phân tích thực trạng kê đơn thuốc ngoại trú tại bệnh viện mắt và da liễu hải dương năm 2018

Một thực tế vẫn đang tồn tại ở nhiều bệnh viện là: việc kê đơn thuốc chưa thực sự hợp lý, kê đơn không đúng qui chế, kê quá nhiều thuốc trong một đơn, kê đơn với nhiều biệt dược, kê đơn

BỘ Y TẾ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI

NGUYỄN THỊ MAI YÊN

PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG KÊ ĐƠN THUỐC NGOẠI TRÚ TẠI BỆNH VIỆN MẮT VÀ

DA LIỄU HẢI DƯƠNG NĂM 2018

LUẬN VĂN DƯỢC SĨ CHUYÊN KHOA CẤP I

HÀ NỘI - 2019

BỘ Y TẾ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI

NGUYỄN THỊ MAI YÊN

PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG KÊ ĐƠN THUỐC NGOẠI TRÚ TẠI BỆNH VIỆN MẮT VÀ DA

LIỄU HẢI DƯƠNG NĂM 2018

LUẬN VĂN DƯỢC SĨ CHUYÊN KHOA CẤP I

CHUYÊN NGÀNH: Tổ chức quản lý dược

MÃ SỐ: CK 60 72 04 12

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Thị Thanh Hương Thời gian thực hiện: 07/2018 - 11/2018

HÀ NỘI - 2019

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành luận văn này, tôi đã nhận được sự giúp đỡ tận tình của các thầy giáo, cô giáo, các anh chị và các bạn đồng nghiệp

Lời đầu tiên tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới

PGS.TS Nguyễn Thị Thanh Hương - Phó trưởng bộ môn Quản lý kinh tế

dược trường đại học dược Hà Nội , người đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo và cung cấp những kiến thức khoa học cho tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn

Tôi xin trân trọng cảm ơn: Ban Giám hiệu, các thầy cô bộ môn quản lý

và kinh tế dược, phòng sau đại học trường Đại học Dược Hà Nội đã tạo điều kiện và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn

Tôi cũng xin trân trọng cảm ơn lãnh đạo bệnh viện, khoa Dược và bạn

bè đồng nghiệp bệnh viện Mắt và Da Liễu Hải Dương đã luôn động viên, khuyến khích và tạo điều kiện cho tôi hoàn thành luận văn

Cuối cùng tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới những người thân trong gia đình đặc biệt là bố, mẹ, chồng và con tôi, những người luôn yêu quý, động viên, chia sẻ với tôi về tinh thần, thời gian và là nguồn động lực giúp tôi vượt qua mọi khó khăn trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn

Hà Nội, ngày 08 tháng 11năm 2018

Học viên

Nguyễn Thị Mai Yên

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG, HÌNH VẼ

ĐẶT VẤN ĐỀ 1

Chương 1.TỔNG QUAN 3

1.Tổng quan về quy định kê đơn thuốc ngoại trú 3

1.1 Đơn thuốc và quy định kê đơn thuốc 3

1.1.1 Đơn thuốc: 3

1.1.2 Quy định kê đơn thuốc 3

1.1.3 Các căn cứ trong việc kê đơn thuốc điều trị ngoại trú 4

1.1.4 Một số quy định cụ thể về kê đơn thuốc điều trị ngoại trú theo thông tư 52/2017/TT – BYT 6

1 2 Thực trạng kê đơn và sử dụng thuốc những năm gần đây 9

1.2.1 Thực trạng kê đơn và sử dụng thuốc trên thế giới 9

1.2.2 Thực trạng kê đơn thuốc cho bệnh nhân ngoại trú tại một số bệnh viện ở Việt Nam thời gian gần đây: 11

1.3 Sơ lược về bệnh viện Mắt và Da Liễu Hải Dương 14

1.3.1.Mô hình tổ chức của Bệnh viện mắt và da liễu Hải Dương 15

1.3.2.Về khoa Dược Bệnh viện 16

1.3.3 Hoạt động khám chữa bệnh 17

1.3.4 Mô hình bệnh tật của BVM&DL Hải Dương 06 tháng đầu năm 2018 17 Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 20

2.1 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 20

2.1.1 Đối tượng nghiên cứu: 20

2.1.2 Thời gian và địa điểm nghiên cứu: 20

2.2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 20

2.2.1 Thiết kế nghiên cứu 20

2.2.2 Các biến số trong nghiên cứu 20

2.2.3.Mẫu nghiên cứu 27

2.2.4 Phương pháp thu thập số liệu 27

2.2.5 Phương pháp xử lý, phân tích số liệu 29

2.2.6 Tính kết quả và trình bày 29

Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 31

3.1 Phân tích việc thực hiện quy chế kê đơn thuốc ngoại trú tại bệnh viện mắt và da liễu Hải Dương theo thông tư 52/2017/TT-BYT năm 2018 31

3.1.1.Ghi thông tin bệnh nhân 31

3.1.2.Thông tin thuộc về người kê đơn 33

3.1.3.Thông tin về thuốc 33

3.1.4.Ghi hướng dẫn sử dụng thuốc 36

3.2 Kết quả phân tích một số chỉ số kê đơn thuốc ngoại trú tại bệnh viện mắt và da liễu Hải Dương năm 2018 37

3.2.1.Số thuốc kê trung bình trong một đơn 37

3.2.2 Sự phân bố số thuốc trong đơn theo chuyên khoa 37

3.2.3.Tỷ lệ phần trăm đơn kê có kháng sinh 38

3.2.4.Tỷ lệ các nhóm kháng sinh được kê 39

3.2.5.Tỷ lệ phần trăm đơn kê thuốc tiêm, vitamin và khoáng chất, thực phẩm chức năng 41

3.2.6.Về chi phí thuốc kháng sinh, vitamin và khoáng chất, TPCN 43

3.2.7.Chi phí trung bình của một đơn thuốc 44

3.2.8 Cơ cấu thuốc kê theo đường dùng 45

3.2.9 Cơ cấu thuốc kê theo nguồn gốc, xuất xứ 45

3.2.10 Kết quả phân tích tỷ lệ thuốc trong danh mục thuốc bệnh viện và danh mục thuốc do BYT ban hành 46

Chương 4 BÀN LUẬN 47

4.1 Bàn luận về thực hiện quy định kê đơn thuốc cho bệnh nhân ngoại trú tại

Bệnh viện mắt và da liễu Hải Dương năm 2018 theo thông tư 52/2017-TT BYT 47

4.2 Bàn luận về các chỉ số kê đơn thuốc ngoại trú tại Bệnh viên mắt và da liễu Hải Dương năm 2018 51 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 57 TÀI LIỆU THAM KHẢO

HĐT&ĐT Hội đồng thuốc và điều trị

DMTBV Danh mục thuốc bệnh viện

DMTTY Danh mục thuốc thiết yếu

DANH MỤC BẢNG, HÌNH VẼ

Hình 1.1 Mô hình tổ chức của Bệnh viện mắt và da liễu Hải Dương 16

Hình 1.2 Sơ đồ tổ chức khoa Dược 17

Bảng 1.1 Mô hình bệnh tật của bệnh viện mắt và da liễu Hải Dương 06 tháng đầu năm 2018 theo mã ICD 10 17

Bảng 2.2 Biến số trong thực hiện quy chế kê đơn thuốc ngoại trú 20

Bảng 2.3 Các biến số về chỉ số kê đơn thuốc ngoại trú 24

Bảng 3.4.Ghi thông tin bệnh nhân 31

Bảng 3.5 Ghi thông tin đối với trẻ dưới 72 tháng tuổi 32

Bảng 3.6 Ghi chẩn đoán, ngày kê đơn, ký và ghi (hoặc đóng dấu) họ tên bác sĩ kê đơn 33

Bảng 3.8.Ghi nồng độ/hàm lượng, số lượng thuốc 35

Bảng 3.9 Ghi hướng dẫn sử dụng theo lượt thuốc 36

Bảng 3.10 Số thuốc kê trung bình trong một đơn 37

Bảng 3.11 Sự phân bố số thuốc trong một đơn thuốc ngoại trú theo chuyên khoa 37

Bảng 3.12.Tỷ lệ đơn kê kháng sinh 39

Bảng 3.13.Tỷ lệ các nhóm kháng sinh được kê trong đơn ngoại trú 39

Bảng 3.14.Tỷ lệ phần trăm đơn kê thuốc tiêm, vitamin và khoáng chất, TPCN. 41

Bảng 3.15 Tỷ lệ các loại vitamin và khoáng chất 42

Bảng 3.16 Chi phí thuốc kháng sinh, vitamin và khoáng chất, TPCN 43

Bảng 3.17 Chi phí của một đơn thuốc 44

Bảng.3.18.Tỷ lệ phần trăm thuốc kê theo đường dùng 45

Bảng 3.19 Thuốc kê theo nguồn gốc, xuất xứ 45

Bảng 3.20 Tỷ lệ thuốc được kê có trong danh mục thuốc bệnh viện, DMTTY. 46

ĐẶT VẤN ĐỀ

Sức khỏe là vốn quý nhất của con người Chăm sóc và bảo vệ sức khỏe

là trách nhiệm của toàn dân, toàn xã hội, mang tính cấp thiết của mỗi quốc gia trong đó ngành y tế đóng vai trò chủ chốt Các chính sách của Nhà nước, các văn bản pháp quy về lĩnh vực chuyên môn của Bộ y tế ban hành thời gian gần đây ngày càng chi tiết, là nền tảng quan trọng để thực hiện tốt công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân Nâng cao công tác khám chữa bệnh là nhiệm vụ thường xuyên của các cơ sở y tế

Trong những năm gần đây, thị trường Dược phẩm Việt Nam đã và đang không ngừng biến đổi, các mặt hàng thuốc khá đa dạng và phong phú cả về hoạt chất, hàm lượng, nồng độ hay dạng dùng Sử dụng thuốc không hợp lý

đã và đang gây một áp lực không nhỏ lên y tế thế giới nói chung và y tế Việt Nam nói riêng không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến kinh tế, sức lao động, thời gian và sức khỏe người bệnh, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả điều trị, tạo áp lực lên kinh tế xã hội

Bệnh viện có vai trò quan trọng trong việc khám chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe cho người bệnh Lựa chọn thuốc, kê đơn thuốc, hướng dẫn sử dụng thuốc đảm bảo sử dụng thuốc hợp lý, an toàn, có hiệu quả cho người bệnh là hoạt động xuyên suốt của bệnh viện Một thực tế vẫn đang tồn tại ở nhiều bệnh viện là: việc kê đơn thuốc chưa thực sự hợp lý, kê đơn không đúng qui chế, kê quá nhiều thuốc trong một đơn, kê đơn với nhiều biệt dược,

kê đơn thuốc không phải là thuốc thiết yếu mà là thuốc có tính thương mại cao đang có nguy có phát triển và khó kiểm soát tại nhiều cơ sở điều trị Tình trạng kê đơn dễ dãi, lạm dụng trong kê đơn thuốc… vừa ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị, vừa gây lãng phí cho xã hội Hậu quả là bệnh không khỏi hoặc kéo dài, làm cho người bệnh lo lắng, chưa kể đến chi phí điều trị cao và các hoạt động cung ứng thuốc không hiệu quả

Bệnh viện Mắt và Da Liễu Hải Dương là bệnh viện chuyên khoa tuyến tỉnh hạng 2, chuyên điều trị các bệnh về mắt và da liễu Hàng năm bệnh viện đón tiếp khoảng 65.000 lượt người bệnh đến khám và điều trị Đặc biệt, mỗi năm bệnh viện thực hiện mổ khoảng 4 nghìn ca cho những bệnh nhân bị đục thủy tinh thể Tuy nhiên cho đến thời điểm hiện nay, tại Bệnh viện Mắt và Da Liễu Hải Dương vẫn chưa có nghiên cứu nào được thực hiện nhằm tiến hành phân tích, đánh giá hoạt động kê đơn thuốc cho người bệnh điều trị ngoại trú

Vì vậy, tôi tiến hành thực hiện đề tài: “ Phân tích thực trạng kê đơn thuốc ngoại trú tại Bệnh viện Mắt và Da liễu Hải Dương năm 2018” với hai mục tiêu sau:

1 Mô tả thực trạng thực hiện quy chế kê đơn thuốc ngoại trú BHYT và

DV theo TT 52/2017/TT-BYT tại Bệnh viện Mắt và Da Liễu Hải Dương năm

Chương 1.TỔNG QUAN 1.Tổng quan về quy định kê đơn thuốc ngoại trú

1.1 Đơn thuốc và quy định kê đơn thuốc

1.1.1 Đơn thuốc:

Đơn thuốc là tài liệu chỉ định dùng thuốc của bác sĩ cho người bệnh, là

cơ sở pháp lý cho việc chỉ định thuốc, bán thuốc và cấp thuốc theo đơn [6] Bác sĩ có thể chỉ định điều trị cho người bệnh vào đơn thuốc (theo mẫu quy định của BYT) hoặc sổ y bạ, sổ điều trị bệnh mạn tính gọi chung là đơn thuốc[7]

Đơn thuốc là chỉ định của người thầy thuốc đối với bệnh nhân nhằm giúp họ có được những thứ thuốc theo đúng phác đồ điều trị

Đơn thuốc là tổng hợp các loại thuốc, bao gồm cả thuốc bắt buộc phải bán theo đơn và những thuốc có thể tự mua

1.1.2 Quy định kê đơn thuốc

Kê đơn là hoạt động của bác sĩ xác định xem người bệnh cần dùng những thuốc gì, liều dùng cùng với liệu trình điều trị phù hợp Trên thế giới WHO và hội Y khoa các nước đã ban hành và áp dụng “Hướng dẫn kê đơn tốt” Để thực hành kê đơn thuốc tốt, người thầy thuốc cần phải tuân thủ quá trình thực hiện kê đơn, điều trị hợp lý gồm 6 bước:

Xác định vấn đề bệnh lý của bệnh nhân

Xác định mục tiêu điều trị: muốn đạt được gì sau điều trị

Xác định tính phù hợp của phương pháp điều trị riêng cho bệnh nhân: kiểm tra tính hiệu quả và an toàn

Kê đơn thuốc

Cung cấp thông tin, hướng dẫn và cảnh báo

Theo dõi (và dừng) điều trị [24]

Kê đơn thuốc hợp lý thông qua việc kê những thuốc hiệu quả an toàn cho bệnh nhân không những giúp cải thiện chất lượng chăm sóc sức khỏe

bệnh nhân tại các cơ sở y tế mà còn góp phần giảm chi phí điều trị Trái lại, nếu kê đơn không hợp lý sẽ dẫn đến nhiều hậu quả nghiêm trọng cả về kinh tế lẫn sức khỏe

Trên thế giới không có một tiêu chuẩn thống nhất nào về kê đơn thuốc

và mỗi quốc gia có quy định riêng phù hợp với điều kiện của đất nước mình Tuy nhiên, yêu cầu quan trọng nhất đó là đơn thuốc phải rõ ràng Đơn thuốc phải có tính hợp lệ và chỉ định chính xác thuốc phải sử dụng Theo khuyến cáo của WHO thì một đơn thuốc đầy đủ bao gồm các nội dung sau:

1.Tên, địa chỉ của người kê đơn và số điện thoại (nếu có)

2 Ngày, tháng kê đơn

3 Tên thuốc khuyến cáo là gốc, hàm lượng thuốc

3 Dạng thuốc, tổng lượng thuốc

4 Hướng dẫn sử dụng, cảnh báo

5 Tên, tuổi, địa chỉ của bệnh nhân

6 Chữ ký của người kê đơn [24]

Một đơn thuốc được xem là chuẩn phải đảm bảo các yêu cầu: hiệu quả chữa bệnh cao, an toàn trong điều trị và tiết kiệm

1.1.3 Các căn cứ trong việc kê đơn thuốc điều trị ngoại trú

Để đánh giá cũng như giám sát hoạt động kê đơn thuốc trong bệnh viện, Bộ Y tế cũng đã ban hành nhiều văn bản quy định về các hoạt động kê đơn thuốc tại các cơ sở y tế

Căn cứ theo thông tư 23/2011/TT-BYT ngày 10 tháng 6 năm 2011 của

Bộ Y tế ban hành về hướng dẫn sử dụng thuốc trong các cơ sở y tế có giường bệnh:

* Thuốc chỉ định cho người bệnh cần bảo đảm các yêu cầu sau:

Phù hợp với chẩn đoán và diễn biến bệnh;

Phù hợp tình trạng bệnh lý và cơ địa người bệnh;

Phù hợp với tuổi và cân nặng;

Phù hợp với hướng dẫn điều trị (nếu có);

Không lạm dụng thuốc [10]

Lựa chọn đường dùng thuốc cho người bệnh:

Căn cứ vào tình trạng người bệnh, mức độ bệnh lý, đường dùng của thuốc để ra y lệnh đường dùng thuốc thích hợp

Chỉ dùng đường tiêm khi người bệnh không uống được thuốc hoặc khi

sử dụng thuốc theo đường uống không đáp ứng được yêu cầu điều trị hoặc với thuốc chỉ dùng đường tiêm [10]

Cách ghi chỉ định thuốc: Chỉ định dùng thuốc phải ghi đầy đủ, rõ ràng vào đơn thuốc, hồ sơ bệnh án, không viết tắt tên thuốc, không ghi ký hiệu Trường hợp sửa chữa bất kỳ nội dung nào phải ký xác nhận bên cạnh

Nội dung chỉ định thuốc bao gồm: tên thuốc, nồng độ (hàm lượng), liều dùng một lần, số lần dùng thuốc trong 24 giờ, khoảng cách giữa các lần dùng thuốc, thời điểm dùng thuốc, đường dùng thuốc và những chú ý đặc biệt khi dùng thuốc

Ghi chỉ định thuốc theo trình tự: đường tiêm, uống, đặt, dùng ngoài và các đường dùng khác [10]

Căn cứ theo thông tư 21/2013/TT-BYT ngày 08 tháng 8 năm 2013 của

Bộ Y tế về “Tổ chức và hoạt động của HĐT & ĐT trong bệnh viện”

Các chỉ số kê đơn

Số thuốc kê trung bình trong một đơn;

Tỷ lệ phần trăm thuốc được kê theo tên chung quốc tế (INN;)

Tỷ lệ phần trăm đơn kê có kháng sinh;

Tỷ lệ phần trăm đơn kê có thuốc tiêm;

Tỷ lệ phần trăm đơn kê có vitamin;

Tỷ lệ phần trăm thuốc được kê đơn có trong DMTTY do Bộ Y tế ban hành [3]

Các chỉ số sử dụng thuốc toàn diện

Tỷ lệ phần trăm người bệnh được điều trị không dùng thuốc;

Chi phí cho thuốc trung bình của mỗi đơn;

Tỷ lệ phần trăm chi phí thuốc dành cho kháng sinh;

Tỷ lệ phần trăm chi phí thuốc dành cho vitamin;

Tỷ lệ phần trăm đơn kê phù hợp với phác đồ điều trị;

Tỷ lệ phần trăm người bệnh hài lòng với dịch vụ chăm sóc sức khỏe;

Tỷ lệ phần trăm cơ sở y tế tiếp cận được với các thông tin thuốc khách quan [3]

Từ năm 2008 đến nay, Bộ y tế đã liên tục ban hành các quyết định, thông tư quy định về đơn thuốc và quy chế kê đơn thuốc trong điều trị ngoại trú như:

Quyết định số 04/2008/QĐ - BYT, ngày 01 tháng 02 năm 2008;

Thông tư số 05/2016/TT - BYT , ngày 29 tháng 02 năm 2016 ( thay thế Quyết định 04/2008);

Thông tư số 52/2017/TT - BYT, ngày 29/12/2017 Thông tư này có hiệu lực từ ngày 01 tháng 03 năm 2018 và thay thế cho thông tư 05/2016

Điều này cho thấy Bộ y tế đã rất quan tâm đến hoạt động kê đơn thuốc đặc biệt là kê đơn thuốc trong điều trị ngoại trú

1.1.4 Một số quy định cụ thể về kê đơn thuốc điều trị ngoại trú theo thông tư 52/2017/TT – BYT

1.1.4.1 Nguyên tắc kê đơn thuốc

1 Chỉ được kê đơn thuốc sau khi đã có kết quả khám bệnh, chẩn đoán bệnh

2 Kê đơn thuốc phù hợp với chẩn đoán bệnh và mức độ bệnh

3 Việc kê đơn thuốc phải đạt được mục tiêu an toàn, hợp lý và hiệu quả Ưu tiên kê đơn thuốc dạng đơn chất hoặc thuốc generic

4 Việc kê đơn thuốc phải phù hợp với một trong các tài liệu sau đây:

a) Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị hoặc Hướng dẫn điều trị và chăm sóc HIV/AIDS do Bộ Y tế ban hành hoặc công nhận; Hướng dẫn chẩn đoán

và điều trị của cơ sở khám, chữa bệnh xây dựng theo quy định tại Điều 6 Thông tư số 21/2013/TT-BYT ngày 08 tháng 8 năm 2013 của Bộ trưởng Bộ

Y tế quy định về tổ chức và hoạt động của Hội đồng Thuốc và Điều trị trong bệnh viện trong trường hợp chưa có hướng dẫn chẩn đoán và điều trị của Bộ

Y tế

b) Tờ hướng dẫn sử dụng thuốc đi kèm với thuốc đã được phép lưu hành

c) Dược thư quốc gia của Việt Nam;

5 Số lượng thuốc được kê đơn thực hiện theo Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị được quy định tại Điểm a Khoản 4 Điều này hoặc đủ sử dụng nhưng tối đa không quá 30 (ba mươi) ngày, trừ trường hợp quy định tại các điều 7, 8

và 9 Thông tư này

6 Đối với người bệnh phải khám từ 3 chuyên khoa trở lên trong ngày thì người đứng đầu cơ sở khám bệnh, chữa bệnh hoặc người được người đứng đầu cơ sở khám bệnh, chữa bệnh ủy quyền (trưởng khoa khám bệnh, trưởng khoa lâm sàng) hoặc người phụ trách chuyên môn của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh sau khi xem xét kết quả khám bệnh của các chuyên khoa trực tiếp kê đơn hoặc phân công bác sỹ có chuyên khoa phù hợp để kê đơn thuốc cho người bệnh

7 Bác sỹ, y sỹ tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh tuyến 4 được khám bệnh, chữa bệnh đa khoa và kê đơn thuốc điều trị của tất cả chuyên khoa thuộc danh mục kỹ thuật ở tuyến 4 (danh mục kỹ thuật của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt)

8 Trường hợp cấp cứu người bệnh, bác sĩ, y sĩ quy định tại các khoản

1, 2 Điều 2 Thông tư này kê đơn thuốc để xử trí cấp cứu, phù hợp với tình trạng của người bệnh

9 Không được kê vào đơn thuốc các nội dung quy định tại Khoản 15 Điều 6 Luật dược, cụ thể:

a) Các thuốc, chất không nhằm mục đích phòng bệnh, chữa bệnh;

b) Các thuốc chưa được phép lưu hành hợp pháp tại Việt Nam,

c) Thực phẩm chức năng;

d) Mỹ phẩm

1.1.4.2 Yêu cầu chung đối với nội dung kê đơn thuốc

1 Ghi đủ, rõ ràng và chính xác các mục in trong Đơn thuốc hoặc trong

sổ khám bệnh của người bệnh

2 Ghi địa chỉ nơi người bệnh thường trú hoặc tạm trú: số nhà, đường phố, tổ dân phố hoặc thôn/ấp/bản, xã/phường/thị trấn, quận/huyện/thị xã/thành phố thuộc tỉnh, tỉnh/thành phố

3 Đối với trẻ dưới 72 tháng tuổi thì phải ghi số tháng tuổi, ghi tên và số chứng minh nhân dân hoặc sổ căn cước công dân của bố hoặc mẹ hoặc người giám hộ của trẻ

4 Kê đơn thuốc theo quy định như sau:

a) Thuốc có một hoạt chất

- Theo tên chung quốc tế (INN, generic);

Ví dụ: thuốc có hoạt chất là Paracetamol, hàm lượng 500mg thì ghi tên thuốc như sau: Paracetamol 500mg

- Theo tên chung quốc tế + (tên thương mại)

Ví dụ: thuốc có hoạt chất là Paracetamol, hàm lượng 500mg, tên thương mại là A thì ghi tên thuốc như sau: Paracetamol (A) 500mg

b) Thuốc có nhiều hoạt chất hoặc sinh phẩm y tế thì ghi theo tên thương mại

5 Ghi tên thuốc, nồng độ/hàm lượng, số lượng/thể tích, liều dùng, đường dùng, thời điểm dùng của mỗi loại thuốc Nếu đơn thuốc có thuốc độc phải ghi thuốc độc trước khi ghi các thuốc khác

6 Số lượng thuốc gây nghiện phải viết bằng chữ, chữ đầu viết hoa

7 Số lượng thuốc chỉ có một chữ số (nhỏ hơn 10) thì viết số 0 phía trước

8 Trường hợp sửa chữa đơn thì người kê đơn phải ký tên ngay bên cạnh nội dung sữa

9 Gạch chéo phần giấy còn trống từ phía dưới nội dung kê đơn đến phía trên chữ ký của người kê đơn theo hướng từ trên xuống dưới, từ trái sang phải; ký tên, ghi (hoặc đóng dấu) họ tên người kê đơn [8]

1 2 Thực trạng kê đơn và sử dụng thuốc những năm gần đây

1.2.1 Thực trạng kê đơn và sử dụng thuốc trên thế giới

Thuốc đóng một vai trò quan trọng trong việc bảo vệ, duy trì và phục hồi sức khỏe của người dân Do đó việc sử dụng thuốc an toàn, hợp lý là một vấn đề vô cùng quan trọng không phải của một quốc gia nào mà nó là vấn đề của toàn thế giới

Sử dụng thuốc là khâu chủ chốt trong chu trình cung ứng thuốc thể hiện kết quả của một chuỗi hoạt động đưa thuốc đến người bệnh Sử dụng thuốc chịu ảnh hưởng của bốn bước trong chu trình, gồm: chẩn đoán, kê đơn, giao phát và tuân thủ điều trị Như vậy, để đảm bảo sử dụng thuốc an toàn, hợp lý, hiệu quả, người kê đơn phải tuân thủ theo một quy trình kê đơn chuẩn, bắt đầu bằng việc chẩn đoán để xác định tình trạng bệnh, sau đó xác định mục tiêu điều trị và kê đơn phù hợp

Tuy nhiên việc sử dụng thuốc không hợp lý đã và đang là vấn đề đáng quan tâm của mọi quốc gia, gây hậu quả nghiêm trọng cho nền kinh tế và xã hội Hiện tượng kê đơn thuốc không phù hợp với chẩn đoán, lạm dụng kháng sinh còn rất phổ biến.Theo Tổ chức Y tế thế giới có 50% thuốc được cấp phát, phân phối hoặc bán không phù hợp, trong khi có tới 50% bệnh nhân sử dụng thuốc không hợp lý [26] Các ví dụ phổ biến về sử thuốc không hợp lý là: kê đơn quá nhiều loại thuốc cho một bệnh nhân, lạm dụng thuốc tiêm trong

khi nếu sử dụng các công thức thuốc uống sẽ hợp lý và tránh được nhiều tai biến hơn; sử dụng thuốc kháng sinh không hợp lý như kê đơn không đủ liều dùng, không đủ thời gian hay sử dung kháng sinh khi không bị nhiễm khuẩn gây hiện tượng kháng thuốc; kê đơn không theo hướng dẫn điều trị; bệnh nhân tự điều trị hay điều trị không theo hướng dẫn [27]

Một nghiên cứu về sử dụng thuốc tại 35 quốc gia trên thế giới, được đánh giá theo phương pháp chuẩn của WHO, trong giai đoạn 1988-2002 hầu hết được tiến hành tại các nước có thu nhập thấp, kết quả thu được đã phản ánh được phần nào thực trạng kê đơn trên thế giới Số thuốc trung bình trong đơn thuốc thu được ở 35 quốc gia là 2,39 thuốc, cao nhất là 4,4 thuốc và thấp nhất là 1,3 thuốc Tình trạng lạm dụng kháng sinh khá phổ biến ở các quốc gia với 45% đơn thuốc sử dụng kháng sinh, cá biệt ở một số nước (Indonesia (1990), Pakistan (1998) và Tây Bengal, Ấn Độ (1990)) tỷ lệ này đã vượt quá 70% đơn thuốc đã được kiểm tra Tại Eritrea, đã được xác nhận rằng 75% người lớn và trẻ em được chẩn đoán viêm đường hô hấp trên đươc kê kháng sinh mặc dù nguyên nhân của nhiểm trùng có thể là virus [27].Kết quả từ Indonesia đã chứng minh rằng 46% bệnh nhân dưới năm tuổi nhận được muối

bù nước (ORS) để điều trị tiêu chảy trong khi 73% số bệnh nhân này được uống kháng sinh uống Trong số những bệnh nhân trên 5 tuổi, 36% đã được điều trị ORS, 91% được dùng kháng sinh uống và 25% bệnh nhân được tiêm kháng sinh[27]

Tình trạng sử dụng kháng sinh không hợp lý không chỉ xảy ra ở các nước có thu nhập thấp hoặc trung bình mà xảy ra trên toàn thế giới Ngay tại các nước Châu Âu, với cùng một hồ sơ bệnh tương tự, một số quốc gia đang

sử dụng gấp 3 lần kháng sinh theo đầu người so với nước khác và chỉ có 70% bệnh nhân viêm phổi nhận được một loại kháng sinh thích hợp, khoảng một nửa trong các trường hợp nhiễm trùng đường hô hấp trên và tiêu chảy do virus xong vẫn nhận được kháng sinh không thích hợp [27] Kết quả nghiên

cứu cho thấy có tới 90% thuốc tiêm là không cần thiết, bởi vì hoàn toàn có thể

sử dụng thuốc theo đường dùng khác hợp lý và phòng tránh được nhiều nguy

cơ Một số quốc gia tỷ lệ này chiếm khá cao trên 60%: Indonesia (1998), Parkistan, Uzbekistan và Ghana [27]

1.2.2 Thực trạng kê đơn thuốc cho bệnh nhân ngoại trú tại một số bệnh viện ở Việt Nam thời gian gần đây

Thực trạng thực hiện quy chế kê đơn:

Một nghiên cứu tại Bệnh viện Lao và bệnh phổi tỉnh Tuyên Quang năm

2013 của Lê Thanh Nghị về thực hiện quy chế kê đơn cho kết quả: Với đơn thuốc BHYT ngoại trú có 100% đơn ghi liều dùng thuốc, 78,5% đơn ghi thời điểm dùng thuốc, 100% các đơn thuốc thực hiện ghi đầy đủ thủ tục hành chính Đối với đơn thuốc không có BHYT có 11,5% đơn thực hiện chưa đúng quy định ghi tên thuốc, đơn thuốc kê thực phẩm chức năng chiếm tỷ lệ 8,5% [15]

Việc ứng dụng phần mềm trong kê đơn thuốc giúp giảm tỷ lệ sai sót trong ghi đơn thuốc Nghiên cứu của Trần Thị Huyền tại Bệnh viện Mắt Thanh Hóa năm 2014 cho thấy tỷ lệ đơn ghi đầy đủ họ tên, tuổi, giới tính bệnh nhân đạt 100%, 100% đơn ghi địa chỉ bệnh nhân chính xác đến số nhà, đường phố hoặc thôn, xã, 100% ghi chẩn đoán bệnh Về cách ghi chỉ định thuốc: 100% đơn ghi đầy đủ hàm lượng, nồng độ, 100% ghi đường dùng, 69,5% ghi thời điểm dùng [14]

Năm 2015, một nghiên cứu về thực trạng kê đơn thuốc ngoại trú tại bệnh viện ung bướu Nghệ An cho kết quả: 100% đơn ghi đầy đủ thông tin bệnh nhân, 100% đơn ghi chẩn đoán bệnh, 100% đơn được đánh số khoản, 100% đơn ký và ghi tên bác sĩ Tỷ lệ thuốc ghi đúng hàm lượng, nồng độ đạt 100%, có 23,1% thuốc đơn thành phần được ghi tên đúng theo quy định, 91,7% thuốc ghi rõ liều dùng, 81,8% thuốc ghi rõ đường dùng, 80,6% thuốc ghi thời điểm dùng [19] Hay nghiên cứu tại Bệnh viện nội tiết trung ương

năm 2016 thu được kết quả: 100% số đơn ghi rõ ràng, đầy đủ thông tin của bệnh nhân, 100% đơn ghi chẩn đoán bệnh, đánh số khoản và 100% đơn có chữ ký và ghi họ tên bác sĩ kê đơn Việc ghi hướng dẫn sử dụng thuốc còn sai sót nhiều, chỉ có 37,4% thuốc được ghi thời điểm dùng, 85,6% ghi đường dùng, 88,8% ghi liều dùng, có 100% đơn thuốc ghi đầy đủ hàm lượng, số lượng thuốc [18]

Một số chỉ số kê đơn thuốc tại một số bệnh viện:

Kê đơn và sử dụng thuốc ở Việt Nam cũng không nằm ngoài xu thế chung của thế giới Đó là tình trạng kê đơn và sử dụng thuốc không hợp lý, lạm dụng thuốc kháng sinh, vitamin và kê quá nhiều thuốc trong một đơn Tình trạng này đã và đang làm tăng chi phí cho hoạt động chăm sóc sức khỏe, làm giảm chất lượng điều trị, đồng thời làm tăng nguy cơ xảy ra các phản ứng

có hại cho chính bệnh nhân

Khảo sát 80.175 đơn thuốc điều trị ngoại trú được tiến hành tại bệnh

viện Bạch Mai năm 2013 cho thấy số đơn thuốc sử dụng từ 1 – 5 thuốc chiếm

89,93%, số đơn sử dụng 6 – 10 thuốc chiếm 10,5%, số đơn sử dụng từ 11 – 15 thuốc chỉ chiếm 0,02%; tỷ lệ đơn kê kháng sinh cho bệnh nhân ngoại trú bệnh viện là 29% Trong đó, một số khoa của bệnh viện kê đơn với tỷ lệ cao:Khoa Răng – Hàm – Mặt (92,78%) khoa sản (76,97%); khoa da liễu(51.92%) Sự kết hợp kháng sinh ở bệnh viện Bạch Mai tương đối phổ biến chiếm tỷ lệ (37,06%) trong đó chủ yếu là kết hợp 2 kháng sinh chiếm (94,2%) Kháng kháng sinh được kê đơn ngoại trú tại bệnh viện Bạch Mai phần lớn sử dụng theo đường uống(88,32%) Tỷ lệ kháng sinh sử dụng theo đường tiêm hoặc đường truyền tĩnh mạch chỉ chiếm tỷ lệ rất nhỏ (0,76%), còn lại là đường khác [11]

Năm 2014, nghiên cứu tại bệnh viện nội tiết trung ương của Lê Thị

Quỳnh Anh cho thấy số thuốc trung bình trong một đơn thuốc là 4,4 thuốc Tỷ

lệ đơn kê kháng sinh chỉ chiếm 2,8%, tỷ lệ đơn kê thuốc tiêm ở mức cao lên

đến 40,3% [13] Kết quả thu được từ nghiên cứu của Ngô Thị Phương Thúy

tại bệnh viện phụ sản trung ương kết quả thu được số đơn ngoại trú kê kháng

sinh đối với đơn tự nguyện 75,25% và 77,25% đối với đơn BHYT Đơn kê thuốc tiêm chiếm tỷ lệ nhỏ 2,25%; đơn kê vitamin và khoáng chất là 23,75% đối với đơn thuốc tự nguyện và tỷ lệ này là 11,25% đối với đơn BHYT [16]

Số thuốc trung bình cho một đơn thuốc BHYT ngoại trú tại Bệnh viện Mắt Thanh Hóa là 3,1 thuốc, chi phí trung bình một đơn thuốc là 143.268 VNĐ,

tỷ lệ đơn kê kháng sinh 49,3%, đơn kê vitamin chiếm 34%, thuốc tiêm là 0,3% [14]

Năm 2015, tại Bệnh viện trung ương quân đội 108 kết quả thu được khi tiến hành nghiên cứu cho thấy tỷ lệ đơn kê kháng sinh BHYT chiếm 32,5%, đối với đơn khám dịch vụ tỷ lệ này là 26%; đơn kê vitamin, khoáng chất là 30,5% đối với đơn BHYT và 41,25% đối với đơn tự nguyện, chi phí trung bình cho một đơn thuốc BHYT là 182.245 đồng và 984.275 đồng đối với đơn

tự nguyện [17] Cùng năm này, một nghiên cứu khác tại Bệnh viện ung bướu Nghệ An cho kết quả tỷ lệ số thuốc trung bình cho một đơn là 3,3 thuốc ( đơn

ít nhất là một thuốc, nhiều nhất là 6 thuốc) Tỷ lệ đơn kê vitamin chiếm 17%, đơn kê thuốc tiêm là 75%, chi phí trung bình cho một đơn thuốc là 1.184.280 đồng [19]

Cũng tại Bệnh viện Nội tiết trung ương năm 2016, nghiên cứu của Trịnh Thị Vân Anh thu được kết quả: Số thuốc trung bình trên một đơn là 4,7 thuốc, dao động từ 1 đến 11 thuốc [18], cao hơn nghiên cứu của Lê Quỳnh Anh năm 2014(4,4 thuốc) Chi phí trung bình một đơn thuốc là 1.062.012,8 đồng, tỷ lệ đơn kê thuốc kháng sinh là 1,4%, tỷ lệ đơn kê thuốc tiêm khá cao 57,8%, có 29,4% đơn kê vitamin và khoáng chất [13] Trong khi đó kết quả nghiên cứu tại Trung tâm y tế thành phố Thái Nguyên cho thấy số thuốc trung bình trong một đơn là 2,61 thuốc, tỷ lệ đơn kê kháng sinh chiếm 51,5%, số

kháng sinh trung bình là 1,16, 3,25% tỷ lệ đơn kê có thuốc tiêm, đơn kê vitamin chiếm 9,0% [20]

Nước ta là một trong những nước thuận lợi cho sự phát triển của mầm bệnh đặc biệt nhận thấy bệnh truyền nhiễm chiếm một tỷ lệ lớn trong cơ cấu bệnh tật chính vì vậy việc kê đơn và sử dụng thuốc hợp lý có vai trò đặc biệt quan trọng trong chăm sóc sức khỏe cho nhân dân

1.3 Sơ lược về bệnh viện Mắt và Da Liễu Hải Dương

Bệnh viện mắt và da liễu Hải Dương được thành lập từ tháng 04/2013 trên cơ sở nâng cấp từ Trung Tâm Phòng Chống Các bệnh Xã Hội tỉnh Hải Dương theo quyết định số 400/QĐ – UBND ngày 06 tháng 02 năm 2013 của

Ủy Ban nhân dân tỉnh Hải Dương với quy mô bệnh viện 75 giường bệnh

Hiện nay Bệnh viện mắt và da liễu Hải Dương là bệnh viện chuyên khoa tuyến tỉnh hạng II, có nhiệm vụ khám và điều trị các bệnh về mắt và da liễu cho nhân dân trong tỉnh và một số vùng lân cận với quy mô 100 giường bệnh Tổ chức bộ máy gồm 12 khoa phòng (6 khoa lâm sàng, 3 khoa cận lâm sàng, 3 phòng chức năng) Tổng số nhân lực hiện có 104 công chức, viên chức, người lao động

+ Khoa điều trị da liễu

+ Khoa phẫu thuật thẩm mỹ

+ Khoa Dược

+ Khoa kiểm soát nhiễm khuẩn

+ Khoa Xét nghiệm- chẩn đoán hình ảnh

1.3.1.Mô hình tổ chức của Bệnh viện mắt và da liễu Hải Dương

BAN GIÁM ĐỐC

-Hội đồng KHKT

-Hội đồng thuốc và điều trị

- Hội đồng kiểm soát nhiễm

khuẩn

-Chi ủy -Các tổ chức đoàn thể

- Khoa điều trị mắt -Khoa phẫu

PTGMHS -Khoa KSNK -Khoa khúc xạ

-Khoa Dược -Khoa xét nghiệm

- CĐHA -Khoa Kiểm soát nhiễm khuẩn

Hình 1.1 Mô hình tổ chức của Bệnh viện mắt và da liễu Hải Dương

1.3.2.Về khoa Dược Bệnh viện

Vị trí:

Khoa dược chịu sự lãnh đạo trực tiếp của giám đốc bệnh viện; có chức năng quản lý và tham mưu cho Giám đốc về toàn bộ công tác dược trong bệnh viện nhằm đảm bảo cung cấp đầy đủ, kịp thời thuốc có chất lượng và tư vấn, giám sát việc sử dụng thuốc an toàn, hợp lý

Chức năng nhiệm vụ

Lập kế hoạch, cung ứng và đảm bảo số lượng, chất lượng thuốc thông thường và thuốc chuyên khoa, hóa chất, vật dụng y tế tiêu hao cho điều trị và đáp ứng yêu cầu điều trị hợp lý; kiểm tra theo dõi, giám sát việc sử dụng thuốc an toàn hợp lý; tham gia quản lý kinh phí thuốc, thực hành tiết kiệm và thực hiện tốt một số chức năng nhiệm vụ khác theo quy định

Tổ chức khoa dược Bệnh viện được thể hiện theo sơ đồ sau:

Bộ phận thống kê

Bộ phận thông tin thuốc, DLS

Kho cấp phát

thuốc BHYT

Quầy phát thuốc dịch vụ

TRƯỞNG KHOA DƯỢC

Hình 1.2 Sơ đồ tổ chức khoa Dược

-Trưởng khoa dược: Do 1 dược sĩ đại học phụ trách, chỉ đạo và điều

hành mọi hoạt động của khoa Chịu trách nhiệm trước giám đốc về công tác dược trong toàn viện và quản lý nhà thuốc bệnh viện

- Nghiệp vụ dược và thông tin thuốc, DLS: Do dược sĩ đại học phụ

trách, làm công tác thông tin thuốc, tư vấn sử dụng thuốc, làm báo cáo ADR

- Bộ phận thống kê: có nhiệm vụ thống kê, báo cáo, theo dõi sử dụng

thuốc và cung cấp các báo cáo về công tác dược bệnh viện

- Bộ phận kho: cấp phát thuốc, quản lý, theo dõi xuất, nhập thuốc, hóa

chất, vật tư y tế tiêu hao bảo quản thuốc đúng theo quy chế

1.3.3 Hoạt động khám chữa bệnh

Các chỉ tiêu khám chữa bệnh 06 tháng đầu năm 2018 của Bệnh viện:

- Tổng số lần khám bệnh: 22.210, tăng 15% so với cùng kì năm 2017

- Tổng số BN điều trị ngoại trú: 18.602, tăng 17,8% so với cùng kì năm

2017

- Tổng số BN điều trị nội trú: 3.608 bệnh nhân

1.3.4 Mô hình bệnh tật của BVM&DL Hải Dương 06 tháng đầu năm 2018

Mô hình bệnh tật được sắp xếp theo phân loại quốc tế bệnh tật ( ICD) lần thứ 10 Trong quá trình xây dựng danh mục thuốc, HĐT&ĐT sẽ xem xét

cụ thể mô hình bệnh tật để thông qua phác đồ điều trị phù hợp với mô hình bệnh tật

Bảng 1.1 Mô hình bệnh tật của bệnh viện mắt và da liễu Hải Dương 06 tháng đầu năm 2018 theo mã ICD 10

X

Tần xuất bệnh nhân

Tỷ lệ (%) Bệnh của mắt và phần phụ H00-H59

133 Đục thể thủy tinh, tổn thương khác

của thể thủy tinh

3.503 19,63

Chương XII: Bệnh của da và tổ

chức dưới da Chapter XII:

Diseaes of skin and subcutanneous

Là một Bệnh viện chuyên khoa nhưng mô hình bệnh tật của Bệnh viện mắt và da liễu Hải Dương cũng khá đa dạng, tuy chỉ chủ yếu với hai chương bệnh là bệnh của mắt và phần phụ của mắt và bệnh của da và tổ chức dưới da nhưng trong hai chương bệnh này lại được phân loại ra thành nhiều nhóm bệnh khác nhau của mắt và da liễu, với bệnh về mắt thì tỷ lệ nhóm bệnh về tật khúc xạ, các rối loạn điều tiết xuất hiện với tần xuất khá nhiều (1.751 ca bệnh), các bệnh viêm mí mắt, viêm kết mạc và các tổn thương của giác mạc cũng chiếm tỷ lệ cao (16,71%) Với bệnh về da liễu thì chủ yếu gặp là nhóm bệnh nhiễm khuẩn da và mô tế bào dưới da, còn lại phân loại vào các bệnh

khác của da

Hàng năm HĐT&ĐT của Bệnh viện sẽ dựa vào mô hình bệnh tật để xây dựng danh mục thuốc cho Bệnh viện và các bác sĩ sẽ kê đơn theo danh mục thuốc sẵn có của Bệnh viện

Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Để giúp cho người bệnh sử dụng thuốc an toàn, hợp lý, hiệu quả thì việc kê đơn, sử dụng thuốc cần được tực hiện đầy đủ theo các quy định trong các văn bản quản lý Nhà nước được ban hành và yêu cầu chuyên môn về điều trị Tại Bệnh viện Mắt và Da Liễu Hải Dương từ trước đến nay chưa có đề tài nghiên cứu nào được thực hiên về đánh giá hoạt động kê đơn thuốc cho người bệnh Do vậy, tôi thực hiện đề tài này nhằm mục tiêu xem xét tính hợp lý trong việc kê đơn và sử dụng thuốc tại bệnh viện Để từ đó có kiến nghị đề xuất phù hợp cho việc chỉ định thuốc an toàn, hợp lý, hiệu quả cho người bệnh

Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

2.1.1 Đối tượng nghiên cứu:

Đơn thuốc của bệnh nhân điều trị ngoại trú bảo hiểm y tế (BHYT) và dịch vụ (DV) được kê tại Bệnh viện Mắt và Da Liễu Hải Dương trong khoảng thời gian nghiên cứu

2.1.2 Thời gian và địa điểm nghiên cứu:

-Thời gian thu thập số liệu: Từ ngày 15/06/2018 đến ngày 15/08/2018 Tại bộ phận cấp phát thuốc BHYT và nhà thuốc bệnh viện Mắt và Da Liễu Hải Dương

- Địa điểm nghiên cứu: Bệnh viện Mắt và Da Liễu Hải Dương

2.2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.2.1 Thiết kế nghiên cứu

Phương pháp mô tả tiến cứu

2.2.2 Các biến số trong nghiên cứu

Các biến số trong phân tích thực trạng thực hiện quy chế kê đơn thuốc trong điều trị ngoại trú

Bảng 2.2 Biến số trong thực hiện quy chế kê đơn thuốc ngoại trú

STT Tên

biến Định nghĩa/mô tả

Phân loại biến

Cách thu thập

Phiếu thu thập

số liệu

-Đơn BN <72 tháng tuổi: 3= ghi số tháng tuổi, ghi tên và số CMND hoặc sổ căn cước công dân của bố(mẹ) hoặc người giám hộ của trẻ, 4= ghi số tháng tuổi+ tên bố(mẹ) hoặc người giám hộ,5 = không ghi

số tháng tuổi

Phân loại

Phiếu thu thập

Phiếu thu thập

(1:Có; 2: Không)

Phân loại có/không

Phiếu thu thập

(1:Có; 2: Không)

Phân loại có/không

Phiếu thu thập

(1:Có; 2: Không)

Phân loại có/không

Phiếu thu thập

Phiếu thu thập

(1:có ; 2: Không)

Phân loại có/không

Phiếu thu thập

Phiếu thu thập

Phiếu thu thập

Phiếu thu thập

Phiếu thu thập

Phiếu thu thập

Phân loại Đúng/sai

Phiếu thu thập

số liệu

(ghi theo tên chung quốc tế (INN, generic) hoặc tên biệt dược kèm theo trong ngoặc với thuốc có 1 hoạt chất; thuốc có nhiều hoạt chất ghi theo tên thương mại)

(1:Có; 2: Không)

Phân loại có/không

Phiếu thu thập

(1:Có; 2: Không)

Phân loại có/không

Phiếu thu thập

0 = Sai: Không ghi số “0” phía trước số lượng thuốc có một chữ

số

Biến nhị phân

Phiếu thu thập

(1:Có; 2: Không)

Phân loại có/không

Phiếu thu thập

Phiếu thu thập

(1:Có; 2: Không)

Phân loại có/không

Phiếu thu thập

Phiếu thu thập

(1:Có; 2: Không)

Phân loại có/không

Phiếu thu thập

số liệu

Các biến số trong phân tích một số chỉ số kê đơn thuốc ngoại trú

Bảng 2.3 Các biến số về chỉ số kê đơn thuốc ngoại trú

STT Tên biến Định nhĩa/mô tả Phân loại

biến

Cách thu thập

1: Đơn kê một thuốc; 2: Đơn

kê hai thuốc; 3: Đơn kê 03 thuốc; 4: Đơn kê 04 thuốc; 5:

Đơn kê 05 thuốc; 06: Đơn kê

Biến phân loại

Phiếu thu thập

số liệu

Phiếu thu thập

Biến phân loại

Phiếu thu thập

2: Kháng sinh thuộc nhóm Quinolon

3: Kháng sinh thuộc nhóm Tetracyclin

Biến phân loại

Phiếu thu thập

số liệu

6 Vitamin/KC

Trong đơn có thuốc vitamin /khoáng chất hay không (1:Có; 2: Không)

Phân loại có/không

Phiếu thu thập

Phiếu thu thập

Phiếu thu thập

số liệu

9 TPCN Trong đơn thuốc có kê thực

phẩm chức năng hay không

Phân loại có/không

Phiếu thu thập

1: Thuốc đơn thành phần 2: Thuốc đa thành phần

Biến nhị phân

Phiếu thu thập

Danh mục thuốc

Danh mục thuốc

Biến phân loại

Danh mục thuốc

(1: có; 2: không)

Biến phân loại có/không

DMTTY

do BYT ban hành

2.2.3.Mẫu nghiên cứu

Xác định cỡ mẫu

Tính số đơn thuốc cần có để tiến hành nghiên cứu

Áp dụng công thức tính cỡ mẫu cho một tỷ lệ:

N = Z21-/2  p(1-p)

d2

Trong đó:

N: Cỡ mẫu nghiên cứu (số lượng đơn thuốc cần có để khảo sát)

α: Mức độ tin cậy, chọn α = 0,05 ứng với độ tin cậy là 95%

Z: Độ sai lệch của hệ số giới hạn tin cậy (1- α/2) Với α = 0,05, tra bảng

ta có Z = 1,96

d: Độ sai lệch giữa tham số mẫu và tham số quần thể Chọn d = 0,05 P: Tỷ lệ nghiên cứu ước tính Chọn P = 0,05 để lấy cỡ mẫu là lớn nhất Thay vào công thức, tính ra được N = 384

Đề tài chọn 400 đơn thuốc ngoại trú BHYT và 400 đơn thuốc ngoại trú

DV

2.2.4 Phương pháp thu thập số liệu

Thu thập theo phương pháp ngẫu nhiên đơn Lấy ngẫu nhiên mười đơn thuốc BHYTngoại trú và mười đơn thuốc ngoại trú dịch vụ trong tất cả các ngày khám bệnh từ thứ 2 đến thứ 6 hàng tuần cho đến khi đủ mỗi loại 400 đơn

Thời gian thu thập bắt đầu từ ngày 15/06/2018 đến ngày 15/08/2018 Tại bộ phận cấp phát thuốc BHYT và quầy bán thuốc dịch vụ bệnh viện mắt

và da liễu Hải Dương

Chụp lại các đơn thuốc bằng điện thoại sau đó nhập thông tin cần thu thập vào biểu mẫu để thu thập số liệu theo phụ lục 1,2

Tiêu chuẩn lựa chọn: Các đơn thuốc ngoại trú Bảo hiểm y tế và dịch vụ

được kê tại bệnh viện mắt và da liễu Hải Dương trong khoảng thời gian

nghiên cứu

Tiêu chuẩn loại trừ: Các đơn thuốc ngoại trú không lĩnh thuốc, không

mua thuốc hay chỉ mua một phần của đơn thuốc, đơn thuốc ngoại trú BHYT

có kê kèm đơn mua bổ sung

Các dữ liệu cần thu thập gồm những thông tin sau:

+ Thông tin bệnh nhân: họ tên, tuổi, giới tính, địa chỉ và chẩn đoán

+ Chi phí đơn thuốc và các nhóm thuốc được tính toán dựa trên Danh mục thuốc trúng thầu