nghiên cứu giải pháp quản lý bảo tồn và phát triển bền vững đa dạng sinh học hệ sinh thái tự nhiên đất ngập nước tại vườn quốc gia xuân thủy tỉnh nam định

Các h th ng phân... Hình 1.1 Ranh gi i hành chính VQG Xuân Thu... Aegiceras corniculatum , b n chua Sonneratia caseolaris, trang Kandelia obovata và đâng Rhizophora stylosa... Hoa trang

L I CAM OAN

Tên tôi là: Tr n Th Nguy t Chuyên ngành: Khoa h c Môi tr ng

Chuyên ngành: Khoa h c Môi tr ng Mã s : 608502

Tôi xin cam đoan quy n lu n v n đ c chính tôi th c hi n d i s h ng d n c a PGS TS Nguy n Th Minh H ng v i đ tài nghiên c u trong lu n v n: “Nghiên c u

gi i pháp qu n lý b o t n và phát tri n b n v ng đa d ng sinh h c h sinh thái t nhiên đ t ng p n c t i V n qu c gia Xuân Th y t nh Nam nh”

ây là đ tài nghiên c u m i, không trùng l p v i các đ tài lu n v n nào tr c đây,

do đó, không ph i là b n sao chép c a b t k m t lu n v n nào N i dung c a lu n v n

đ c th hi n theo đúng quy đ nh Các s li u, ngu n thông tin trong lu n v n là do tôi

đi u tra, trích d n và đánh giá Vi c tham kh o các ngu n tài li u (n u có) đã đ c

th c hi n trích d n và ghi ngu n tài li u tham kh o đúng quy đ nh

Tôi xin hoàn toàn ch u trách nhi m v n i dung tôi đã trình bày trong lu n v n này

Hà N i, ngày tháng n m 2016

NG I VI T CAM OAN

Tr n Th Nguy t

L I C M N

Tôi xin đ c bày t lòng bi t n sâu s c t i PGS.TS Nguy n Th Minh H ng, gi ng viên h ng d n đ tài lu n v n, đã t n tình ch b o, giúp đ tôi trong su t quá trình

h c t p c ng nh th c hi n và hoàn thành n i dung c a đ tài lu n v n

Tôi c ng xin g i l i c m n t i toàn th các th y cô giáo Khoa Môi tr ng Tr ng

i h c Th y L i nh ng ng i đã cho tác gi ki n th c và kinh nghi m trong su t quá trình h c t p t i tr ng đ tôi có th hoàn thành lu n v n t t nghi p này

Lu n v n không th hoàn thành n u nh không nh n đ c s cho phép, t o đi u ki n

và giúp đ nhi t tình c a Lãnh đ o và đ ng nghi p C c B o t n đa d ng sinh h c,

T ng c c Môi tr ng, n i tôi đang công tác

ng th i, tôi c ng xin c m n các anh, ch Ban qu n lý V n qu c gia Xuân Th y và

ng i dân các xã vùng đ m V n qu c gia Xuân Th y đã t o đi u ki n cho tôi kh o sát và thu th p tài li u đ có c d li u ph c v cho lu n v n

M c dù đã c g ng hoàn thành lu n v n b ng t t c s nhi t nhi t tình và n ng l c c a mình, tuy nhiên không th tránh kh i nh ng sai sót Vì v y, tôi r t mong nh n đ c s đóng góp c a th y cô và các b n đ hoàn thi n lu n v n

M C L C

L I CAM OAN i

L I C M N ii

DANH M C HÌNH NH v

DANH M C B NG BI U vi

DANH M C CÁC CH VI T T T vii

M U 1

1 Tính c p thi t c a đ tài 1

2 M c đích c a đ tài 2

3 i t ng và ph m vi nghiên c u 2

4 Cách ti p c n và ph ng pháp nghiên c u 2

CH NG 1 T NG QUAN V N NGHIÊN C U 4

1.1 T ng quan v đa d ng sinh h c h sinh thái t nhiên đ t ng p n c 4

1.1.1 nh ngh a v đ t ng p n c 4

1.1.2 Phân lo i đ t ng p n c 5

1.1.3 Các d ch v h sinh thái đ t ng p n c 8

1.1.4 B o t n đa d ng sinh h c và phát tri n b n v ng 8

1.2 Gi i thi u v V n qu c gia Xuân Th y 9

1.1.1 V trí đ a lý và ranh gi i hành chính 9

1.2.2 C c u t ch c 11

1.2.3 Hoat đ ng qu n lý b o t n 12

1.3 a hình, khí h u, th y v n khu v c V n Qu c Gia Xuân Th y 13

1.3.1 a hình 13

1.3.2 Khí h u 14

1.3.3 Th y v n 14

1.4 c đi m dân s , kinh t -xã h i các xã vùng đ m khu v c V n qu c gia Xuân Th y 15

1.4.1 Dân s 15

1.4.2 c đi m kinh t -xã h i c a các xã vùng đ m 16

CH NG 2 ÁNH GIÁ HI N TR NG A D NG SINH H C H SINH THÁI T NHIÊN T NG P N C VÀ TH C TR NG CÔNG TÁC QU N LÝ B O T N VÀ PHÁT TRI N B N V NG V N QU C GIA XUÂN TH Y 18

2.1 a d ng ki u h sinh thái t nhiên đ t ng p n c V n qu c gia Xuân Thu và bi n đ ng c a chúng 18

2.1.1 i u tra, kh o sát th c đ a V n qu c gia Xuân Th y 18

2.1.2 Các ki u h sinh thái đ t ng p n c t i V n qu c gia Xuân Th y 19

2.1.3 Bi n đ ng các ki u h sinh thái đ t ng p n c 24

2.2 Các d ch v t các h sinh thái đ t ng p n c V n qu c gia Xuân Thu 25

2.3 Ho t đ ng khai thác và nuôi tr ng th y s n c a ng i dân t i V n qu c gia Xuân Th y 32

2.4 Th c tr ng công tác qu n lý đa d ng sinh h c h sinh thái t nhiên t ng p n c t i

V n qu c gia Xân Th y 35

2.4.1 M c tiêu và nhi m v c a V n qu c gia Xuân Th y 35

2.4.2 Nh ng thu n l i và khó kh n trong vi c b o t n đa d ng sinh h c c a V n qu c gia Xuân Th y 36

2.4.3 Các gi i pháp qu n lý b o t n và phát tri n b n v ng đa d ng sinh h c h sinh thái đ t ng p n c c a V n qu c gia Xuân Th y 38

2.5 Các áp l c/nguy c tác đ ng t i đa d ng sinh h c h sinh thái V n qu c gia Xuân Thu 43

2.5.1 Nhóm áp l c kinh t - xã h i 44

2.5.2 Nhóm áp l c t nhiên – môi tr ng 49

2.6 D báo xu h ng bi n đ ng đa d ng sinh h c 51

CH NG 3 XU T CÁC GI I PHÁP B O T N A D NG SINH H C H SINH THÁI T NG P N C T NHIÊN V N QU C GIA XUÂN THU 55

3.1 V n đ u tiên 55

3.2 xu t mô hình sinh k s d ng b n v ng tài nguyên 56

3.2.1 Nguyên t c xây d ng mô hình 57

3.2.2 M c tiêu th c hi n mô hình 57

3.2.3 xu t mô hình 58

K T LU N VÀ KI N NGH 69

1 K t lu n 69

2 Ki n ngh 70

TÀI LI U THAM KH O 71

DANH M C HÌNH NH

Hình 1.1 Ranh gi i hành chính VQG Xuân Thu 9

Hình 1.2 B n đ phân khu VQG Xuân Th y 10

Hình 1.3 C c u t ch c ban qu n lý VQG Xuân Thu 12

Hình 1.4 Di n tích, dân s và m t đ dân s các xã vùng đ m [11] 15

Hình 2.1 B n đ các h sinh thái NN VQG Xuân Thu [13] 19

Hình 2.2 Di n tích các ki u NN VQG Xuân Th y [13] 20

Hình 2.3 T l ng i dân bi t các lo i NN t i VQG Xuân Th y 21

Hình 2.4 T l s ng i bi t l i ích c a NN 26

Hình 2.5 T l s ng i s d ng NN hàng ngày 26

Hình 2.6 Doanh thu, s l ng khách du l ch tham quan VQG Xuân Th y 31

Hình 2.7 Lo i hình khai thác th y s n c a ng i dân (t l %) 33

Hình 2.8 a đi m khai thác th y s n c a ng i dân (t l %) 34

Hình 2.9 Nguyên nhân đe do đ n NN VQG Xuân Th y 43

Hình 2.10 N ng đ d u m khoáng trong n c m t khu v c VQG Xuân Thu [30] 48

Hình 2.11 R ng trang Bãi Trong b gãy ch t b i c n bão tháng 10/2012 49

B ng 2.3 Các loài th c v t có giá tr trong r ng ng p m n Giao Th y [17] 28

B ng 2.4 Tình tr ng khai thác tài nguyên trong vùng lõi VQG Xuân Th y n m 2013 44

B ng 2.5 D báo bi n đ ng đa d ng sinh h c VQG Xuân Thu b i các tác đ ng c a con

ng i [33] 52

M U

1 Tính c p thi t c a đ tài

t ng p n c ( NN) trên th gi i c ng nh t i Vi t Nam đang b suy gi m khá m nh

c v ch t và l ng do nhi u nguyên nhân khác nhau trong đó có nguyên nhân do các tác đ ng c a các ho t đ ng phát tri n kinh t , xã h i c a con ng i c ng nh nh

h ng c a các y u t t nhiên [1]

Khu Ramsar Xuân Th y thu c huy n XuânTh y, tnh Nam nh, đ c Ban th ký Công c Ramsar công nh n vào n m 1989, đây là khu Ramsar th 50 c a th gi i và

là khu Ramsar đ u tiên c a ông Nam Á và Vi t Nam Khu Ramsar Xuân Th y là

m t vùng c a sông ven bi n, là n i sinh s ng theo mùa c a Cò thìa (Platalea minor) -

m t lo i chim n c di c quý hi m Ngoài ra, Xuân Th y còn là n i sinh s ng c a 8 loài chim quý hi m khác nh R m thìa (Calidris pygmeus), Cho t (Tringa ochropus), B nông (Pelecanus philippensis) [2],… ây là vùng NN có t m quan

tr ng qu c t b i đây là môi tr ng s ng, n i nuôi d ng nhi u loài sinh v t có giá tr toàn c u và là “ga” chim quan tr ng trong chu trình di c c a nhi u loài chim quý

hi m; NN là n n t ng duy trì s t n t i và phát tri n c a sinh v t, t o cho V n qu c gia (VQG) Xuân Th y các ch c n ng và giá tr kinh t - xã h i, môi tr ng và v n hóa

vô cùng quan tr ng đ i v i c ng đ ng dân c vùng c a sông ven bi n Giao Thu VQG Xuân Th y c ng là n i ph c v cho nghiên c u giáo d c môi tr ng, phát tri n

du l ch sinh thái Tuy nhiên, hi n nay VQG Xuân Thu đang đ i m t v i nhi u thách

th c trong vi c khai thác, s d ng và qu n lý Vi c đánh b t th y s n t nhiên và nuôi

tr ng th y s n đang m c đ cao và có nhi u tác đ ng tiêu c c đ n môi tr ng và các ngu n tài nguyên thiên nhiên, trong đó có vi c phá RNM đ l y đ t làm đ m tôm và nuôi ngao, v ng, h y ho i nghiêm tr ng sinh c nh c a các loài chim di c H n n a,

ch t th i t các vùng nuôi tr ng th y s n c ng làm ô nhi m ngu n n c trong V n

Qu c gia Vi cgi m ch t l ng n c đã d n đ n gi m s l ng c a các loài đ ng v t hoang dã Ngoài ra, s c ép c a s gia t ng dân s , các ho t đ ng phát tri n kinh t , xã

h i và s suy thoái tài nguyên, môi tr ng do khai thác quá m c đang ngày càng đe

d a nghiêm tr ng đ n di n tích, ch c n ng, giá tr và d ch v c ng nh ch t l ng c a

VQG Do v y, đ tài “Nghiên c u gi i pháp qu n lý b o t n và phát tri n b n v ng đa

d ng sinh h c h sinh thái t nhiên đ t ng p n c t i V n qu c gia Xuân Th y t nh Nam nh” nh m phân tích và đánh giá hi n tr ng, th c tr ng qu n lý đa d ng sinh

h c h sinh thái (HST) t nhiên NN t i VQG, trên c s đó đ xu t các gi i pháp đ góp ph n b o t n và phát tri n b n v ng (PTBV) đa d ng sinh h c ( DSH) HST t nhiên NN c a VQG Xuân Th y

2 M c đích c a đ tài

ánh giá hi n tr ng DSH HST t nhiên NN t i VQG Xuân Th y

ánh giá th c tr ng qu n lý b o t n DSH HST t nhiên NN t i VQG Xuân Th y

Ph m vi nghiên c u: Bãi tri u có RNM; Bãi tri u không có RNM; vùng n c c a sông

t n đa d ng sinh h c trong n c và trên th gi i; các Báo cáo v kinh t - xã h i và môi tr ng c a các t ch c xã, phòng Nông nghi p và Phát tri n nông thôn huy n Giao Th y, phòng Tài nguyên và môi tr ng huy n Giao Th y, s Nông nghi p và Phát tri n nông thôn t nh Nam nh

Ph ng pháp đi u tra, ph ng v n, kh o sát th c đ a

i u tra, kh o sát th c đ a: M c đích các chuy n đi u tra kh o sát là nh m xác đ nh v

trí, ph m vi khu v c nghiên c u; thu th p, b sung và c p nh t các thông tin, d li u

t i hi n tr ng khu v c nghiên c u theo các n i dung c a lu n v n Th i gian kh o sát

đ c ti n hành theo các đ t kh o sát trong quá trình nghiên c u lu n v n

Ph ng v n: Ph ng pháp này đ c h c viên s d ng trong các chuy n đi kh o sát th c

đ a, đó là hình th c ph ng v n tr c ti p và thông qua phi u đi u tra v i 100 phi u (phát ra 100 phi u, thu v 100 phi u), cho đ i t ng là cán b qu n lý VQG Xuân

Th y và ng i dân có liên quan t i VQG Xuân Th y 05 xã vùng đ m c a VQG là Giao Thi n, Giao An, Giao L c, Giao Xuân và Giao H i

Các ch đ đ c xác đ nh tr c (c n c vào m c tiêu c a đ tài và tham v n ý ki n các chuyên gia v đa d ng sinh h c) đ ng th i c n c vào ng i đ c ph ng v n mà đ t ra các câu h i thích h p v tình hình b o t n, qu n lý và s d ng NN t i VQG Xuân

Th y nh : các lo i tài nguyên thiên nhiên t i đ a ph ng; hi u bi t v s d ng b n

v ng tài nguyên thiên nhiên, lo i hình khai thác th y s n c a ng i dân, đ a đi m khai thác, nguyên nhân các m i đe d a đ n tài nguyên thiên nhiên Ngoài ph ng v n thông qua m u phi u, h c viên còn ti n hành làm vi c, trao đ i ph ng v n tr c ti p các cán b làm công tác qu n lý t i VQG Xuân Th y, đ thu th p đ c các thông tin v

hi n tr ng công tác qu n lý b o t n DSH HST t nhiên NN t i VQG

Ph ng pháp th ng kê, phân tích và x lý s li u

X lý s li u trên Excel: Các phi u ph ng v n c ng đ ng ng i dân 05 xã thu c vùng

đ m VQG Xuân Th y, sau khi thu th p đ c ti n hành t ng h p, phân tích trên Excel

nh m đánh giá th c tr ng công tác qu n lý b o t n DSH c a VQG Xuân Th y

CH NG 1 T NG QUAN V N NGHIÊN C U

1.1 T ng quan v đa d ng sinh h c h sinh thái t nhiên đ t ng p n c

1.1.1 nh ngh a v đ t ng p n c

Hi n nay có kho ng trên 50 đ nh ngh a khác nhau v NN đang đ c s d ng [3]

Vi c s d ng đ nh ngh a NN tùy thu c vào m c đích qu n lý c a m i qu c gia hay

t ch c qu c t Các đ nh ngh a t ng đ i phù h p v i đi u ki n NN Vi t Nam và VQG Xuân Th y và đang đ c áp d ng nhi u trên th gi i, các đ nh ngh a đ c l a

ch n đ phân tích, xem xét, c th nh sau:

Trong các đ nh ngh a v NN trên th gi i thì đ nh ngh a NN c a Công c Ramsar (Công c v các vùng đ t ng p n c có t m quan tr ng qu c t , đ c bi t nh là n i c trú c a các loài chim n c - Convention on wetland of intrenational importance, especially as waterfowl habitat) có t m r ng nh t, đ c nhi u qu c gia và t ch c qu c

t s d ng Theo i u 1.1 Công c Ramsar “ NN là nh ng vùng đ m l y, than bùn

ho c vùng n c b t k là t nhiên hay nhân t o, th ng xuyên hay t m th i, có n c

ch y hay n c tù, là n c ng t, n c l hay n c bi n, k c nh ng vùng n c bi n có

đ sâu không quá 6m khi tri u th p” [4] Theo đ nh ngh a này, NN bao g m các đ a hình h t s c phong phú và ph c t p, chi m m t ph n không nh c a lãnh th bao g m vùng bi n nông, ven bi n, c a sông, đ m phá, có th m th c v t bao ph hay không,

đ ng b ng châu th , t t c các sông, su i, ao, h , đ m l y t nhiên hay nhân t o, các vùng nuôi tr ng th y s n (NTTS), canh tác lúa n c đ u thu c NN

Ngoài ra còn có m t s đ nh ngh a NN theo ngh a r ng khác T ch c B o t n thiên nhiên qu c t (IUCN, 1971) đ nh ngh a g n t ng t v i Ramsar, tuy nhiên tính c

th , tính bao quát các ki u NN ch a cao, c th “ NN là nh ng vùng đ t bão hòa

n c ho c th ng xuyên b ng p n c, dù là t nhiên, nhân t o, ng p n c th ng xuyên ho c đ nh k , dù là n c t nh ho c n c ch y, n c ng t, n c l ho c n c

m n Nh ng vùng ng p n c nh nh ng đ m l y, v ng l y, đ m r ng, than bùn, c a sông, v nh bi n, eo bi n, ao h , đ m phá, sông, h ch a”

Vi t Nam thu t ng “ t ng p n c” ch a đ c đ c p đ n cho t i nh ng n m

1980 [5] T nh ng n m cu i th p k 80 c a th k 20 nhi u công trình nghiên c u;

v n b n đã s d ng đ nh ngh a NN c a Công c Ramsar Ngh đ nh s 109/N -CP ngày 23 tháng 9 n m 2003 c a Chính ph v b o t n và phát tri n b n v ng đ t ng p

n c NN quy đ nh t i Ngh đ nh này bao g m nh ng vùng đ t ng p n c có h sinh thái đ c thù, đa d ng sinh h c cao, có ch c n ng duy trì ngu n n c và cân b ng sinh thái, có t m quan tr ng qu c t , qu c gia; Quy t đ nh s 79/Q -TTg c a Th t ng Chính ph ban hành k ho ch hành đ ng b o t n đa d ng sinh h c và an toàn sinh h c [1], v B o t n và phát tri n đa d ng sinh h c các vùng đ t ng p n c và bi n nh n

m nh n i dung xây d ng và th c hi n quy ho ch các khu b o t n đ t ng p n c và

bi n, trong đó chú tr ng các phân khu ch c n ng và vùng đ m, xây d ng và th c hi n

k ho ch b o t n cho t ng khu M c tiêu t ng quát là b o t n và phát tri n b n v ng

đ t n c, ng p n c Vi t Nam nh m đáp ng yêu c u phát tri n kinh t - x h i, xoá đói gi m nghèo, b o v tài nguyên thiên nhiên, môi tr ng và DSH

Theo lu t a d ng sinh h c quy đ nh: “ t ng p n c t nhiên là vùng đ m l y, than bùn ho c vùng n c th ng xuyên ho c t m th i, k c vùng bi n có đô sâu không quá 6 mét khi ng n n c th y tri u th p nh t” (Kho n 1, i u 35) [6] ây là đ nh ngh a v NN chính th ng c a Vi t Nam đ c quy đ nh b ng pháp lu t nh m m c đích b o t n các HST t nhiên NN và DSH Do đó, m i ho t đ ng liên quan đ n

NN n c ta đ u ph i s d ng đ nh ngh a này

1.1.2 Phân lo i đ t ng p n c

M c tiêu chung c a phân lo i NN là xác đ nh ph m vi các h th ng sinh thái t nhiên ph c v cho các m c tiêu v đi u tra, đánh giá và qu n lý NN [7] B n m c tiêu c th c a phân lo i NN đ c xác đ nh là: Mô t các đ n v sinh thái có các thu c tính t ng đ ng; S p x p nh ng đ n v này trong m t h th ng theo các d ch v HST khác nhau giúp cho vi c ban hành các quy t đ nh và chính sách qu n lý NN;

Nh n bi t các đ n v phân lo i đ đi u tra và l p b n đ NN; Cung c p s đ ng nh t

v thu t ng và khái ni m cho t ng đ n v phân lo i và đ n v b n đ NN

Hi n nay có m t s h th ng phân lo i c a các t ch c qu c t ; các qu c gia trên th

gi i và c a các nhà khoa h c c a Vi t Nam đ c đ xu t áp d ng Các h th ng phân

lo i khá hi n đ i, rõ ràng và đang đ c áp d ng nhi u trên th gi i và đ c bi t có th xem xét trong m t s tr ng h p c th t ng đ i phù h p v i đi u ki n c a VQG Xuân Th y, c th nh sau:

H th ng phân lo i NN theo Công c Ramsar [4] Tr ng tâm chính c a Công c Ramsar là b o t n và s d ng khôn khéo các vùng NN là n i c trú c a các loài chim n c Qua nhi u n m, Công c đã m r ng ph m trù sang b o t n các vùng

NN, coi NN là các HST có ý ngh a c c k quan tr ng đ i v i b o t n DSH và mang l i l i ích cho cu c s ng c a c ng đ ng dân c s ng trong vùng NN Vì v y, Công c Ramsar đã đ a ra h th ng phân lo i NN nh m b o t n các vùng NN theo các m c tiêu này N m 1971, Công c Ramsar đ a ra h th ng phân lo i NN

đ u tiên v i 22 lo i NN mà không chia thành các h và l p N m 1994, Ph l c 2B

c a Công c Ramsar đã chia 35 lo i NN thành 3 nhóm là NN ven bi n và bi n (11 lo i), NN n i đ a (16 lo i), NN nhân t o (8 lo i) Phân lo i NN l i đ c Công

c Ramsar xem xét l i n m 1999 chia NN thành 41 lo i

H th ng phân lo i NN theo đ xu t c a Lê Diên D c [8]: H th ng phân lo i này thu n ti n cho vi c ki m kê nh ng vùng NN l n nh ng vi c s p x p l i ch a có tính

th b c th hi n s phân d v m t đ a lý, đi u ki n t nhiên khi n cho vi c nghiên

c u, quy ho ch, qu n lý, b o t n và b o v NN g p nhi u khó kh n Nh v y, so v i

h th ng phân lo i NN Ramsar thì h th ng phân lo i NN này còn thi u m t s lo i

NN nh RSH, c bi n…

Bên c nh đó, h th ng phân lo i NN đ c đ xu t c a D ng V n Ni [1]: So v i h

th ng phân lo i NN Ramsar thì h th ng phân lo i này đã tách c a sông ra kh i

bi n/ven bi n H th ng phân lo i NN c a D ng V n Ni không tách bi t ra NN nhân t o và NN t nhiên và còn thi u m t s lo i NN nh b bi n vách đá, đ o và RSH, ru ng mu i t tr ng lúa đ c phân chia quá chi ti t Lo i NN đ m m n ven

bi n (5) có ph n trùng l p v i đ m m n, l ven bi n (11) Lo i NN sông, r ch (24)

n m trong h th ng c a sông mà không n m trong h th ng sông t ra không h p lý

Nh ng h n ch trên gây khó kh n cho vi c chuy n đ i t ng ng các lo i NN theo phân lo i này v i phân lo i qu c t

Ti p theo, h th ng phân lo i NN đ c đ xu t c a Phan Nguyên H ng và c ng s [1]: Theo tính ch t c a n c ng t hay m n, m c đ ng p n c th ng xuyên hay đ nh

k , Phan Nguyên H ng đã phân chia NN ra thành hai nhóm l n: NN ven bi n và

NN n i đ a H th ng phân lo i c a Phan Nguyên H ng có tính th b c và tiêu chu n phân lo i quá đ n gi n so v i h th ng phân lo i NN Ramsar H th ng này đã phân chia NN theo các c nh quan, nh ng s p x p các c nh quan này theo tính ch t ng p

n c m n (đ i bi n ven b ) hay ng p n c ng t ( NN n i đ a) Ph ng pháp phân

lo i này đúng nh m c đích c a tác gi là ph c v cho vi c nghiên c u xây d ng chi n

l c qu n lý NN c p qu c gia, còn đ i v i các c p chi ti t h n s không th đáp

ng đ c

Nh n xét chung h th ng phân lo i đ t ng p n c

Thông qua th c ti n áp d ng, so sánh nh ng u đi m, h n ch c a các h th ng phân

lo i đã có c a các t ch c qu c t ; các qu c gia trên th gi i c ng nh các nhà khoa

h c trong n c nghiên c u v h th ng phân lo i NN, vi c đ xu t áp d ng h th ng phân lo i NN c a Công c Ramsar trong lu n v n vì lý do sau: h th ng phân lo i này là h th ng phân lo i chính th ng đã đ c th a nh n trong th c ti n áp d ng Ngoài ra, có nh ng u đi m n i b t v tính ph bi n, tính th c ti n ng d ng, tính khái quát c ng nh h th ng và đã đ c áp d ng r ng rãi trên th gi i c ng nh trong khu

v c H th ng phân lo i NN c a Ramasar đ n gi n, d s d ng nh ng đ chi ti t đ bao hàm các loài hình NN khác nhau H n n a, các th b c đ c thi t k phù h p theo các nhóm thu c tính mang tính khoa h c cao H th ng phân lo i NN c a Công

c Ramsar bao hàm h u nh toàn b các ki u NN hi n có c a VQG Xuân Th y, vì

v y có th áp d ng chung cho m i l nh v c liên quan đ n qu n lý NN và c ng l p

b n đ hi n tr ng và quy ho ch NN qu c gia đ làm c s cho vi c ho ch đ nh các chính sách và chi n l c v b o t n và PTBV NN phù h p v i đi u ki n VQG Xuân

Th y và Vi t Nam

Qua phân tích các h th ng phân lo i nêu trên và tính h p lý, tính ph bi n c ng nh phù h p v i m c tiêu qu n lý NN, h th ng phân lo i NN c a Ramsar đ c đ

xu t s d ng trong lu n v n này (Ph l c 3)

1.1.3 Các d ch v h sinh thái đ t ng p n c

Nghiên c u các d ch v HST NN nh m m c đích là hi u rõ các d ch v HST t i khu

v c nghiên c u và xác đ nh đ c giá tr c b n c a các HST t i VQG Xuân Th y

đ ng th i đánh giá hi n tr ng khai thác s d ng hi n nay H n n a, vi c s d ng h p

lý tài nguyên NN luôn ph i g n li n v i các d ch v mà HST cung c p; hi u đ c các d ch v HST cung c p m i có th s d ng b n v ng, ki m soát và qu n lý m t cách hi u qu và ng c l i

Theo đ nh ngh a c a ánh giá HST thiên niên k (MEA), các d ch v HST là “nh ng

l i ích con ng i đ t đ c t các HST, bao g m d ch v cung c p nh th c n và

n c; các d ch v đi u ti t nh đi u ti t l l t, h n hán; các d ch v h tr nh hình thành đ t và chu trình dinh d ng và các d ch v v n hóa nh gi i trí, tinh th n, tín

ng ng và các l i ích phi v t ch t khác” [9] nh ngh a này đã c th đ c n i hàm,

t ng đ i d hi u và có th hình dung đ c khái ni m rõ ràng v “d ch v HST” Ngoài ra, m t cách hi u khác c a MEA đã đ c p, d ch v HST là “các l i ích con

ng i h ng l i t thiên nhiên” Bên c nh đó, m t đ nh ngh a có tính ch t khái quát cho r ng “d ch v đem l i l i ích tr c ti p và gián ti p c a HST cho s th nh v ng

c a con ng i” C th hóa n i hàm c a d ch v HST, theo MEA d ch v HST bao

g m các lo i d ch v sau: D ch v cung c p; D ch v đi u ti t; D ch v v n hóa; D ch

v h tr

1.1.4 B o t n đa d ng sinh h c và phát tri n b n v ng

Thu t ng DSH đ c đ a ra l n đ u tiên b i hai nhà khoa h c Norse và McManus vào n m 1980 nh ngh a này bao g m hai khái ni m có liên quan v i nhau là: đa

d ng di truy n (tính đa d ng v m t di truy n trong m t loài) và đa d ng sinh thái (s

l ng các loài trong m t qu n xã) Cho đ n nay đã có h n 25 đ nh ngh a n a cho thu t

ng DSH này Theo đi u 3, Lu t a d ng sinh h c nêu: a d ng sinh h c là s phong phú v gen, loài sinh v t và h sinh thái trong t nhiên [6]

Giá tr c a DSH là không thay th đ c đ i v i s t n t i và phát tri n c a th gi i sinh h c trong đó có con ng i, v i kinh t , khoa h c và giáo d c Theo đó B o t n đa

d ng sinh h c là vi c b o v s phong phú c a các h sinh thái t nhiên quan tr ng,

đ c thù ho c đ i di n; b o v môi tr ng s ng t nhiên th ng xuyên ho c theo mùa

c a loài hoang dã, c nh quan môi tr ng, nét đ p đ c đáo c a t nhiên; nuôi, tr ng,

ch m sóc loài thu c Danh m c loài nguy c p, quý, hi m đ c u tiên b o v ; l u gi

và b o qu n lâu dài các m u v t di truy n

C ng theo Lu t a d ng sinh h c, nguyên t c b o t n và phát tri n b n v ng đa d ng sinh h c là: K t h p hài hòa gi a b o t n v i khai thác, s d ng h p lý đa d ng sinh h c;

gi a b o t n, khai thác, s d ng h p lý đa d ng sinh h c v i vi c xóa đói, gi m nghèo [6]

1.2 Gi i thi u v V n qu c gia Xuân Th y

1.1.1 V trí đ a lý và ranh gi i hành chính

VQG Xuân Th y n m phía ông nam huy n Giao Th y, t nh Nam nh, ngay t i

c a Ba L t c a sông H ng, to đ : t 20010' đ n 20015' v đ B c và t 106020' đ n 106032' kinh đ ông

Hình 1.1 Ranh gi i hành chính VQG Xuân Thu

Tháng 01/1989 vùng bãi b i c a sông ven bi n thu c huy n Xuân Thu chính th c công nh n gia nh p Công c Ramsar (Công c b o v nh ng vùng đ t ng p n c có

t m quan tr ng qu c t , đ c bi t nh là n i di trú c a nh ng loài chim n c) ây là

đi m Ramsar th 50 c a th gi i, đ c bi t là đi m Ramsar đ u tiên c a ông Nam Á

và đ c nh t c a Vi t Nam su t 16 n m (t i n m 2005, Vi t Nam m i có khu Ramsar

th 2 là khu Bàu S u thu c VQG Cát Tiên t nh ng Nai).Ngày 02/01/2003, Th

t ng Chính ph ban hành quy t đ nh s 01/Q -TTg Chuy n h ng khu b o t n thiên nhiên NN Xuân Thu thành VQG Xuân Thu (VQG là c p b o t n thiên nhiên cao

nh t trong h th ng b o t n thiên nhiên c a n c ta hi n nay)

Hình 1.2 B n đ phân khu VQG Xuân Th y

Ngày 02/12/2004, UNESCO công nh n Khu d tr sinh quy n châu th sông H ng

Khu d tr sinh quy n này thu c đ a bàn 5 huy n: Giao Thu , Ngh a H ng (t nh Nam nh), Kim S n (t nh Ninh Bình), Thái Thu và Ti n H i (t nh Thái Bình); v i di n tích h n 105.000 ha, vùng lõi: 14.000 ha, vùng đ m: 37.000 ha, vùng chuy n ti p trên

di n tích bãi b i r ng l n trong đó VQG Xuân Thu là vùng lõi có t m quan tr ng đ c

bi t c a khu d tr sinh quy n th gi i này

1.2.2 C c u t ch c

Theo T trình s 26/Ttr-VQG trình UBND t nh Nam nh v t ch c b máy và ch c

n ng nhi m v các phòng ban c a VQG Xuân Thu , n m 2011, l c l ng biên ch

- Phòng Qu n lý tài nguyên và môi tr ng: 05 ng i, th c hi n công tác qu n lý, b o

v tài nguyên môi tr ng nói chung c a VQG

- Phòng Kinh t t ng h p: 05 ng i, th c hi n các ho t đ ng v qu n lý tài chính,

hành chính và d ch v m i m t nh m đ m b o cho công tác qu n lý b o t n thiên nhiên c a VQG Xuân Thu

- Ban du l ch: 03 ng i, th c hi n các d ch v v du l ch sinh thái và tuyên truy n giáo

d c môi tr ng cho du khách & c ng đ ng đ a ph ng

T trình đã đ ngh phê duy t t ch c b máy m i c ng nh b sung ch c n ng nhi m

v các phòng ban c a VQG Theo đó, t ch c b máy m i c a V n qu c gia Xuân

Th y s có 01 Ban Giám đ c (01 Giám đ c, 02 Phó Giám đ c) và 05 phòng ban (H t

Ki m lâm; Phòng khoa h c k thu t và h p tác qu c t ; Phòng kinh t t ng h p; trung tâm du l ch sinh thái; Trung tâm c u h đ ng v t hoang dã) c bi t đ ngh cán b

c a VQG có đ kh n ng, th m quy n đ x ph t các v vi ph m Lu t B o v và phát tri n r ng, Lu t Th y s n và Lu t B o v môi tr ng Tuy nhiên, do nhi u lý do khách quan khác nhau mà đ n nay các c p có th m quy n v n ch a phê duy t c c u và t

ch c b máy m i c a V n qu c gia Xuân Th y

Hình 1.3 C c u t ch c ban qu n lý VQG Xuân Thu

1.2.3 Hoat đ ng qu n lý b o t n

VQG Xuân Thu đã xây d ng Quy ch b o t n thiên nhiên c a VQG và Quy ch s

d ng khôn khéo, b n v ng tài nguyên đ t ng p n c Khu Ramsar Xuân Thu

VQG Xuân Thu đã xây d ng th ch qu n lý thích h p nh m t ng c ng s tham gia

c a c ng đ ng vào ho t đ ng qu n lý b o v tài nguyên môi tr ng Thu hút các cán

b và c ng đ ng dân đ a ph ng liên k t ch t ch v i VQG Xuân Thu đ gi i quy t hài hoà các m i quan h v l i ích

Cùng v i đ a ph ng, th c hi n các chính sách v qu n lý đ t đai, phát tri n kinh t -xã

h i vùng đ m

VQG Xuân Thu đ ng th i còn là Khu Ramsar qu c t đ u tiên c a Vi t Nam B i

v y, đ n v đã và đang cùng v i c ng đ ng đ a ph ng th c hi n cam k t qu c t c a Chính ph đ a danh Ramsar này C ng t danh hi u Ramsar, các m i quan h qu c

t c a VQG Xuân Thu v i các đ i tác qu c t (c v ph ng di n Chính ph và phi

Phòng Kinh

t t ng h p (5 ng i)

Ban du l ch (3 ng i)

UBND t nh Nam nh

S Nông nghi p &PTNT

Ban Giám đ c

(02 ng i)

qu n lý VQG Xuân Thu đã làm vi c v i các t ch c qu c t nh : i s Hà Lan; i

s an M ch; i s Hoa K ; i s Anh; Qu môi tr ng toàn c u thu c Ch ng trình phát tri n c a Liên h p qu c (United Nations Development Programme) Vi t Nam cùng các T ch c phi Chính ph nh : T ch c b o t n chim qu c t (Birdlife international Vietnam); Hi p h i qu c t b o t n thiên nhiên (International Union for Conservation of Nature and Natural Resources); Qu qu c t b o v thiên nhiên (World Wide Fund For Nature - WWF); Liên minh sinh v t bi n qu c t (international marine organisms alliance) n v đã và đang nh n đ c nhi u s tr giúp c v k thu t và tài chính c a các d án nh & v a do c ng đ ng qu c t tài tr đ t ch c các

ho t đ ng nâng cao nh n th c và phát tri n c ng đ ng đ a ph ng

1.3 a hình, khí h u, th y v n khu v c V n Qu c Gia Xuân Th y

1.3.1 a hình

N m rìa châu th sông H ng, khu v c VQG Xuân Th y có đ a hình b ng ph ng, có

m t s c n cát, các tuy n đê và m t vài gò đ ng n m r i rác cao có xu h ng nghiêng d n t b c xu ng nam, t tây sang đông C n c vào các d ng đ a hình b c sót l i và các t li u l ch s - kh o c , đ a ch t có th kh ng đ nh các d ng đ a hình huy n Giao Thu nói chung có ngu n g c do dòng ch y, do sông-bi n, do bi n di n ra

t cu i Holocen mu n đ n nay [10]

D ng đ a hình h n h p sông-bi n chi m ph n l n di n tích, đ c hình thành trong quá trình t ng tác sông - bi n V t li u c u t o ch y u g m b t-cát, b t-sét và sét b t…

đ c tr ng cho ki u bãi tri u B m t đ a hình b ng ph ng, nghiêng th p d n v phía

bi n và có nhi u d u tích các l ch tri u, lòng d n ch t sót l i Hi n nay, d ng đ a hình này đang đ c khai thác chính trong nông nghi p

Hi n nay, do đ p V p đã đ c phá b , nên l ng b i tích t sông H ng qua sông V p cung c p cho vùng tri u th p (lagoon) phía nam c a Ba L t đ c t ng c ng, t o

đi u ki n cho quá trình tích t và l p đ y di n ra đây nhanh h n Các thành t o đ a hình đ m l y vùng tri u th p chi m m t di n tích khá l n các xã Giao Thi n, Giao

An, Giao L c, đ ng th i c ng t o ra m t vùng đ m lý t ng cho các khu v c b o t n RNM., ng i dân đã t đ ng s d ng vùng tri u th p đ nuôi ngao v ng và tôm sú

1.3.2 Khí h u

Nhi t đ : Khu v c nghiên c u n m trong vùng khí h u nhi t đ i nóng m gió mùa

mi n B c Vi t Nam, phân hoá sâu s c theo mùa trong n m: mùa gió Tây Nam, nóng

và m, kéo dài t tháng 5 đ n tháng 11 và gió mùa ông B c, l nh và khô, kéo dài t tháng 11 đ n tháng 5 n m sau Theo tài li u c a Nguy n V n Vi t (1984), khu v c Giao Thu có nhi t đ trung bình n m đ t 23 - 24oC, t ng tích ôn đ t 8.500o

C - 8.700oC Mùa hè có nhi t đ trung bình 27 - 29 oC Tháng nóng nh t là tháng 7, nhi t

đ có th đ t t i 38 - 39 oC Tháng l nh nh t là tháng 1 v i nhi t đ trung bình 16,7

oC, đôi khi có th xu ng t i 4 - 5 oC S gi n ng trung bình 1.650 - 1.700 gi /n m

Ch đ m a: Khu v c có ch đ m a phong phú và phân b khá đ ng đ u; l ng m a

trung bình n m dao đ ng t 1.520-1.850 mm/n m; Mùa m a kéo dài t tháng V đ n tháng X, chi m t i 85 - 90% l ng m a n m, t p trung ch y u vào tháng VII, VIII và

IX Tháng có l ng m a nh nh t là tháng XII và tháng I i v i nh ng tháng có

l ng m a nh r t thích h p cho các ho t đ ng du l ch sinh thái nh quan sát chim,

đ c bi t là mùa chim di c (t tháng 11 đ n tháng 3) Trong tr ng h p có bão, áp

th p nhi t đ i hay ho t đ ng c a d i h i t nhi t đ i thì l ng m a c c đ i trong 24

gi có th đ t 300-500mm i v i các tháng có l ng m a l n, thích h p cho ho t

đ ng du l ch, tham quan sinh thái các HST t nhiên nh RNM

Ch đ gió: Khu v c c a sông H ng, ch u s chi ph i c a h th ng gió mùa Mùa gió

ông B c v i h ng gió th nh hành là B c, ông B c v i t c đ trung bình 4,0 - 4,5 m/s Mùa gió Tây Nam, h ng gió chính là Nam và ông Nam v i t c đ gió trung bình đ t 3,2 - 3,9 m/s, cao nh t vào các tháng tháng V - VII Vùng nghiên c u còn

ch u nh h ng c a d i h i t nhi t đ i, do đó, th ng ch u tác đ ng c a gió bão, v i

s c gió đ t 45 - 50 m/s Bão th ng tác đ ng x u đ n tài nguyên thiên nhiên, môi

tr ng và ho t đ ng c a con ng i, đ c bi t là gây bi n đ ng đ a hình bãi, thúc đ y quá trình xói l b c v quy mô l n c ng đ

1.3.3 Th y v n

Theo d n li u trong Báo cáo hi n tr ng c a VQG Xuân Thu (2005), khu v c VQG Xuân Th y có 2 sông nhánh chính trong khu v c bãi tri u là sông V p và sông Trà,

ngoài ra còn m t s l ch tri u nh c p thoát n c t nhiên

Sông V p: ch y t c a Ba L t ra bi n Giao H i dài kho ng 12 km, là ranh gi i ng n

cách gi a C n Ng n và Bãi trong

Sông Trà: ch y t C a Ba L t xu ng phía Nam ra bi n g p sông V p bi n Giao H i, dài kho ng 12 km và là ranh gi i ng n cách gi a C n Ng n và C n Lu Trong th i gian qua, do nhi u nguyên nhân đã d n đ n tình tr ng sông Trà b l p đ y đo n cu i

ng n C n Lu và C n Ng n N m 2012, D án Th y l i C n Ng n đã ti n hành đào n i sông Trà v i sông V p phía cu i các đ m tôm c a C n Ng n

1.4 c đi m dân s , kinh t -xã h i các xã vùng đ m khu v c V n qu c gia Xuân Th y

1.4.1 Dân s

Theo s li u th ng kê đ n tháng 12/2014, toàn b 5 xã vùng đ m V n qu c gia Xuân Thu có 43.917 nhân kh u trong 13.670 h , v i di n tích 40,3 km2 M t đ dân c các

xã t ng đ i đ ng đ u, trung bình 1.128 ng i/km2 Xã Giao L c có m t đ dân cao

nh t, 1.369 ng i/km2, xã Giao Thi n có m t đ th p nh t là 821 ng i/km2 (Hình 1.4)

Hình 1.4 Di n tích, dân s và m t đ dân s các xã vùng đ m [11]

M t đ dân s t i các xã vùng đ m VQG Xuân Th y c ng t ng đ ng v i m t đ dân s trung bình c a khu v c ng b ng sông H ng (949 ng i/1km2 vào n m

2011) Tuy nhiên, m t đ dân s trong vùng v n cao, g p 5 l n so v i m t đ trung bình c a c n c, g p g n 3 l n so v i ng b ng sông C u Long, g p 10 l n so v i

mi n núi và trung du B c B và g p 12 l n so v i Tây Nguyên

ây chính là áp l c l n đ i v i công tác b o t n và phát tri n b n v ng tài nguyên

NN t i khu v c

T l t ng dân s

Theo s li u c a Phòng Th ng kê huy n Giao Th y (2014), toàn b 5 xã vùng đ m

V n qu c gia Xuân Thu có t l t ng dân s t nhiên t ng đ i đ ng đ u gi a các

Ch y u các h gia đình làm vi c trong l nh v c s n xu t nông nghi p (78,6%) và th y

s n (16%), l nh v c công nghi p, ti u th công ngh p và kinh doanh d ch v chi m t

l r t nh < 5% Nh v y h u h t ng i lao đ ng ph thu c vào nông nghi p, trong

nh t t c ng i lao đ ng th t nghi p tham gia vào ho t đ ng khai thác tài nguyên t nhiên, các ho t đ ng này di n ra trên c vùng đ m và vùng lõi c a VQG Chính đi u này đã t o áp l c lên VQG Xuân Th y

Tình tr ng c s h t ng

Giao thông đ ng b : T t t c các n i đ n đê qu c gia, ti p giáp v i ranh gi i VQG khá thu n l i T trung tâm Hà N i du khách đ n đây kho ng 150km, th i gian đi m t kho ng 3,5 - 4,0 gi T ranh gi i đê qu c gia đi ra vùng lõi c a VQG có m t đ ng

tr c C n Ng n dài kho ng 4 km là con đ ng giao thông huy t m ch c a Ban qu n lý VQG đã đ c nâng c p thành đ ng c p IV đ ng b ng, kè mái, r i nh a, hai làn xe c

gi i có th đi l i d dàng

Ranh gi i gi a vùng lõi và vùng đ m phía Tây B c là đê bao b m t đ c th m nh a

ho c r i đá d m ây là tuy n đ ng b duy nh t có trong khu v c dùng đ tu n tra

b o v và ph c v khách tham quan du l ch Tuy nhiên, m t đ ng h p, ch a b ng

ph ng nên vi c đi l i c ng còn khó kh n

Giao thông đ ng thu : Trong khu v c VQG Xuân Th y, có các sông nhánh nh sông

V p, sông Trà và nhi u l ch tri u, du khách có th đi thuy n máy nh d c theo các dòng sông l ch đ quan sát chim và th ng ngo n c nh đ p c a m t trong nh ng khu

v c r ng ng p m n còn l i t t nh t vùng châu th sông H ng

Tuy nhiên, giao thông đ ng thu VQG còn ph thu c vào thu tri u, vào nh ng ngày tri u ki t, vi c th m quan c a du khách b ng đ ng thu g p r t nhi u khó kh n

Do v y, n u mu n đi th m quan VQG b ng xu ng, các du khách c n ph i liên h tr c

v i Ban du l ch đ hi u rõ l ch con n c, t đó có th ch đ ng và hi u qu h n cho chuy n đi c a mình

CH NG 2 ÁNH GIÁ HI N TR NG A D NG SINH H C H SINH

đ n HST t nhiên NN t i V n qu c gia Xuân Th y: đi u ki n t nhiên; tình hình kinh t - xã h i c a ng i dân các xã vùng đ m trong V n qu c gia; công tác qu n lý

và b o t n đa d ng sinh h c c a Ban qu n lý VQG; tính đa d ng sinh h c c a các h sinh thái t nhiên NN trong V n qu c gia; tìm hi u các mô hình sinh k c a ng i dân t i VQG M c đích đ làm c n c vi t ph n t ng quan c a đ tài

- t kh o sát tháng 8/2016: Ti p t c t ng h p các thông tin liên quan đ n đa d ng sinh h c c a VQG, đi u tra th c đ a b ng phi u đi u tra v b o t n và qu n lý s d ng tài nguyên NN t i VQG Xuân Th y đ n c ng đ ng dân c 05 xã thu c vùng đ m

c a VQG;

N i dung chính là ti n hành làm vi c, tham v n các cán b qu n lý trong VQG v các thông tin liên quan đ n công tác qu n lý b o t n DSH c a VQG M c đích c a đ t

kh o sát nh m thu th p các s li u có liên quan đ n tình hình s d ng c ng nh qu n

lý b o t n các HST t nhiên NN t i VQG, ph c v n i dung đánh giá hi n tr ng đa

d ng sinh h c h sinh thái t nhiên NN; đánh giá th c tr ng công tác qu n lý b o t n DSH c a VQG và đ xu t gi i pháp b o t n và phát tri n b n v ng các HST t nhiên

NN này

Cách th c ti n hành kh o sát: T p trung vào vi c tham v n, xây d ng, phát, thu phi u

đi u tra, c th k t qu s đ c trình bày trong nh ng ph n sau (m u phi u đi u tra và

k t qu t ng h p t i ph l c 1.2)

i t ng ph ng v n là ng i dân, cán b đ a ph ng và lãnh đ o các ban ngành có liên quan trong qu n lý t i VQG Xuân Th y và t p trung vào đ tu i lao đ ng, do nh ng

ng i trong đ tu i lao đ ng có lien quan tr c ti p nhi u nh t đ n tình hình khai thác tài nguyên NN trong VQG Xuân Th y

2.1.2 Các ki u h sinh thái đ t ng p n c t i V n qu c gia Xuân Th y

Trên c s phân tích, đánh giá khái quát đ c đi m t nhiên và DSH c a VQG Xuân

Th y cùng v i các nghiên c u khác liên quan, c ng nh k t h p v i quá trình kh o sát

th c đ a, các ki u NN t i VQG Xuân Th y đã đ c xác đ nh

Hình 2.1 B n đ các h sinh thái NN VQG Xuân Thu [13]

C n c vào tài li u phân lo i NN c a Công c Ramsar, đã xác đ nh các ki u đ t

ng p n c t nhiên chính VQG Xuân Thu bao g m: Bãi tri u có RNM; Bãi tri u

l y không có RNM; D i cát ven b ; Vùng n c c a sông (gi i h n ven b ngoài C n

Lu, C n Xanh và C n M , n m trong v ng lõi c a VQG) Trong s này ch y u là các HST t nhiên NN T i m i ki u HST, có các đ c tr ng riêng v đi u ki n môi tr ng

s ng, v n i c trú, d n t i các đ c tr ng v qu n xã sinh v t

Hình 2.2 Di n tích các ki u NN VQG Xuân Th y [13]

Qua hình 2.2 cho th y: Di n tích các ki u đ t ng p n c t i vùng lõi chi m t l l n (g n g p đôi so v i di n tích vùng đ m); Vùng n c c a sông chi m di n tích l n nh t

t i vùng lõi trong các ki u đ t ng p n c và không xu t hiên t i vùng đ m; D i cát ven

b ch xu t hi n trong vùng lõi c a VQG; R ng ng p m n và bãi tri u không có r ng

ng p m n phân b c vùng lõi và vùng đ m c a VQG v i di n tích t i vùng lõi l n

h n t i vùng đ m; m nuôi tr ng th y s n xu t hi n c vùng lõi và vùng đ m, tuy nhiên ch y u di n tích ph n l n phân b t i vùng đ m Trong các ki u NN k trên,

di n tích chi m ph n l n ch y u t p trung vào vùng n c c a sông, RNM, bãi tri u không có RNM

Vi c xác đ nh các ki u NN trên cho phép xác đ nh các d ch v HST đ c cung c p

t các ki u NN c th này S đa d ng các ki u lo i NN d n đ n đa d ng các lo i hình d ch v NN, đi u này s nh h ng đ n vi c khai thác và s d ng các lo i hình

NN và s quan tâm c a các bên liên quan tham gia khác nhau, đ c bi t là ng i dân các xã vùng đ m

Hình 2.3 T l ng i dân bi t các lo i NN t i VQG Xuân Th y

Qua k t qu t ng h p phi u tham v n các bên liên quan v s d ng tài nguyên NN

t i VQG Xuân Th y cho th y RNM và bão tri u không có RNM đ c ng i dân bi t

đ n nhi u nh t (v i t l l n l t là 28% và 24%), sau đó là đ m nuôi tôm (24%), các

lo i NN còn l i nh sông nhánh - l ch tri u, vùng n c c a sông, d i cát ven b m c

dù đ c c ng đ ng dân c bi t đ n nh ng v i t l th p (<15%), (hình 2.3) K t qu này hoàn toàn t ng đ ng v i t l di n tích các lo i NN xu t hi n t i VQG Xuân

Th y đã nêu t i hình 2.2

Bãi tri u l y có RNM

Bãi tri u l y có RNM v i di n tích đ c xác đ nh n m 2014 t i vùng lõi là 1.110 ha, vùng đ m là 808 ha c tr ng c b n c a ki u HST này là bãi tri u có th m RNM phát tri n m nh trên n n bùn nhuy n, bùn cát Lo i sinh c nh này th ng khu tri u

gi a và tri u cao, n i có th i gian ng p n c khi tri u c ng trong ngày VQG Xuân Thu , HST bãi tri u l y có RNM ch y u C n Lu và m t ph n C n Ng n giáp v i sông Trà Bãi Trong Tây nam c a VQG, ti p giáp v i đê Qu c gia là vùng RNM tr ng m i

Bãi tri u l y có RNM có h th c v t ng p m n phát tri n ch y u là các loài: Sú

(Aegiceras corniculatum ), b n chua (Sonneratia caseolaris), trang (Kandelia obovata)

và đâng (Rhizophora stylosa) RNM là môi tr ng thu n l i cho qu n xã V bao

g m m t s loài Giun nhi u t ; các loài cua ch y u thu c các h Ocypodidae, Grapsidae; các loài Tôm gõ mõ (Alpheidae); các loài c thu c h Potamididae, Ellobiidae, Nassaridae, Littoridae, Neritidae, Assimineidae; các loài hai m nh v , đa

s thu c các h Ostreidae, Veneridae, Psammobidae, Glaucomyidae, Tellinidae; Các

lo i bò sát, ch nhái th ng g p đây là ch cua (Fejervarya cancrivora), r n b ng trung qu c (Enhydris chinensis) ây c ng là môi tr ng s ng a thích c a nhi u loài

chim n c và m t vài loài chim đ nh c ki m n trên các t ng tán c a RNM Khu v c bãi tri u l y có RNM đo n cu i đi m giao gi a sông Trà và sông V p và phía đ u c n

Ng n thu c khu v c vùng lõi VQG là n i ki m n th ng xuyên c a loài cò m thìa

và r m thìa vào mùa di c RNM còn là n i c trú sinh tr ng giai đo n con non

c a nhi u loài h i s n kinh t

Bãi tri u không có RNM

Bãi tri u l y không có RNM v i di n tích đ c xác đ nh n m 2014 t i vùng lõi là 1.219 ha, trong vùng đ m là 922 ha Các d ng bãi tri u b ng ph ng, ng p n c th ng xuyên vào nh ng ngày n c c ng, ch đ c ph i c n vào k n c kém N n đáy là cát b t, bùn cát, bùn sét tùy theo đi u ki n đ ng l c m nh ho c y u c a quá trình

t ng tác sông và bi n Do không có th c v t che ph , trao đ i n c t t, nên là môi

tr ng phát tri n cho nhi u loài đ ng v t đáy: thân m m có hàu (Crassostrea spp.), c

d (Cerithideopsilla cingulata), c s t (Cerithideopsis largillierti), c bùn (Nassarius jacksonianus, N foveolatus), giáp xác có s ng (Macrophthalmusspp.), còng đ (Uca arcuata), còng vuông (U borealis); giun nhi u t (Polychaeta)…

VQG Xuân Thu , HST bãi tri u không có RNM r ng l n phân khu ph c h i sinh thái c a VQG Xuân Th y phía Tây - Nam C n Lu là khu v c nuôi thu n loài ngao b n tre (Meretrix serata) Bãi tri u không có RNM có th xem là n i c a h u h t các loài chim n c di c ki m m i, đ c bi t đây là n i ki m n c a cò m thìa và r m thìa

a s các bãi tri u không có RNM đã đ c t n d ng t i đa đ nuôi ngao

D i cát tr i dài su t ven b ngoài C n Lu và c n cát ch n vùng c a sông

D i cát tr i dài su t ven b ngoài C n Lu, di n tích đ c xác đ nh n m 2014 là 988 ha trong vùng lõi T i đây r ng phi lao đ c tr ng đ phòng h ven bi n v i di n tích

đ c là 110 ha xen l n mu ng bi n và tr ng cây b i

Các c n cát đ c hình thành ph bi n vùng c a sông H ng, t các ngu n b i tích sông đ a ra đ c các dòng ch y ven b và sóng di chuy n v hai phía c a sông Các

c n cát th ng thành d i dài ch y song song v i b , ch n phía ngoài c a sông T i khu v c VQG Xuân Thu : C n Xanh, C n M có l p cát m ng và v n đang ti p t c

b i đ p do phù sa t sông H ng đem l i, th ng b ng p khi thu tri u lên cao bãi

C n Xanh kho ng 0,5 - 0,9 m, di n tích bãi n i khi tri u ki t kho ng trên 200 ha Các

c n có c u t o 3 đ i: đ i cát phía bi n, chuy n ti p sang phía l c đ a là v t li u m n

h n có các lo i c bi n phát tri n H u h t bãi tri u không có RNM C n Xanh đang

đ t nhiên, cho nên các loài thân m m 2 m nh v r t đa d ng v thành ph n loài, bao

g m c các loài ngao b n đ a nh ngao d u, ngao vân, mà không th y bãi tri u nuôi ngao B n Tre C n Lu Hi n nay, bãi tri u không có RNM C n Xanh là n i

t p trung an toàn cho nhi u loài chim n c di c v i nh ng đàn t i hàng ch c cá th

Sông nhánh, l ch tri u

Có hai sông nhánh khu v c VQG Xuân Thu là sông Trà và sông V p ch y theo

h ng ông B c - Tây Nam Di n tích sông nhánh, l ch tri u trong vùng lõi và vùng

đ m là x p x ngang nhau (hình 2.2) Tàu, thuy n máy ch có th đi l i trên các sông này vào th i đi m n c tri u c ng Vào th i đi m n c tri u ki t, nhi u khu v c sông Trà b c n, m c n c th p

L ch tri u là các dòng n c nh , nông hình thành theo d ng x ng cá d c hai bên b sông, ch c n ng c p thoát n c theo thu tri u cho sông V p và sông Trà Kích th c

và đ sâu l ch tri u thay đ i theo ch đ thu tri u Qu n xã HST sông nhánh - l ch tri u ch y u là nhóm sinh v t n i; V có thân m m nh c vân (Neritina communis), c g o (Clithon oualaniensis); giáp xác có h tôm he (Penaeidae), h cua

b i (Portunidae); giun nhi u t có Nephtyidae, Sông nhánh - l ch tri u là n i phân b

c a nhi u loài loài cá n c l , m n, đ c bi t ven b sông nhánh, l ch tri u, loài cá

b ng b p (Bostrychus sinensis) chuyên đào hang làm n i c trú; vùng b bãi ven sông,

l ch c ng là n i chim n c lui t i ki m m i Hi n nay, trên các sông nhánh, l ch tri u,

ng i dân đ a ph ng gi ng r t nhi u l bát quái (m i l có th kéo dài hàng ch c mét) b t h t các loài cá, tôm, cua l n nh

Vùng n c c a sông Ba L t

Vùng n c c a sông Ba L t đ c xác đ nh t đi m đ u c a xã Giao Thi n t i vùng

n c ven b ngoài c a C n Lu t i đ sâu 6m khi tri u ki t, kéo dài sang phía Tây - nam t i cu i bãi tri u nuôi ngao C n Lu Di n tích vùng n c c a sông trong vùng lõi đ c xác đ nh trong n m 2014 là 3.173 ha Vùng n c c a sông Ba L t có nhóm sinh v t n i phát tri n trong t ng n c Qu n xã đ ng v t đáy bao g m giáp xác có h tôm he (Penaeidae), h cua b i (Portunidae), m t s loài thu c h tôm càng sông

(Palaemonidae), h cua r m (Varunidae); thân m m có c g o (Assiminea spp.), c mút (Cerithideopsilla cingulata, Cerithidea rhizoporarum ), hàu c a sông (Crassostrea ariakensis ), h n v m ng (Corbicula luteola); Khu h cá vùng n c c a sông r t đa

d ng v thành ph n loài Ng i dân đ a ph ng đ t khá nhi u đ ng đáy v i chi u dài hàng tr m mét vùng c a sông đ b t cá

RNM: Giai đo n 1986-1995 RNM có s bi n đ ng nh ng không nhi u và ch y u

xu t hi n t i C n Ng n Giai đo n 1995-2007 đây là giai đo n có s bi n đ ng l n v

di n tích theo h ng gia t ng di n tích Theo các tài li u c a Ban qu n lý VQG Xuân

Th y, có th xem t i n m 2007, di n tích RNM khu v c VQG Xuân Th y là r ng

nh t (1.711 ha) RNM phát tri n r ng kh p C n Lu C n Ng n RNM ch còn sót

m t d i h p ven sông Trà (sông nhánh ch y gi a C n Ng n và C n Lu) và nh ng v t

nh phía trong gi a các đ m nuôi th y s n T i Bãi Trong, nh phong trào tr ng m i RNM nên di n tích RNM đây phát tri n đáng k (r ng thu n Trang - Kandelia obovata) Giai đo n 2007 – 2013, RNM v n duy trì, tuy nhiên di n tích có gi m đi so

v i n m 2007 (ch còn 1661 ha), do b c n bão s 10 n m 2012 tàn phá, làm ch t và gãy ng n kho ng 167 ha RNM, ch y u Bãi Trong

Bãi tri u l y không có RNM: T n m 1986 đ n n m 2013, di n tích HST này luôn

gi m, gi m m nh nh t là giai đo n 1995-2007 Có th gi i thích s suy gi m v di n tích bãi tri u này l n nh t giai đo n trên vì đây c ng chính là th i đi m di n tích RNM t ng đ t bi n (nh phong trào tr ng m i RNM) Giai đo n 2007-2013 di n tích bãi tri u không có RNM đi vào n đ nh dù có chút suy gi m v di n tích nh ng không đáng k

Vùng n c c a sông: Qua b ng 2.1 cho th y h sinh thái này bi n đ ng di n tích gi m nhi u vào các giai đo n 1986-1995 và 2007-2013 (di n tích gi m l n l t -100.3 ha và -302.3 ha), giai đo n 1986-1995 di n tích vùng n c c a sông gi m ph n l n do s gia

t ng di n tích các đ m nuôi tôm; Giai đo n 2007-2013 di n tích vùng n c c a song

gi m do s gia t ng di n tích c a các d i cát ven b Giai đo n 1995-2007 di n tích c a vùng n c c a sông có t ng nh ng không đáng k (33.9 ha)

Nh v y có th th y s bi n đ ng này ch y u do chuy n đ i m c đích s d ng

đ t/m t n c c a nhân dân đ a ph ng

2.2 Các d ch v t các h sinh thái đ t ng p n c V n qu c gia Xuân Thu

VQG Xuân Th y khá đa d ng v các ki u HST NN nói chung và HST NN t nhiên nói riêng Vì v y nh ng l i ích thu đ c t các HST này c ng r t đa d ng và phong phú

Hình 2.4 T l s ng i bi t l i ích c a NN

K t qu kháo sát, ph ng v n các bên liên quan t i VQG Xuân Th y cho th y: có t i 90% (90/100 phi u) ng i đ c ph ng v n bi t đ c l i ích, giá tr c a NN t i VQG Xuân Th y và 74% (74/100 phi u) s ng i dân đ c h i đã s d ng các tài nguyên

NN trong cu c s ng hàng ngày

Hình 2.5 T l s ng i s d ng NN hàng ngày

Nh v y có th th y đa s ng i dân s ng trong vùng đ m c a VQG Xuân Th y đ u

bi t đ n l i ích c a NN và s d ng tài nguyên NN này ph c v cho chính cu c

s ng hàng ngày c a mình

Ngoài ra, k t qu qua nghiên c u tài li u c ng nh kh o sát và ph ng v n tr c ti p, HST NN t i VQG Xuân Th y cung c p nh ng d ch v giá tr c th sau đây:

a D ch v cung c p

NN t i VQG Xuân Th y giàu ch t dinh d ng, có ánh sáng m t tr i thâm nh p đ c

đ n ph n l n đ sâu c a môi tr ng n c, r t thu n l i cho nhi u loài sinh v t phát tri n Do đó, là n i s n xu t sinh kh i, t o ngu n th c n cho các lo i th y s n, đ ng

v t hoang dã ho c v t nuôi nên ngu n l i th y s n đây r t phong phú và có kh i

l ng l n M t ph n các ch t dinh d ng này có t các đ ng th c v t đã ch t s đ c các dòng ch y b m t chuy n đ n các vùng n c ven bi n, làm giàu ngu n th c n cho

Theo k t qu quan tr c đa d ng sinh h c n m 2014 t i VQG Xuân Th y, t ng s n

l ng nuôi tr ng th y s n là 10.230 t n, thu nh p t ho t đ ng nuôi tr ng 195.750 t

đ ng; s n l ng khai thác t nhiên là 600 t n v i t ng thu nh p là 7.800 t đ ng

RNM đã tr thành không th thi u đ i v i sinh k ng i dân đ a ph ng trong vùng

đ m ây là môi tr ng s ng cho nhi u loài có giá tr và nhu c u tiêu th cao t i đ a

ph ng c ng nh trên th tr ng n i đ a Ho t đ ng khai thác ngu n l i t nhiên r t

ph bi n trong c ng đ ng, đ c bi t là hình th c khai thác th công s d ng các công

c thô s (cu c, thu ng, cào…) trong khu v c RNM Nh ng ng i tham gia khai thác

th y s n th công có đ n 70% là ph n trong các xã vùng đ m VQG H ng ngày,

nh ng ng i ph n này đ u đ n đ p xe t i bìa r ng, sau đó đi b len l i d i nh ng tán r ng ng p m n đ tìm ki m t ng lo i th y s n Các loài đánh b t đ c ch y u là

là tôm (Metapenaeus Ensis, Penaeus monodon, Penaeus merguiensis), cua (Scylla serrata, Portunus trituberulatus), cá (Bostrichthys sinensis), c và loài hai m nh v …

(Solen gouldii, Hiatula diphos) [16]

Các s n ph m t khu h th c v t

Ng i dân t i các xã vùng đ m s d ng thân và cành cây khô c a RNM đ làm ch t

đ t, ch y u t các cây thu c h c, B n chua, Sú Ngoài giá tr cung c p n ng

l ng, RNM VQG Xuân Th y còn cung c p nhi u ngu n d c li u quý và có giá tr cao Các loài th c v t có kh n ng làm cây thu c lên t i 111 loài Trong đó m t s loài

đ c s d ng ph bi n nh : Sài h nam (Pluchea pteropoda), Nh n i (Eclipta prostrata ), Ng i c u (Artemisia vulgaris)

B ng 2.3 Các loài th c v t có giá tr trong r ng ng p m n Giao Th y [17]

Ngoài ra, VQG còn cung c p m t l ng l n ph n hoa ph c v công tác nuôi ong l y

m t c a ng i dân đ a ph ng Vào tháng 4-5-6 hàng n m khi hoa RNM n , VQG Xuân Th y là khu v c thu hút đ i v i ng i nuôi ong t nhi u vùng trong c n c

Hoa trang (Kandelia obovata) và hoa sú [17] ây là m t ngu n l i góp ph n t ng thu

nh p đ i v i ng i dân đ a ph ng

Rõ ràng, các vùng NN nói chung, khu NN Xuân Th y nói riêng đã và đang mang

l i cho c ng đ ng đ a ph ng nh ng ngu n l i th y s n to l n i u này không ch đáp ng đ nhu c u cho đ a ph ng mà còn góp ph n nâng cao thu nh p và đ i s ng cho h Tuy nhiên, trong t ng lai đ khai thác và s d ng h p lý tài nguyên th y s n trong khu v c, chúng ta c n ph i nghiêm c m các ho t đ ng khai thác mang tính h y

di t và c n ph i có nh ng đ án, quy ho ch c th

b D ch v đi u ti t

NN Xuân Th y có tác d ng nh m t b ch a n c đ sau đó n c ng m d n vào lòng đ t Quá trình này di n ra liên t c, b sung n c cho các t ng n c ng m M t khác, quá trình n p và ti t n c liên t c gi a vùng NN v i các t ng n c ng m c ng góp ph n th m l c, làm cho các t ng n c ng m tr nên s ch h n Các t ng n c

ng m v i ch t l ng n c cao là ngu n cung c p quan tr ng cho cu c s ng ng i dân các huy n khu v c Nam nh nói chung và VQG Xuân Th y nói riêng

RNM VQG Xuân Th y góp ph n cân b ng O2 và CO2 trong khí quy n, đi u hòa khí

h u đ a ph ng và gi m hi u ng nhà kính Theo tính toán c a Jim Enright c a t

ch c Yadfon Association (2000), RNM có kh n ng tích lu CO2 m c đ cao, RNM

15 tu i gi m đ c 90,24 t n CO2/ha/n m, tác d ng l n làm gi m hi u ng nhà kính (C c B o v môi tr ng, 2005) [18] Theo Lê Xuân Tu n và c ng s (2005) hàm

l ng CO2 trong n c c a khu v c RNM (7,38 mg/l) th p h n so v i n i không có RNM (7,63 mg/l) vì tán lá hút CO2 m nh h n làm cho hàm l ng CO2 n i có r ng

T i nay, ch a có nghiên c u c th v vai trò c a RNM trong vi c b o v vùng bãi b i

c a VQG Xuân Th y nói riêng, tuy n đê Ng Hàn c a huy n Giao Th y nói chung Tuy nhiên theo th ng kê cho th y, các d i RNM ven bi n s góp ph n gi m ít nh t 20-

50% thi t h i do bão, n c bi n dâng và sóng th n gây ra c bi t, h th ng RNM

tr ng ven đê còn đóng vai trò là t m lá ch n xanh, gi m 20-70% n ng l ng c a sóng

bi n, h s suy gi m sóng đ t giá tr l n nh t khi đ cao c a cây đ t đ n 3,5m đ m b o

an toàn cho các con đê bi n, giúp ti t ki m hàng nghìn t đ ng cho vi c duy tu, s a

ch a đê bi n [20]

c D ch v h tr

R ng ng p m n là n i cung c p đ t c ng nh n i nuôi d ng cho nhi u loài nh tôm, cua, các loài hai m nh v Chúng đ tr ng r ng ng p m n và r ng nuôi d ng u trùng m t đ tu i nh t đ nh, chúng s di chuy n ra bi n và sau đó tr l i vào r ng trong mùa sinh s n đ b t đ u m t chu k s ng m i Bên c nh đó, các loài th y s n và

ch t h u c c a r ng ng p m n c ng là ngu n th c n cho các sinh v t bi n

VQG Xuân Th y là n i sinh s ng quan tr ng c a các loài chim di c trong khu v c châu th sông H ng D a trên đi u tra s b c a T ch c sinh v t chim th gi i,có 150 loài chim di c đ c tìm th y VQG Xuân Th y, n m trong s đó đ c li t kê trong Sách c a IUCN và Vi t Nam [21]

Trong th i gian mùa đông (tháng m i m t và tháng m i hai), VQG Xuân Th y tr thành n i c trú quan tr ng cho các loài chim t Siberia, Hàn Qu c và B c Trung

Qu c bay v phía nam đ tránh rét ây là n i các loài chim ngh ng i và đ tích l y

n ng l ng cho hành trình dài [21] M t s loài nh lo i cò thìa(Platalea minor) l i

trong mùa đông (t tháng chín đ n tháng t c a n m sau) VQGXuân Thu S l ng

cá th các loài này xu t hi n trong v n có th chi m đ n 20% t t c các cá th trên

th gi i [21] Chúng tìm ki m th c n nh ng đ m l y, bãi b i ng p tri u và đ m nuôi tôm và ngh ng i trên c n cát ho c b bao xung quanh đ m nuôi tôm

H sinh thái r ng ng p m n trong VQG Xuân Thu cung c p không gian s ng cho nhi u loài ng c và di c Có sáu loài r n hi m trong khu v c, r n c p nong

(Bungarus fasciatus), r n c p nia b c(Bungarus multicinctus), r n s c d a (Elaphe radiate ), r n h đ t(Naja Naja), r n ráo(Ptyas korros) và r n ráo trâu(Ptyas mucosus)

B n trong s đó n m trong Sách Vi t Nam (ba trong s chúng đang b đe d a ti t

ch ng và các lo i khác thì đ c x p vào lo i d b t n th ng), t t c sáu loài này đ u

không đ c phép ho c h n ch khai thác và s d ng, đ c vi t trong Ngh đ nh s 48/2002/N -CP H n n a, có 11 loài chim đ c li t kê là b đe d a, d b t n th ng

và g n b đe d a quy mô toàn c u [21]

d D ch v v n hóa

Theo s li u th ng kê c a VQG Xuân Th y, hàng n m VQG đón t 4000 đên trên 20.000 khách t i th m quan, nghiên c u v i doanh thu t 50 tri u đ n 820 tri u đ ng Các ho t đ ng du l ch chính mà khách là quan sát chim, đi thuy n, tham quan, nghiên

c u r ng ng p m n

Hình 2.6 Doanh thu, s l ng khách du l ch tham quan VQG Xuân Th y

Nh ng n m tr c, ph n l n du khách là nh ng nhà khoa h c v sinh h c (nghiên c u chim, r ng ng p m n và thu sinh) nh ng hi n nay đã có s thay đ i đáng k , l ng khách đ n VQG đ quan sát chim chi m t l cao nh t (trên 80%) Khách th ng đ n vào mùa chim di trú (tháng 9, 10 n m tr c đ n tháng 3, 4 n m sau), theo thông tin trên m ng Internet ho c qua các công ty l hành Nhìn chung l ng khách qu c t còn

nh và ít có khách đi theo Tour du l ch sinh thái

Khách du l ch n i đ a: s l ng khách n i đ a th ng chi m trên 90% t ng s khách

đ n VQG Thông th ng khách n i đ a đ n tham quan nghiên c u là h c sinh, sinh

viên, cán b nhân viên đ n t kh i các c quan nhà n c và con em đ a ph ng đi xa

v th m quê S l ng khách hàng n m th ng t 4.000-7.000 l t khách, kho ng 200 đoàn/ n m.

T các k t qu trên có th th y s l ng khách đ n VQG Xuân Thu là quá nh bé so

v i ti m n ng s n có đây Do v y, vi c xây d ng chi n l c phát tri n du l ch là r t

c n thi t

Giáo d c

R ng ng p m n VQG Xuân Thu là n i th ng di n ra các ho t đ ng v giáo d c và nghiên c u khoa h c b i sinh viên và các nhà nghiên c u T đó có đ c nh ng ki n

th c v đa d ng loài và s phong phú c ng nh vai trò c a r ng ng p m n Theo k t

qu t ng h p t Ban qu n lý VQG Xuân Th y, câu l c b b o t n các loài chim hoang

v y, bên c nh 16,6% s lao đ ng tham gia tr c ti p thì c tính có kho ng 30% s lao

đ ng nhàn r i trong các ho t đ ng s n xu t khác l a ch n vi c khai thác tài nguyên

th y s n làm sinh k chính và thu nh p chính cho gia đình Theo quan sát, c ng nh

ph ng v n c a nhóm nghiên c u cho th y, bình quân m i ng i khai thác trong m t ngày thu đ c kho ng 150.000-200.000 VN , bình quân m i tháng h đi đ c kho ng 20 ngày, c tính thu nh p c a h trong 01 tháng là 2.000.000- h n 3.000.000

VN Rõ ràng, v i ng i dân nông thôn không có nhi u s l a ch n v công vi c thì đây đ c coi là m t ngu n thu l n, nó góp ph n đáng k vào vi c chi tiêu trong gia