Giáo án Kế hoạch bài giảng bài Tưởng tượng Tâm lý học đại cương

Giáo án chi tiết bài Tưởng tượng Tâm lý học đại cương. Đây là kế hoạch bài giảng chi tiết về các hoạt động giáo viên sẽ triển khai trong bài giảng. Cách vào bài hấp dẫn, nội dung hoạt động được thiết kế hứa hẹn sẽ lôi cuốn người học.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

KHOA TÂM LÝ GIÁO DỤC

GIÁO ÁN MÔN: TÂM LÝ HỌC ĐẠI CƯƠNG

Bài giảng: Tưởng tượng

Giảng viên hướng dẫn:

Sinh viên:

Lớp :

Hà Nội - 2017

TƯỞNG TƯỢNG

I Mục tiêu

1 Về kiến thức:

 Phân tích được định nghĩa tưởng tượng

Trình bày được đặc điểm và vai trò của tưởng tượng

 So sánh được tưởng tượng với tư duy

 Xác định đúng các cách sáng tạo hình ảnh mới trong tưởng tượng

2 Về kĩ năng:

- Có kĩ năng sáng tạo ra hình ảnh mới bằng tưởng tượng

- Kĩ năng xử lí các tình huống cần sự sáng tạo

3 Về thái độ:

 Tích cực rèn luyện tư duy và khả năng tưởng tượng của bản thân, đặc biệt chú ý hình thành tưởng tượng tích cực và xác định lý tưởng của bản thân

 Đề xuất biện pháp rèn luyện trí tưởng tượng sư phạm

II Cấu trúc bài học

1 Khái quát về tưởng tượng

2 So sánh tư duy với tưởng tượng

3 Phân loại tưởng tượng

4 Các cách sáng tạo hình ảnh mới trong tưởng tượng.

III Phương pháp

1 Phương pháp vấn đáp

2 Phương pháp thuyết trình

3 Phương pháp thảo luận nhóm

4 Phương pháp dạy học nêu vấn đề

5 Phương pháp trò chơi

6 Phương pháp dạy học theo dự án

IV Chuẩn bị

1 Chuẩn bị của giáo viên

Giáo án, giáo án điện tử, máy tính, tài liệu có liên quan, đồ dùng dạy học,…

2 Chuẩn bị của sinh viên

Giáo trình, tài liệu có liên quan, vở, bút …

V Giáo trình

1 Nguyễn Quang Uẩn (chủ biên), Tâm lý học đại cương, NXB Đại học sư phạm

2 Phạm Minh Hạc (chủ biên), Tâm lý học, NXB Giáo dục, 1997

3 Trần Trọng Thủy, Bài tập thực hành Tâm lý học, NXB Đại học quốc gia Hà Nội

VI Nội dung và tiến trình thực hiện

Thời

gian

viên

Phương pháp và kỹ thuật dạy học

5 – 7

phút

- Ổn định lớp

- Yêu cầu lớp trưởng báo cáo sĩ số

- Vào bài - Trình chiếu slide và đặt câu hỏi

- Câu hỏi:

Câu hỏi 1: Vấn đề mà những người tham gia viết thư cần giải quyết là gì?

- Chào cô

- Báo cáo sĩ số

- Tập chung xem nội dung lá thư và suy

- Nêu vấn đề

- Vấn đáp

- Diễn giải

Câu hỏi 2: Người tham gia cuộc thi đã giải quyết vấn đề đó bằng cách nào?

- Dẫn vào bài

nghĩa trả lời câu hỏi

10

phút

1 Khái quát về tưởng tượng.

1.1 Định nghĩa

Định nghĩa: Tưởng tượng là một

quá trình tâm lý phản ánh những

cái chưa từng có trong kinh nghiệm

của cá nhân bằng cách xây dựng

những hình ảnh mới trên cơ sở

những biểu tượng đã có

1.2 Phân tích khái niệm

- Câu hỏi: Quay trở lại với bức thư, cậu

bé người Syria đã xây dựng một hình ảnh cho bản thân khi 45 tuổi như thế nào?

- Sinh viên chú

ý lắng nghe và trả lời câu hỏi:

- Là một ông bố

- Một quan chức bình dân

- Người có khả năng thay đổi thế giới

- Sống ở Syria

- Sống ở trời Âu

- Lắng nghe phân tích và đưa ra định nghĩa về tưởng tượng

- Theo dõi và

- Phương pháp: Nêu vấn đề, vấn đáp, diễn giảng

- Kỹ thuật: Động não,

- Quá trình nhận thức:

Có mở đầu - diễn biến- kết thúc

- Nội dung phản ánh: Hình ảnh và

biểu tượng đã có Những cái hình

ảnh biểu tượng đã có, kết hợp với

nhau, để tạo nên hình ảnh hoàn

toàn mới chưa có trong kinh

nghiệm

- Phương thức phản ánh: Gián tiếp

và liên tưởng

Sản phẩm: Biểu tượng mới, hình

ảnh mới, trên cơ sở những biểu

tượng đã có

- Trí nhớ là biểu tượng cấp 1, được

ghi lại bởi quá trình tri giác

- Tưởng tượng là biểu tượng cấp 2,

- Phân tích tích bức thư từ đó yêu cầu sinh

viên phát biểu định nghĩa

- Câu hỏi: Một bạn hãy nhắc lại cho cô thế nào là một quá trình tâm lý?

- Phân tích đưa ra kết luận: Tưởng tượng

là một quá trình tâm lý

- Câu hỏi: Sản phẩm của tư duy khác gì với sản phẩm của tưởng tượng?

- Sản phẩm: Những cái mới chưa có trong kinh nghiệm cá nhân và xã hội Của Tư duy thì chỉ mới so với cá nhân chứ không mới so với xã hội

- Câu hỏi: so sánh biểu tượng của trí nhớ

trả lời câu hỏi

- Lắng nghe và trả lời câu hỏi

hay là biểu tượng được xây dựng

trên biểu tượng của trí nhớ

1.3 Đặc điểm

- Tính có vấn đề:

Tưởng tượng chỉ nảy sinh khi gặp

tình huống có vấn đề: Trước những

đòi hỏi mới thực tiễn chưa từng

gặp, trước những nhu cầu tìm tòi,

phát hiện

và biểu tượng tượng?

- Vd: Trong giới hội họa mỹ thuật VN có rất nhiều danh họa nổi tiếng vẽ Kiều trong

đó có Nguyễn Tuẫn sơn Anh là người có khát vọng được vẽ Kiều, anh đã tìm đủ mọi cách để tạo dựng nên một hình ảnh nàng Kiều cho riêng mình Để có thể thể hiện hết những giá trị nhân đạo trong truyện Kiều và để thỏa mãn được người

- Bắt đầu và thực hiện chủ yếu

bằng hình ảnh.

Dựa trên các hình ảnh mà trí nhớ

cung cấp để xây dựng nên hình ảnh

mới

thưởng thức anh đã bắt đầu cuộc hành trình tìm kiếm của mình Anh đã nhờ các học sinh của mình, những hs có nét “giống Kiều” để làm người mẫu vẽ những rồi anh lại bỏ những bức vẽ đó đi vì anh hiểu rằng không thể có một Kiều bằng xương bằng thịt được Sau khi đàm đạo với một PGS tại viên Văn học thì anh đã nhận ra cần phải vẽ Kiều bằng tưởng tượng Bằng những xúc cảm, biểu hiện của nội tâm, tâm lý, năng lượng bên trong của người họa sĩ Anh đã tìm ra tiếng nói của riêng mình – đó là cách thể hiện Kiều theo lối trừu tượng- biểu hiện

- Sinh viên lắng nghe và trả lời

câ hỏi

- Ghi chép

- Quan hệ chặt chẽ với nhận thức cảm tính

Tưởng tượng sử dụng biểu tượng của trí nhớ do NTCT cung cấp Trí nhớ do nhận thức cảm tính đem lại Tưởng tượng lại được xây dựng

từ hình ảnh của trí nhớ cung cấp Nếu không có nhận thức cảm tính thì không có tưởng tượng

1.4 Vai trò của tưởng tượng

Trong cuộc sống:

- Cho phép con người hình dung

được kết quả trung gian và kết quả

cuối cùng của lao động Đây là sự

khác nhau cơ bản trong lao động

của con người và lao động theo bản

năng của con vật

- Nâng con người lên trên hiện

thực, giảm bớt khó khăn trong cuộc

sống, chắp cánh cho con người

hướng đến tương lai

- Định hướng, điều chỉnh hoạt động

cá nhân Biến mô hình trong đầu

- Câu hỏi: Các bạn hãy hình dung, nếu không có tưởng tượng thì cuộc sống của chúng ta sẽ như thế nào? Tưởng tượng

có vai trò như thế nào trong cuộc sống

và trong học tập? Ví dụ?

Vd: Việc xây tổ của đàn ông khác với, xây nhà của con người Đàn ông chỉ xây theo bản năng, nên các tổ ong về cấu trúc tương đối là giống nhau tròn mỗi loài, chỉ khác nhau về kích thước tổ to tổ nhỏ Những ngôi nhà được con người xây dựng lên có kết câu khác nhau, hình thức khác nhau,

đa dạng và phong phú

Vd: Vào thời xưa khi con người còn rất phụ thuộc vào thiên nhiên Họ thường cầu cúng, xin thần linh bạn cho mưa thuận, giáo hòa, không thiên tai dịch bệnh Khiến

hộ an tâm phần nào về mặt tinh thần, đay

là cách họ giải quyết khó khăn trong trực

tạo sản phẩm cụ thể (làm nên

những phát minh vĩ đại) Nhờ TT,

con người tham gia các hoạt động

sáng tạo, xây dựng viễn cảnh

hướng tới tương lai

Trong học tập, giáo dục:

- Ảnh hưởng rõ rệt đến học tập, đến

việc tiếp thu và thể hiện các tri thức

mới, đặc biệt trong việc giáo dục

đạo đức, phát triển nhân cách học

sinh

tại

Vd: Một câu nói rất nổi tiếng của nhà bác học Albert Einstein

“ Trí tưởng tượng quan trọng hơn kiến thức, kiến thức chỉ có giới hạn còn tưởng tượng là vô biên”

Vd1: GV nói: khoảng cách từ Trái Đất đến Mặt Trăng là 149.500.000 km thì học sinh rất khó hình dung Nhưng nếu GV mô tả thông qua so sánh: xe lửa đi với v = 50km/

h thì phải mất 340 năm mới đi hết quảng đường thì học sinh sẽ dễ hình dung hơn Vd2: Thông qua các nhân vật đại diện cho cái xấu, cái ác,( Cô cám, con chó sói ) các nhân vật đại diện cho cái tốt, cái chính nghĩa (Cô tấm, em bé quàng khăn đỏ ) trong các câu truyện Học sinh ngay từ nhỏ đã có thể định hướng xây dựng nên

nhân cách của mình sao cho phủ hợp Để trở thành con người tốt, người có ích cho

xã hội

15

phút

2 Mối quan hệ giữa tư duy và

tưởng tượng

Điểm giống nhau:

- Quá trình nhận thức lí tính

- Nảy sinh trước tình huống có vấn

đề và hướng vào giải quyết các tình

huống đó

- Nội dung phản ánh: cái mới đối

với cá nhân

- Có quan hệ chặt chẽ với ngôn ngữ

và nhận thức cảm tính

- Lấy thực tiễn làm tiêu chuẩn kiểm

tra tính đúng đắn

- Mang tính khái quát và phản ánh

- Chia nhóm và hướng dẫn sinh viên làm việc nhóm.

- Đưa ra câu hỏi:

- Câu hỏi: So sánh tư duy với tưởng tượng và nêu mối quan hệ giữa chúng?

- Lắng nghe và thảo luận

- Trình bày trước lớp

- Nhận xét nhóm bạn

- Tổng hợp và ghi chép

- Làm việc nhóm

- Thuyết trình

gián tiếp.

Điểm khác nhau

- Nguồn gốc nảy sinh

TD: Dữ kiện rõ ràng, đầy đủ

TT: Bất định ( khó phân biệt rõ ràng)

- Sản phẩm phản ánh

TD: Khái niệm, phán đoán, suy lí TT: Biểu tượng của biểu tượng (biểu tượng cấp 2) Không có sản phẩm của TD thì không có sản phẩm của TT

-Nội dung phản ánh

TD: Cái mới với cá nhân

TT: Cái mới với cá nhân và xã hội

Mối quan hệ

-Tư duy tạo ý đồ cho tưởng tượng

Tư duy kiểm tra tính logic của tưởng tượng

- Tưởng tượng có thể giúp tư duy

vẫn có thể giải quyết được vấn đề

mà không cần qua một số bước

-Về bản chất: tưởng tượng cũng là

tư duy nhưng là tư duy bằng hình

ảnh

3

phút

4 Phân loại tưởng tượng

- Căn cứ vào tính tích cực : Tưởng

tượng tích cực và tưởng tượng tiêu

cực

- Căn cứ vào tính hiệu lực: Ước mơ

và lí tưởng

- Căn cứ vào đặc điểm nảy sinh, sự

chủ động, sự tham gia của ý thức:

Tưởng tượng không chủ định và

tưởng tượng có chủ định

- Yêu cầu về nhà tự đọc Tài liệu và tóm tắt vào vở hôm sau kiểm tra

- Về nhà tìm hiểu và đọc tài liệu

- Hướng dẫn tự học

10 4 Các cách sáng tạo hình ảnh Bài tập :Hãy về nhà đi sư tầm các hình Về nhà sưu tầm - Phương

phút mới trong tưởng tượng

- Thay đổi kích thước, số lượng,

thành phần của sự vật

- Nhấn mạnh các chi tiết, thành

phần, thuộc tính của sự vật

- Chắp ghép

- Liên hợp

- Điển hình hoá

- Loại suy (mô phỏng)

ảnh những hình ảnh mới, những hình ảnh do con người tưởng tượng ra rồi sau đó lên trình bày trước lớp cách con người đã sáng tạo nên hình ảnh đó?.

pháp: Dạy học theo dự án

- Kỹ thuật: mindmap

5

phút

Bài tập củng cố

Bài tập củng cố:

Trong các trường hợp sau, đâu là

tưởng tượng:

1.Bạn nhìn lên bầu trời và thấy

đám mây giống như những con

sóng của đại dương.

Trình chiếu bài tập Trả lời các câu

hỏi bài tập

- Trò chơi

2 Bạn thường nhớ về hình ảnh tuổi thơ thời chăn trâu cắt cỏ của

mình

3.Hình ảnh ông già Noel và cỗ xe tuần lộc bay lượn trên bầu trời

trong đêm giáng sinh

4 Bạn đọc báo và thường thấy

những bức tranh biếm họa.

5 Em bé gái luôn chăm sóc và nói chuyện với búp bê như người bạn

thật

6 Bạn thường có thói quen viết nhật ký.

7 Ngô Tất Tố đã xây dựng lên một

hình ảnh điển hình cho người phụ

nữ trong xã hội thời bấy giờ

Giáo viên nhận xét: “Các em trả lời

rất đúng rồi Trường hợp 1, 3, 4, 7

là tưởng tượng

Trường hợp 2, 5, 6 không phải là tưởng tượng

Mỗi bạn tìm 2 ví dụ về việc dùng tưởng tượng trong quá trình học tập của các em?

-Nhận xét giờ học

-Dặn dò