐánh giá thực trạng cơ sở vật chất trong trường Trung học Phổ thông tỉnh Lào Cai đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mớiĐánh giá thực trạng cơ sở vật chất trong trường Trung học Phổ thông tỉnh Lào Cai đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mớiĐánh giá thực trạng cơ sở vật chất trong trường Trung học Phổ thông tỉnh Lào Cai đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mớiĐánh giá thực trạng cơ sở vật chất trong trường Trung học Phổ thông tỉnh Lào Cai đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mớiĐánh giá thực trạng cơ sở vật chất trong trường Trung học Phổ thông tỉnh Lào Cai đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mớiĐánh giá thực trạng cơ sở vật chất trong trường Trung học Phổ thông tỉnh Lào Cai đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mớiĐánh giá thực trạng cơ sở vật chất trong trường Trung học Phổ thông tỉnh Lào Cai đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mớiĐánh giá thực trạng cơ sở vật chất trong trường Trung học Phổ thông tỉnh Lào Cai đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mớiĐánh giá thực trạng cơ sở vật chất trong trường Trung học Phổ thông tỉnh Lào Cai đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

MỘC VĂN THÀNH

ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CƠ SỞ VẬT CHẤT TRONG TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TỈNH LÀO CAI ĐÁP ỨNG YÊU CẦU CHƯƠNG TRÌNH

GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2018

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

MỘC VĂN THÀNH

ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CƠ SỞ VẬT CHẤT TRONG TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TỈNH LÀO CAI ĐÁP ỨNG YÊU CẦU CHƯƠNG TRÌNH

GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI

Ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 8.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: GS.TS Phạm Hồng Quang

THÁI NGUYÊN - 2018

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các kết quả nghiên cứu trong Luận văn là trung thực, chưa từng được công bố trong bất kì công trình nghiên cứu nào của tác giả khác

Thái Nguyên, tháng 9 năm 2018

Tác giả luận văn

Mộc Văn Thành

có thể hoàn thành khóa luận tốt nghiệp, tạo mọi điều thuận lợi giúp đỡ em ngay

từ khi em bắt đầu thực hiện đề tài

Em xin chân thành cảm ơn quý thầy, cô trong ban lãnh đạo, các phòng ban chuyên môn của Sở GD&ĐT tỉnh Lào Cai; các đồng chí cán bộ quản lý, các thầy giáo, cô giáo thuộc các trường trung học phổ thông trên địa bàn tỉnh đã tạo điều kiện, giúp đỡ em trong suốt quá trình khảo sát, tìm hiểu thực tế để có thể hoàn thành nội dung của luận văn

Đặc biệt, em xin chân thành gửi lời cảm ơn sâu sắc đến Giáo sư - Tiến sĩ Phạm Hồng Quang, người hướng dẫn khoa học cho đề tài khóa luận tốt nghiệp Thầy đã tận tình chỉ dẫn, góp ý giúp em nhận ra từ những lỗi nhỏ nhất trong suốt quá trình thực hiện đề tài

Với những kết quả nghiên cứu đã đạt được, em hy vọng khi áp dụng vào thực tiễn công tác sẽ giúp cho các nhà quản lý có được cái nhìn tổng thể về thực trạng CSVC, từ đó có những hoạch định, chính sách, đầu tư xây dựng và quản lý CSVC phù hợp, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới của tỉnh Lào Cai

Trong quá trình thực hiện và hoàn thành đề tài không tránh khỏi gặp những sai sót, kính mong quý thầy, cô và các bạn bè đồng nghiệp góp ý giúp đề tài được hoàn thiện tốt hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

Thái Nguyên, tháng 9 năm 2018

Tác giả luận văn Mộc Văn Thành

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT iv

DANH MỤC CÁC BẢNG v

DANH MỤC CÁC HÌNH v

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3

4 Phạm vi nghiên cứu 3

5 Giả thuyết khoa học 3

6 Nhiệm vụ nghiên cứu 4

7 Phương pháp nghiên cứu 4

8 Cấu trúc luận văn 5

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CƠ SỞ VẬT CHẤT TRONG TRƯỜNG THPT ĐÁP ỨNG YÊU CẦU CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI 7

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 7

1.1.1 Các nghiên cứu ở nước ngoài 7

1.1.2 Các nghiên cứu trong nước 9

1.2 Các khái niệm cơ bản 12

1.2.1 Khái niệm về cơ sở vật chất trường THPT 12

1.2.2 Đánh giá cơ sở vật chất trường THPT 16

1.3 Những vấn đề cơ bản về đánh giá thực trạng cơ sở vật chất trong trường THPT đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới 19

1.3.1 Chương trình giáo dục phổ thông mới và yêu cầu đặt ra đối với CSVC 19

1.3.2 Đánh giá CSVC trường THPT đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới 22

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 29

Chương 2: THỰC TRẠNG CƠ SỞ VẬT CHẤT TRONG TRƯỜNG THPT TỈNH LÀO CAI VÀ MỨC ĐỘ ĐÁP ỨNG YÊU CẦU CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI 32

2.1 Khái quát về tình hình giáo dục trên địa bàn tỉnh Lào Cai 32

2.2 Thực CSVC trong trường THPT tỉnh Lào Cai 33

2.2.1 Thực trạng về cơ sở vật chất 33

2.2.2 Thực trạng các trang TBDT và trang thiết bị dùng chung khác 38

2.3 Thực trạng quản lý phát triển CSVC trong trường THPT tỉnh Lào Cai 40

2.3.1 Thực trạng kế hoạch phát triển CSVC 41

2.3.2 Thực trạng tổ chức phát triển CSVC 42

2.3.3 Thực trạng lãnh đạo, chỉ đạo phát triển phương tiện dạy học 44

2.3.4 Thực trạng kiểm tra, giám sát thực hiện kế hoạch phát triển CSVC 45

2.3.5 Đánh giá tổng thể mức độ thực hiện và hiệu quả các biện pháp quản lý phát triển CSVC 47

2.3.6 Thực trạng mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến quản lý phát triển CSVC trong trường THPT tỉnh Lào Cai 48

2.4 Thực trạng về mức độ đáp ứng của cơ sở vật chất trong trường THPT tỉnh Lào Cai với yêu cầu của chương trình giáo dục phổ thông mới 50

2.4 Đánh giá chung về thực trạng quản lý phát triển CSVC trong trường THPT tỉnh Lào Cai 53

2.4.1 Những mặt mạnh trong quản lý phát triển CSVC trong trường THPT tỉnh Lào Cai 53

2.4.2 Những mặt yếu trong quản lý phát triển CSVC trong trường THPT tỉnh Lào Cai 53

2.4.3 Nguyên nhân của thực trạng quản lý phát triển CSVC trong trường

THPT tỉnh Lào Cai 54

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 56

Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN CƠ SỞ VẬT CHẤT TRONG TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TỈNH LÀO CAI ĐÁP ỨNG YÊU CẦU CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI 57

3.1 Nguyên tắc đề xuất các biện pháp 57

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu 57

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống 57

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo sự phù hợp với sự phát triển của dạy học hiện đại trong bối cảnh đổi mới giáo dục 57

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo đảm tính đồng bộ, hiệu quả trong quản lý phát triển CSVC ở các nhà trường 58

3.1.5 Nguyên tắc đảm bảo tính cơ bản, hiện đại, hướng tới thực hiện chuẩn hoá, hiện đại hoá phương tiện dạy học 59

3.2 Biện pháp quản lý phát triển CSVC trong trường THPT tỉnh Lào Cai đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới 59

3.2.1 Nâng cao nhận thức, trách nhiệm về phát CSVC trong bối cảnh đổi mới giáo dục 59

3.2.2 Xây dựng kế hoạch hoạch phát CSVC đủ số lượng, đồng bộ cơ cấu, nâng cao chất lượng và tính hiện đại phù hợp với yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới 61

3.2.3 Tổ chức các lực lượng trong nhà trường tham gia quản lý phát triển CSVC 66 3.2.4 Chỉ đạo khai thác, sử dụng CSVC đáp ứng mục tiêu chương trình giáo dục phổ thông mới 68

3.2.5 Kiểm tra, giám sát thực hiện kế hoạch phát triển CSVC 71

3.2.6 Huy động các nguồn lưc hỗ trợ phát triển CSVC 73

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 75

3.4 Thăm dò tính cần thiết và tính khả thi của biện pháp đã đề xuất 75

3.4.1 Mục đích của thăm dò 75

3.4.2 Phương pháp, phạm vi thăm dò 76

3.4.3 Nội dung thăm dò 76

3.4.4 Kết quả thăm dò 76

KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 80

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 81

1 Kết luận 81

2 Kiến nghị 81

2.1 Đối với Bộ GD&ĐT 81

2.2 Đối với Sở GD&ĐT tỉnh Lào Cai 82

2.3 Đối với các trường THPT tỉnh Lào Cai 82

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 83

PHỤ LỤC 87

Hội đồng nhân dân TBDH : Thiết bị dạy học

THPT : Trung học phổ thông

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Hiện trạng cơ sở vật chất của 36 trường THPT tỉnh Lào Cai 36 Bảng 2.2 Hiện trạng các trang thiết bị dạy học của 36 trường THPT tỉnh

Lào Cai 39 Bảng 2.3 Mức độ thực hiện và hiệu quả lập kế hoạch phát triển CSVC

trong trường THPT tỉnh Lào Cai 41 Bảng 2.4 Kết quả khảo sát thực trạng tổ chức phát triển CSVC 42 Bảng 2.5 Kết quả khảo sát thực trạng lãnh đạo, chỉ đạo phát triển CSVC 44 Bảng 2.6 Thực trạng mức độ thực hiện và hiệu quả kiểm tra, giám sát,

đánh giá quá trình phát triển CSVC 46 Bảng 2.7 Đánh giá tổng thể mức độ thực hiện và hiệu quả của các biện pháp

quản lý phát triển CVSC trong trường THPT tỉnh Lào Cai 47 Bảng 2.8 Kết quả khảo sát mức độ ảnh hưởng của các yêu tố đến quản lý

phát triển CSVC trong trường THPT tỉnh Lào Cai 49 Bảng 2.9 Kết quả khảo sát mức độ đáp ứng của CSVC 36 trường THPT

tỉnh Lào Cai với yêu cầu CTGDPT mới 51 Bảng 3.1 Kết quả trưng cầu ý kiến về tính cần thiết của các biện pháp

đề xuất 76 Bảng 3.2 Kết quả trưng cầu ý kiến về tính khả thi của các biện pháp

đề xuất 77

DANH MỤC CÁC HÌNH

Hình 1.1 Sơ đồ hệ thống cơ sở vật chất 16 Hình 1.2 Sơ đồ quy trình đánh giá cơ sở vật chất 26

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Cơ sở vật chất là thành tố quan trọng của quá trình dạy học Trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay, những tiến bộ của khoa học, công nghệ trong các lĩnh vực như: Trí tuệ nhân tạo, mạng Internet, công nghệ nano, khoa học về vật liệu, cuộc “Cách mạng công nghệ 4.0”, có sự tác động mạnh mẽ đến các thành tố của quá trình dạy học, đòi hỏi nhà quản lý giáo dục các cấp phải không ngừng đầu tư xây dựng CSVC nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy của giáo viên, chất lượng học tập của người học đáp ứng yêu cầu nguồn nhân lực cho phát triển kinh tế, xã hội Trong Chiến lược phát triển giáo dục 2011 - 2020 xác định,

cùng với việc thực hiện đồng bộ các giải pháp, cần “Từng bước chuẩn hóa, hiện

đại hóa cơ sở vật chất - kỹ thuật, đảm bảo đủ nguồn lực tài chính và CSVC tối thiểu của tất cả các cơ sở giáo dục” [29, tr.20]

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII xác định chủ trương: “Đổi mới căn

bản và toàn diện giáo dục, đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; đẩy mạnh nghiên cứu, phát triển, ứng dụng khoa học, công nghệ; phát huy vai trò quốc sách hàng đầu của giáo dục, đào tạo và khoa học, công nghệ đối với sự nghiệp đổi mới và phát triển đất nước” [8, tr.116] Theo đó, phải đổi mới đồng

bộ tất cả các mặt, các thành tố của quá trình giáo dục; trong đó, tăng nguồn lực

để đầu tư xây dựng CSVC theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, đồng bộ, đạt tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế là một trong những giải pháp quan trọng để thực hiện chủ trương trên

Trong những năm qua, cùng với việc chỉ đạo đổi mới nội dung, PPDH, nâng cao chất lượng, ngành giáo dục tỉnh Lào Cai cũng quan tâm đầu tư CSVC Tuy nhiên, thực tế cho thấy CSVC được đầu tư, song còn thiếu về số lượng, chưa đồng bộ về chủng loại, chất lượng chưa thật sự đáp ứng với yêu cầu đổi mới Bên canh đó, trong quản lý phát triển CSVC, nhận thức trách nhiệm của một số cán

bộ quản lý, giáo viên và nhân viên chưa cao, có biểu hiện tâm lý e ngại, sợ hư

hỏng, liên đới trách nhiệm nên hiệu quả sử dụng các CSVC không cao Công tác

kế hoạch hoá việc huy động, sử dụng, quản lý chưa thật sự phù hợp giữa kế hoạch dài hạn và ngắn hạn Tổ chức lực lượng, phân công, phân định trách nhiệm trong quản lý phát triển CSVC còn có biểu hiện chồng chéo, khó khăn cho việc quản

lý, khai thác, sử dụng

Đề án đổi mới chương trình và sách giáo khoa giáo dục phổ thông của Bộ

GD&ĐT cũng đã đánh giá: “CSVC và TBDH của nhiều trường học chưa đáp

ứng được yêu cầu giáo dục toàn diện Các trường có phòng thí nghiệm, thư viện, nhà tập thể dục thể thao chiếm tỉ lệ rất nhỏ Thiết bị giáo dục vừa thiếu vừa lạc hậu, hiệu quả sử dụng thiết bị giáo dục rất thấp Công tác quản lý thiết bị trường học còn yếu, số lượng cán bộ chuyên trách về thiết bị ít và thường là giáo viên kiêm nhiệm nên không phát huy được hiệu quả sử dụng thiết bị ở các cơ sở trường học” [10, tr.25]

Thực tế cho thấy, để nâng cao chất lượng giáo dục trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay, một trong những giải pháp có ý nghĩa quan trọng và cấp thiết

là phát triển và quản lý phát triển CSVC, đảm bảo CSVC đủ về số lượng, chất lượng, đồng bộ về cơ cấu; phát huy tối đa hiệu quả khả năng khai thác, sử dụng, từng bước nâng cao chất lượng giáo dục đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông hiện mới

Hiện nay, đã có một số công trình nghiên cứu về quản lý CSVC ở các phạm vi và đối tượng khác nhau Tuy nhiên, chưa có công trình khoa học độc lập nào nghiên cứu, đánh giá đầy đủ về thực trạng CSVC ở các trường THPT tỉnh Lào Cai một cách đầy đủ và có hệ thống Xuất phát từ những lý do trên, tôi lựa

chọn đề tài “Đánh giá thực trạng cơ sở vật chất trong trường trung học phổ thông tỉnh Lào Cai đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới"

làm luận văn tốt nghiệp

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và đánh giá thực trạng CSVC trường THPT tỉnh Lào Cai theo yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới, đề

xuất các biện pháp quản lý phát triển cơ sở vật chất trong trường THPT tỉnh Lào Cai đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới, góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục các trường THPT tỉnh Lào Cai trong giai đoạn hiện nay.

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Đánh giá thực trạng cơ sở vật chất các trường THPT

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Đánh giá thực trạng cơ sở vật chất trong trường Trung học phổ thông tỉnh Lào Cai đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới

4 Phạm vi nghiên cứu

Do điều kiện về thời gian nghiên cứu và trong khuôn khổ luận văn, tác giả tập trung nghiên cứu đánh giá thực trạng, đề xuất các biện pháp quản lý phát triển CSVC trong trường THPT tỉnh Lào Cai đáp ứng yêu cầu chương trình phổ thông mới

Việc khảo sát, đánh giá thực trạng được thực hiện ở 36 trường THPT, thông quá việc nghiên cứu hồ sơ quản lý, trao đổi, xin ý kiến của 360 người (cán

bộ quản lý, giáo viên, nhân viên) của các trường này

5 Giả thuyết khoa học

Cở sở vật chất là một trong những nhân tố quan trọng đối với nâng cao chất lượng giáo dục trong đổi mới giáo dục hiện nay Việc kiểm tra, đánh giá cơ

sở vật chất đối với các trường THPT tỉnh Lào Cai đã được các chủ thể quản lý quan tâm Tuy nhiên việc đánh giá mới chỉ dừng lại ở kết quả đánh giá, chưa tập trung đề xuất các biện pháp để quản lý, phát triển cơ sở vật chất Trên cơ sở kết quả đánh giá, nếu các chủ thể quản lý đề xuất được các biện pháp quản lý, phát triển cơ sở vật chất một cách khoa học, phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương, từng nhà trường, phù hợp với mục tiêu đổi mới giáo dục thì sẽ quản

lý, sử dụng có hiệu quả các nguồn lực phát triển CSVC, góp phần nâng cao chất

lượng dạy học, đáp ứng mục tiêu, yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới

6 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Hệ thống hóa cơ sở lý luận về CSVC, chương trình giáo dục phổ thông mới, đánh giá CSVC trong trường trung học phổ thông theo yêu cầu của chương trình giáo dục phổ thông mới

- Khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng CSVC trong trường THPT trên địa bàn tỉnh Lào Cai và mức độ đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới

- Đề xuất các biện pháp quản lý phát triển cơ sở vật chất trong trường THPT tỉnh Lào Cai đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới và khảo nghiệm tính cấp thiết và mức độ khả thi của các biện pháp

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu, phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa, khái quát các nguồn tài liệu lý luận và thực tiễn có liên quan đến cơ sở vật chất, đánh giá cơ sở vật chất, chương trình giáo dục phổ thông mới, nhằm xây dựng hoặc chuẩn hóa các khái niệm, các thuật ngữ; xác định cơ sở lý luận trong đánh giá CSVC trong trường THPT đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới, bao gồm các tài liệu:

- Các tài liệu, văn kiện của Đảng, chính sách của Nhà nước về phát triển GD&ĐT; các khái niệm, quy định, quy chuẩn về cơ sở vật chất, chương trình giáo dục phổ thông mới; các nội dung về đánh giá cơ sở vật chất trường THPT đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới

- Các kết quả nghiên cứu, tài liệu trong nước và ngoài nước về cơ sở vật chất, đánh giá cơ sở vật chất, chương trình giáo dục phổ thông, các tài liệu khoa học có liên quan đến dánh giá cơ sở vật chất trong trường trung học phổ thông

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp quan sát: Tiếp cận và xem xét trực tiếp CSVC và hoạt

động quản lý của đội ngũ CBQL trường THPT trên địa bàn Mục đích chính của việc sử dụng phương pháp này là tìm hiểu về thực trạng chất lượng các mặt hoạt động quản lý theo chức năng và nhiệm vụ của CBQL trường THPT; đồng thời nhờ phương pháp này, người nghiên cứu có thể khẳng định, đánh giá được thực

trạng CSVC trong trường THPT trên địa bàn tỉnh Lào Cai

- Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động: Kết hợp với phương pháp

quan sát và trực tiếp nghiên cứu các loại hồ sơ có liên quan của nhà trường để tìm hiểu về thực trạng CSVC, các mặt hoạt động của CBQL, các tổ chức đoàn thể và

cá nhân để đánh giá được thực trạng CSVC (số lượng, chất lượng, tính đồng bộ, làm mới, hiệu quả sử dụng ) trong trường THPT tỉnh Lào Cai

- Phương pháp điều tra xã hội học: Sử dụng phiếu hỏi để trưng cầu ý kiến

của 72 cán bộ quản lý, 288 giáo viên và nhân viên ở 36 trường THPT thuộc tỉnh Lào Cai Nội dung khảo sát là những vấn đề liên quan đến CSVC và quản lý phát triển CSVC, nhằm thông tin khách quan, đảm bảo độ tin cậy, mang tính đại diện cho các trường THPT thuộc tỉnh Lào Cai

- Phương pháp phỏng vấn: Tác giả sử dụng hệ thống câu hỏi liên quan đến

những vấn đề trong quản lý phát triển CSVC để trao đổi, phỏng vấn các đối tượng

là CBQL, giáo viên, nhân viên các trường THPT thuộc tỉnh Lào Cai

- Phương pháp chuyên gia: Được sử dụng nhằm thu thập các ý kiến của

các nhà khoa học, các nhà QLGD về vấn đề quản lý phát triển CSVC ở trường THPT thuộc tỉnh Lào Cai

7.3 Nhóm phương pháp thống kê toán học

Bằng việc sử dụng một số thuật toán thống kê toán học áp dụng trong nghiên cứu giáo dục; phương pháp này được sử dụng với mục đích xử lý các kết quả điều tra, phân tích kết quả nghiên cứu, làm cơ sở cho việc đưa ra các nhận định về thực trạng hay đề xuất việc quản lý CSVC thuộc phạm vi nghiên cứu

9 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, kiến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về đánh giá thực trạng cơ sở vật chất trong trường

THPT đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới

Chương 2: Thực trạng CSVC trong trường THPT tỉnh Lào Cai và mức độ

đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới

Chương 3: Biện pháp quản lý phát triển CSVC trong trường THPT tỉnh

Lào Cai đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CƠ SỞ VẬT CHẤT

TRONG TRƯỜNG THPT ĐÁP ỨNG YÊU CẦU CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI 1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Các nghiên cứu ở nước ngoài

1.1.1.1 Cơ sở vật chất

Quá trình phát triển của khoa học giáo dục, hoạt động giáo dục và dạy học

đã được nghiên cứu có hệ thống từ thời Komenxky cho đến ngày nay Nhưng hầu như các công trình nghiên cứu chỉ tập trung nhiều vào mục tiêu, nội dung và phương pháp của việc giáo dục và dạy học, còn phương tiện và điều kiện để thực hiện các thành tố trên dường như chưa được quan tâm một cách triệt để, đó là CSVC của trường học (đất đai, môi trường tự nhiên, trường sở, các cấp khối công trình, phòng học, phòng thí nghiệm thực hành, bàn ghế giáo viên và học sinh, bảng, thiết bị dạy học và các trang thiết bị khác…)

Mãi đến thời V.A Xukhomlinski, nhà sư phạm nổi tiếng của nước Nga trong tác phẩm “Trường trung học Pavlush” mới đề cập đến vị trí vai trò CSVC trường học [34, tr.168]

Trong cuốn sách “Tổ chức lao động của hiệu trưởng” tác giả Zakharốp đã trình bày về yêu cầu, điều kiện và tác dụng của CSVC của trường học [35, tr.268]

Trong cuốn sách “Những vấn đề quản lý trường học” của các tác giả P.V Zimin - M.I Kônđkốp - N.I Saxerđôtôp đã đề cập các phương tiện cơ sở vật chất của trường học (thiết bị của các phòng học, hệ thống các phòng học trong trường phổ thông…), đồng thời cũng nêu ra yêu cầu và cách thức quản lý các phương tiện nhưng mang tính chất khái quát [26, tr.231, 246, 247, 257, 271]

Trong những năm gần đây có một số nghiên cứu có đề cập đến CSVC:

- Evaluation Rating criteria for the VTE Institution ADB/ILO - Bangkok

1997, đưa ra 9 tiêu chuẩn và điểm đánh giá cơ sở giáo dục - đào tạo, trong đó: Các điều kiện cơ sở hạ tầng của nhà trường: khuôn viên, CSVC và TBDH và thư viện chiếm 125/500 tổng điểm chung [38, tr.312]

+ Country Report on Quality Assurance in Higher Education, Bangkok - Thailand, 1998, đưa ra tỉ lệ đánh giá các điều kiện bảo đảm chất lượng giáo dục của Malaysia với 6 chỉ số, trong đó: Các điều kiện đảm bảo về CSVC và TBDH cho công tác đào tạo chiếm 20% tổng điểm đánh giá chung [37, tr.313]

1.1.1.2 Chương trình giáo dục

Thuật ngữ Curriculum trong tiếng Anh đã được nhiều tác giả, nhà khoa học giáo dục chuyển dịch sang tiếng Việt là chương trình đào tạo, chương trình giáo

dục, chương trình học, chương trình dạy học… hoặc đôi khi chỉ gọi là chương trình

Thuật ngữ này trong các tài liệu tiếng Anh về giáo dục, chương trình giáo dục trong nhà trường cũng được định nghĩa và giải thích theo nhiều cách khác nhau Từ thế

kỷ thứ 4 trước Công nguyên, trường học trong nền văn minh Tây Âu với sự ảnh

hưởng tư tưởng triết học của Plato và A Ristotle, từ chương trình (curriculum) được

sử dụng để miêu tả các môn học được giảng dạy trong thời kỳ cổ điển của nền văn minh Hy Lạp Theo thời gian, tuỳ thuộc vào quan điểm triết học, quan điểm về giáo

dục trong nhà trường của mỗi người mà cách hiểu và giải thích về chương trình của

họ sẽ khác nhau, chẳng hạn họ hiểu và giải thích chương trình (curriculum) là:

1) Những gì được giảng dạy trong nhà trường; 2) Tập hợp các môn học; 3) Tất cả những gì diễn ra trong nhà trường, bao gồm việc dạy, những hoạt động trong giờ, ngoài giờ học, và các mối quan hệ giữa các cá nhân với nhau; 4) Những gì được dạy trong và ngoài trường do nhà trường định hướng; 5) Những hoạt động, kinh nghiệm mà người học trải qua trong trường, và những gì người học thu nhận được qua quá trình học của chính mình trong trường; 6) Là những môn học hữu ích nhất cho cuộc sống xã hội hiện tại; 7) Là toàn bộ các hoạt động, kinh nghiệm học tập

mà nhà tường tổ chức cho người học để họ có thể đạt được những kỹ năng, kiến thức chung ở các môi trường học khác nhau; … 8) Là tất cả những kiến thức mà

người học thu nhận được trong trường đời (the course of living) Theo những cách

giải thích và quan niệm trên đây, thì chương trình được hiểu theo nghĩa hẹp là những

môn học, hoặc theo nghĩa rộng hơn là tất cả nh ững hoạt động, kinh nghiệm của người học ở cả trong và ngoài nhà trường [20, tr.5, 6, 7]

Đến thế kỷ XX, ý nghĩa của thuật ngữ chương trình được mở rộng hơn

Tuỳ theo quan điểm về cách tiếp cận xây dựng chương trình, quan điểm về phương thức tổ chức triển khai các hoạt động trong chương trình, căn cứ vào nhu cầu thực tế của sự phát triển kinh tế - xã hội trong từng giai đoạn, các chuyên gia giáo dục, các nhà xây dựng chương trình (curriculum developer)

đã đưa ra các định nghĩa về chương trình một các khái quát, đầy đủ và khác biệt hơn

Có thể nói rằng chương trình trong lĩnh vực giáo dục là một khái niệm động, quan niệm về chương trình giáo dục được phát triển, mở rộng theo trình

độ phát triển kinh tế - xã hội, của khoa học, kỹ thuật và công nghệ thông tin Với mục đích góp phần tạo ra nguồn lực đáp ứng yêu cầu thị trường lao động ở các giai đoạn phát triển khác nhau của xã hội, chương trình giáo dục cũng phải phát triển, cập nhật không ngừng để thực hiện được chức năng của mình

1.1.2 Các nghiên cứu trong nước

1.1.2.1 Quản lý cơ sở vật chất

Ở Việt Nam đã có một số công trình nghiên cứu về quản lý CSVC trường

học như:

- “Các biện pháp quản lý của Hiệu trưởng nhằm nâng cao hiệu quả sử

dụng cơ sở vật chất - kỹ thuật phục vụ cho việc dạy - học ở trường THPT công lập TP.HCM” của tác giả Trần Quốc Bảo [12] Tác giả khảo sát phân tích thực

trạng quản lý CSVC-KT ở một số trường THPT tại TP.HCM, từ đó đề xuất các biện pháp quản lý của Hiệu trưởng nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng CSVC-KT phục vụ cho việc dạy-học ở trường THPT công lập tại TP.HCM

- "Quản lý thiết bị dạy học của Hiệu trưởng các trường mầm non thành phố Lào

Cai, tỉnh Lào Cai" của tác giả Cao Thị Thanh Hân [14] Tác đã đánh giá đánh giá thực

trạng quản lý, sử dụng và công tác làm mới TBDH ở các trường mầm non thành phố Lào Cai từ đó đề xuất các biện pháp quản lý và làm mới TBDH của Hiệu trưởng các trường mồn non thành phố Lào Cai

- "Nghiên cứu nâng cao hiệu quả sử dụng TBDH ở trường phổ thông nhằm

đáp ứng yêu cầu giáo dục và đào tạo trong tình hình mới" của tác giả Trần Quốc

Đắc [6]] Tác giả đã đánh giá tình hình trang bị và sử dụng TBDH ở trường phổ thông và đề xuất biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng TBDH đáp ứng yêu cầu đổi mới PPDH ở một số môn học

Đề tài luận văn thạc sĩ của tác giả Trần Thế Vinh "Quản lý TBDH ở các trường THPT của tỉnh Thái Bình trong giai đoạn hiện nay" [36] Tác giả đã đưa

ra một số biện pháp quản lý TBDH ở các trường THPT

- “Thực trạng quản lý CSVC ở các trường trung học cơ sở huyện Vĩnh

Thạnh thành phố Cần Thơ” của tác giả Vương Ngọc Lê Tác giả khảo sát thực

trạng quản lý CSVC tại các trường THCS ở huyện Vĩnh Thạnh, phân tích nguyên nhân và đề xuất giải pháp quản lý tốt hơn cho các trường ở Vĩnh Thạnh [23]

Về lĩnh vực quản lý trường học cũng đã có một số công trình nghiên cứu

đề cập đến các phương pháp tổ chức và quản lý nhà trường ở mọi lĩnh vực giảng dạy, học tập, hướng nghiệp, CSVC trường học…, ví dụ như:

- Tác giả Nguyễn Văn Lê với công trình “Khoa học quản lý nhà trường”,

tác giả tập trung giới thiệu về các phương pháp tổ chức và quản lý nhà trường Riêng về nội dung quản lý CSVC trường học, tác giả đã đưa ra 5 nguyên tắc tổ chức và quản lý CSVC trường học; vấn đề bố trí tối ưu khu trường; việc tổ chức khoa học trong một lớp học; phòng học bộ môn; thư viện và phòng thí nghiệm; [22]

- Hai tác giả Hà Sĩ Hồ và Lê Tuấn với tựa sách “Những bài giảng quản lý

trường học”, phần nội dung Hiệu trưởng quản lý CSVC trường học, tác giả đề

cập đến khái niệm và vai trò của CSVC trường học, sau đó đi sâu vào các nghiệp

vụ Hiệu trưởng quản lý việc xây dựng CSVC trường học [17]

- Trong “Giáo trình bồi dưỡng Hiệu trưởng trường THCS, tập III”, tác giả

Chu Mạnh Nguyên trình bày các nội dung quản lý và nghiệp vụ quản lý trường THCS của Hiệu trưởng; trong đó tác giả đề cập đến quản lý CSVC của Hiệu trưởng trường THCS, bao gồm các nội dung: những vấn đề chung về CSVC trường học; những vấn đề chung về quản lý CSVC trường học; quản lý trường sở; quản lý TBDH; quản lý thư viện trường học và quản lý đồ dùng học sinh [25]

- Trong cuốn “Một số vấn đề lý luận và thực tiễn của việc xây dựng, sử

dụng CSVC và TBDH ở trường phổ thông Việt Nam”, nhóm tác giả của Viện

Khoa học Giáo dục (do Trần Quốc Đắc chủ biên) đã hệ thống hóa một bước cơ

sở lý luận và thực tiễn của việc sáng tạo và nâng cao hiệu quả sử dụng CSVC ở trường phổ thông Trong đó các tác giả cung cấp những nội dung cơ bản, cụ thể

về những yêu cầu chất lượng và nâng cao hiệu quả sử dụng một số loại TBDH; góp phần đổi mới phương pháp dạy-học các môn học ở trường phổ thông [13]

Nhìn chung, các công trình nghiên cứu trên đề cập đến những vấn đề về

cơ sở lý luận, thực tiễn quản lý CSVC trường học nhằm phù hợp với sự hiện đại

hóa nội dung, phương pháp và hình thức dạy học

1.1.2.2 Chương trình giáo dục

Thực hiện chủ trương đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, trong những năm qua, vấn đề xây dựng và phát triển CTGD đã thu hút sự quan tâm nghiên cứu của các nhà QL, các nhà nghiên cứu giáo dục Nhiều hội thảo khoa học, nhiều công trình nghiên cứu của các tác giả về xây dựng CTGD đã được tổ chức

và công bố

Hội thảo khoa học “Một số vấn đề chung về xây dựng chương trình giáo dục phổ thông sau 2015” do Bộ GD - ĐT tổ chức đã thu hút sự tham gia của các nhà nghiên cứu giáo dục, cán bộ QL các cấp [5] Báo cáo của các nhà khoa học tại Hội thảo như Đỗ Ngọc Thống, Đinh Quang Báo, Đào Thái Lai, Nguyễn Anh Dũng, Lương Việt Thái, Nguyễn Công Khanh, Đỗ Tiến Đạt đã đề cập quan điểm xây dựng CTGD phổ thông của Việt Nam sau 2015

Hội thảo Xây dựng chương trình giáo dục phổ thông theo định hướng năng lực do Bộ GD&ĐT tổ chức năm 2014 với 10 báo cáo khoa học lớn tập trung vào

các vấn đề đổi mới CT, sách giáo khoa GD phổ thông, xây dựng chuẩn đầu ra, các loại hình tham chiếu đánh giá NL [4]

Các tác giả Nguyễn Đức Chính và Vũ Lan Hương trong “Phát triển chương trình giáo dục” [11] đã nghiên cứu những vấn đề cơ bản của CTGD như khái niệm CTGD và CT nhà trường, phát triển CTGD và CT nhà trường, các cách tiếp cận và một số mô hình phát triển CT Các tác giả cũng đã nghiên cứu chu trình phát triển CTGD, trong đó đề cập đến năng lực và chuẩn đầu ra dưới dạng năng lực khi xác định mục đích, mục tiêu; vấn đề đánh giá CT

Trong công trình nghiên cứu “Xây dựng phương thức, tiêu chí đánh giá

chương trình giáo dục phổ thông” tác giả Nguyễn Thị Lan Phương đã nghiên

cứu chuyên sâu về một khâu trong quy trình phát triển CTGD Tác giả đã khái quát cơ sở lý luận về đánh giá CTGD; giới thiệu kinh nghiệm đánh giá CTGD trong nước và quốc tế [27]

Trong báo cáo tổng kết đề tài “Tổng quan kinh nghiệm quốc tế về phát

triển chương trình nhà trương trong giáo dục phổ thông”, tác giả Trịnh Thị Anh

Hoa và nhóm nghiên cứu đã trình bày một số khái niệm liên quan đến CT nhà trường, phát triển CTGD phổ thông, tổng quan kinh nghiệm phát triển CT nhà trường trong GD phổ thông ở các nước trên thế giới Báo cáo cho thấy, phát triển

CT nhà trường trong GD phổ thông đã được nhiều nước phát triển thực hiện vào những năm 60 của thế kỷ XX và là xu thế của nhiều nước phát triển trên thế giới [3]

Từ những nghiên cứu trên, tác giả nhận thấy chưa có công trình nghiên cứu nào nghiên cứu, đánh giá thực trạng CSVC trong trường THPT đề ra các biện pháp quản lý và phát triển CSVC đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình giáo dục phổ thông hiện nay Trong điều kiện công tác của bản thân, tác giả thấy cần có sự nghiên cứu, đánh giá về CSVC trong trường THPT tỉnh Lào Cai từ đó

đề ra các biện pháp quản lý và phát triển CSVC đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới

1.2 Các khái niệm cơ bản

1.2.1 Khái niệm về cơ sở vật chất trường THPT

1.2.1.1 Khái niệm về cơ sở vật chất trường THPT

Theo tác giả Hà Sĩ Hồ và Lê Tuấn đã viết: “CSVC là những hệ thống các

phương tiện vật chất và kỹ thuật khác nhau được sử dụng để phục vụ việc giáo dục và đào tạo toàn diện học trong nhà trường Đó là những đồ vật, những của cải vật chất và khung cảnh tự nhiên xung quanh nhà trường” [17]

Hệ thống CSVC trong nhà trường đó là các khối công trình, nhà cửa, sân chơi, thư viện, dụng cụ thí nghiệm, bản đồ, tranh ảnh và các trang thiết bị khác… được trang bị riêng cho nhà trường, và chia làm 3 bộ phận: trường sở, TBGD và thư viện do nhà trường trực tiếp quản lý và sử dụng

Trường sở: Là nơi tiến hành dạy học và giáo dục Đó là những tòa nhà, sân chơi, vườn trường… và quang cảnh tự nhiên bao quanh trường Là một trong

ba bộ phận quan trọng hình thành nên CSVC của trường học, bao gồm các khối, khu công trình: Khối phòng học, phòng học bộ môn; khối phục vụ học tập; khối phòng hành chính; khu sân chơi bãi tập; khu vệ sinh; khu để xe

Thiết bị dạy học: bao gồm các thiết bị dùng chung, các thiết bị trực quan, thực nghiệm và các thiết bị kỹ thuật (Các phương tiện nghe nhìn) Thiết bị dạy học các bộ môn được sử dụng thường xuyên nhất, chúng trực tiếp tham gia vào quá trình giảng dạy và học tập, gắn liền với nội dung và phương pháp trong từng tiết học Các thiết bị giảng dạy và học tập tại lớp, thiết bị phòng thí nghiệm, thiết bị thể dục thể thao, thiết bị nhạc - họa và các thiết bị khác trong xưởng trường, vườn trường, phòng truyền thống, … nhằm đảm bảo cho việc nâng cao chất lượng dạy

và học, góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện

Thư viện: Sách báo, sách giáo khoa và sách tham khảo là thành phần chính của thư viện trường học, đó là sách được Bộ giáo dục và Đào tạo cho phép sử dụng trong trường học, phòng đọc và cho mượn, kho sách là loại CSVC trọng yếu, cung cấp tài liệu, thông tin cần thiết phục vụ cho việc giảng dạy, học tập và nghiên cứu của GV, HS trong nhà trường, là nguồn tri thức quan trọng của học sinh và giáo viên

Nghị quyết số 29-NQ/TW yêu cầu “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp

dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ

sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học" [1] Từ yêu cầu đó, phương tiện

dạy học hay nói cách khác đó là CSVC trường học trong chương trình giáo dục phổ thông mới sẽ thực hiện theo định hướng: Tăng cường hiệu quả của các phương tiện dạy học, đặc biệt là công nghệ thông tin và truyền thông để hỗ trợ đổi mới việc lựa chọn và thiết kế nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức dạy học Tạo điều kiện cho học sinh được học tập qua các nguồn học liệu đa dạng, phong phú trong xã hội, nhất là qua Internet Từ đó phát triển năng lực tự học và chuẩn

bị tâm thế cho học tập suốt đời

Thực tiễn giáo dục của các nước trên thế giới và nước ta cho rằng đào tạo con người mới đáp ứng yêu cầu ngày càng cao, ngày càng đa dạng nhằm phục

vụ cho việc phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước tất yếu phải có những cơ sở vật chất - kỹ thuật tương ứng

Từ nội dung trên chung ta có thể nhận thấy CSVC trường học không chỉ dừng lại ở hệ thống trường sở, thiết thị dạy học, thư viện mà còn bao gồm cả môi trường xã hội, môi trường tự nhiên, môi trường công nghệ

Như vậy để phù hợp với giai đoạn đổi mới giáo dục hiện nay, có thể quan

niệm: Cơ sở vật chất trương học nói chung và trường THPT nói riêng là tất cả

các phương tiện vật chất, môi trường tự nhiên, môi trường xã hội, môi trường công nghệ số được huy động vào việc giảng dạy, học tập và các hoạt động mang tính giáo dục khác để đạt được mục đích giáo dục

1.2.1.2 Hệ thống cơ sở vật chất

Hệ thống cơ sở vật chất và thiết bị dạy học bao gồm: Trường sở; sách và

thư viện; thiết bị dạy học…

Trường sở là nơi thực hiện việc giáo dục, dạy học Do đòi hỏi của quá trình phát triển giáo dục, đặc biệt là do yêu cầu của việc thực hiện các phương pháp dạy học, trường học cũng có những thay đổi nhất định để phù hợp Môi trường xung quanh trường học không tác động xấu đến việc giảng dạy, học tập và sự an toàn của giáo viên, học sinh

Sách và thư viện là loại cơ sở vật chất đặt biệt, là phương tiện cần thiết phục vụ cho việc học tập và giảng dạy trong nhà trường, đồng thời là nguồn tri thức quan trọng của giáo viên và học sinh

TBDH bao gồm các thiết bị dùng chung, thiết bị dạy học tối thiểu theo từng cấp học, thiết bị phòng học bộ môn, các thiết bị trực quan, thực nghiệm và các thiết bị kỹ thuật, các phương tiện nghe - nhìn Các thiết bị dạy học được sử dụng thường xuyên và trực tiếp tham gia vào quá trình giảng dạy và học tập, gắn liền với nội dung và phương pháp Số lượng và chất lượng của thiết bị dạy học

bộ ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả học tập của học sinh

Các phương tiện nghe - nhìn như: Máy chiếu bản trong, máy chiếu dương bản, máy chiếu trực tiếp, máy chiếu vật thể, máy chiếu phim, video, máy tính nối mạng Internet , đã trở nên phổ biến trên thị trường và đã có mặt trong các trường học, cơ quan Các phương tiện kỹ thuật này với ưu thế về mặt sư phạm góp phần rất lớn trong việc đổi mới phương pháp dạy học trong nhà trường Nhờ có các phương tiện kỹ thuật, một lượng thông tin lớn của bài học có thể được hình ảnh hóa, mô hình hóa, trực quan hóa, phóng to, thu nhỏ, làm nhanh hơn hay chậm lại đem lại cho người học một không gian học tập mang tính mục đích và hiệu quả cao

Sự phát triển nhanh chóng CSVC đã và đang tạo ra tiềm năng sư phạm to lớn cho quá trình dạy học và việc ứng dụng có hiệu quả các phương tiện kỹ thuật dạy học hiện đại đã đem lại chất lượng mới cho các phương pháp dạy học

Bên cạnh hệ thống CSVC trên còn phải kể đến hệ thống CSVC khác như: Môi trường tự nhiện, môi trường xã hội, môi trường công nghệ số, trí tuệ nhân

tạo, mạng internet, mạng xã hội

Hệ thống CSVC trong nhà trường có thể tóm tắt theo sơ đồ sau:

1.2.2 Đánh giá cơ sở vật chất trường THPT

SGK, tài liệu học tập

Các PTTN

và LĐSX

Các PT

và TL trực quan

Các

PT kỹ thuật

DH

Môi trường

TN,

XH

Môi trường

CN số

Các tài liệu học tập, tài liệu tham khảo, sách, báo, truyện

Phương tiện nghe, nhìn

Phương tiện nghe, nhìn

Cây cối, sông suối, hạ tấng CSVC, con người

Môi trường mạng internet trí tuệ nhân tạo, công nghệ số

Đánh giá là một trong 4 chức năng của quản lý, hiện nay có nhiều định nghĩa khác nhau về khái niệm “đánh giá” và được xét trên những góc độ rộng, hẹp khác nhau: đánh giá nói chung, đánh giá trong giáo dục, đánh giá trong dạy học và đánh giá kết quả học tập

Khái niệm đánh giá hiểu theo nghĩa chung nhất: có thể kể ra một số định nghĩa sau:

- Theo quan niệm của triết học, đánh giá là xác định giá trị của sự vật, hiện tượng xã hội, hoạt động hành vi của con người tương xứng với những mục tiêu, nguyên tắc, kết quả mong đợi hay chuẩn mực nhất định, từ đó bộc lộ một thái

độ Nó có tính động cơ, phương tiện và mục đích hành động

- Theo bảng thuật ngữ đối chiếu Anh - Việt: thuật ngữ “Assessment” có nghĩa là kiểm tra đánh giá Đánh giá là quá trình thu thập thông tin hình thành những nhận định, phán đoán về kết quả công việc, theo những mục tiêu, tiêu chuẩn đã đề ra, nhằm đề xuất những quyết định thích hợp để cải thiện thực trạng, điều chỉnh nâng cao chất lượng và hiệu quả công việc

- Theo Jean-Marie De Ketele (1989), đánh giá có nghĩa là “thu thập một tập hợp thông tin đủ thích hợp, có giá trị và đáng tin cậy và xem xét mức độ phù hợp giữa tập hợp thông tin này và một tập hợp tiêu chí phù hợp với các mục tiêu định ra ban đầu hay đã được điều chỉnh trong quá trình thu thập thông tin nhằm đưa ra một quyết định”

- Theo P.E Griffin (1996): “Đánh giá là đưa ra phán quyết về giá trị của một sự kiện, nó bao hàm việc thu thập thông tin sử dụng trong việc định giá của một chương trình, một sản phẩm, một tiến trình, mục tiêu hay tiềm năng ứng dụng của một cách thức đưa ra, nhằm đạt mục đích nhất định”

- Theo Peter W Airasian (1997) kiểm tra đánh giá (Assessment) là quá trình thu thập, tổng hợp và diễn giải thông tin hỗ trợ cho việc ra quyết định Thuật ngữ ‘assessment’ trong tiếng Anh có thể bao gồm cả đánh giá định tính như quan sát, lẫn kiểm tra, tức cách đánh giá mang tính định lượng như đánh giá bằng điểm

số, chẳng hạn như kiểm tra cho điểm học sinh bằng trắc nghiệm khách quan Do

đó ‘assessment’ có khi được dịch là đánh giá, có khi là kiểm tra, có khi là kiểm tra đánh giá tùy theo văn cảnh

Trong giáo dục, đánh giá được các nhà nghiên cứu định nghĩa như sau:

- Đánh giá trong giáo dục xuất hiện khi có một người tương tác trực tiếp hay gián tiếp với người khác nhằm mục đích thu thập và lí giải thông tin về kiến thức, hiểu biết, kĩ năng và thái độ của người đó

- Theo Marger (1993): đánh giá là việc mô tả tình hình của học sinh và giáo viên để quyết định công việc cần phải tiếp tục và giúp học sinh tiến bộ

- Theo R Tiler (1984): Quá trình đánh giá chủ yếu là quá trình xác định mức độ thực hiện các mục tiêu của chương trình giáo dục

- Xét từ bình diện chức năng, mục đích cũng như đối tượng, “đánh giá trong giáo dục là quá trình thu thập và lý giải kịp thời, có hệ thống các thông tin

về hiện trạng, khả năng hay nguyên nhân về chất lượng và hiệu quả giáo dục căn

cứ vào mục tiêu giáo dục, làm cơ sở cho việc điều chỉnh, bổ sung, hoàn thiện những chủ trương, biện pháp và hành động giáo dục tiếp theo

1.2.2.2 Đánh giá cơ sở vật chất trường THPT

Nhằm mục đích tăng cường hiệu lực quản lý của Nhà nước nói chung, quản lý nhà trường nói riêng đối với công tác CSVC cần phải có các hoạt động

kiểm tra giám sát, đánh giá “Quản lý mà không có kiểm tra, đánh giá thì xem

như không có quản lý”, vì thế hiệu trưởng phải xem kiểm tra giám sát, đánh giá

là một khâu cơ bản, là một nhiệm vụ thường xuyên của nhà trường, kiểm tra giám sát, đánh giá là yếu tố kích thích, tư vấn và thúc đẩy việc quản lý CSVC đạt hiệu

quả cao

Do vậy người quản lý cần nắm vững cơ sở lý luận và thực tiễn về cơ sở vật chất, chương trình giáo dục và điều kiện vật chất cần thiết để thực hiện chương trình, từ đó xác định được mục tiêu, nhiệm vụ và biện pháp phù hợp và khả thi cho công tác quản lý phát triển CSVC để nâng cao chất lượng giáo dục

Đánh giá nói chung và đánh giá CSVC nói riêng là một trong những nhiệm

vụ của cán bộ quản lý trường học Trong luận văn này, đánh giá CSVC được

hiểu là sự tác động có mục đích của người quản lý nhằm thu thập và xử lý có hệ thống thông tin về hiện trạng cơ sở vật chất, đối chiếu với các tiêu chuẩn, làm

cơ sở cho lập kế hoạch, tổ chức các nguồn lực thực hiện việc quản lý phát triển CSVC đáp ứng mục tiêu giáo dục

1.3 Những vấn đề cơ bản về đánh giá thực trạng cơ sở vật chất trong trường THPT đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới

1.3.1 Chương trình giáo dục phổ thông mới và yêu cầu đặt ra đối với CSVC

1.3.1.1 Khái quát về chương trình giáo dục phổ thông mới

Điều 29 - Luật Giáo dục 2005 có nêu "Chương trình giáo dục phổ thông thể hiện mục tiêu giáo dục phổ thông; quy định chuẩn kiến thức, kỹ năng, phạm

vi và cấu trúc nội dung giáo dục phổ thông, phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động giáo dục, cách thức đánh giá kết quả giáo dục đối với các môn học ở mỗi lớp, mỗi cấp học hoặc trình độ đào tạo"

Như vậy, chương trình giáo dục gồm các thành tố:

- Mục tiêu và chuẩn

- Nội dung giáo dục

- Phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động giáo dục

- Cách thức đánh giá kết quả giáo dục

Theo tinh thần Nghị quyết số 88/2014/QH13:

- Chương trình giáo dục phổ thông thể hiện mục tiêu giáo dục phổ thông; quy định những yêu cầu về phẩm chất và năng lực của học sinh cần đạt được sau mỗi cấp học, phạm vi và cấu trúc nội dung giáo dục phổ thông, phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động giáo dục, cách thức đánh giá kết quả giáo dục đối với các môn học, hoạt động giáo dục ở mỗi lớp và mỗi cấp học của giáo dục phổ thông; chương trình bao gồm chương trình tổng thể và các chương trình môn học Chương trình tổng thể là sự kết hợp hài hòa các chương trình môn học và chuyên đề học tập, chương trình hoạt động giáo dục

1.3.1.1.1 Mục tiêu của chương trình giáo dục phổ thông

- Chương trình giáo dục phổ thông cụ thể hóa mục tiêu giáo dục phổ thông, giúp người học làm chủ kiến thức phổ thông; biết vận dụng hiệu quả kiến thức vào đời sống và tự học suốt đời; có định hướng lựa chọn nghề nghiệp phù hợp; biết xây dựng và phát triển hài hòa các mối quan hệ xã hội; có cá tính, nhân cách

và đời sống tâm hồn phong phú; nhờ đó có được cuộc sống có ý nghĩa và đóng góp tích cực vào sự phát triển của đất nước và nhân loại

- Chương trình giáo dục trung học phổ thông giúp học sinh tiếp tục phát triển những phẩm chất, năng lực cần thiết đối với người lao động, ý thức và nhân cách công dân; khả năng tự học và ý thức học tập suốt đời; khả năng lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với năng lực và sở thích, điều kiện và hoàn cảnh của bản thân để tiếp tục học lên, học nghề hoặc tham gia vào cuộc sống lao động; khả năng thích ứng với những đổi thay trong bối cảnh toàn cầu hóa và cách mạng công nghiệp mới

1.3.1.1.2 Nội dung đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông

Theo Nghị quyết số 88/2014/QH13, nội dung đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông bao gồm:

- Mục tiêu giáo dục phổ thông (chủ yếu là đổi mới cách tiếp cận và thực hiện mục tiêu) theo chương trình hai giai đoạn: mục tiêu giáo dục cơ bản và mục tiêu giáo dục định hướng nghề nghiệp

- Nội dung giáo dục phổ thông

- Tiếp tục đổi mới phương pháp giáo dục

- Đổi mới căn bản phương pháp đánh giá chất lượng giáo dục

1.3.1.1.3 Định hướng về nội dung giáo dục

Chương trình giáo dục phổ thông thực hiện mục tiêu giáo dục, hình thành, phát triển phẩm chất và năng lực cho học sinh thông qua các nội dung giáo dục ngôn ngữ và văn học, giáo dục toán học, giáo dục khoa học xã hội, giáo dục khoa học tự nhiên, giáo dục công nghệ, giáo dục tin học, giáo dục công dân, giáo dục quốc phòng và an ninh, giáo dục nghệ thuật, giáo dục thể chất, giáo dục hướng nghiệp Mỗi nội dung giáo dục đều được thực hiện ở tất cả các môn học và hoạt

động giáo dục, trong đó có một số môn học và hoạt động giáo dục đảm nhiệm vai trò cốt lõi

Căn cứ mục tiêu giáo dục và yêu cầu cần đạt về phẩm chất, năng lực ở từng giai đoạn giáo dục và từng cấp học, chương trình mỗi môn học và hoạt động giáo dục xác định mục tiêu, các yêu cầu cần đạt về phẩm chất, năng lực và nội dung giáo dục của môn học, hoạt động giáo dục đó Giai đoạn giáo dục cơ bản thực hiện phương châm giáo dục toàn diện và tích hợp, bảo đảm trang bị cho học sinh tri thức phổ thông nền tảng, đáp ứng yêu cầu phân luồng mạnh sau trung học cơ sở; giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp thực hiện phương châm giáo dục phân hóa, bảo đảm học sinh được tiếp cận nghề nghiệp, chuẩn bị cho giai đoạn học sau phổ thông có chất lượng

1.3.1.2 Yêu cầu về CSVC để thực hiện chương trình giáo dục phổ thông mới

Ngoài các điều kiện về: Tổ chức và quản lý nhà trường; cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên; đánh giá kết quả giáo dục, xã hội hóa giáo dục thì các điều kiện về CSVC, thiết bị phải đảm báo các yêu cầu sau:

a Diện tích khuôn viên và các yêu cầu về xanh, sạch, đẹp, thoáng mát bảo đảm quy định; có cổng, biển tên trường, tường hoặc hàng rào bao quanh theo quy định; có sân chơi, bãi tập, chỗ thực hành ngoài trời theo quy định

b Số lượng, quy cách, chất lượng và thiết bị của phòng học bảo đảm theo quy định tối thiểu của Điều lệ trường phổ thông; kích thước, vật liệu, kết cấu, kiểu dáng, màu sắc của bàn ghế học sinh bảo đảm quy định của Bộ GD&ĐT, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Xây dựng, Bộ Y tế; kích thước, màu sắc, cách treo bảng trong lớp học bảo đảm quy định về vệ sinh trường học của Bộ Y tế

c Khối phục vụ học tập, khối hành chính quản trị và phòng học bộ môn (đối với cấp trung học cơ sở và cấp trung học phổ thông) đạt tiêu chuẩn tối thiểu theo quy định

d Thư viện đạt tiêu chuẩn thư viện trường phổ thông theo quy định của

Bộ Giáo dục và Đào tạo; có các tủ sách lớp học, hoạt động của thư viện có tác

dụng phát triển văn hoá đọc, khuyến khích và đáp ứng nhu cầu đọc, nghiên cứu, dạy học của cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh; bổ sung sách, báo và tài liệu tham khảo hằng năm đáp ứng yêu cầu dạy học theo chương trình mới

đ Thiết bị dạy học tối thiểu phục vụ giảng dạy, học tập và việc sử dụng thiết bị dạy học trong các giờ lên lớp và tự làm một số đồ dùng dạy học của giáo viên bảo đảm quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo; kiểm kê, sửa chữa, nâng cấp, bổ sung đồ dùng và thiết bị dạy học hằng năm đáp ứng yêu cầu dạy học theo chương trình mới

1.3.2 Đánh giá CSVC trường THPT đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới

1.3.2.1 Mục đích, ý nghĩa của đánh giá

1.3.2.1.1 Mục đích

Đánh giá cơ sở vật chất trường THPT nhằm xác định những ưu điểm, hạn chế về CSVC, công tác quản lý phát triển cơ sở vật chất của trường THPT so với yêu cầu mục tiêu giáo dục trong từng giai đoạn; đề xuất các biện pháp cải tiến chất lượng, duy trì và nâng cao chất lượng các hoạt động của quản lý và phát triển CSVC của nhà trường, góp phần tạo điều kiện đảm bảo cho trường THPT không ngừng nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục, đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới

1.3.2.1.2 Ý nghĩa

Giúp cho các nhà quản lý có cái nhìn tổng thể về hiện trạng cơ sở vật chất của trường mình để từ đó có biện pháp quản lý và phát triển cơ sở vật chất đáp ứng yêu cầu thực hiện chương trình giáo dục phổ thông mới

Tạo môi trường thuận lợi cho giáo viên và học sinh trong quá trình dạy và học, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học; phát triển môi trường văn hóa nhà trường

1.3.2.2 Các nguyên tắc đánh giá

Trong đánh giá nói chung và đánh giá cơ sở vật chất nói riêng, cần phải

đảm bảo các nguyên tắc sau:

- Đảm bảo tính toàn diện:

- Đảm bảo tính lịch sử cụ thể

- Đảm bảo tính phát triển và tính dự báo

- Đảm bảo tính dân chủ và thống nhất

- Đảm bảo tính khánh quan và tin cậy

- Đảm bảo tính phù hợp với đối tượng đánh giá

- Đảm bảo sự thông nhất

1.3.2.3 Quy trình đánh giá

Tùy theo mục đích khác nhau, người ta có thể thiết kế các quy trình đánh giá khác nhau Đối với việc đánh giá CSVC trường THPT có thể thực hiện theo các bước sau:

* Bước 1: Xây dựng các tiêu chí đánh giá

Theo Thông tư 42/2012/TT-BGD&ĐT ngày 23/11/2012 của Bộ GD&ĐT Quy định về tiêu chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục và quy trình, chu kỳ kiểm định chất lượng giáo dục cơ sở giáo dục phổ thông; Thông tư số 47/2012/TT- BGD&ĐT ngày 07/12/2012 Quy chế công nhận trường trường trung học phổ thông đạt chuẩn quốc gia, tiêu chuẩn quy định về cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học đối với trường THPT như sau [31]:

- Tiêu chí 1: Khuôn viên nhà trường được xây dựng riêng biệt, có tường

rào, cổng trường, biển trường theo quy định Điều lệ trường trung học; các khu vực trong nhà trường được bố trí hợp lý, luôn sạch, đẹp Đủ diện tích sử dụng để đảm bảo tổ chức các hoạt động quản lý, dạy học và sinh hoạt (Các trường nội thành, nội thị có diện tích sử dụng ít nhất từ 6m2/học sinh; Các trường khu vực nông thôn có diện tích sử dụng ít nhất từ 10m2/học sinh); Sân chơi, bãi tập: Có diện tích ít nhất bằng 25% tổng diện tích sử dụng của trường, khu sân chơi có hoa, cây bóng mát và đảm bảo vệ sinh; khu bãi tập có đủ thiết bị luyện tập thể

dục thể thao và đảm bảo an toàn

- Tiêu chí 2: Có đầy đủ cơ sở vật chất theo quy định hiện hành của Điều

lệ trường trung học, cụ thể:

+ Phòng học, bàn ghế cho giáo viên, học sinh: Có đủ số phòng học cho mỗi lớp học (không quá 2 ca mỗi ngày); diện tích phòng học, bàn ghế học sinh, bàn ghế giáo viên, bảng đúng quy cách; phòng học thoáng mát, đủ ánh sáng, an toàn

+ Phòng học bộ môn: Có các phòng học bộ môn đạt tiêu chuẩn theo quy định hiện hành (diện tích làm việc tối thiểu cho một học sinh là 2,00 m2, đối với môn Vật lí, Hoá học, Sinh học và Công nghệ phải có phòng chuẩn bị với diện tích từ 12 m2 đến 27 m2 mỗi phòng và được bố trí liền kề, liên thông với phòng học bộ môn); phòng thiết bị dạy học, phòng thí nghiệm với đầy đủ trang thiết bị dạy học

+ Khối phòng, trang thiết bị văn phòng phục vụ công tác quản lý, dạy và học: Có phòng làm việc của Hiệu trưởng, phòng làm việc của từng phó Hiệu trưởng, văn phòng nhà trường, phòng họp hội đồng giáo dục nhà trường, phòng họp từng tổ bộ môn; phòng truyền thống, phòng làm việc của Công đoàn, phòng hoạt động của Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh, phòng thường trực, kho;

có các loại máy văn phòng (máy tính, máy in) phục vụ công tác quản lý và giảng dạy và học tập

+ Phòng y tế: Có trang thiết bị y tế tối thiểu và tủ thuốc với các loại thuốc thiết yếu theo quy định;

+ Thư viện: Đáp ứng nhu cầu nghiên cứu, học tập của cán bộ giáo viên, nhân viên và học sinh Thư viện đạt tiêu chuẩn thư viện trường phổ thông theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo; được bổ sung sách, báo và tài liệu tham khảo hàng năm; Hoạt động của thư viện đáp ứng nhu cầu nghiên cứu, dạy học của cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh;

+ Khu vệ sinh được bố trí hợp lý, riêng cho giáo viên, học sinh nam, học sinh nữ, không làm ô nhiễm môi trường ở trong và ngoài nhà trường;

+ Có khu để xe cho giáo viên, cho từng khối lớp hoặc từng lớp trong khuôn viên nhà trường, đảm bảo trật tự, an toàn;

+ Có đủ nước sạch cho các hoạt động dạy học, nước sử dụng cho giáo viên, học sinh; có hệ thống thoát nước hợp vệ sinh;

+ Có hệ thống công nghệ thông tin kết nối internet đáp ứng yêu cầu quản

lý và dạy học; có Website thông tin trên mạng internet hoạt động thường xuyên,

hỗ trợ có hiệu quả cho công tác dạy học và quản lý nhà trường

- Tiêu chí 3: - Phải có thiết bi ̣day hoc, đồ dùng dạy học tối thiểu phục vụ

giảng dạy và học tập; Việc sử dụng thiết bi ̣dạy học trong các giờ lên lớp và

tư ̣làm một số đồ dùng dạy học của giáo viên đảm bảo theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo

* Bước 2: Huy động lực lượng tham gia đánh giá

- Căn cứ vào đội ngũ hiện có (của nhà trường, cấp học), các nhà quản lý cần lựa chọn những người có hiểu biết, có năng lực để huy động họ tham gia đánh giá

- Mời chuyên gia hoặc các nhà quản lý có kinh nghiệm trong quản lý CSVC tập huấn cho lực lượng tham gia đánh giá (nội dung, tiêu chuẩn, phương pháp đánh giá, phương pháp phân tích kế quản đánh giá )

* Bước 3: Tổ chức các hoạt động đánh giá

- Ra quyết định thành lập đoàn đánh giá, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên

- Quyết định và tổ chức thực hiện các phương pháp đánh giá (Quan sát; nghiên cứu sản phẩm; thống kê ); căn cứ các tiêu chí đánh giá, xây dựng bộ công cụ, các bảng biểu để đo lường, đánh giá

* Bước 4: Phân tích kết quả đánh giá

Trên cơ sở các tiêu chí đã xây dựng, kết hợp với kết quả đánh giá thông quan bộ công cụ, bảng biểu phân tích, nhận định các điểm mạnh, điểm yếu về

cơ sở vật chất của đơn vị được đánh giá

* Bước 5: Đề xuất các biện pháp quản lý, phát triển cơ sở vật chất

Căn cứ điểm mạnh, điểm yếu nhà quản lý (trưởng đoàn và các thành viên)

thống nhất đề xuất các biện pháp quản lý phát triển cơ sở vật chất:

- Xây dựng kế hoạch hoạch phát CSVC đảm bảo đủ số lượng, đồng bộ cơ cấu, nâng cao chất lượng và hiện đại

- Chỉ đạo khai thác, sử dụng CSVC nhằm phát huy tối đa hiệu quả của CSVC

- Phân công lực lượng tham gia quản lý phát triển CSVC

- Huy động các nguồn lưc đầu tư phát triển CSVC

- Các hoạt động kiểm tra, giám sát quản lý, sử dụng, phát triển CSVC Quy trình đánh giá cơ sở vật chất có thể tóm tắt qua sơ đồ sau:

Hình 1.2 Sơ đồ quy trình đánh giá cơ sở vật chất

Xây dựng các tiêu chí đánh giá (Căn cứ Thông tư 42 và Thông Tư 47 của Bộ GD&ĐT để xây dựng)

Huy động lực lượng tham gia đánh giá (Huy động CBLV, GV, NV; tổ chức tập huấn )

Tổ chức các hoạt động đánh giá (Thông qua các phương pháp: Quan sát; nghiên cứu sản phẩm; thống kê )

Phân tích kết quả đánh giá (Thông qua kết quả đánh giá, đối chiếu với các tiêu chuẩn, đánh giá điểm mạnh, yếu)

Đề xuất các biện pháp quản lý phát triển CSVC)

(Làm mới; khai thác, quản lý sử dụng )

1.3.2.4 Nội dung đánh giá

Có rất nhiều nội dung trong đánh giá cơ sở vật chất, tuy nhiên để đảm bảo tính toàn diện và đồng bộ, nội dung đánh giá CSVC tập trung đánh giá các nội dung sau:

- Đối chiếu với các tiêu chí, tiêu chuẩn theo quy định sử dụng các công cụ, bảng biểu để đánh giá về số lượng đủ, thiếu

- Đánh giá về tính đồng bộ, về chất lượng của cơ sở vật chất

- Đánh giá về hiệu quả sử dụng

- Đánh về quản lý phát triển cơ sở vật chất (Lập kế hoạch phát triển cơ sở vật chất; tổ chức phát triển cơ sở vật chất; lãnh chỉ đạo phát triển cơ sở vật chất; kiểm tra, giám sát, đánh giá quá trình phát triển cơ sở vật chất)

1.3.2.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến đánh giá

1.3.2.5.1 Các yếu tố chủ quan

* Yếu tố thuộc về các cấp quản lý

Tầm nhìn và định hướng phát triển CSVC và quản lý phát triển CSVC của các nhà quản lý trong các trường THPT có ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng giáo dục của nhà trường đặc biệt trong bối cảnh đổi mới giáo dục và sự phát triển của cuộc cách mạng công nghệ 4.0; Các cấp ủy đảng nhất là Chi bộ nhà trường, Hội đồng trường cần phải có chủ trương đúng đắn và đặt một trong những nhiệm vụ trọng tâm lãnh đạo của Chi bộ, Hội đồng vào đầu tư, phát triển CSVC Trong nghị quyết lãnh đạo của mình, Chi bộ, Hội đồng cần xác định đúng mục tiêu, yêu cầu đối với phát triển CSVC ở nhà trường, có chủ trương về định hướng đầu tư, phát triển CSVC

Ý thức trách nhiệm trong phát triển CSVC, các cấp ủy đảng cũng cần xác định trách nhiệm của đội ngũ cán bộ chủ chốt nhất là ban giám hiệu trong việc quản lý phát triển CSVC; đặt ra yêu cầu đối với các tập thể sư phạm, các giáo viên trong quản lý, khai thác, sử dụng CSVC Căn cứ vào Nghị quyết lãnh đạo, căn cứ vào thực tiễn cấp ủy đảng cần kiểm tra, đánh giá kết quả, chỉ rõ những

thành công và hạn chế, chỉ ra những nguyên nhân và biện pháp đẩy mạnh đầu tư,

sử dụng và khai thác CSVC

* Yếu tố thuộc về cán bộ, giáo viên, nhân viên

Việc nhận đúng về tầm quan trọng của CSVC trong đổi mới giáo dục, trong việc thực hiện quản lý phát triển CSVC của đội ngũ giáo viên thể hiện năng lực chuyên môn nghiệp vụ, hiểu biết về phương tiện và cách sử dụng CSVC sẽ

là yếu tố tích cực ảnh hưởng đến phát CSVC và quản lý phát triển CSVC trong các nhà trường Nhận thức đúng về yêu cầu quản lý phát triển CSVC sẽ nâng cao

ý thức trách nhiệm của giáo viên, học sinh trong việc quản lý, khai thác, sử dụng, bảo trì CSVC Bên cạnh đó, quá trình quản lý phát triển CSVC không thể thiếu vai trò của các tổ chuyên môn, nhất là đối với những nội dung liên quan đến phẩm chất, năng lực chuyên môn nghề nghiệp, năng lực sư phạm điều đó quyết định đến năng lực sử dụng phương tiện dạy học một cách phù hợp, đúng lúc, đúng chỗ, phát huy tối đa tác dụng của CSVC trong giảng dạy và học tập

Năng lực chuyên môn nghiệp vụ của đội ngũ giáo viên có ảnh hưởng trực

tiếp đến việc sử dụng CSVC nói chung và phương tiện dạy học nói riêng Xét

theo góc độ của khoa học giáo dục, với quan điểm trong dạy học “lấy người học làm trung tâm” CSVC trong các nhà trường chỉ có chất lượng tốt và đem lại hiệu quả thật sự nếu mỗi giáo viên, học sinh ý thức một cách đầy đủ, có trách nhiệm trong quản lý, bảo quản CSVC, tạo thói quen và phong cách của giáo viên về hoạt động này, có quyết tâm, có kế hoạch cụ thể và chủ động tạo ra những điều kiện của cá nhân trong việc tham gia quản lý, sử dụng một cách có ý thức mới đem lại kết quả thiết thực

cả những điều kiện đảm bảo cho việc phát triển CSVC đáp ứng mục tiêu giáo dục, đào tạo, mục tiêu phát triển nguồn nhân lực của từng địa phương

Yêu cầu của đổi mới giáo dục và đào tạo, công cuộc đổi mới giáo dục không

ngoài mục đích nhằm phục vụ cho sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế Đảng ta đã khẳng định: “Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; đẩy mạnh nghiên cứu, phát triển, ứng dụng khoa học, công nghệ; phát huy vai trò quốc sách hàng đầu của giáo dục, đào tạo và khoa học, công nghệ đối với sự nghiệp đổi mới và phát triển đất nước” [8, tr.77] Đổi mới căn bản, toàn diện và đồng bộ là tiếp tục đổi mới tư duy, đổi mới từ nhận thức đến hành động trong mọi hoạt động giáo dục, đổi mới các thành tố tạo nên chất lượng giáo dục từ đội ngũ nhà giáo, nội dung chương trình, đặc biệt là CSVC Trong các nhà trường, nhất là các trường THPT chú trọng việc giảng dạy gắn lý thuyết với thực hành, hình thành cho người học kỹ năng tìm kiếm tri thức mới, trong quan hệ thầy trò phải đổi mới cả cách dạy và cách học Trong quá trình đổi mới hết sức coi trọng vấn đề về con người

và cơ sở vật chất, phương tiện, thiết bị dạy học

Theo đó, các yếu tố thuộc về cơ chế chính sách trong việc đầu tư, mua sắm, sử dụng phương tiện dạy học; kinh phí dành cho đầu tư, phát triển CSVC của n hà trường; phong trào đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tiếp cận năng lực người học… cũng là những yếu tố có ảnh hưởng lớn đến quản lý phát triển CSVC ở các trường THPT

Cuộc cách mạng công nghệ 4.0, cuộc cách mạng công nghệ 4.0 đã và đang

tác động mạnh đến phát triển CSVC trong các trường THPT nói chung, các trường THPT thuộc tỉnh Lào Cai an nói riêng Cuộc cách mạng này đòi hỏi các trường cần có những kế hoạch phát triển CSVC hiện đại, đáp ứng yêu cầu phát triển của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ, tạo điều kiện, môi trường thuận lợi cho giảng dạy và học tập, bắt kịp mới sự đổi mới

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Đánh giá cơ sở vật chất trường THPT có vai trò hết sức quan trọng trong việc nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục, đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới Trong giai đoạn hiện nay CSVC trường học không chỉ dừng lại ở hệ thống trường sở, thiết thị dạy học, thư viện mà còn bao gồm cả môi trường xã hội, môi trường tự nhiên, môi trường công nghệ

Trên cơ sở phân tích những vấn đề lý luận liên quan đến CSVC, chương trình giáo dục phổ thông mới, đánh giá cơ sở vật chất trường THPT đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới cho thấy: nội dung đánh giá không chỉ dừng ở việc đánh giá về số lượng, chất lượng so với yêu cầu mà nội dung quan trọng là đánh giá được công tác quản lý phát triển CSVC của nhà trường Quản lý phát triển CSVC ở các trường THPT trong bối cảnh đổi mới giáo dục,

là hoạt động của chủ thể quản lý thông qua các chức năng quản lý đó là lập kế hoạch, tổ chức bộ máy nhân sự, chỉ đạo thực hiện và kiểm tra đánh giá đồng thời tác động, điều khiển các cấp quản lý tạo sự chuyển biến về số lượng, đảm bảo chất lượng và đồng bộ trong cơ cấu, chủng loại CSVC Nội dung quản lý phát triển CSVC bao gồm: Lập kế hoạch phát triển CSVC trong các nhà trường; tổ chức bộ máy nhân sự trong phát triển CSVC; lãnh đạo thực hiện phát triển CSVC; kiểm tra, giám sát việc thực hiện kế hoạch phát triển CSVC

Các yếu tố ảnh hưởng đến đánh giá cơ sở vật chất cũng như quản lý phát triển CSVC đó là: điều kiện kinh tế - xã hội; yêu cầu của đổi mới giáo dục và đào tạo; yếu tố tác động từ mục tiêu, yêu cầu giáo dục của các trường Sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy đảng các cấp, vai trò của ban giám hiệu và nhất là hiệu trưởng đối với việc quản lý phát triển CSVC, các tập thể sư phạm, đội ngũ giáo viên trong việc quản lý, khai thác, sử dụng, bảo trì CSVC; học sinh trong các trường THPT

Trong bối cảnh đổi mới CTGDPT hiện nay, quản lý phát triển CSVC ở các trường THPT có tính cấp thiết, có ý nghĩa quan trọng nhằm bảo đảm đủ về

số lượng, chất lượng, đồng bộ về cơ cấu và phát triển theo hướng hiện đại hóa,