CƠ sở lý LUẬN về QUẢN lý HOẠT ĐỘNG dạy học KHÁM PHÁ môn TOÁN ở TRƯỜNG TRUNG học PHỔ THÔNG

hoạt động DH trong nhà trường là vô cùng quan trọng để nângcao chất lượng dạy và học trong nhà trường và vận dụng cáckiến thức đã tiếp thu được trong quá trình học chuyên ngànhQLGD ở trư

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY

HỌC KHÁM PHÁ MÔN TOÁNỞ TRƯỜNG

TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

Tổng quan về nghiên cứu vấn đề

Trên thế giới

Toán học được coi là ông hoàng và đồng thời là ngườiđầy tớ của khoa học Toán học có những đóng góp thần kìvào mọi mặt của cuộc sống, từ Âm nhạc tới Kiến trúc, từ Cơhọc tới Nghệ thuật, từ Trò chơi tới Kinh tế… Và như chúng

ta đã biết, toán học có nguồn gốc thực tiễn Số học ra đờitrước hết do nhu cầu đếm Hình học phát sinh do sự cầnthiết phải đo lại ruộng đất bên bờ sông Nin (Ai cập) saunhững trận lụt hàng năm Khi nói đến nguồn gốc thực tiễncủa Toán học cũng cần nhấn mạnh cả nguồn gốc thực tiễncủa chính các quy luật của logic hình thức được sử dụngtrong toán học Lênin đã viết: “Những hình thức và quy luậtlogic không phải là cái vỏ trống rỗng mà là sự phản ánh thếgiới khách quan, thực tiễn của con người, được lặp đi lặp lạihàng nghìn triệu lần, sẽ được củng cố vào ý thức người tadưới những hình thức của logic học” Theo Ăngghen,“ Đốitượng của Toán học thuần túy là những hình dạng khônggian và những quan hệ số lượng của thế giới khách quan”

Trong hoạt động dạy học môn Toán cần có những mô

hình học tập sẽ giúp học sinh tiếp thu bài học nhanh hơn, theoV.A.Stoff (Stoff 1966) thì mô hình học Toán nhất thiết phải

có ba đặc trưng cơ bản; tính đẳng cấu (mô hình phản ánhđúng một cách đẳng cấu những thuộc tính nhất định nào đócủa đối tượng nghiên cứu mà những thuộc tính ấy là đốitượng nhận thức của học sinh), tính đơn giản (đơn giản về mặttri giác), tính khác với nguyên bản (để trong dạy học dễ dàngđạt được mục đích đề ra)

Khổng Tử (551- 479 trước công nguyên) với quan điểmdạy học gắn liền với PPDH môn Toán hiện nay là: “Dùng cáchgợi mở, đi từ gần tới xa, từ đơn giản đến phức tạp, nhưng vẫnđòi hỏi người học phải tích cực suy nghĩ Đòi hỏi học trò phảitập luyện, phải hình thành nền nếp, thói quen học tập” và “họckhông biết chán, dạy không biết mỏi” Quan điểm của ôngmuốn mang lại hiệu quả dạy học phải đề cao đến các quy định

về nền nếp dạy học, nâng cao trình độ của người dạy để lựachọn được những PPDH theo hướng đề cao năng lực tự học,phát huy tinh thần độc lập suy nghĩ và sáng tạo của người học

J.A.Cômenxki (1592-1670) đã đưa ra những quan điểm

về hoạt động dạy học mà chúng ta có thể vận dụng trong hoạtđộng dạy học môn Toán Theo ông quá trình dạy học để

truyền thụ và tiếp nhận tri thức là phải dựa vào sự vật hiệntượng do học sinh tự quan sát, tự suy nghĩ mà hiểu biết,không nên áp đặt, gò ép người ta chấp nhận bất kỳ một điều gì

và ông đã nêu ra một số nguyên tắc dạy học có giá trị rất lớn:Nguyên tắc trực quan; nguyên tắc phát huy tính tự giác tíchcực của học sinh; nguyên tắc hệ thống và liên tục; nguyên tắccủng cố kiến thức; nguyên tắc dạy học theo khả năng tiếp thucủa học sinh (vừa sức); dạy học phải thiết thực và dạy họctheo nguyên tắc cá biệt

-Ở Việt Nam

Ở Việt Nam vấn đề quản lý giáo dục nói chung đã đượcđặt ra từ sau cách mạng tháng 8/1945 Các công trình “Cơ sởkhoa học quản lý “của tác giả Nguyễn Minh Đạo; “Quản lýgiáo dục tiếp cận từ những mô hình” của tác giả Đặng QuốcBảo; “Quản lý hành chính nhà nước và quản lý hành chínhngành giáo dục” do PGS.TS Phạm Viết Vượng chủ biên … lànhững tác phẩm có giá trị

Nhìn chung các công trình nghiên cứu trên thường đi sâuvào lý luận công tác quản lý giáo dục nói chung, còn ởphương diện quản lý cụ thể một môn học trong trường trung

học phổ thông trong đó có môn Toán thì chưa được đề cậpnhiều Trong những năm gần đây lý luận về quản lý các mônhọc trong trường trung học phổ thông đã được quan tâm, nhất

là trong các luận văn thạc sỹ về quản lý giáo dục

Ngoài HĐDH khám phá môn Toán được tổ chức trên lớpcòn có thể tổ chức những hoạt động thực hành Toán ngoài nhàtrường như ở nhà máy, công xưởng, đồng ruộng, kể cả nhữnghoạt động có tính chất tập dượt nghiên cứu bao gồm cả cáckhâu đặt bài toán, xây dựng mô hình, thu thập dữ liệu, xử lý

mô hình để tìm lời giải, đối chiếu lời giải với thực tế để kiểmtra và điều chỉnh

Đặc biệt, những năm gần đây dưới sự hướng dẫn củanhiều nhà nghiên cứu, nhà khoa học, đã có rất nhiều thạc sĩchuyên ngành QLGD - Trường Đại học Giáo dục - Đại họcQuốc gia Hà Nội lựa chọn vấn đề quản lý chất lượng một cơ

sở giáo dục theo các tiêu chuẩn chất lượng và cũng nhiều tácgiả lựa chọn vấn đề quản lý hoạt động dạy học trong các nhàtrường làm đề tài luận văn tốt nghiệp Song việc nghiên cứu

áp dụng những lý luận về quản lý chất lượng vào quản lý hoạtđộng dạy học một môn học cụ thể còn chưa được nhiều tácgiả đề cập đến Xác định được tầm quan trọng của việc QL

hoạt động DH trong nhà trường là vô cùng quan trọng để nângcao chất lượng dạy và học trong nhà trường và vận dụng cáckiến thức đã tiếp thu được trong quá trình học chuyên ngànhQLGD ở trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia HàNội, tác giả sẽ dựa vào cơ sở lý luận của công tác quản lý chấtlượng và quản lý hoạt động dạy học, để tìm hiểu thực trạngcủa quản lý hoạt động dạy học khám phá môn Toán và chỉ ramột số biện pháp quản lý hoạt động dạy học khám phá mônToán ở trường THPT Kiến An – Thành phố Hải Phòng tiếpcận đảm bảo chất lượng.

-Một số khái niệm cơ bản

- Khái niệm quản lý

Quản lý là một trong những loại hình quan trọng và lâuđời nhất của con người, nó phát triển không ngừng theo sựphát triển của con người Quản lý là hoạt động cần thiết chotất cả các lĩnh vực của đời sống con người và là một nhân tốcủa sự phát triển xã hội Quản lý là một phạm trù tồn tạikhách quan được ra đời từ bản thân nhu cầu của mọi xã hội,mọi quốc gia và trong mọi thời đại Có nhiều quan điểm khácnhau về quản lý:

Tác giả của “Kỷ nguyên vàng” trong quản lý, Frederik Winslon Taylo (1856 - 1915), người Mỹ được coi là “cha đẻ

của thuyết quản lý khoa học” đã thể hiện tư tưởng cốt lõi của

mình là: “Mỗi loại công việc dù nhỏ nhất đều phải chuyên môn hóa và đều phải quản lý chặt chẽ”; “Quản lý là biết được điều bạn muốn người khác làm và sau đó thấy họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất”.

K.Marx: “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao

động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng cần đến một sự chỉ đạo để điều hòa những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh

từ sự vận động của toàn bộ cơ thể sản xuất khác với sự vận động của những khí quan độc lập của nó Một người độc tấu

vĩ cầm tự mình điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có một nhạc trưởng”.

H.Koontz (Mỹ): “Quản lý là một hoạt động thiết yếu,

nó đảm bảo sự phối hợp những nỗ lực của cá nhân nhằm đạt được những mục đích của nhóm (tổ chức) Mục đích của mọi nhà quản lý là hình thành môi trường mà trong đó con người

có thể đạt được các mục đích của mình với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn cá nhân ít nhất”.

Nghiên cứu về khoa học quản lý, các tác giả: Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Thị Mỹ Lộc cho rằng: Hoạt động quản lý

là “Tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức” [5, tr.1].

Các tác giả Đặng Vũ Hoạt, Hà Thế Ngữ cho rằng:

“Quản lý là một quá trình định hướng, quá trình có mục tiêu, quản lý là một hệ thống nhằm đạt được những mục tiêu nhất định”.

Như vậy, những định nghĩa trên đây, tuy khác nhau vềcách diễn đạt, về góc độ tiếp cận nhưng đều gặp nhau ở nộidung cơ bản của khái niệm quản lý: Quản lý là một quá trìnhtác động có chủ đích, có tổ chức, có định hướng của chủ thểquản lý dựa trên các thông tin về tình trạng của đối tượng vàmôi trường nhằm giữ cho sự vận hành của đối tượng được ổnđịnh và làm cho nó phát triển với mục tiêu đã định

Khái niệm dạy học khám phá: Dạy học khám phá là

giáo viên tổ chức cho học sinh tự tìm tòi phát hiện, khám phá ratri thức mới, cách thức hành động mới nhằm phát huy năng lực

giải quyết vấn đề và tự học cho học sinh Qua đó, học sinh học

kĩ năng và thái độ học tập tích cực Trong đó, người học đóngvai trò là người phát hiện còn người dạy đóng vai trò là chuyêngia tổ chức

Khái niệm quản lý hoạt động dạy học khám phá: Quản

lý HĐDHKP môn Toán chính là tập hợp những tác động tối

ưu (sự tham gia hỗ trợ phối hợp, can thiệp, ) của chủ thểquản lý đến tập thể GV và HS nhằm huy động và sử dụng cóhiệu quả các nguồn lực vốn có, tạo động lực đẩy mạnh quátrình dạy học của nhà trường nhằm thực hiện có chất lượngđào tạo, đưa nhà trường tiến lên trạng thái mới Quản lýHĐDHKP là quản lý sự lao động của nhóm (bao gồm: ngườiquản lý, người dạy và người học)

- Nhà trường, quản lý nhà trường

theo hướng như trong hệ thống giáo dục quốc dân Việt Nam

đã ban hành tùy theo học lực của mỗi HS Kết quả kiểm trađánh giá dựa vào điểm của kỳ thi tuyển do Bộ quy định hàngnăm

-Quản lý nhà trường

Trong hệ thống giáo dục, nhà trường chiếm giữ mộtphần quan trọng, chủ yếu Đa phần các hoạt động giáo dụcđều được thực hiện trong nhà thông qua hệ thống nhà trường.Nhà trường là tế bào chủ chốt của hệ thống giáo dục từ trungương đến cơ sở Theo đó quan niệm quản lý giáo dục luôn đikèm với quan niệm quản lý nhà trường

Nhà trường là một tổ chức giáo dục cơ sở, trực tiếp làmcông tác đào tạo, thực hiện việc giáo dục toàn diện đối với thế

hệ trẻ Thành tích tập trung nhất của nhà trường là chất lượng

và hiệu quả giáo dục, được thể hiện ở sự tiến bộ của học sinh,

ở việc đạt được mục tiêu giáo dục của nhà trường

Quản lý nhà trường thực chất là quản lý giáo dục trên tất

cả các mặt, các khía cạch liên quan đến hoạt động giáo dục

trong phạm vi nhà trường Mục đích của quản lý nhà trườnglà: Đưa nhà trường từ trạng thái đang có tiến lên một trạngthái phát triển mới bằng phương thức xây dựng và phát triểnmạnh mẽ các nguồn lực giáo dục và hướng các nguồn lực đóvào phục vụ tăng cường chất lượng giáo dục.

Nội dung công tác quản lý giáo dục trong nhà trườngbao gồm:

+ Quản lý toàn bộ cơ sở vật chất và thiết bị nhà trường

nhằm phục vụ tốt nhất cho việc giảng dạy, học tập và giáo dụchọc sinh

+ Quản lý nguồn tài chính hiện có của nhà trường theo

đúng nguyên tắc quản lý tài chính của nhà trường, đồng thờibiết động viên, thu hút các nguồn tài chính khác nhằm xây cơ

sở vật chất, mua sắm trang thiết bị phục vụ các hoạt động giáodục và dạy học

+ Tổ chức đội ngũ các thầy cô giáo, các bộ, nhân viên vàtập thể học sinh thực hiện tốt các nhiệm vụ

+ Chỉ đạo tốt các hoạt động chuyên môn theo chươngtrình giáo dục của Bộ, của nhà trường Thực hiện nghiêm túc

chương trình cải tiến phương pháp giáo dục, nâng cao chấtlượng dạy học.

+ Quản lý tốt việc học tập của học sinh theo quy chế của

Bộ Giáo dục và Đào tạo Quản lý học sinh bao hàm cả quản lýthời gian và chất lượng học tập, quản lý tinh thần thái độ vàphương pháp học tập

+ Chăm lo đến đời sống vật chất và tinh thần của tập thểgiáo viên, nhân viên nhà trường

- Quản lý các thành tố của quá trình dạy học

Vai trò của người quản lý là phải làm sao cho hệ thốngcác thành tố vận hành liên kết chặt chẽ với nhau đưa tới kếtquả mong muốn

Như vậy quản lý nhà trường thực chất là tác động có địnhhướng, có kế hoạch của chủ thể quản lý lên tất cả các nguồn lực

nhằm đẩy mạnh hoạt động của nhà trường theo nguyên lý giáodục nhằm đạt mục tiêu giáo dục Do vậy công tác quản lý giáodục nói chung, quản lý nhà trường nói riêng, gồm quản lý cáchoạt động trong nhà trường và quản lý các quan hệ giữa nhàtrường với xã hội.

- Khái niệm quản lý dạy học môn Toán

- Quản lý hoạt động dạy học

Quản lý HĐDH chính là tập hợp những tác động tối ưu(cộng tác, tham gia hỗ trợ phối hợp, huy động, can thiệp) củachủ thể quản lý đến tập thể GV, HS… nhằm huy động và sửdụng có hiệu quả các nguồn lực vốn có, tạo động lực đẩymạnh quá trình dạy học của nhà trường nhằm thực hiện cóchất lượng, mục tiêu và chất lượng đào tạo, đưa nhà trườngtiến lên trạng thái mới Quản lý HĐDH là quản lý sự lao độngcủa nhóm (người quản lý, người dạy và người học) Cụ thể:

Chủ thể quản lý HĐDH tác động đến người dạy vàngười học thông qua việc thực hiện các chức năng quản lý:

Kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra nhằm tạo ra môitrường thuận lợi cho dạy học

Người dạy cùng một lúc thực hiện kế hoạch hoáHĐDH, tự tổ chức, chỉ đạo hoạt động dạy của mình và tổchức, chỉ đạo hoạt động học của người học, đồng thời tựkiểm tra; đánh giá kết quả dạy của mình và kết quả học củangười học.

Người học tự xây dựng kế hoạch, tự tổ chức, tự chỉ đạo và

tự kiểm tra hoạt động học của mình theo kế hoạch, theo sự chỉđạo và phương thức kiểm tra đánh giá của chủ thể quản lý vàcủa người dạy trực tiếp Như vậy, trong quản lý HĐDH đã xuấthiện hoạt động tự quản lý của người dạy và người học

- Quản lý hoạt động dạy học môn toán

Quản lý HĐDH môn Toán không chỉ đơn thuần là quản

lý việc thực hiện các nhiệm vụ của đội ngũ GV dạy toán trongnhà trường mà còn là những công việc cụ thể như sau:

Xây dựng kế hoạch dạy học môn Toán và tổ chức, chỉđạo thực hiện sau khi kế hoạch đã được tổ toán thảo luận,đóng góp ý kiến hoàn thành xong

Tổ chức hướng dẫn, triển khai cho GV dạy toán về mụctiêu, nội dung, phương pháp, PTDH, tổ chức dạy và học, đánh

giá kết quả dạy và học môn Toán ở trường THCS.

Chuẩn bị cơ sở vật chất (CSVC), trang thiết bị phục vụcho việc đổi mới PPDH và ứng dụng công nghệ thông tin(CNTT) trong dạy học môn Toán

Kiểm tra, đánh giá kết quả dạy học môn Toán như: Thựchiện quy chế chuyên môn; đánh giá, xếp loại kết quả học tậpcủa HS đúng theo quy chế; việc đổi mới PPDH và ứng dụngCNTT trong dạy học môn Toán; công tác bồi dưỡng HS giỏi,phụ đạo HS yếu, kém

- Hoạt động dạy học môn Toán ở trường Trung học phổ thông

- Vị trí, vai trò của hoạt động dạy học môn Toán ở trường Trung học phổ thông

Ở trường THPT, môn Toán giữ một vị trí hết sức quantrọng:

Môn Toán là môn học công cụ: do tính trừu tượng cao

độ, Toán học có tính thực tiễn phổ dụng Những tri thức và kĩnăng toán học cùng với những phương pháp làm việc trongtoán học trở thành công cụ để học tập những môn học khác

trong nhà trường, là công cụ của nhiều ngành khoa học khácnhau, là công cụ để tiến hành những hoạt động trong đời sốngthực tế và vì vậy là một thành phần không thể thiếu của nềnvăn hóa phổ thông của con người mới Cùng với tri thức, mônToán ở trường THPT còn cung cấp cho HS những kĩ năngtoán học như kĩ năng tính toán, vẽ hình, kĩ năng đọc và vẽbiểu đồ, kĩ năng đo đạc, ước lượng, kĩ năng sử dụng nhữngdụng cụ toán học và máy tính điện tử Môn Toán còn giúp HShình thành và phát triển những phương pháp, phương thức tưduy và hoạt động như toán học hóa tình huống thực tế, thựchiện và xây dựng thuật toán, phát hiện và giải quyết vấn đề.Những kĩ năng hay năng lực này rất cần cho người lao độngtrong thời đại mới.

Môn Toán ở trường THPT còn góp phần phát triển nhâncách: Ngoài việc cung cấp cho HS những kiến thức và kĩ năngToán học cần thiết, môn Toán còn có tác dụng góp phần pháttriển năng lực trí tuệ chung như phân tích, tổng hợp, trừutượng hóa, khái quát hóa, rèn luyện những đức tính, phẩmchất của người lao động mới như tính cẩn thận, chính xác,tính kỉ luật, tính phê phán, tính sáng tạo, bồi dưỡng óc thẩm

mĩ Đây chính là sự thể hiện tính giáo dục của một môn học

nói chung và của môn toán nói riêng

Hình thành và rèn luyện các kĩ năng: Tính toán, sử dụngbảng số, máy tính bỏ túi, thực hiện các phép biến đổi biểu thức,giải phương trình và bất phương trình bậc nhất một ẩn, giảiphương trình bậc hai một ẩn, giải hệ phương trình bậc nhất hai

ẩn, vẽ hình, đo đạc, ước lượng Giúp học sinh hoàn thiện khảnăng vận dụng kiến thức toán học vào đời sống và các môn họckhác

Rèn luyện khả năng suy luận hợp lý và hợp lôgic, khảnăng quan sát, dự đoán, phát triển trí tưởng tượng không gian.Rèn luyện kĩ năng sử dụng ngôn ngữ chính xác, bồi dưỡngcác phẩm chất tư duy như linh hoạt, độc lập và sáng tạo Giúphọc sinh hình thành thói quen tự học, diễn đạt chính xác ýtưởng của mình và hiểu được ý tưởng của người khác

HĐDH môn Toán ở trường THPT tạo điều kiện cho họcsinh nghiên cứu cơ sở của những môn học khác với sự phongphú và đa dạng của các bộ môn với khối lượng nội dung lớn

và phức tạp hơn hệ thống ở THCS, đáp ứng nhu cầu giáo dụctoàn diện, phát huy phẩm chất, năng lực người học

Đối với vai trò của giáo viên: Trong dạy học khám phá,

giáo viên là một chuyên gia về việc học của học sinh, có quanniêm đúng đắn về vai trò của học sinh, về tầm quan trọng pháttriển tư duy của học sinh, tạo điều kiện cho các em tự pháthiện tri thức với mục đích phát triển học sinh, tạo nên sự năngđộng, chủ động, sáng tạo trong học tập cũng như trong cuộcsống của mỗi cá nhân học sinh Giáo viên là người khởixướng, hướng dẫn, tổ chức cho học sinh tự phát hiện tri thức.Học sinh không hoàn toàn phát hiện được tri thức mà quátrình tự phát hiện này được tổ chức một cách tự giác trongmôi trường sư phạm phù hợp.

Đối với vai trò của học sinh

Trong dạy học khám phá, học sinh có điều kiện phát huycao độ vai trò chủ thể tích cực, độc lập, chủ động, sáng tạocủa mình, qua đó các em không những tìm ra, tự phát hiện ratri thức mới, cách thức hoạt động mới mà còn rèn luyện cácnét tính cách tích cực cho bản thân

Trong những tiết học bằng hoạt động khám phá, họcsinh học tập bằng hoạt động của chính mình - các em nhậnthức rõ tình huống có vấn đề thực tế nảy sinh và nhiệm vụ cầnphải giải quyết, từ đó các em nảy sinh nhu cầu, hứng thú,

mong muốn được giải quyết vấn đề, khám phá được điều tiềm

ẩn mà mình chưa rõ, chưa biết Để làm được điều này, họcsinh phải đặt giả thiết, tra cứu, suy nghĩ, mày mò, thử nghiệmcác ý tưởng, làm thực nghiệm, quan sát hiện tượng sảy ra bằngtất cả các giác quan; có thể ghi chép lại những gì xảy ra màmình làm, mình quan sát được và giải thích bằng các luận cứkhác nhau

Có thể nói nhận thức của học sinh trong dạy học bằng hoạtđộng khám phá có nhiều điểm chung với con đường phát minhcủa các nhà khoa học - tính sáng tạo, không theo khuôn mẫu chosẵn, vận dụng kinh nghiêm, trí tuệ cao độ…

Trong dạy học khám phá, học sinh được tạo điều kiện traođổi, hợp tác, thảo luận với bạn để cùng nhau tìm ra chân lý.Nhờ đó, tri thức của học sinh tìm ra sẽ giảm được phần chủquan, tăng thêm tính khách quan khoa học và rèn luyện cho họcsinh những nét phẩm chất như tự tin, biết lắng nghe, tôn trọng ýkiến của người khác, biết phối hợp hành động, biết giúp đỡ, bảo

vệ nhau…

Nhờ việc tự học, tự phát hiện mà học sinh không nhữngtìm ra được chân lý mà còn học được cách tìm ra chân ly đó -

cách học, cách làm, cách giải quyết vấn đề và tìm ra ý nghĩacủa việc học.

Như vậy, qua dạy học khám phá, mỗi học sinh đã tựđánh thức tiềm năng, trí tuệ của bản thân mà trước đó còn “ngủ”

- Mục tiêu, nội dung dạy học khám phá môn Toán ở trường Trung học phổ thông

- Mục tiêu, nội dung

Phương pháp dạy học khám phá môn Toán góp phầnhình thành và phát triển các phẩm chất và năng lực chungđược quy định trong Chương trình Giáo dục phổ thông tổngthể thông qua các cơ hội phối hợp hoạt động giáo dục toánhọc với các hoạt động trải nghiệm, cũng như tích hợp, pháttriển các năng lực chung trong chương trình môn Toán Cụthể:

Môn Toán góp phần hình thành và phát triển các phẩmchất chủ yếu với những biểu hiện cụ thể như tính kỉ luật, kiêntrì,chủđộng,linhhoạt,độclập;hứngthúvàniềmtintronghọctập

Môn Toán góp phần hình thành và phát triển năng lực tự

chủ và tự học thông qua quá trình học các khái niệm, kiến

thứcvàkĩnăngtoánhọccũngnhưkhithựchành,luyệntậphoặctựlựcgiảitoán,giảiquyếtcácvấnđềcóýnghĩatoánhọc;

Môn Toán góp phần hình thành và phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác thông qua việc nghe hiểu, đọc hiểu, ghi

chép, diễn tả được các thông tin toán học cần thiết trong vănbản toán học; thông qua sử dụng hiệu quả ngôn ngữ toán họckết hợp với ngôn ngữ thông thường để trao đổi, trình bàyđược các nội dung, ý tưởng, giải pháp toán học trong sự tươngtác

vớingườikhác,đồngthờithểhiệnsựtựtin,tôntrọngngườiđốithoạikhimôtả,giảithíchcácnộidung,ýtưởngtoánhọc

Môn Toán góp phần hình thành và phát triển năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo thông qua việc giúp học sinh

nhận biết được tình huống có vấn đề; chia sẻ sự am hiểu vấn

đề với người khác; biết đề xuất, lựa chọn được cách thức, quytrình giải quyết vấn đề và biết trình bày giải pháp cho vấn đề;biết đánh giá giải pháp đã thực hiện và khái quát hoá cho vấn

đề tươngtự

Hiệu quả phát triển các năng lực chung trong giáo dục

toán học còn phụ thuộc vào việc lựa chọn và tiến hành cáchoạt động dạy học của giáo viên và sự phối hợp của phụhuynh học sinh và cộng đồng.

Ở trường THPT nội dung giáo dục phải đạt được các yêucầu sau:

Thứ nhất, đảm bảo giáo dục toàn diện: Phát triển cânđối, hài hòa về trí tuệ, thể chất, đạo đức, thẩm mĩ và các kĩnăng cơ bản, hình thành những phẩm chất, năng lực cần thiếtcủa con người Việt Nam trong thời kì mới - thời kì côngnghiệp hoá – hiện đại hoá đất nước

Thứ hai, bảo đảm tính phổ thông cơ bản, hiện đại, hướngnghiệp và có hệ thống; chú trọng thực hành, phù hợp với tâmsinh lý lứa tuổi học sinh, đáp ứng mục tiêu giáo dục phổthông

Thứ ba, đảm bảo tính thống nhất của chương trình giáodục phổ thông trong phạm vi cả nước, đồng thời có thể vậndụng cho phù hợp với đặc điểm vùng miền, nhà trường và cácnhóm học sinh

Thứ tư, tiếp cận trình độ giáo dục phổ thông của các

nước có nền giáo dục tiến bộ trong khu vực và trên thế giới

- Phương pháp dạy học khám phá môn Toán ở Trường THPT

Phương pháp dạy học khám phá môn Toán đổi mới theohướng phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo, tựhọc, kĩ năng vận dụng vào thực tiễn, phù hợp với đặc điểmcủa từng lớp học, môn học; tác động đến tình cảm, đem lạiniềm vui, tạo được hứng thú học tập cho HS, tận dụng đượccông nghệ mới nhất; Khắc phục lối dạy truyền thống truyềnthụ một chiều các kiến thức có sẵn, phát huy cao năng lực tựhọc, học suốt đời trong thời đại bùng nổ thông tin; Tăngcường học tập cá thể phối hợp với hợp tác…

Theo hướng đổi mới nói trên, nên quan tâm tới một sốPPDH khám phá trong môn Toán dưới đây:

+ Dạy học vấn đáp, đàm thoại: Vấn đáp, đàm thoại là

phương pháp trong đó GV đặt ra những câu hỏi để HS trả lời,hoặc có thể tranh luận với nhau và với cả GV, qua đó HS lĩnhhội được nội dung bài học môn Toán Phương pháp này làtăng cường hình thức hỏi – đáp, đàm thoại giữa GV và HS,rèn cho HS bản lĩnh tự tin, khả năng diễn đạt một vấn đề

trước tập thể Muốn thực hiện điều đó, đòi hỏi GV phải xâydựng được hệ thống câu hỏi phù hợp với yêu cầu bài học, hấpdẫn, sát đối tượng, xác định được vai trò chức năng của từngcâu hỏi, mục đích hỏi, các yếu tố kết nối các câu hỏi, thứ tựhỏi GV cũng cần dự kiến các phương án trả lời của HS để cóthể chủ động thay đổi hình thức, cách thức, mức độ hỏi, có thểdẫn dắt qua các câu hỏi phụ tránh đơn điệu, nhàm chán, nặng

nề, bế tắc; tạo hứng thú học tập của HS và tăng tính hấp dẫncủa giờ học môn Toán Có ba mức độ: vấn đáp tái hiện, vấnđáp giải thích – minh họa và vấn đáp tìm tòi

+ Dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề: PPDH phát

hiện và giải quyết vấn đề trong dạy học môn Toán, vừa giúp

HS nắm được tri thức mới, vừa giúp HS nắm được phươngpháp chiếm lĩnh tri thức đó, phát triển tư duy tích cực sángtạo, được chuẩn bị một năng lực: phát hiện kịp thời và giảiquyết hợp lí các tình huống có vấn đề Dạy học phát hiện vàgiải quyết vấn đề không chỉ giới hạn ở phạm trù PPDH mônToán, nó đòi hỏi cải tạo nội dung, đổi mới cách tổ chức quátrình dạy học môn Toán trong mối quan hệ thống nhất vớiPPDH môn Toán

Vấn đề cốt yếu của phương pháp là thông qua quá trình

gợi ý, dẫn dắt, nêu câu hỏi, giả định, GV tạo điều kiện cho HStranh luận, tìm tòi, phát hiện vấn đề thông qua các tình huống

có vấn đề Các tình huống này có thể do GV chủ động xâydựng, cũng có thể do logic kiến thức của bài học môn Toántạo nên Cần trân trọng, khuyến khích những phát hiện của

HS, tạo cơ hội, điều kiện cho HS thảo luận, tranh luận, đưa ra

ý kiến, nhận định, đánh giá cá nhân (có thể không đúng hoặckhác với sự chuẩn bị của GV), giúp HS tự giải quyết vấn đề

để chủ động chiếm lĩnh kiến thức

+ Dạy học hợp tác trong nhóm nhỏ: PPDH hợp tác trong

nhóm nhỏ giúp các thành viên trong nhóm chia sẻ các bănkhoăn, kinh nghiệm của bản thân, cùng nhau xây dựng nhậnthức mới Bằng cách nói ra những điều đang nghĩ, mỗi người

có thể nhận rõ trình độ hiểu biết của mình về chủ đề nêu ra,thấy mình cần học hỏi thêm những gì Bài học trở thành quátrình học hỏi lẫn nhau không phải chỉ là sự tiếp nhận thụ động

từ GV

Thành công của bài học phụ thuộc vào sự nhiệt tìnhtham gia của mọi thành viên, vì vậy phương pháp này cònđược gọi là phương pháp cùng tham gia, nó như một phươngpháp trung gian giữa sự làm việc độc lập của từng HS với sự

việc chung của cả lớp Trong hoạt động nhóm, tư duy tích cựccủa HS phải được phát huy và quan trọng là phương pháp nàyrèn luyện năng lực hợp tác giữa các thành viên Cần tránhkhuynh hướng hình thức và đề phòng lạm dụng, cho rằng tổchức hoạt động nhóm là dấu hiệu tiêu biểu nhất của đổi mớiPPDH môn Toán, hoạt động nhóm càng nhiều thì chứng tỏPPDH môn Toán càng đổi mới…

- Kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học khám phá môn Toán ở Trường THPT

Kiểm tra, đánh giá kết quả dạy học môn Toán là một nộidung cần thiết trong quá trình dạy học Kết quả học tập mônToán của HS là cơ sở phản ánh chất lượng dạy học môn Toáncủa GV Trên những cơ sở đó quản lý công tác kiểm tra, đánhgiá kết quả học tập môn Toán của HS cần chú ý rằng hìnhthức kiểm tra có thể khác nhau, song đều phụ thuộc vào cácyếu tố của quá trình dạy học môn Toán, đó là mục đích, nộidung, phương pháp, phương tiện và hình thức tổ chức dạy họcmôn Toán Do đó, việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tậpmôn Toán của HS phải đảm bảo các yêu cầu sau:

Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn Toán của HS

phải căn cứ vào mục đích dạy học môn Toán mà HS đạt được

ở mức độ nào Đồng thời căn cứ vào kết quả học tập mônToán của HS để có thể đánh giá được hiệu quả dạy học mônToán của GV

Nội dung kiểm tra phải phù hợp với đặc trưng nội dung,chương trình của môn Toán

Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn Toán của HSphải căn cứ vào điều kiện cụ thể về đối tượng HS, về CSVC,PTDH

Kết quả học tập toán của HS phải được thể hiện ở mức

độ nhận thức (nhận biết, thông hiểu, vận dụng, phân tích, tổnghợp và đánh giá) của HS đạt được qua bài làm

Đánh giá kết quả học tập môn Toán của HS phải dựatrên mức tối thiểu (còn gọi là chuẩn) cần đạt theo mục tiêumôn Toán về những kiến thức, kỹ năng và thái độ cơ bảnđược cụ thể hoá trong môn Toán

Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn Toán phải thựchiện một cách nghiêm túc, đảm bảo tính công bằng, kháchquan, chính xác và toàn diện đúng theo nguyên tắc đánh giá

xếp loại của Bộ giáo dục và đào tạo quy định.

Quản lý việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn Toáncủa HS nhằm tác động trực tiếp đến GV Toán để họ thực hiệnđầy đủ và khoa học, qua đó xác định được mức độ chất lượnghọc tập toán của HS và năng lực dạy học môn Toán của GV,thấy được những vấn đề cần quan tâm chỉ đạo và đầu tư

- Đối với người dạy