THỰC NGHIỆM sư PHẠM sử DỤNG PHƯƠNG PHÁP nêu vấn đề TRONG dạy học PHẦN NHỮNG vấn đề cơ bản của CHỦ NGHĨA mác LÊNIN, tư TƯỞNG hồ CHÍ MINH tại TRƯỜNG CHÍNH TRỊ THÀNH PHỐ cần THƠ

- Kế hoạch thực nghiệm- Giả thuyết thực nghiệm Trong quá trình sử dụng phương pháp nêu vấn đề dạyhọc phần “Những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin, tưtưởng Hồ Chí Minh” ở Trường Chín

THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP NÊU VẤN ĐỀ TRONG DẠY HỌC PHẦN NHỮNG VẤN

ĐỀ CƠ BẢNCỦA CHỦ NGHĨA MÁC-LÊNIN, TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH TẠI TRƯỜNG CHÍNH TRỊ

THÀNH PHỐ CẦN THƠ

- Kế hoạch thực nghiệm

- Giả thuyết thực nghiệm

Trong quá trình sử dụng phương pháp nêu vấn đề dạyhọc phần “Những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin, tưtưởng Hồ Chí Minh” ở Trường Chính trị thành phố Cần Thơ,nếu thực hiện tốt các nguyên tắc, biện pháp dạy học nêu vấn

đề như đã xác định trong luận văn, thì việc sử dụng phươngpháp dạy học nêu vấn đề sẽ mang lại kết quả học tập cao hơn,giúp cho học viên hình thành và phát triển tư duy về khả năng

xử lý vấn đề, giải quyết tình huống phát sinh trong thực tiễn,

từ đó nâng cao trình độ nắm bắt tri thức của học viên

- Mục đích thực nghiệm

Thực nghiệm sư phạm nhằm mục đích khẳng định tínhkhả thi và tính hiệu quả của việc sử dụng phương pháp nêuvấn đề trong dạy học phần “Những vấn đề cơ bản của chủnghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh” trên cơ sở đổi mớiphương pháp dạy học theo hướng tích cực Kết quả thựcnghiệm là bằng chứng thực tiễn, chứng minh việc sử dụngphương pháp nêu vấn đề trong dạy học phần “Những vấn đề

cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh” sẽlại hiệu quả dạy học tốt hơn cho giảng viên và kết quả học tậptích cực hơn cho học viên so với các phương pháp truyềnthống khác đang được sử dụng tại Trường Chính trị thành phốCần Thơ.

- Nhiệm vụ thực nghiệm

- Sử dụng phương pháp nêu vấn đề để dạy học học phần

“Những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng HồChí Minh” phần tư tưởng Hồ Chí Minh

- Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học viên nhómlớp thực nghiệm và nhóm lớp đối chứng sau khi dạy thựcnghiệm

- Xử lý kết quả thực nghiệm bằng phương pháp thống

kê, phân tích, so sánh để thấy hiệu quả tích cực khi sử dụngphương pháp nêu vấn đề để dạy học học phần “Những vấn đề

cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh” tạiTrường Chính trị thành phố Cần Thơ

- Đối tượng, địa điểm, thời gian thực nghiệm

- Đối tượng tiến hành thực nghiệm là học viên lớp trungcấp lý luận – hành chính khóa tại Trường Chính trị thành phốCần Thơ Nhóm lớp thực nghiệm, giảng viên sử dụng phươngpháp nêu vấn đề theo nguyên tắc, biện pháp xác định trongluận văn để giảng dạy nhằm phát triển tư duy độc lập, xâydựng khả năng xử lý tình huống, giải quyết vấn đề của họcviên Từ đó làm rõ hiệu quả tích cực khi sử dụng phương phápnêu vấn đề để dạy học học phần “Những vấn đề cơ bản củachủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh”.

- Địa điểm thực hiện: Trường Chính trị thành phố CầnThơ

- Thời gian thực nghiệm: Từ tháng 3 đến tháng 8 năm2018

- Những nội dung khoa học cần thực nghiệm

Căn cứ vào giả thuyết thực nghiệm, tác giả thực hiện cácnội dung sau:

Thứ nhất: tiến hành trao đổi chuyên môn với các giảng

viên của Khoa Lý luận Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, cónhiều năm giảng dạy môn học này và điều tra ngẫu nhiên một

số học viên về nhận thức, cách thức học tập để từ đó cóphương hướng thực nghiệm tốt nhất (phỏng vấn: hỏi – trả lời

và phiếu điều tra)

Thứ hai: Tiến hành tổ chức hoạt động dạy học bằng giáo

án thực nghiệm đã được thiết kế nhằm sử dụng phương phápnêu vấn đề theo những nguyên tắc, biện pháp đã đề xuất để dạyhọc phần “Những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin, tưtưởng Hồ Chí Minh” phần Tư tưởng Hồ Chí Minh cho các lớptrung cấp lý luận chính trị tại Trường Chính trị thành phố CầnThơ

Thứ ba:, Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập và khả năng

tiếp thu bài giảng của học viên

Thứ tư: Tiến hành khảo sát, đánh giá lại nhận thức của

học viên sau khi sử dụng phương pháp nêu vấn đề

- Thiết kế bài giảng thực nghiệm

Tác giả tiến hành soạn hai loại giáo án giảng dạy vềcùng một nội dung cho hai nhóm lớp Giáo án thực hiện theonguyên tắc:

- Thiết kế theo chuẩn quy định về chương trình, nộidung môn học của Trường chính trị và Hướng dẫn của BanTuyên giáo Trung ương

- Xác định các mục tiêu bài học

- Tuân thủ chặt chẽ quy trình lên lớp

- Vừa sức với học viên và khả năng đáp ứng điều kiệncủa Trường chính trị

Tuy nhiên giữa hai loại giáo án có điểm khác biệt nhấtđịnh:

Đối với Giáo án dạy lớp đối chứng

+ Tuân thủ các bước lên lớp: Ổn định tổ chức, tiến hànhkiểm tra bài cũ, giảng bài mới và củng cố kiến thức

+ Phương pháp dạy học: Áp dụng các phương pháp dạyhọc truyền thống (thuyết trình kết hợp giảng giải, đàm thoại)

+ Đánh giá kết quả: Chủ yếu tiến hành kiểm tra, đánhgiá bằng tái hiện kiến thức

Đối với Giáo án lớp thực nghiệm:

+ Tuân thủ các bước lên lớp: Ồn định tổ chức, tiến hànhkiểm tra bài cũ, giảng bài mới, củng cố kiến thức đã học vàđánh giá khả năng vận dụng

+ Phương pháp dạy học: Sử dụng phương pháp nêu vấn

đề, đảm bảo nguyên tắc, biện pháp như luận văn đã xác định

+ Đánh giá kết quả: Dựa trên cả đánh giá của giảng viên

và học viên, dựa trên cách thức để đánh giá khả năng tiếp thu

và tư duy giải quyết vấn đề của học viên

Giáo án thực nghiệm 1: Bài 9: Tư tưởng Hồ Chí Minh vềđộc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội (tiết 1)

Giáo án thực nghiệm 2: Bài 9: Tư tưởng Hồ Chí Minh vềđộc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội (tiết 4) Vận

- Tiến hành dạy thực nghiệm

Bước 1: Khảo sát lớp đối chứng và lớp thực nghiệm

Tác giả tiến hành đánh giá trình độ của người học ở cả 4lớp trước khi tiến hành dạy học thực nghiệm bằng cách khảosát kết quả học tập qua bài kiểm tra viết với cùng một nội dungkiểm tra, cùng thời gian và cùng chuẩn đánh giá

Nội dung kiểm tra là nhận thức về những kiến thức củaphần Những nguyên lý cơ bản của Chủ nghĩa Mác - Lêninphần kinh tế chính trị các em đã học và khả năng vận dụnggiải quyết các tình huống thực tiễn Mỗi bài kiểm tra đượcđánh giá bằng thang điểm 10 được phân thành các mức độsau:

Loại giỏi: 9 – 10 điểm

Loại khá: 7 – 8 điểm

Loại trung bình: 5 – 6 điểm

Loại yếu: dưới 5 điểm

Kết quả kiểm tra, đánh giá phản ánh như

- Kết quả kiểm tra ban đầu của 2 nhóm lớp trước khi thực

nghiệm

Loại

lớp Tên lớp

Sỉ số

bình

Yếu – kém

Bước 2: Dạy học bài thực nghiệm

Ở hai nhóm lớp tác giả tiến hành thực nghiệm dạy cùngbài học Nhóm lớp thực nghiệm sử dụng phương pháp giảiquyết vấn đề đã được xây dựng trong luận văn Nhóm lớp đốichứng giảng viên dạy chủ yếu bằng phương pháp thuyết trình,

còn học viên chủ yếu nghe và ghi chép Trong khi dạy thựcnghiệm, tác giả có mời giảng viên của Khoa Mác-Lênin, tưtưởng Hồ Chí Minh đến dự giờ ở cả hai nhóm lớp đó để xin ýkiến nhận xét, đánh giá của các giảng viên.

- Kết quả thực nghiệm

- Kết quả thực nghiệm của lớp thực nghiệm và đối chứng

Sau khi kết thúc các bài giảng theo giáo án thực nghiệmdạy học bằng phương pháp truyền thống hoặc là phương phápnêu vấn đề, tác giả tiến hành kiểm tra trình độ của học viên giữahai nhóm lớp đối chứng và lớp thực nghiệm

* Kết quả thực nghiệm lần 1

Tác giả tiến hành khảo sát kết quả học tập của hai nhómlớp qua bài kiểm tra viết với cùng một nội dung kiểm tra,cùng thời gian và cùng chuẩn đánh giá (Phụ lục 9: Đề khảosát kết quả học tập của học viên sau thực nghiệm lần 1) Tácgiả đã giám sát quá trình làm bài của học viên một cách chặtchẽ để đảm bảo tính chính xác và khách quan Kết quả thuđược qua

- Kết quả kiểm tra sau khi dạy thực nghiệm lần 1 của học viên nhóm lớp thực nghiệm và nhóm lớp đối chứng

bình

Yếu – kém

- Kết quả kiểm tra sau khi dạy thực nghiệm lần 2 của học viên nhóm lớp thực nghiệm và nhóm lớp đối chứng

Loại

lớp

Tên lớp

Sỉ số

bình

Yếu – kém

của kiến học viên sau giờ học thực nghiệm) Kết quả phản ánh

- Tỉ lệ những hoạt động của học viên lớp thực nghiệm đã

làm trong giờ học

ST

1 Tham gia thu thập tìm kiếm thông

tin, tài liệu

4 Tham gia xử lý tình huống, vấn đề 87/124 70,16

5 Tham gia đánh giá hoạt động của

các thành viên trong nhóm 66/124 53,23

6

Tham gia nhận xét các phương án

giải quyết vấn đề của các nhóm

trên lớp

58/124 46,77

của giảng viên 4

* Tỉ lệ những khả năng giải quyết vấn đề của học viênđược hình thành được qua 2 giờ dạy thực nghiệm Kết quả thuđược về sự tự đánh giá của học viên về sự hình thành các khảnăng tư duy độc lập để giải quyết vấn đề thông qua lấy ý kiếncủa học viên sau thực nghiệm bằng phiếu điều tra như sau

- Những khả năng giải quyết vấn đề được hình thành được

qua lần dạy thực nghiệm.

Khả năng giải quyết vấn đề được hình

thành

Số lượng

Tỷ lệ

%

Khả năng nhận thức vấn đề 121/124 97,58Khả năng tự trả lời câu hỏi 111/124 89,52Khả năng giải quyết vấn đề và xử lý tình

Năng lực tự đánh giá bản thân 73/124 58,87

* Ý kiến, góp ý của giảng viên dự giờ thực nghiệm

Trong quá trình dạy các lớp, tác giả đã mời các giảngviên của Khoa Lý luận Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh dựgiờ và xin ý kiến góp ý về giờ dạy thực nghiệm.

Qua dự giờ, 100% các giảng viên trong Khoa Lý luậnMác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh đều cho rằng việc sử dụngphương pháp nêu vấn đề trong dạy học phần “Những vấn đề

cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh”theo luận văn đã đề nghị là rất cần thiết Các giảng viên trongKhoa Lý luận Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh đã đưa ranhững ý kiến khách quan về các yếu tố sau đây:

- Phương pháp dạy học và kỹ thuật dạy học: Các giảngviên đều đánh giá rất cao những phương pháp và kỹ thuật đãđược áp dụng tại các giờ thực nghiệm Các giảng viên đều chorằng cần áp dụng thường xuyên chúng trong quá trình giảngdạy để đạt được chất lượng dạy học và phát triển tư duy độclập của học viên

- Về nội dung bài học: Các giảng viên đánh giá nội dungdạy là chính xác, đảm thực với những vấn đề đã và đang diễn

ra của thực tiễn đời sống xã hội, tạo điều kiện cho học viên

- Về cách thức tổ chức dạy học: Các giảng viên đánh giácách thức tổ chức giờ học khá linh hoạt, khoa học và logic.Với cách thức dạy học và cách bố trí thời gian hợp lý.

- Về không khí lớp học: Các giảng viên nhận xét khôngkhí lớp học qua lần dạy thực nghiệm sôi nổi, học viên hănghái tham gia vào quá trình dạy học, thái độ của học viên rấthứng thú và hầu hết tất cả các học viên đã tham gia vào giảiquyết các bài tập, các tình huống, nhiệm vụ học tập đưa ra.Các học viên say mê tranh luận tìm những phương án, câu trảlời cho những vấn đề giảng viên đưa ra làm cho nội dung bàihọc trở nên phong phú, gần gũi và thiết thực

- Phân tích kết quả thực nghiệm

* Dựa vào số liệu cho thấy kết quả học tập sau thựcnghiệm lần 1 của học viên 2 nhóm lớp Qua bảng số liệu, có

sự tăng lên về tỉ lệ điểm số học viên đạt loại khá, giỏi của lớpthực nghiệm Lớp đối chứng thì không có sự thay đổi đáng kể

Cụ thể:

- Tỷ lệ điểm mức giỏi ở lớp thực nghiệm chiếm 29,03% còn trước khi dạy thực nghiệm là 20,16%.

- Tỷ lệ điểm mức khá ở lớp thực nghiệm chiếm 37,90% còn trước khi dạy thực nghiệm là 34,68%.

- Tỷ lệ điểm trung bình ở lớp thực nghiệm chiếm

30,65% còn trước khi dạy thực nghiệm là 39,52%.

- Tỷ lệ điểm yếu ở lớp thực nghiệm chiếm 2,42% còn trước khi dạy thực nghiệm là 5,65%.

Như vậy: Qua kết quả thực nghiệm lần 1 cho thấy việc

sử dụng phương pháp nêu vấn đề trong dạy học phần “Nhữngvấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ ChíMinh” đã có tác dụng tích cực

* Dựa vào cho thấy kết quả học tập sau thực nghiệm lần

2 của học viên 2 nhóm lớp

Nhìn vào bảng số liệu nhận thấy:

- Tỷ lệ điểm giỏi ở lớp thực nghiệm chiếm 35,48% lớp đối chứng là 25,00%.

- Tỷ lệ điểm mức khá ở lớp thực nghiệm chiếm 44,35%

còn ở lớp đối chứng là 41,40%

- Tỷ lệ điểm trung bình ở lớp thực nghiệm chiếm

20,16% còn ở lớp đối chứng là 25,78%.

- Tỷ lệ điểm yếu ở lớp thực nghiệm chiếm 0,00% còn ở lớp đối chứng là 7,87%.

* Theo số liệu Bảng 3.4 chúng ta thấy rõ hơn kết quả

kiểm tra của lớp thực nghiệm sau 2 lần thực nghiệm:

- Tỷ lệ học viên đạt điểm giỏi tăng từ 20,16% trước thực nghiệm lên 29,03% sau thực nghiệm tiết 1 và đã tăng lên

35,48% sau thực nghiệm tiết 2.

- Tỷ lệ học viên đạt điểm khá tăng từ 34,68% trước thực nghiệm lên 37,90% sau thực nghiệm tiết 1 và đã tăng lên

44,35% sau thực nghiệm tiết 2.

- Tỷ lệ học viên đạt điểm trung bình giảm từ 39,52% trước thực nghiệm xuống 30,65% sau thực nghiệm tiết 1 và xuống 20,16% sau thực nghiệm tiết 2

- Tỷ lệ học viên đạt điểm yếu giảm từ 5,65% trước thực nghiệm xuống 2,42% sau thực nghiệm tiết 1 và xuống 0,00%

sau thực nghiệm tiết 2

Như vậy, sau khi tiến hành dạy thực nghiệm và đánh giákết quả học tập của học viên qua các bài kiểm tra cho thấy:

Học viên ở lớp dạy thực nghiệm đã có những chuyểnbiến tích cực, đã chủ động tham gia vào quá trình học tập, khásôi nổi, hào hứng giải quyết các vấn đề, bài tập, mạnh dạn bày

tỏ ý kiến và quan điểm của mình về vấn đề liên quan đến bàihọc và vấn đề thực tiễn công tác hay trong cuộc sống Điềunày đã được minh chứng bằng kết quả học tập trước thựcnghiệm và sau thực nghiệm của học viên

Học viên ở lớp đối chứng tỏ ra thụ động trong quá trìnhhọc Chủ yếu là ghi chép, ít hứng thú, nhiệt tình với bài học

và với phương pháp dạy học của giảng viên

Như vậy, tác giả nhận thấy việc sử dụng phương phápnêu vấn đề trong dạy học phần “Những vấn đề cơ bản của chủnghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh” đã đạt được nhữngkết quả tốt Học viên tích cực học tập, chủ động, tự tin thamgia giải quyết vấn đề, mạnh dạn trả lời ra các quyết định, sẵnsàng bày tỏ quan điểm ý kiến Như vậy, khả năng tiếp thu củangười học đã có sự tăng lên đáng kể, chất lượng học tập ngày

* Về thái độ học tập của học viên: Qua quá trình quansát trong khi dạy thực nghiệm, tác giả nhận thấy học viênhứng thú với tiết giảng Qua điều tra thể hiện hơn 80% họcviên có thái độ rất hứng thú và hứng thú với bài học, điều nàythể hiện các học viên đã say mê học tập, chú ý tập trung, hănghái với các hoạt động trong tiết học như là tham gia làm bàitập, tích cực trả lời câu hỏi của giảng viên, thảo luận nhómđặc biệt tích cực tham gia xử lý tình huống, vấn đề thực tiễn.Điều đó chứng tỏ các học viên không còn bị thụ động, chánnản, học tập một cách cưỡng ép mà được học tập với sự yêuthích và say mê thấy mỗi tiết học qua đi hấp dẫn và có ý nghĩathiết thực hơn.

* Về mức độ giải quyết vấn đề trong quá trình tích cựchọc tập của học viên: Qua việc quan sát trong giờ dạy thựcnghiệm và kết quả đánh giá về mức độ tham gia vào các hành

vi để giải quyết vấn đề đối với các nhiệm vụ giảng viên đưa ra

ở tác giả thấy rằng đa số các học viên đã rèn luyện được nhiềucác khả năng trong quá trình giải quyết vấn đề học tập trênlớp như: Tự trả lời câu hỏi của giảng viên, tham gia thu thậptìm kiếm thông tin, tài liệu, mạnh dạn chia sẻ, thảo luận vớicác bạn trong nhóm, trình bày quan điểm của mình trước

nhóm, xử lý tình huống, bài toán, đánh giá hoạt động của cácthành viên trong nhóm, nhận xét các phương án giải quyết vấn

Qua quá trình dạy thực nghiệm kết hợp với việc thu thậpcác ý kiến của học viên và các giảng viên về 2 tiết dạy thựcnghiệm, tác giả có nhận định như sau:

- Qua 2 tiết dạy thực nghiệm thông qua việc sử dụngphương pháp nêu vấn đề trong dạy học phần “Những vấn đề

cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh” ởTrường Chính trị thành phố Cần Thơ đạt được những kết quảtích cực, có tính khả thi cao

hỏi và trả lời, tự vận dụng, tư duy độc lập, phát huy năng lựccủa bản thân.

- Phần lớn các học viên cũng như giảng viên đều tintưởng qua việc thực nghiệm sử dụng phương pháp nêu vấn đềtrong dạy học phần “Những vấn đề cơ bản của chủ nghĩaMác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh” ở Trường Chính trị thànhphố Cần Thơ sẽ trở thành tài liệu tham khảo hữu ích trongviệc đưa phương pháp này trở thành phương pháp chủ đạotrong giảng dạy các môn lý luận chính trị

Mục đích, giả thuyết của thực nghiệm phù hợp với giảthuyết khoa học luận văn; khả năng giải quyết vấn đề, chất lượngtiếp thu bài học của học viên được nâng lên rõ rệt; học viên cóthái độ tự giác, tích cực hoạt động hơn trong học tập

Thực nghiệm tiến hành ở cùng bài 9 thuộc phần “Nhữngvấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ ChíMinh” trong hình thức bài giảng, nhưng được tiến hành ở hainhóm lớp với số lượng học viên đủ lớn Điều này cho phépbước đầu khẳng định độ tin cậy cần thiết của thực nghiệm

Trình tự tổ chức và tiến hành thực nghiệm là hợp lý vàđầy đủ các bước, thực nghiệm diễn ra trong điều kiện dạy học