đánh giá thực trạng hoạt động của các nhà thuốc đạt tiêu chuẩn gpp tại tỉnh bà rịa vũng tàu năm 2018

2.2.6 Vấn đề liên quan đến đạo đức nghiên cứu 44 3.1 Đánh giá thực trạng duy trì các tiêu chuẩn thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc đối với nhà thuốc tại tỉnh Bà Rịa- Vũng Tàu 45 3.1.1 Kết

BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI

ĐẶNG THỊ THANH Y

“ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC NHÀ THUỐC ĐẠT TIÊU CHUẨN GPP TẠI TỈNH BÀ RỊA-VŨNG TÀU

NĂM 2018”

HÀ NỘI 2019

MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN

BỘ Y TẾ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI

ĐẶNG THỊ THANH Y

“ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC NHÀ THUỐC

ĐẠT TIÊU CHUẨN GPP TẠI TỈNH BÀ RỊA-VŨNG TÀU

NĂM 2018”

LUẬN VĂN DƯỢC SĨ CHUYÊN KHOA CẤP II

CHUYÊN NGÀNH: TỔ CHỨC QUẢN LÝ DƯỢC

MÃ SỐ: CK 62720412

Người hướng dẫn khoa học: GS.TS Nguyễn Thanh Bình

HÀ NỘI 2019

Lời Cảm Ơn

“Mọi sự thành công đều gắn liền với sự hỗ trợ, giúp đỡ dù

ít hay nhiều, dù trực tiếp hay gián tiếp của quý nhân”

Hoàn thành được luận văn này, em đã nhận được rất nhiều sự quan tâm, giúp đỡ của quý Thầy Cô, đồng nghiệp, cơ quan, gia đình và tập thể lớp CKII– K15 Với lòng biết ơn sâu sắc nhất, em xin gửi đến quý Thầy Cô ở bộ môn Quản lý Kinh tế dược - Trường Đại Học dược Hà Nội đã cùng với tri thức và tâm huyết của mình để truyền đạt vốn kiến thức quý báu cho chúng em trong suốt thời gian học tập tại trường

Em xin chân thành cảm ơn GS.TS Nguyễn Thanh Bình đã tận tâm

hướng dẫn chúng em qua từng giờ học và báo cáo đề cương, chuyên đề, cũng như những ý tưởng đặt nền móng cho đề tài nghiên cứu phù hợp với công việc

em đang phụ trách đồng thời cũng định hướng cho sự phát triển trong công tác quản lý hành nghề y, dược tư nhân cho tương lai tỉnh nhà

Luận văn được thực hiện trong bối cảnh có sự thay đổi các văn bản qui phạm pháp luật về dược, với kiến thức còn hạn chế Do vậy, không tránh khỏi những thiếu sót là điều chắc chắn, em rất mong nhận được những ý kiến đóng góp quý báu của Thầy Cô và các bạn học để kiến thức của em trong lĩnh vực này được hoàn thiện hơn

Sau cùng, em xin kính chúc quý Thầy Cô Bộ môn Quản lý Kinh tế dược cùng quý Thầy Cô Ban Giám hiệu trường đại học Dược Hà Nội thật dồi dào sức khoẻ, niềm tin để tiếp tục thực hiện sứ mệnh cao đẹp của mình là truyền đạt kiến thức cho thế hệ mai sau

LỜI CAM ĐOAN

Tôi tên Đặng Thị Thanh Y xin cam đoan: Luận văn tốt nghiệp DSCK II

là thành quả nghiên cứu nghiêm túc và thực tế trên cơ sở thu thập số liệu thực,

đúng qui định được thực hiện theo sự hướng dẫn của giảng viên hướng dẫn

Kết quả nghiên cứu của luận văn do tôi tự tìm hiểu, phân tích một cách

trung thực, khách quan và phù hợp với thực tiễn của địa bàn nghiên cứu

Mọi sự tham khảo sử dụng trong luận văn đều dược trích dẫn từ nguồn tài

liệu tham khảo, báo cáo đã ghi rõ ở danh mục tài liệu tham khảo

Kết quả này chưa từng được công bố tại bất kỳ nghiên cứu nào khác

Tôi xin chịu trách nhiệm về nội dung cam đoan trên

Hà Nội, ngày 30 tháng 01 năm 2019

Người cam đoan

Đặng Thị Thanh Y

MỤC LỤC

1.1 Khái quát về “Thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc - GPP”

và nội dung hướng dẫn GPP tại các quốc gia

3

1.1.1 Khái quát về Thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc 3

1.1.3 Hướng dẫn, triển khai thực hiện GPP một số quốc gia 5 1.2 Khái quát tình hình triển khai thực hiện GPP tại Việt

Nam

7

1.2 1 Khái niệm GPP, nhà thuốc GPP, nguyên tắc tiêu chuẩn

thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc đối với nhà thuốc 8

1.2.2 Điểm đổi mới về tiêu chuẩn thực hành tốt cơ sở bán lẻ

thuốc đối với nhà thuốc của Thông tư số BYT

02/2018/TT-16

1.2.3 Kiến thức, thái độ, thực hành nghề nghiệp của người bán

lẻ thuốc

19 1.3 Triển khai GPP tại các nước Đông Nam Á và Việt Nam 21 1.3.1 Triển khai GPP tại một số nước khu vực Đông Nam Á 21

1.4 Đặc điểm tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu (địa bàn nghiên cứu) 27

1.4.2 Mạng lưới kinh doanh thuốc lẻ trên địa bàn tỉnh Bà Rịa

1.4.3 Thực trạng hoạt động của nhà thuốc GPP tại tỉnh Bà

2.1 Đối tượng, thời gian và địa điểm nghiên cứu 32

2.2.6 Vấn đề liên quan đến đạo đức nghiên cứu 44

3.1 Đánh giá thực trạng duy trì các tiêu chuẩn thực hành tốt

cơ sở bán lẻ thuốc đối với nhà thuốc tại tỉnh Bà Rịa- Vũng Tàu

45

3.1.1 Kết quả kiểm tra chấm điểm tiêu chuẩn GPP của các nhà

thuốc theo tiêu chuẩn Thông tư 02/2018/TT-BYT 45

3.1.4 Kết quả khảo sát việc chấp hành qui chế chuyên môn

trong hoạt động bán lẻ của người bán thuốc tại thời điểm đánh giá và khảo sát

53

3.2 Đánh giá kết quả hoạt động bán lẻ của người bán thuốc

thông qua phỏng vấn trực tiếp người mua thuốc

58 3.2.1 Nội dung người bán thuốc hỏi khách hàng khi mua thuốc 58 3.2.2 Nội dung người bán thuốc khuyên người mua thuốc 60 3.2.3 Nội dung người bán thuốc tư vấn cho người mua thuốc 63 3.2.4 Sự hiểu biết của khách hàng về thuốc vừa mua 66 3.2.5 Khách hàng nhận xét thái độ giao tiếp người bán thuốc 67

4.1 Bàn luận về thực trạng duy trì các tiêu chuẩn thực hành

tốt cơ sở bán lẻ thuốc đối với nhà thuốc GPP tại tỉnh Bà Rịa- Vũng Tàu

68

4.2 Đánh giá thực trạng hoạt động bán lẻ thuốc ở các nhà

thuốc đạt tiêu chuẩn GPP tại tỉnh Bà Rịa- Vũng Tàu 77 4.2.1 Nội dung người bán thuốc hỏi khách hàng khi mua thuốc 78 4.2.2 Nội dung người bán thuốc khuyên người mua thuốc 80 4.2.3 Nội dung người bán thuốc tư vấn cho người mua thuốc 82 4.2.4 Sự hiểu biết của khách hàng về thuốc vừa mua 85 4.2.5 Khách hàng nhận xét thái độ giao tiếp của người bán

DANH MỤC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG

1.2 Điểm đổi mới các tiêu chuẩn thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc

1.3 Số lượng NT đạt GPP toàn quốc từ 12/2009 - 12/ 2016 22 1.4 Bảng phân bố cơ sở kinh doanh dược tỉnh BR-VT năm 2018 29 1.5 Số lượng nhà thuốc đạt GPP từ năm 2012 đến 4/2018 29

2.7 Phương pháp chọn mẫu, cách thức lấy được mẫu nghiên cứu 41 3.8 Kết quả Đánh giá chấm điểm tiêu chuẩn GPP các nhà thuốc 45 3.9 Số lượng, trình độ chuyên môn của người bán thuốc tại TĐ

3.10 Kết quả thực hiện tiêu chuẩn nhân sự nhà thuốc GPP 47 3.11 Kết quả thực hiện tiêu chuẩn cơ sở vật chất 48 3.12 So sánh kết quả tiêu chuẩn cơ sở vật chất tại nhà thuốc 50 3.13 Kết quả thực hiện tiêu chuẩn thiết bị bảo quản thuốc 51 3.14 So sánh kết quả tiêu chuẩn thiết bị bảo quản tại nhà thuốc tư

nhân và nhà thuốc thuộc cơ sở khám chữa bệnh 52 3.15 So sánh thực hiện qui chế chuyên môn trong hoạt động

bán lẻ của người bán thuốc thời điểm đánh giá và khảo sá

53

3.16 So sánh thực hiện qui chế chuyên môn trong hoạt động

bán lẻ của người bán thuốc thời điểm đánh giá và khảo sát 55 3.17 Sự hiểu biết, thực hiện các qui chế kê đơn của người bán thuốc 56 3.18 So sánh sự hiểu biết, thực hiện qui chế kê đơn của người bán

thuốc của các nhà thuốc thời điểm đánh giá và khảo sát 57 3.19 Kết quả nội dung mà người bán thuốc đã hỏi người mua thuốc 58 3.20 So sánh kết quả nội dung người bán thuốc đã hỏi người mua

thuốc tại NT thuộc cơ sở khám chữa bệnh và NT tư nhân 59 3.21 Kết quả nội dung người bán thuốc đã khuyên người mua thuốc 60 3.22 So sánh kết quả nội dung người bán thuốc đã khuyên người mua

thuốc tại NT thuộc cơ sở khám chữa bệnh và NT tư nhân 62 3.23 Kết quả nội dung người bán thuốc đã tư vấn người mua thuốc 63

3.24 So sánh kết quả nội dung người bán thuốc đã tư vấn người mua

thuốc tại NT thuộc cơ sở khám chữa bệnh và NT tư nhân 65 3.25 Kết quả hiểu biết của khách hàng về thuốc vừa mua 66 3.26 Nhận xét thái độ giao tiếp của người bán thuốc 67

DANH MỤC HÌNH

1.3 Biểu diễn số lượng NT đạt GPP từ năm 2012 đến 4/2018 30 3.4 Kết quả chấm điểm tiêu chuẩn GPP của các nhà thuốc 45 3.5 Số lượng, trình độ chuyên môn người bán thuốc 46

3.9 Sự hiểu biết và thực hiện QC kê đơn của người bán thuốc 57 3.10 Kết quả nội dung người bán thuốc đã khuyên người mua thuốc 61 3.11 Nội dung người bán thuốc đã tư vấn cho người mua thuốc 64 3.12 Sự hiểu biết của khách hàng về thuốc vừa mua. 66

ĐẶT VẤN ĐỀ

Chèn phần nội dung luận văn vào bắt đầu từ trang này

TÀI LIỆU THAM KHẢO Tiếng Việt

1 Bộ Y tế (2013, 2014, 2015, 2016 ), Báo cáo tổng quan ngành y tế năm

2013, 2014, 2015, 2016

2 Bộ Y tế (2017), Thông tư số 07/2017/TT-BYT ngày 03/5/2017 của Bộ Y

tế ban hành danh mục thuốc không kê đơn

3 Bộ Y tế (2017), Thông tư số 20/2017/TT-BYT ngày 10/5/2017quy định

chi tiết một số điều của Luật dược và Nghị định số 54/2017/NĐ-CP ngày 08 tháng 5 năm 2017 của Chính phủ về thuốc và nguyên liệu làm thuốc phải kiểm soát đặc biệt

4 Bộ Y tế ( 2017), Quyết định số 4041/2017/QĐ-BYT ngày 07/9/ 2017,

phê duyệt đề án tăng cường kiểm soát kê đơn thuốc và bán lẻ thuốc kê đơn giai đoạn 2017-2020

5 Bộ Y tế (2017), Thông tư số 52/2017/TT-BYT ngày 29/12/2017 của Bộ

Y tế qui định đơn thuốc và kê đơn thuốc hóa dược sinh phẩm trong điều trị ngoại trú

6 Bộ Y tế (2018), Thông tư số 02/2018/TT-BYT, ngày 22/01/2018 của Bộ

Y tế qui định về “Thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc”

7 Nguyễn Thanh Bình, Lê Viết Hùng (2011), Kỹ năng giao tiếp và

thực hành tốt nhà thuốc, NXB Giáo dục Việt Nam

8 Chính Phủ (2017), Nghị định số 54/2017/NĐ-CP ngày 08/5/2017 của

Chính Phủ Quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật dược số 105/2016/QH 13 ngày 06/4/2016

9 Nguyễn Thị Kim Chúc, Nguyễn Phương Hoa (2010), Khảo sát việc

cung ứng thuốc tại các nhà thuốc tư nhân khu vực nội thành và ngoại thành Hà

Nội năm 2010, Học viện Quân y

10 Trần Cúc ( 2015), “Đánh giá thực trạng hoạt động của các nhà

thuốc đạt chuẩn GPP trên địa bàn thành phố Đà Nẵng”, Luận án chuyên khoa

cấp II, Trường Đại học Dược Hà Nội

11 Ngô Thị Thùy Dung (2014), “Đánh giá việc thực hiện nguyên tắc,

tiêu chuẩn “Thực hành tốt nhà thuốc - GPP” của Bộ Y tế tại tỉnh Ninh Bình,

Luận án Dược sĩ chuyên khoa cấp II, Trường Đại học Dược Hà Nội

12 Vũ Thị Thanh Huyền( 2014), “Khảo sát kiến thức, thái độ, thực

hành nghề nghiệp của người bán lẻ thuốc tại địa bàn tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu”,

Luận văn Dược sĩ chuyên khoa cấp I, Trường Đại học Y Dược thành phố Hồ

Chí Minh

13 Quốc Hội ( 2016), Luật dược số 105/2016/QH 13 ngày 06/4/2016

14 Tô Hoài Nam (2017), “Phân tích việc thực hiện tiêu chuẩn Thựchành

tốt nhà thuốc của các nhà thuốc tại Hà Nội năm 2017”, Luận án Dược sĩ

chuyên khoa cấp II, Trường Đại học Dược Hà Nội

15 Sở Y tế tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu (2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017,

6 tháng đầu năm 2018), Báo cáo hoạt động cấp giấy chứng nhận “Thực hành

tốt nhà thuốc”

16 Sở Y tế tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu ( 2017, sáu tháng đầu năm 2018),

Báo cáo hoạt động hành nghề dược tư nhân tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu

17 Sở Y tế thành phố Hồ Chí Minh (2012, 2013, 2014, 2015, 2016),

Báo cáo hoạt động cấp giấy chứng nhận “Thực hành tốt nhà thuốc”

18 Bùi Hồng Thủy (2014), “Đánh giá hoạt động của các nhà thuốc đạt

nguyên tắc, tiêu chuẩn GPP trên địa bàn thành phổ Thanh Hóa, tỉnh Thanh

Hóa năm 2012”, Luận án Dược sĩ chuyên khoa cấp II, Trường Đại học Dược

Hà Nội

19 Phạm Tuyên (2011), “Khảo sát thực trạng hoạt động và đánh giá

nhu cầu đào tạo nhân lực dược cộng đồng” tại 100 nhà thuốc thuộc 9 quận nội

thành Hà Nội

Tiếng Anh

20 Andria Erin Rusk (2011), “Evaluating Medicine Retailer Knowledge

and Practice in the Diagnosis and Treatment of Malaria in Western Kenya: An

Opportunity for Improved Malaria Case Management”, page iv – vi

21 FIP (1993), Standards for quality of pharmacy services, The Tokyo

Declaration, Tokyo 1993

22 FIP (International Pharmaceutical Federation) (1997), Standards for

Quality of Pharmacy Services (GPP), http://www.fip.org

23 Holloway, K and Van Dijk, L (2011), The World Medicines

Situation 2011, rational use of medicines, 3rd Edition, World Health

Organization, Geneva

24 Malaysian Pharmaceutical society (2006), Community Pharmacy

Benchmarking Guidelines

25 Joint FIP/WHO (2009), Guidelines on good pharmacy practice

:standards for quality ofpharmacy services

26 J Patcheva1et al (2012), Legal status of the pharmacy practice in

the European Union and the Republic of Macedonia, Macedonian

pharmaceutical bulletin, page 58 (1, 2) 53 – 64 24

27 Pharmaceutical society of Singapore (2009), Guidelines on good

pharmacy practice

28 Sybille Gumucio, S2AP (2011), “ The KAP survey model”, page 5

29 WHO (2007), A conference on GPP policy and plans for the South

Asia Region, 1 st Regional GPP Conference Bangkok Thailand

30 WHO (2011), The World Medicines Situation 2011- Rational Use of

Medicines

31 WHO (2011), “Joint FIP/WHO guidelines on good pharmacy practice:

standards for quality of pharmacy services”, page 315, 316

Phụ lục 1 Bảng kiểm thu thập số liệu chấm điểm 30 nhà thuốc theo tiêu

chuẩn GPP của Bộ Y tế tại thời điểm đánh giá

Phụ lục 02

Bộ câu hỏi phỏng vấn người mua thuốc

(Người khảo sát phỏng vấn người mua thuốc, ghi nhận thông tin)

ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI

BỘ MÔN TỔ CHỨC QUẢN LÝ DƯỢC

PHIẾU PHỎNG VẤN NGƯỜI MUA THUỐC



Trong khuôn khổ thực hiện để tài “Đánh giá việc thực hiện qui chế

chuyên môn thực hành nghề nghiệp của người bán thuốc tại các nhà thuốc đạt GPP”, Chúng tôi mong muốn được tham khảo ý kiến của Ông/bà, Anh/chị về

dịch vụ được cung ứng tại nhà thuốc Ông/bà, Anh/chị vui lòng dành từ 5-10 phút để hoàn thành bộ câu hỏi

Sự hợp tác của Ông/bà, Anh/chị chắc chắn sẽ giúp cho việc nâng cao chất lượng dịch vụ cung ứng thuốc tại các nhà thuốc trong tương lai

Xin trân trọng cảm ơn./

Đánh 1 dấu (X) hoặc nhiều dấu (X) vào ô mô tả ý kiến của Ông/bà,

Anh/chị

PHIẾU THU THẬP THÔNG TIN GHI NHẬN NỘI DUNG NGƯỜI BÁN THUỐC THỰC HIỆN QUI CHẾ CHUYÊN MÔN THỰC HÀNH NGHỀ NGHIỆP

A Thông tin chung

- Mã số phiếu khảo sát: KH…………,Ngày khảo sát :………

- Tên người được thu thập thông tin:

Thông tin nhà thuốc

2 Có nói “Xin chào ”, và “Cảm ơn”,

3 Nhìn thẳng vào khách hàng, thể hiện sự thân thiện

4 Lắng nghe khách hàng trình bày nguyện vọng

5 Tỏ ra tế nhị, thông cảm và tôn trọng khách hàng

6 Tỏ ra quan tâm đến khách hàng và cân nhắc những gì mình nói

7 Dùng ngôn từ dễ hiểu giải thích cho người mua thuốc nắm rõ

các thông tin tư vấn

8 Thời gian giao tiếp với người bán thuốc từ 5-10 phút

Nội dung người mua thuốc nhận được từ người bán thuốc

1 Có hỏi về đơn thuốc ( Có đơn thuốc không ?)

2

Có hỏi các nội dung để kiểm tra đơn thuốc trước khi bán

(Đơn thuốc của chính bệnh nhân: tên, tuổi, địa chỉ nhằm phát

hiện nhầm đơn thuốc, hay mượn đơn thuốc của bệnh nhân khác

? ngày kê đơn thuốc)

3 Có hỏi về đối tượng dùng thuốc ( Mua thuốc cho ai uống ?)

4 Có hỏi các thông tin về triệu chứng bệnh, về tình trạng người

bệnh ( Có bị sốt không ? Bị đau, sưng vùng nào ? Vết thương )

5

Có hỏi người bệnh về thời gian, tần suất xuât hiện các triệu

chứng bệnh ( các triệu chứng xảy ra vào lúc nào ? Lần đầu hay

tái phát ? Cách bao lâu tái lại 1 lần ? …….)

6 Có hỏi về các bệnh đã và đang mắc phải của người dùng thuốc

( Tiền sử mắc bệnh gì( dạ dày, gan, thận, đại tràng, táo bón.) ?

Hiện đang mắc bị bệnh gì ? )

7 Câu hỏi về tiền sử dị ứng thuốc và các thuốc đang dùng

( Đã từng dị ứng với thuốc gì ? Hiện tại đang uống thuốc gì ?)

1 Khuyên nên dùng thuốc đủ liều (Nên dùng thuốc: đủ số ngày

theo đơn của Bác sỹ, đủ số lần/ ngày)

2 Khuyên cách phòng bệnh ( Tránh thức khuya, Tress, ăn nhạt,

uống nhiều nước lọc, giữ ắm cơ thể, ngủ đủ giấc, không uống đá,

ăn nhiều rau xanh, giảm mỡ động vật, chế độ ăn giảm đường

muối.)

3

Khuyên khi dùng thuốc có bất cứ bất thường nào phải dừng

uống và thông báo ngay cho thầy thuốc

( Mẫn ngứa, phù, mất ngủ, táo bón, tiêu chảy, khác……… )

4 Khuyên về chế độ dinh dưỡng trong và sau khi dùng thuốc đối

với các bệnh mãn tính(

5 Khuyên uống thuốc với nước lọc,

Không nên hòa thuốc với sữa cho trẻ uống,

Không nên uống thuốc với nước hoa quả

6 Khuyên bệnh nhân nên đi khám bác sĩ chuyên khoa

( Khi BN không có đơn thuốc, BN cần sự chẩn đoán của Bs CK)

7 Khuyên bệnh nhân nên đi thực hiện các kỹ thuật cận lâm sàng

( Siêu âm, X-quang, Xét nghiệm, Nội soi, Điện tim………)

8

Khuyên bệnh nhân nên điều chỉnh chế độ sinh hoạt ( Ăn uống,

nghỉ ngơi, vận động phù hợp; giảm: rượu bia, nước uống có ga,

café, thuốc lá, gia vị cay chua……….)

III Nội dung người mua thuốc được người bán thuốc tư vấn

1 Tư vấn chất lượng thuốc và thông báo lựa chọn thuốc phù hợp

nhu cầu điều trị và khả năng tài chính ( Tổng số tiền của đơn

/thuốc ngoại, nội)

2 Tư vấn tổng số ngày dùng thuốc

( uống đủ ngày ghi trên đơn, hết thuốc phải tái khám)

3 Tư vấn cách dùng thuốc ( uống , thoa, ngậm, xịt, nhỏ, tiêm…số

lần dùng/ngày)

4 Tư vấn thời điểm dùng thuốc (Trước, trong , sau, /ăn, cách xa

bữa ăn thời gian bao lâu…….)

5

Tư vấn các thông tin về thuốc,

- Tác dụng phụ: gây khó ngủ, nhạy cảm với ánh sáng nên che

nắng khi ra đường, sẽ đổi màu của nước tiểu, kích ứng dạ dày,

buồn nôn, chóng mặt, đau đầu, đau gân

- Tương tác thuốc: Tăng tác dụng, giảm tác dụng, tăng độc tính,

giảm độc tính, …

- Các cảnh báo của thuốc: Hạn chế sử dụng, …………

6

Tư vấn những trường hợp cần sự chẩn đoán của thầy thuốc mới

dùng thuốc ( Cần phải: khám bệnh để uống thuốc theo đơn, nhập

viện theo dõi điều trị, ……)

7 Tư vấn những trường hợp không cần sử dụng thuốc

8 Tư vấn những trường hợp chưa cần sử dụng thuốc, phải theo

5 Trình độ: Trung học Đại học Sau đại học

5 Nghề nghiệp: Lao động tự do Nhân viên văn phòng Nội trợ

6 Trường hợp người mua: không có đơn thuốc có đơn thuốc

7.Thuốc được mua cho đối tượng sử dụng: Bản thân Người nhà Khác

Phụ lục 3a Mẫu phiếu quan sát thu thập, ghi nhận các thông tin hoạt động tại các nhà thuốc GPP

ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI

BỘ MÔN TỔ CHỨC QUẢN LÝ DƢỢC

PHIẾU KHẢO SÁT NHÀ THUỐC



Trong khuôn khổ thực hiện để tài “Đánh giá việc thực hiện duy trì một số

tiêu chuẩn tại các nhà thuốc đạt GPP”, với mục đích phục vụ cho nghiên cứu,

học tập

Chúng tôi mong muốn được sự hợp tác của Ông/bà, Anh/chị chắc chắn sẽ giúp cho việc nâng cao chất lượng dịch vụ cung ứng thuốc tại các nhà thuốc trong

Xin trân trọng cảm ơn./

PHIẾU QUAN SÁT TRỰC TIẾP THU THẬP GHI NHẬN THÔNG TIN HOẠT ĐỘNG TẠI NHÀ THUỐC

1 Nhà thuốc:

2 Dược sĩ phụ trách chuyên môn:

3 Địa chỉ:

4 Số ĐT:

5 Ngày thu thập thông tin:

6 Tên người được thu thập thông tin:

Phần này gồm các nội dung cần khảo sát viên phải quan sát kiểm tra thực tế

và chỉ có 1 lựa chọn duy nhất đánh dấu (x) vào ô có hoặc không

hoạt động

1.3 Có thái độ giao tiếp hòa nhã, lịch sự, tôn trọng, thông

cảm khi tiếp xúc với khách hàng;

Lắng nghe khách hàng

1.4 DS PTCM và nhân viên có trang phục đúng qui định

1.5 DS PTCM và nhân viên mang bảng tên đúng qui định

2 Cơ sở vật chất

2.1 Khu vực tư vấn chưa đảm bảo riêng tư, phù hợp

2.2 Khu trưng bày + bán thuốc có diện tích phù hợp và

>10m2

2.3 Khu trưng bày bị trưng dụng để trưng bày hàng khác

2.4 Vòi nước rửa tay có nước chảy và bố trí hợp lý

2.5 Khu vực để ra lẻ thuốc đúng qui định, sử dụng thường

xuyên

2.6 Khu vực riêng trưng bày Mỹ phẩm, thực phẩm chức

năng, dụng cụ y tế để không ảnh hưởng đến thuốc

3 Thiết bị bảo quản thuốc,

3.1 Ánh sáng mặt trời chiếu trực tiếp nơi trưng bày, bảo

3.6 Sử dụng nhãn phụ đính kèm theo các thông tin sau:

- Tên thuốc, dạng bào chế

- Nồng độ, hàm lượng

- Cách dùng, Liều dùng

3.7 Sử dụng bao chứa nội dung quảng cáo một thuốc khác

Phụ lục 3b Mẫu phiếu quan sát thu thập, ghi nhận các thông tin hoạt động người bán thuốc tại các nhà thuốc GPP

ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI

BỘ MÔN TỔ CHỨC QUẢN LÝ DƯỢC

PHIẾU KHẢO SÁT NHÀ THUỐC



Trong khuôn khổ thực hiện để tài “Đánh giá việc thực hiện duy trì một số

tiêu chuẩn tại các nhà thuốc đạt GPP”, với mục đích phục vụ cho nghiên cứu,

học tập

Chúng tôi mong muốn được sự hợp tác của Ông/bà, Anh/chị chắc chắn sẽ giúp cho việc nâng cao chất lượng dịch vụ cung ứng thuốc tại các nhà thuốc trong

Xin trân trọng cảm ơn./

PHIẾU QUAN SÁT TRỰC TIẾP THU THẬP GHI NHẬN THÔNG TIN HOẠT ĐỘNG TẠI NHÀ THUỐC

1 Nhà thuốc:

2 Dược sĩ phụ trách chuyên môn:

3 Địa chỉ:

4 Số ĐT

5 Ngày thu thập thông tin:

6 Tên người được thu thập thông tin:

Phần này gồm các nội dung cần khảo sát viên phải quan sát kiểm tra thực tế

hoạt động của người bán thuốc, lựa chọn duy nhất đánh dấu (x)

vào ô có hoặc không

của người bán thuốc

1 Nắm được qui định về đơn thuốc hợp lệ và không hợp lệ

2 Nắm được qui định các trường hợp không kê đơn thuốc

3 Nắm được qui định các thuốc kê đơn và phải bán theo đơn

4 Nắm qui định, biết tra cứu danh mục thuốc không kê đơn

5 Nắm qui định về thời gian đơn thuốc có giá trị mua thuốc

6 Biết cách giải quyết khi phát hiện đơn thuốc không hợp lệ

7 Hướng dẫn sử dụng thuốc bằng lời nói

8 Hướng dẫn sử dụng thuốc vừa bằng lời nói, vừa ghi nhãn

theo quy định

9 Sắp xếp thuốc: gọn gàng, dễ lấy, tránh nhầm lẫn, theo

nhóm tác dụng dược lý và theo điều kiện bảo quản ghi

trên nhãn

10 Niêm yết giá đúng qui định và bán đúng giá niêm yết

11 Có khu vực riêng cho „Thuốc kê đơn” hóa dược

12 Có khu vực riêng cho „Thuốc kê đơn” y học cổ truyền

13 Có khu vực riêng cho “Thuốc không kê đơn”,

“Mỹ phẩm” , “Thực phẩm chức năng”, “ dụng cụ y tế”

14 Hoạt động thông tin, quảng cáo thuốc trái với qui định

Phụ lục 3c: Gồm 04 đơn thuốc không hợp lệ về thông tin hánh chánh, hàm lượng thuốc, liều dùng, thời gian dùng, đơn thuốc có giá trị mua thuốc, phối hợp thuốc; dùng mua thuốc nhằm đánh giá người bán thuốc thực hiện qui chế chuyên môn về dược

Đơn 1: MẪU ĐƠN THUỐC

(theo Thông tư số 18/2018/TT-BYT ngày 22 tháng 8 năm 2018 của Bộ trưởng Bộ Y tế)

Tên đơn vị: PKĐK Nhi Sài Gòn

Điện thoại; 0949860439

ĐƠN THUỐC

Họ tên Lê Yến Ngọc Tuổi: 3 tuổi, Cân nặng nữ

Mã số thẻ bảo hiểm y tế (nếu có)………

Địa chỉ liên hệ 534 Nguyễn Thanh Đằng , P Phước Trung,Tp Bà Rịa, BR-VT

Chẩn đoán: Viêm đường hô hấp trên

- Khám lại xin mang theo đơn này

- Tên bố hoặc mẹ của trẻ hoặc người đưa trẻ đến khám bệnh, chữa bệnh

Nhận xét:

- Lời dặn về chế độ ăn uống, chế độ chăm sóc bé: không hướng dẫn;

Đơn thuốc không hợp lệ với các lý do sau:

- Thông tin họ tên bố hoặc mẹ không ghi, không ghi số tháng tuổi, cân nặng không ghi

- Liều dùng của Exomuc 200mg x 3lần /ngày: chỉ định quá liều

- Medrol 4mg uống 1 viên vào buổi tối ( nguy cơ ức chế tuyến thượng thận và đêm khó ngủ)

- Bioacimin là thực phẩm chức năng qui định không kê đơn thuốc

Quan sát ghi nhận cách xử lý của người bán thuốc:

- Hướng dẫn phụ huynh gặp lại bác sĩ kê đơn hỏi lại thông tin; Gọi điện trực tiếp bác sĩ kê đơn xin ý kiến; Từ chối bán

- Quan sát người bán thuốc lưu thông tin trên sổ bán thuốc kê đơn hoặc có biện pháp lưu đơn thuốc để cập nhật sổ sau (trên đơn có 02 thuốc phải bán theo đơn)

- Hướng dẫn sử dụng thuốc, chú ý thời điểm dùng Medrol ( Nên uống prednisone vào buổi sáng với bữa ăn sáng để giảm thiểu nguy cơ ức chế tuyến thượng thận và tránh gây mất ngủ vào đêm)

Đơn số 2 MẪU ĐƠN THUỐC

(theo Thông tư số 18/2018/TT-BYT ngày 22 tháng 8 năm 2018 của Bộ trưởng Bộ Y tế)

Nhận xét

Đơn thuốc không hợp lệ:

- Cân nặng không ghi

- Medrol 4mg uống 1 viên vào buổi tối ( nguy cơ ức chế tuyến thượng thận và đêm khó ngủ)

Khảo sát viên đề nghị:

- Mua 01 viên Augmentine 1g/ 2 lần uống thay cho 02 viên Augmentine 650mg để giảm số tiền mua thuốc (công thức 1 viên Augmetine 1g: amoxi 875 mg amoxicillin và 125mg acid clavulanic ; công thức 1 viên Augmetine 650mg: amoxi 500 mg amoxicillin và 125mg acid clavulanic): không tương đương hàm lượng dược chất

Quan sát ghi nhận cách xử lý của người bán thuốc:

- Gọi điện trực tiếp bác sĩ kê đơn xin ý kiến, từ chối bán

- Có đồng ý bán thuốc theo đề nghị của khảo sát viên hoặc giải thích cho khách hàng không bán 01 viên Augmentine 1g/ 2 lần theo đề nghị vì không tương đương hàm lượng

- Hướng dẫn sử dụng thuốc,thời điểm dùng Medrol ( Nên uống prednisone vào bữa ăn sáng để giảm thiểu nguy cơ ức chế tuyến thượng thận và tránh gây mất ngủ vào đêm)

- Quan sát người bán thuốc lưu thông tin trên sổ bán thuốc kê đơn hoặc có biện pháp lưu đơn thuốc để cập nhật sổ sau (trên đơn có 02 thuốc phải bán theo đơn)

Tên đơn vị: PK Tai mũi họng Bs Hải

Điện thoại: 0902945654

ĐƠN THUỐC

Họ tên: Trần Hồng Ngọc Tuổi : 10 tuổi nữ Cân nặng nam/nữ……

Mã số thẻ bảo hiểm y tế (nếu có)………

Địa chỉ liên hệ 53 Nguyễn Đình Chiểu, P Phước Trung, Tp Bà Rịa, BR-VT

Chẩn đoán: Viêm mũi, họng cấp

Bùi Thanh Hải

- Khám lại xin mang theo đơn này

- Tên bố hoặc mẹ của trẻ hoặc người đưa trẻ đến khám bệnh, chữa bệnh

Đơn 3:

MẪU ĐƠN THUỐC

(theo Thông tư số 18/2018/TT-BYT ngày 22 tháng 8 năm 2018 của Bộ trưởng Bộ Y tế)

Đơn vị : PKĐK Bình An

Điện thoại: 0937578258

ĐƠN THUỐC

Họ tên Lê Yến Ngọc Tuổi : 35 tuổi nữ cân nặng:…………kg

Địa chỉ: Hùng vương, P Phước Trung,Tp Bà Rịa,

Số thẻ bảo hiểm y tế (nếu có): không

Chẩn đoán: Cao huyết áp, viêm dạ dày

- Khám lại xin mang theo đơn này

- Tên bố hoặc mẹ của trẻ hoặc người đưa trẻ đến khám bệnh, chữa bệnh

Nhận xét

Lời dặn: Chế độ ăn uống và chế độ sinh hoạt làm việc( không có)

Đơn thuốc không hợp lệ:

- Đơn thuốc quá thời gian qui định mua thuốc, bệnh nhân phải khám bệnh lại

- Trên đơn là thuốc có 03 loại thuốc phải bán theo đơn, đều không ghi hàm hượng

- Sulpirid là thuốc kiểm soát đặc biệt (chống loạn thần) nên nhà thuốc phải có giấy cho phép của Sở Y tế mới được mua, bán

- Không ghi thời điểm dùng thuốc

Ghi nhận cách xử lý, của người bán thuốc:

- Hướng dẫn bệnh nhân gặp lại bác sĩ kê đơn hỏi lại thông tin; Gọi điện trực tiếp bác sĩ kê đơn xin ý kiến; Từ chối bán

- Hướng dẫn sử dụng thuốc, chú ý thời điểm uống Omeprazol trước ăn 30 phút, uống Pepsan sau các thuốc khác 30-45 phút sẽ không ảnh hưởng việc hấp thu, tác dụng của các thuốc khác

và Sulpirid gây buồn ngủ, ngủ gật

- Hướng dẫn cho bệnh nhân: Chế độ ăn uống đều độ đúng bữa, tránh thức khuya

- Quan sát người bán thuốc lưu thông tin trên sổ bán thuốc kê đơn; hoặc có biện pháp lưu đơn thuốc để cập nhật sổ sau (trên đơn có 03 thuốc phải bán theo đơn)

Đơn 4: MẪU ĐƠN THUỐC

(theo Thông tư số 18/2018/TT-BYT ngày 22 tháng 8 năm 2018 của Bộ trưởng Bộ Y tế)

Đơn vị : PKĐK Vũng Tàu

Điện thoại: 0933193116

ĐƠN THUỐC

Họ tên Lê Thị Ngọc Tuổi : 65 tuổi nam cân nặng:…………kg

Địa chỉ: 327 đường 30/4, P Thắng Nhất, Tp Vũng Tàu

Số thẻ bảo hiểm y tế (nếu có): không

Chẩn đoán: Tiểu đường tuýp II, viêm phế quản

- Khám lại xin mang theo đơn này

- Tên bố hoặc mẹ của trẻ hoặc người đưa trẻ đến khám

bệnh, chữa bệnh

Ngày 30 tháng 7 năm 2017 Bác sỹ

Nguyễn Ngọc Hương

Nhận xét

Lời dặn: Chế độ ăn uống và chế độ sinh hoạt làm việc( không có), Cân nặng không ghi

Đơn thuốc không hợp lệ với các lý do sau:

- Đơn thuốc quá thời gian mua thuốc qui định, bệnh nhân phải khám bệnh lại

- Bệnh nhân đang mắc bệnh tiểu đường, trên đơn kê thuốc uống đồng thời với Medrol (Corticoid) thời gian 1 viên vào buổi chiều

- Thời điểm dùng của 02 thuốc điều trị tiểu đường không ghi

- Tất cả các thuốc trên đơn là thuốc phải bán theo đơn

Ghi nhận cách xử lý, của người bán thuốc:

- Hướng dẫn bệnh nhân gặp lại bác sĩ kê đơn hỏi lại thông tin; Gọi điện trực tiếp bác sĩ kê đơn xin ý kiến; Từ chối bán

- Nên uống Medrol vào bữa ăn sáng để giảm thiểu nguy cơ ức chế tuyến thượng thận và tránh gây mất ngủ vào đêm

- Hướng dẫn cho bệnh nhân: Điều chỉnh chế độ ăn uống giảm đường, giảm tinh bột, vận động thể dục đều độ

- Quan sát người bán thuốc lưu thông tin trên sổ thuốc phải bán theo kê đơn hoặc có biện pháp lưu đơn thuốc để cập nhật sổ sau

Phụ lục 4 Bảng kiếm thu thập số liệu về những tiêu chuẩn nhà thuốc GPP tại thời điểm thẩm định và thời điểm khảo sát

Số tt Nội dung các tiêu chuẩn

Thời điểm Đánh giá

Thời điểm khảo sát

Số lượng

Tỷ lệ

%

Số lượng

1.2 DS phụ trách chuyên môn không có

1.3 DS PTCM và nhân viên có trang phục

2.5 Khu vực để ra lẻ thuốc không đúng qui

định, không sử dụng thường xuyên 25 83.3 18 60

2.6 Có khu vực trưng bày riêng Mỹ phẩm,

thực phẩm chức năng, dụng cụ y tế 16 53.3 28 93.3

Thiết bị bảo quản thuốc

3.1 Ánh sáng mặt trời chiếu trực tiếp nơi

3.2 Nhiệt kế và ẩm kế chưa hiệu chuẩn

3.5 Sử dụng bao bì kín khí cho thuốc

không còn bao bì tiếp xúc trực tiếp 30 100 21 70

3.6 Sử dụng nhãn phụ đính kèm theo các

3.7 Sử dụng bao chứa nội dung quảng cáo

Thực hiện quy chế chuyên môn

4.1 Hướng dẫn sử dụng thuốc bằng lời nói, 30 100 30 100 4.2 Hướng dẫn sử dụng thuốc vừa bằng lời

nói, vừa ghi nhãn theo quy định 30 100 20 66.7 4.3 Sắp xếp thuốc: gọn gàng, dễ lấy, tránh

4.8 Không hoạt động thông tin, quảng cáo

4.9 Nắm được các qui định về đơn thuốc

4.10 Nắm được các qui định về các trường

4.11 Nắm các qui định các thuốc kê đơn và

4.12 Nắm qui định, biết cách tra cứu danh

4.13 Nắm các qui định về thời gian đơn

4.14 Biết cách giải quyết khi phát hiện đơn

Phụ lục số 05 Bảng kiểm thu thập thông tin nội dung người bán thuốc

thực hiện qui chế chuyên môn thực hành nghề nghiệp

nhận được từ người bán thuốc

KH được phỏng vấn n=330

SLKH Được Hỏi

SL câu Hỏi hỏi/KH TB câu

Tỷ

lệ %

I Nội dung người mua thuốc được

người bán thuốc hỏi

1 Có hỏi về đơn thuốc ( Có đơn thuốc không?) 180 208 1.2 54.5

2 Có hỏi các nội dung để kiểm tra đơn thuốc

trước khi bán (Đơn thuốc của chính bệnh

nhân: tên, tuổi, địa chỉ nhằm phát hiện

nhầm đơn thuốc, hay mượn đơn của bệnh

Có hỏi người bệnh về thời gian, tần suất xuât

hiện các triệu chứng bệnh( các triệu chứng

xảy ra vào lúc nào ? Lần đầu hay tái phát ?

Cách bao lâu tái lại 1 lần ? …….)

7 Câu hỏi về tiền sử dị ứng thuốc và các thuốc

đang dùng.( Tiền sử dị ứng thuốc gì ? Hiện

tại đang uống thuốc gì ?)

8 Câu hỏi người dùng thuốc có vận hành máy

II Nội dung người mua thuốc được

người bán thuốc khuyên

SLKH Được Khuyên

SL lời Khuyên

TB lời K/KH

Tỷ

lệ %

1 Khuyên nên dùng thuốc đủ liều (Nên dùng

thuốc: đủ số ngày theo đơn của Bác sỹ, đủ

số lần/ ngày)

2 Khuyên cách phòng bệnh ( Tránh thức 210 300 1.4 63.6

khuya, Tress, giữ ấm cơ thể,…….)

3

Khuyên khi dùng thuốc có bất cứ bất thường

nào phải dừng uống và thông báo ngay cho

thầy thuốc ( Mẫn ngứa, phù, mất ngủ, khác.)

4 Khuyên về chế độ dinh dưỡng trong và sau

khi dùng thuốc đối với các bệnh mãn tính

( ăn uống điều độ; tránh gia vị chua cay; ăn

nhiều: rau xanh, trái cây, giảm: chất béo,

mặn, ngọt)

194 248 1.3 59

5 Khuyên uống thuốc với nước lọc, không

nên: hòa thuốc với sữa cho trẻ uống, uống

thuốc với nước hoa quả)

141 164 1.2 43

6 Khuyên bệnh nhân nên đi khám bác sĩ

chuyên khoa ( Khi BN không có đơn…… ) 126 142 1.1 38

7 Khuyên bệnh nhân nên đi thực hiện các kỹ

thuật cận lâm sàng

( Siêu âm, X-quang, Xét nghiệm)

154 193 1.2 48

8

Khuyên bệnh nhân nên điều chỉnh chế độ

sinh hoạt ( Ăn uống, nghỉ ngơi, vận động

phù hợp; giảm: rượu bia, thuốc lá… )

III Nội dung người mua thuốc được

người bán thuốc tư vấn

SLKH Được TV

1 Tư vấn và thông báo lựa chọn thuốc phù hợp

nhu cầu điều trị và khả năng tài chính

( Tổng số tiền của đơn /thuốc ngoại, nội)

292 352 1.2 88.5

2 Tư vấn tổng số ngày dùng thuốc ( uống đủ

ngày ghi trên đơn, hết thuốc phải tái khám) 285 423 1.5 86.4

3 Tư vấn cách dùng thuốc

( uống , thoa, ngậm, xịt…số lần/ngày) 301 469 1.6 91.2

4 Tư vấn thời điểm dùng thuốc

5

Tư vấn các thông tin về thuốc,

- Tác dụng phụ: gây khó ngủ, nhạy cảm với

ánh sáng nên che nắng khi ra đường, sẽ đổi

màu của nước tiểu, kích ứng dạ dày, buồn

nôn, chóng mặt, đau đầu, đau gân

- Tương tác thuốc: Tăng tác dụng, giảm tác

37.7

68.8

23.9 20.3

6

Tư vấn những trường hợp cần sự chẩn đoán

của thầy thuốc mới dùng thuốc ( Cần phải:

khám bệnh để uống thuốc theo đơn, nhập

viện theo dõi điều trị, ……)

120 156 1.3 36.4

7 Tư vấn những trường hợp không cần sử

dụng thuốc ( các triệu chứng không phải

bệnh lý….)

42 50 1.2 12.7

8 Có hướng dẫn sử dụng thuốc vừa bằng lời

nói, vừa ghi nhãn theo quy định( Kèm nhãn

phụ ghi đủ các thông tin qui định)

36 55 1.5 10.9

9 Dùng ngôn từ dễ hiểu giải thích cho người

mua thuốc nắm rõ các thông tin tư vấn 105 125 1.2 31.8

Phụ lục số 06 Bảng kiểm kết quả hiểu biết của khách hàng về thuốc vừa mua

và thái độ giao tiếp của người bán thuốc tại các nhà thuốc

stt Nội dung nhận được tại NT Tỷ lệ khách hàng TS

3 Tác dụng chữa bệnh của thuốc 31.1 36 58 63 145 43.9

4 TD không mong muốn của thuốc 8.2 36 68 48 122 37.0

Phụ lục

DANH MỤC KIỂM TRA (CHECKLIST) THỰC HÀNH TỐT CƠ SỞ BÁN LẺ THUỐC ĐỐI VỚI NHÀ THUỐC TẠI TỈNH BÀ RỊA –VŨNG TÀU

(Căn cứ theo Thông tư số 02/2018/TT-BYT ngày 22 tháng 01 năm 2018 của Bộ trưởng Bộ Y tế)

- Các tiêu chí được đánh dấu (*) là các tiêu chí được đánh giá đối với cơ

sở chưa triển khai hoạt động kinh doanh(đánh giá lần đầu)

- Tổng điểm 100 điểm – 14 điểm chuẩn lý do các nhà thuốc tại tỉnh BR-VT + Không thực hiện pha chế theo đơn;

+ Chưa đăng ký bán thuốc kiểm soát đặc biệt tại thời điểm đánh giá;

+ Không có thuốc thu hồi

- Vì vậy điểm chuẩn = 86 điểm; tỷ lệ % điểm đạt = tổng số điểm đạt/ 86 điểm chuẩn

1

ĐẶT VẤN ĐỀ

Cùng với sự phát triển của nền kinh tế đất nước, đời sống nhân dân được nâng cao, nhận thức về tầm quan trọng của sức khỏe và nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng lớn; Ngành Dược Việt Nam đã có sự phát triển vượt bậc trong việc đảm bảo thuốc phục vụ nhu cầu điều trị, phòng và chữa bệnh cho nhân dân

rõ nét là từ khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới

Việc người dân tiếp cận với các nhà thuốc là thuận tiện và đơn giản hơn nhiều

so với việc họ đến các cơ sở khám chữa bệnh Vì vậy nhà thuốc thường là nơi đầu tiên người dân tiếp cận khi có nhu cầu chăm sóc sức khỏe, hiển nhiên nhà thuốc trở thành “đơn vị y tế cơ sở” trong hệ thống chăm sóc sức khỏe ban đầu,

là nơi cung cấp hàng hóa đặc biệt đó là thuốc phòng và chữa bệnh[7]

Tuy nhiên thuốc cũng có những tác dụng không mong muốn, nếu sử dụng không đúng hoặc tự ý sử dụng sẽ gây ra những hậu quả ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người như kéo dài thời gian điều trị, gia tăng tỷ lệ tử vong của bệnh nhân, tăng chi phí điều trị, đặc biệt là gia tăng tình trạng kháng thuốc [4]

Nhằm thực hiện chính sách quốc gia về thuốc, trên cơ sở các nguyên tắc chung

về “Thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc” (viết tắt là GPP) do Liên đoàn Dược phẩm quốc tế xây dựng và căn cứ vào tình hình thực tế của Việt Nam (mạng lưới bán lẻ thuốc ở nước ta đã và đang phát triển mạnh về số lượng, nhưng còn tồn tại không ít bất cập làm ảnh hưởng đến chất lượng cung ứng thuốc)

Do vậy việc thực hiện thành công nguyên tắc, tiêu chuẩn GPP góp phần không nhỏ cho mục tiêu chiến lược phát triển ngành dược quốc gia“Cung ứng đủ thuốc có chất lượng, đảm bảo sử dụng thuốc hợp lý, an toàn, có hiệu quả”[7]

Tất cả các cơ sở bán lẻ thuốc trên địa bàn tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu đã đạt tiêu chuẩn “Thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc” Tuy nhiên, hoạt động của các nhà thuốc chỉ được xem xét từ kết quả thanh, kiểm tra ở mức độ hồi cứu, thống

kê so sánh các tiêu chuẩn: nhân sự, địa điểm, hình thức, cơ sở vật chất, thiết bị

2

bảo quản thuốc, hồ sơ sổ sách và tài liệu chuyên môn giai đoạn 2014-2015 Còn thực trạng các tiêu chuẩn: thái độ giao tiếp, việc chấp hành qui chế chuyên môn, thực hành nghề nghiệp, tư vấn hướng dẫn sử dụng thuốc của người bán thuốc như thế nào ? vẫn chưa có câu trả lời Một khảo sát cắt ngang vào năm 2014 chỉ

ra tồn tại của các cơ sở bán thuốc lẻ là: Phần lớn nhân sự bán thuốc không đăng

ký với Sở Y tế; dược sĩ đại học quản lý chuyên môn thường xuyên vắng mặt khi nhà thuốc hoạt động, thiếu người có chuyên môn về dược để tư vấn hướng dẫn

sử dụng thuốc hợp lý, an toàn, hiệu quả; một số dược sĩ quản lý chuyên môn và nhân viên, không cập nhật kiến thức chuyên môn và qui chế dược hiện hành, dẫn đến trưng bày sắp xếp thuốc còn nhầm lẫn giữa thuốc kê đơn và không kê đơn, giữa thuốc và mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, thuốc kê đơn được bán tự do; không duy trì hoạt động của các thiết bị bảo quản thuốc, không đảm bảo về

nhiệt độ, độ ẩm; cập nhật sổ sách đối phó, không đầy đủ[12]

Để tiếp tục trả lời cho câu hỏi trên, Luận văn tiến hành nghiên cứu đề

tài: “Đánh giá thực trạng thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc đối với nhà thuốc

tại tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu năm 2018” với hai mục tiêu:

1 Đánh giá thực trạng duy trì các tiêu chuẩn thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc

đối với nhà thuốc tại tỉnh Bà Rịa- Vũng Tàu

2 Đánh giá thực trạng hoạt động bán lẻ thuốc ở các nhà thuốc đạt tiêu chuẩn GPP tại tỉnh Bà Rịa- Vũng Tàu

Kết quả nghiên cứu, đánh giá thực trạng duy trì các tiêu chuẩn thực hành tốt và hoạt động bán lẻ thuốc tại các nhà thuốc, từ đó đề xuất các giải pháp góp phần hạn chế những vi phạm, nâng cao chất lượng hoạt động của các nhà thuốc nói riêng và của mạng lưới cơ sở bán lẻ thuốc nói chung, đồng thời cũng nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý hành nghề dược tư nhân tại

tỉnh Bà Rịa -Vũng Tàu, hướng tới thực hiện mục tiêu chiến lược phát triển

ngành dược quốc gia:“Cung ứng đầy đủ, kịp thời,thuốc chất lượng, đảm bảo

sử dụng an toàn, hợp lý, hiệu quả”

3

Chương 1 TỔNG QUAN

1.1 Khái quát về “Thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc - GPP” và nội

dung hướng dẫn GPP tại các quốc gia

1.1.1 Khái quát về Thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc

Khái niệm về thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc

Tháng 4/1997 sau nhiều lần sửa đổi, Tổ chức Y tế Thế giới đã phối hợp với Liên đoàn dược phẩm Quốc tế thông qua và khuyến cáo các nước cần triển khai cụ thể các tiêu chuẩn quốc gia về tăng cường sức khỏe, cung ứng thuốc, các thiết bị y tế, tự chăm sóc của người bệnh, cải thiện kê đơn thuốc và sử dụng

thuốc Văn bản đó được gọi là Chế độ thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc - văn

bản tiêu chuẩn khung trong đó mỗi quốc gia sẽ quyết định một cách hợp lý nguyện vọng và tiến tới thiết lập các tiêu chuẩn riêng của mình theo hướng phù hợp ở quốc gia đó[22]

Chế độ thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc GPP - WHO

Mục đích của thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc là cung cấp thuốc, các sản

phẩm y tế cũng như dịch vụ, giúp người dân và xã hội sử dụng tốt các sản phẩm

và dịch vụ đó[22]

Nội dung của thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc GPP – WHO

Nội dung thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc GPP – WHO, đòi hỏi phải đảm bảo

được những nội dung sau: Giáo dục sức khoẻ - Cung ứng thuốc - Tự điều trị -

Tác động đến việc kê đơn và sử dụng thuốc [22]

Có 04 yêu cầu quan trọng thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc GPP

- Cung cấp thuốc và các sản phẩm y tế có chất lượng, cùng các thông tin và lời khuyên thích hợp với người bệnh, giám sát việc sử dụng các sản phẩm đó

4

- Đảm bảo mỗi dịch vụ tại cơ sở bán lẻ thuốc phải phù hợp với người bệnh,

phải được xác định rõ ràng, cách thức giao tiếp với những người liên quan phải được tiến hành có hiệu quả

- Mối quan tâm trên hết đối với dược sĩ trong mọi hoàn cảnh là lợi ích của người bệnh lên trên

- Tham gia vào việc kê đơn một cách kinh tế và sử dụng thuốc một cách hiệu quả, an toàn [22]

Các tiêu chuẩn về thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc

Để tăng cường sức khỏe và phòng chống bệnh tật, cần có các tiêu chuẩn

quốc gia cần thiết để đảm bảo

- Có nơi tư vấn riêng để có những trao đổi với người bệnh mà không bị ảnh hưởng của những người xung quanh

- Cung cấp các tư vấn chung về các vấn đề liên quan đến sức khỏe

- Đảm bảo chất lượng các thiết bị sử dụng và các tư vấn đưa ra trong quá trình chẩn đoán bệnh

- Cung cấp và sử dụng các loại thuốc kê đơn và các sản phẩm chăm sóc sức khỏe khác, bao gồm:

+ Hoạt động nhận đơn thuốc và khẳng định đầy đủ các thông tin

+ Hoạt động của người dược sĩ đánh giá đơn thuốc

+ Các hoạt động liên quan đến bán thuốc kê đơn

+ Hoạt động tư vấn để đảm bảo rằng người bệnh hay người được chăm sóc hiểu đầy đủ thông tin dưới dạng viết và dạng nói, nhận được lợi ích tối đa từ việc điều trị

+ Hoạt động theo dõi, ghi chép hiệu quả của các hoạt động chuyên môn

- Tài liệu về hoạt động chuyên môn

- Hoạt động tự điều trị

5

- Các ảnh hưởng đến kê đơn và sử dụng thuốc: Ảnh hưởng đến chính sách kê đơn hợp lý nói chung[22]

1.1.2 Vai trò của dược sĩ

WHO đã khuyến cáo vai trò đặc biệt của người dược sĩ trong:

- Đảm bảo cung cấp thuốc chất lượng và tư vấn sử dụng thuốc hợp lý an toàn,

hiệu quả bởi vì họ hiểu biết sâu rộng về thuốc và có các kỹ năng giao tiếp tốt

- Hỗ trợ và thúc đẩy cộng đồng tham gia các chương trình giáo dục sức khỏe

- Cập nhật kiến thức, nâng cao trình độ và giám sát cộng đồng sử dụng thuốc

an toàn[30]

1.1.3 Hướng dẫn triển khai thực hiện GPP tại một số quốc gia

Dựa trên văn bản khung quy định chung về chế độ thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc của FIP và WHO, mỗi nước tùy thuộc vào hệ thống dược, về phong tục tập quán và các điều kiện kinh tế - xã hội của quốc gia sẽ quyết định một cách hợp lý nguyện vọng và tiến tới thiết lập các tiêu chuẩn GPP riêng của mình theo hướng phù hợp ở nước đó[25]

FIP khuyến cáo các nước nên thiết lập tiêu chuẩn thực hành cơ sở bán lẻ thuốc theo hướng dựa vào điều kiện thực tiễn, các qui định phải rõ ràng và tập trung vào một số nội dung chủ yếu, nhằm giải quyết các vấn đề còn tồn tại, bất cập của các nhà thuốc cộng đồng để cải thiện các dịch vụ cung cấp và tăng

cường việc sử dụng thuốc hợp lý, an toàn, hiệu quả [22]

Nội dung tài liệu hướng dẫn thực hiện GPP có thể khác nhau giữa các nước và có thể thay đổi theo thời gian; cơ quan ban hành tài liệu hướng dẫn GPP ở các nước có thể khác nhau; có những tiêu chuẩn bắt buộc và có những tiêu chuẩn khuyến cáo Tuy nhiên ở mỗi nước đều có những đặc điểm hoàn cảnh kinh tế - xã hội - văn hóa riêng, do đó mỗi nước cần phải xây dựng tiêu chuẩn, nguyên tắc GPP cho riêng mình[31]

6

Từ năm 1993 sau khi GPP đã được FIP và WHO thông qua, tuy có nhiều quốc gia triển khai thực hiện, nhưng việc triển khai tại các nước đều được tiến hành một cách thận trọng, tại châu Âu được áp dụng theo lộ trình từng nội dung GPP, tại các nước Singapor, Thái Lan đã có những nghiên cứu đánh giá về GPP,

và đã có một thời gian dài để giải quyết một số tồn tại trước khi triển khai GPP:

- Tại Thái Lan, để chuẩn bị cho việc áp dụng GPP, đã triển khai nghiên cứu về đánh giá hiệu quả, can thiệp đối với hoạt động cung ứng thuốc tại các nhà thuốc

tư nhân (giai đoạn 1998-1999), trong đó tập trung vào xử lý 02 tình huống đó là bán kháng sinh và corticoid không có đơn Đến năm 2003, hướng dẫn về GPP cũng đã được ban hành[29]

- Để xúc tiến việc thực hiện GPP, tháng 6/2007 hội nghị khu vực lần đầu tiên về chính sách và kế hoạch “thực hành tốt nhà thuốc” đã được tổ chức tại Bangkok Tại hội nghị đã đưa ra GPP là tăng cường chất lượng dịch vụ của các nhà thuốc cũng như thái độ hành nghề của dược sỹ để cải thiện sức khỏe cộng đồng[29]

- Tại Singapore năm 2009, quá trình thực hiện GPP chú trọng vào vai trò của dược sĩ với văn bản hướng dẫn dược sĩ nên cố gắng cung cấp cho bệnh nhân những dịch vụ chất lượng cao nhất giúp bệnh nhân cải thiện sức khỏe và chất lượng cuộc sống [27]

- Tài liệu GPP năm 2011 nhấn mạnh các yêu cầu của thực tiễn về nhà thuốc và cách thiết lập các tiêu chuẩn bắt buộc đối với GPP (cũng bao gồm khung quản lý chất lượng và kế hoạch chiến lược để phát triển các dịch vụ), GPP được tổ chức xung quanh 4 vai trò chính cho dược sĩ :

Vai trò 1: Chuẩn bị, lấy, bảo quản, phân phối, quản lý và tiêu hủy các sản phẩm

y tế

Vai trò 2: Cung cấp quản lý liệu pháp điều trị hiệu quả