1.Khái niệm công nghệ gen Công nghệ gen là gì - Là quy trình tạo ra tế bào sinh vật có gen bị biến đổi hoặc có thêm gen mới.. Các bước cần tiến hành trong kĩ thuật cấy gen... Các bước
Trang 1Chµo c¸c em häc sinh !
KÝnh chµo c¸c quý thÇy c« gi¸o !
Trang 2Trường THPT Dakmil
Tổ: Sinh - Công Nghệ
N m h c: 2008-2009 ă ọ
Trang 4Bài 20 Tạo giống bằng công nghệ gen.
I Công nghệ gen.
1.Khái niệm công nghệ gen
Công nghệ gen là gì
- Là quy trình tạo ra tế bào sinh vật có gen bị biến
đổi hoặc có thêm gen mới.
- Kĩ thuật chuyển gen là kĩ thuật tạo ADN tái tổ hợp
để chuyển gen từ tế bào này sang tế bào khác.
2 Các bước cần tiến hành trong kĩ thuật cấy gen.
Trang 5I Công nghệ gen.
1.Khái niệm công nghệ gen
2 Các bước cần tiến hành trong kĩ thuật cấy gen.
Quan sát hình và cho biết: Trong kĩ thuật
chuyển gen có mấy khâu chính.
Trang 6I Công nghệ gen.
1.Khái niệm công nghệ gen
2 Các bước cần tiến hành trong kĩ thuật cấy gen.
Bài 20 Tạo giống bằng công nghệ gen
a Tạo ADN tái tổ hợp - ADN tái tổ hợp là gì?
- Thế nào là thể truyền ? Có những dạng thể truyền nào? Đặc
điểm từng dạng?
- ADN tái tổ hợp là 1 phân tử ADN nhỏ được lắp
ráp từ các đoạn ADN từ các tế bào khác nhau (thể
truyền và gen cần chuyển)
- Thể truyền ( plasmit, virut ) : là một phõn tử ADN nhỏ cú khả năng tự nhõn đụi độc lập với hệ gen của tế bào củng như có thờ̉ gắn vào hợ̀ gen của tờ́ bào
+ Plasmid là phõn tử ADN nhỏ, dạng vũng nằm trong tờ́ bào chṍt của nhiờ̀u loài vi khuõ̉n, cú khả năng nhõn đụi độc lập với hệ gen của tế bào.
+ Vi rut : Thửùc chaỏt laứ ADN cuỷa vi rut ủaừ bũ bieỏn ủoồi.
Tại sao khi thay thế các gen gây bệnh ở người bằng các gen lành, người ta lại sử dụng virut làm thể truyền mà không sử dụng plasmit?
- Enzim sử dụng trong tạo AND tái tổ hợp :
+ E.cắt Restrictaza
+ E nối Ligaza
Tại sao chỉ dùng 1 loại enzim cắt và enzim nối?
Trang 7I Công nghệ gen.
1.Khái niệm công nghệ gen
2 Các bước cần tiến hành trong kĩ thuật cấy gen.
a Tạo ADN tái tổ hợp
b Đưa ADN tái tổ hợp vào trong tế bào nhận Làm thế nào để đưa ADN tái tổ hợp
c Phân lập dòng tế bào chưa ADN tái tổ hợp
Để nhận biết ADN trong tế bào nhận người
ta áp dụng phương pháp nào?
Để nhận biết ADN tái tổ hợp trong tế bào nhận
người ta áp dụng phương pháp: Dựa vào sản phẩm
tạo ra của gen Đánh dấu trên thể truyền“ ”
II ứng dụng công nghệ gen trong tạo giống biến đổi gen
Trang 8I Công nghệ gen.
1.Khái niệm công nghệ gen
2 Các bước cần tiến hành trong kĩ thuật cấy gen.
Bài 20 Tạo giống bằng công nghệ gen
a Tạo ADN tái tổ hợp
b Đưa ADN tái tổ hợp vào trong tế bào nhận
c Phân lập dòng tế bào chưa ADN tái tổ hợp
II ứng dụng công nghệ gen trong tạo giống biến đổi gen
1 Khái niệm sinh vật biến đổi gen.
Thế nào là sinh vật biến đổi gen?
Có những phương pháp nào để gây
biến đổi gen ở sinh vật?
- Sinh vật biến đổi gen là sinh vật mà hệ
gen của nó đã được con người làm biến
đổi cho phù hợp với lợi ích của mình.
- Các phương pháp làm biến đổi gen ở sinh vật:
+ Đưa thêm 1 gen lạ vào hệ gen.
+ Làm biến đổi 1 gen đã có sẵn trong hệ gen.
+ Loại bỏ hoặc làm bất hoạt 1 gen nào đó trong hệ gen.
Vi ́ dụ ở cà chua gen làm chi ́n quả bị bṍt hoạt nờn có thờ̉ vọ̃n
chuyờ̉n xa hoặc bảo quản lõu dài mà khụng bị hỏng
Trang 9I Công nghệ gen.
1.Khái niệm công nghệ gen
2 Các bước cần tiến hành trong kĩ thuật cấy gen.
a Tạo ADN tái tổ hợp
b Đưa ADN tái tổ hợp vào trong tế bào nhận
c Phân lập dòng tế bào chưa ADN tái tổ hợp
II ứng dụng công nghệ gen trong tạo giống biến đổi gen
1 Khái niệm sinh vật biến đổi gen.
2 Một số thành tựu tạo giống biến đổi gen.
Tạo động vật chuyển gen Tạo giống cây trồng biến đổi gen Tạo dòng vi sinh vật biến đổi gen
VSV mang gen sản xuất hoocmon chữa tiểu đường, bệnh lùn, Interlukin kích thích chống ung thư, snomax làm tuyết nhân tạo…
bị dập nát khi vận chuyển, năng suất cao…
Trang 10KỸ THUẬT CẤY GEN DÙNG PLASMIT LÀM THỂ TRUYỀN
E.Restrictaza
Gắn đoạn bị cắt vào plasmit nhờ enzim nối Ligaza
Chuyển đến tế bào nhận
ADN của tế bào nhận
ADN tái tổ hợp
AND t¸i
tæ hîp
TB Vi khuÈn
Trang 11thÕ nµo?
Ph ươ ng phap tao đông vât biên đôi gen ̣ ̣ ̣ ́ ̉
Ph ươ ng phap tao đông vât biên đôi gen ̣ ̣ ̣ ́ ̉
- Lây tr ng ra khoi con vât Lây tr ng ra khoi con vât ́ ́ ứ ứ ̉ ̉ ̣ ̣
- Cho thu tinh trong ông nghiêm. Cho thu tinh trong ông nghiêm. ̣ ̣ ́ ́ ̣ ̣
- Tiêm gen cân chuyên vao h p t va h p Tiêm gen cân chuyên vao h p t va h p ̀ ̀ ̉ ̉ ợ ợ ử ử ợ ợ
t phat triên thanh phôi ử ̉
t phat triên thanh phôi ử ̉
- Cây phôi đa đ Cây phôi đa đ ́ ́ ượ ượ c chuyên gen vao t c chuyên gen vao t ̉ ̉ ử ử
cung con vât khac đê mang thai va sinh ̣ ̉
cung con vât khac đê mang thai va sinh ̣ ̉
đe binh th đe binh th ̉ ̉ ườ ườ ng ng.
- Sinh ra môt con vât chuyên gen Sinh ra môt con vât chuyên gen ̣ ̣ ̣ ̣ ̉ ̉
Trang 12Chuyên gen tr sâu t vi khuân vao cây bông̉ ừ ừ ̉
Chuyên gen tr sâu t vi khuân vao cây bông̉ ừ ừ ̉
Cây bông chuyên gen Bt khang sâu bênh ( bên phai ) va cây bông không ̉ ̣ ̉
Cây bông chuyên gen Bt khang sâu bênh ( bên phai ) va cây bông không ̉ ̣ ̉
Trang 13Một số thành tựu biến nạp gen ở Thực vật
• Cây đu đủ (Carica papaya L.) được chuyển gen kháng
bệnh virút (trái) và cây đối chứng (phải)
–Có khả năng khang virút CMV
• Được đánh giá là góp phần vào việc phục hồi nền công nghiệp sản xuất đu đủ ở Hawaii.
Trang 14Biến nạp gen và ứng dụng trong chọn giống ở thực vật
Một số thành tựu biến nạp gen ở Thực vật
• Cây đậu tương chuyển gen
–Kháng sâu (Bt)
• Kháng sâu bệnh (insect resistance)
• Góp phần làm giảm lượng thuốc trừ sâu cần sử dụng (bảo vệ môi trường
và giảm chi phí sản xuất)
–Thay đổi thành phần axít béo
• Làm thay đổi thành phần và giá trị dinh dưỡng
Trang 15Một số thành tựu biến nạp gen ở Thực vật
Giống lúa được chuyển gen tổng hợp
β -carotene (giống lúa vàng) Sau quá
trình tiêu hoá, β -carotene được chuyển hoá thành vitamin A
Khoảng 120 triệu trẻ em trên thế
giới bị các rối loạn do thiếu vitamin
A Giống lúa vàng mang lại niềm hy
vọng trong việc bảo vệ khoảng 1 đến
2 triệu bệnh nhân bị các rối loạn do
thiếu vitamin A
Gạo bình thường
Gạo hạt vàng
Trang 16Biến nạp gen và ứng dụng trong chọn giống ở thực vậtMột số thành tựu biến nạp gen ở Thực vật
• Cây cà chua chuyển gen
–Gen kéo dài thời gian chín
• Làm chậm quá trình chín nhũn quả
• Tăng cường chất lượng quả
và kéo dài thời gian bảo quản sau thu hoạch
–Gen kháng bệnh virút
• Kháng với virút CMV
• Góp phần giảm lượng thuốc trừ sâu sử dụng trong quá
trong khi cây không được chuyển gen kháng mẫn cảm với virút CMV - Cucumber mosaic Virus -
Trang 17- §äc phÇn ghi nhí (trang 85-SGK SH12)
- Tr¶ lêi c©u hái (trang 85-SGK SH12)
Trang 18Để tạo ra các giống chủng vi khuẩn có khả năng sản xuất trên quy mô công nghiệp các chế phẩm sinh học như axit amin, vitamin, enzim, hoocmon…, người ta sử dụng:
A.Đột biến nhân tạo
B Các phương pháp lai
C Chọn lọc cá thể D.Kĩ thuật di truyền
Trang 19Người ta phải dùng thể truyền để chuyển một gen từ tế bào này sang tế bào khác là vì:
A nếu không có thể truyền thì gen cần chuyển sẽ không chui vào được
tế bào nhâ ̣n.
B nếu không có thể truyền thì gen có vào được tế bào nhâ ̣n cũng không
thể nhân lên và phân li đồng đều về các tế bào con khi tế bào phân chia.
C nếu không có thể truyền thì khó có thể thu được nhiều sản phẩm của
gen trong tế bào nhâ ̣n.
D nếu không có thể truyền thì gen sẽ không ta ̣o ra sản phẩm trong tế
bào nhâ ̣n.
Trang 21ADN t¸i tæ hîp lµ:
A ADN của thể truyền và gen cần chuyển
B ADN của thể truyền và ADN của tế bào nhận
C ADN của plasmid và gen cần chuyển
D ADN của virut và gen cần chuyển
Trang 22C©u hái vµ bµi tËp vÒ nhµ
- Häc bµi cò theo SGK.
- ¸p dông kiÕn thøc häc ®îc vµo thùc tÕ.
- ChuÈn bÞ néi dung bµi 21.
kÝnh chóc quý thÇy c« lu«n lu«n m¹nh khoÎ vµ c«ng t¸c tèt
Chóc c¸c em häc sinh gÆt h¸i ®îc nhiÒu kÕt qu¶ t«t trong häc tËp !