Một số phương pháp giáo dục kĩ năng sống cho học sinh lớp 4

- Tên sáng kiến: Một số biện pháp rèn luyện kỹ năng giao tiếp - ứng xử cho học sinh lớp 3 trong các môn học và hoạt động ngoài giờ lên lớp.. Thực trạng ban đầu trước khi áp dụng sáng kiế

PHÒNG GD&ĐT TX TÂN CHÂU CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM TRƯỜNG TIỂU HỌC B LONG AN Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

Long An, ngày 10 tháng 01 năm 2018

BÁO CÁO Kết quả thực hiện sáng kiến Một số biện pháp rèn luyện kỹ năng giao tiếp - ứng xử cho học sinh lớp 3

trong các môn học và hoạt động ngoài giờ lên lớp

_

I Sơ lược lý lịch tác giả:

- Họ và tên: Lê Thị Việt Chương Nam, nữ: nữ

- Ngày tháng năm sinh: 28/4/1980

- Nơi thường trú: Tổ 7, ấp Long Hòa, xã Long An, thị xã Tân Châu, tỉnh AnGiang

- Đơn vị công tác: Trường Tiểu học B Long An

- Chức vụ hiện nay: Giáo viên dạy lớp

- Trình độ chuyên môn: Đại học sư phạm

- Lĩnh vực công tác: Giáo viên tiểu học

II Sơ lược đặc điểm tình hình đơn vị:

1234 hộ dân; năm học 2017 - 2018 toàn trường có 26 cán bộ, giáo viên và nhân viên, có

411 học sinh được chia thành 14 lớp; đa số người dân lao động nghèo, sống bằng nghềbuôn bán nhỏ, làm thuê Thực hiện chương trình, mục tiêu quốc gia về xây dựng nôngthôn mới, địa phương được chọn là xã điểm của tỉnh trong việc xây dựng nông thônmới Năm 2015 xã Long An được Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang công nhận đạt chuẩnnông thôn mới

2 Thuận lợi

- Học sinh có nhiều cơ hội rèn luyện và trải nghiệm kỹ năng giao tiếp - ứng xử ởtrường và cộng đồng

- Trường Tiểu học B Long An đang triển khai mô hình trường học mới, do vậy sẽ

có nhiều hoạt động trong và ngoài giờ học nhằm phát triển năng lực, phẩm chất cho họcsinh, trong đó có năng lực giao tiếp - ứng xử

- Nhà trường rất quan tâm tạo điều kiện cho giáo viên và học sinh thực hiện cáchoạt động nhằm phát triển toàn diện cho học sinh

- Khả năng giao tiếp - ứng xử của học sinh còn hạn chế Hơn nữa, một số em ít

có điều kiện tiếp xúc nơi đông người nên còn nhút nhát, ngại giao tiếp, ít phát biểu,

chưa tự tin trong luyện nói một số em không biết diễn đạt hết ý của mình Ý thức rènluyện và trau dồi kỹ năng giao tiếp - ứng xử ở học sinh còn hạn chế

- Tên sáng kiến: Một số biện pháp rèn luyện kỹ năng giao tiếp - ứng xử cho học

sinh lớp 3 trong các môn học và hoạt động ngoài giờ lên lớp

- Lĩnh vực: Chuyên môn.

III Mục đích yêu cầu của sáng kiến:

- Nhằm nâng cao chất lượng giáo dục thế hệ trẻ, đáp ứng nhu cầu đổi mới toàndiện của giáo dục nói riêng và của toàn xã hội nói chung

- Tìm ra một số biện pháp rèn luyện kỹ năng giao tiếp - ứng xử cho học sinh

- Giúp học sinh ý thức được giá trị của bản thân trong mối quan hệ xã hội; giúphọc sinh có hiểu biết về thể chất, tinh thần của bản thân mình; có hành vi, thói quen giaotiếp - ứng xử có văn hóa

- Giúp học sinh có đủ khả năng tự thích ứng với môi trường xung quanh, tự chủ,độc lập, tự tin khi giải quyết công việc, đem lại cho các em vốn tự tin ban đầu để trang

bị cho các em những kỹ năng cần thiết làm hành trang bước vào đời

1 Thực trạng ban đầu trước khi áp dụng sáng kiến

- Hiện nay, có nhiều học sinh chưa mạnh dạn tự tin, còn e dè thụ động trong họctập và trong sinh hoạt chung; kỹ năng giao tiếp còn hạn chế, chưa biết cách diễn đạt suynghĩ của mình bằng ngôn ngữ, hợp tác và trình bày ý kiến cá nhân Một số em trong ứng

xử có phần còn mang tính tùy tiện Nhiều học sinh rất thiếu kỹ năng xử lý tình huốngcủa cuộc sống thực; không biết giao tiếp theo những quy tắc tối thiểu nhất trong giađình, nhà trường cũng như ngoài xã hội; thiếu tự tin khi giao tiếp, thiếu bản lĩnh, thiếusáng tạo; học tập thụ động; kiểm soát cảm xúc không tốt như còn gây gỗ, đánh nhau vớinhững lý do vô cùng phi lý

- Năm học 2017 - 2018, tôi được nhà trường phân công giảng dạy lớp 3A Quacác hình thức và biện pháp khảo sát khác nhau, tôi thống kê kết quả đánh giá về thựctrạng và khả năng giao tiếp - ứng xử của học sinh như sau:

Tổng số

học

sinh

Số học sinh giao tiếp tốt Số học sinh chưa có kỹ năng giao tiếp,

* Nguyên nhân của những hạn chế nói trên:

- Đối với giáo viên:

Cơ bản mới chú ý đến việc giáo dục chất lượng của học sinh, tuy nhiên có một số

ít giáo viên thiếu kinh nghiệm trong cách dạy bảo đối với học sinh hay nghịch, cách ứng

xử và giao tiếp trong cuộc sống Một số giáo viên chưa thật sự tích cực tổ chức phươngpháp dạy học tích cực, tạo điều kiện để học sinh học nhóm, trao đổi kinh nghiệm để họcsinh học tập lẫn nhau Kỹ năng giáo dục yêu cái đẹp, thực hành viết chữ đẹp chưa đượcchú ý Một số ít giáo viên dạy các môn Đạo đức, Hoạt động ngoài giờ lên lớp, Tự nhiên

và Xã hội chưa được tập huấn dạy học các bài học phải tích hợp rèn luyện kỹ năng sống

cho học sinh Giáo viên chưa chú trọng rèn luyện kỹ năng thực hành, chủ yếu hìnhthành trên lý thuyết.

- Đối với gia đình và xã hội:

Cá biệt vẫn còn có học sinh do ảnh hưởng của môi trường xã hội, khu dân cư nênhành vi giao tiếp - ứng xử chưa đúng mực Một vài em được sự nuông chiều của giađình, được gia đình phục vụ, đáp ứng mọi yêu cầu, chỉ biết học nên việc giao tiếp cònhạn chế và ngược lại cũng có những em sống trong gia đình nghèo khổ, bố mẹ thiếuquan tâm đến việc giáo dục con cái còn phó mặc cho nhà trường

Trước thực trạng đó, trong công tác chủ nhiệm lớp tôi suy nghĩ tìm các biện phápgiáo dục phù hợp với các đối tượng học sinh của lớp, nhằm hình thành các thói quen tốtcho các em, giúp các em phát triển nhân cách, có những hành vi giao tiếp - ứng xửchuẩn mực, làm tròn nhiệm vụ học sinh khi còn ngồi trên ghế nhà trường

2 Sự cần thiết phải áp dụng sáng kiến

Albert Einstein đã từng nói: “Nhà trường luôn luôn có chủ trương tạo cho học

trò một cá tính cân đối chứ không nên biến chúng thành một nhà chuyên môn” Do

đó, việc giáo dục và đào tạo trong nhà trường hiện nay không chỉ chú trọng đến việc tạo

ra những con người giỏi về nghề nghiệp mà còn phải hoàn thiện về nhân cách trong đó

kỹ năng giao tiếp - ứng xử là một trong những kỹ năng cần được hoàn thiện ngay từ bậctiểu học

“Học để biết, học để làm, học để khẳng định mình và học để chung sống”.

Giáo dục tiểu học nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triểnđúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản để họcsinh tiếp tục học trung học cơ sở, (Luật giáo dục, điều 27, khoản 3) Muốn thực hiệnmục tiêu này thì đòi hỏi giáo viên và học sinh phải cùng nổ lực thực hiện nhiệm vụ dạy

và học của mình mà trong đó giao tiếp - ứng xử sư phạm đóng vai trò hết sức quantrọng trong sự hình thành và phát triển nhân cách của mỗi cá nhân; giao tiếp - ứng xửảnh hưởng không nhỏ đến đời sống tinh thần của mỗi người Giao tiếp - ứng xử là một

kỹ năng đời thường nhưng là “Nhu cầu cơ bản nhất” của con người và mang tính sống

còn đối với bất kì sự quan hệ nào của nhân loại

Trong cuộc sống, trong giao tiếp - ứng xử hàng ngày chúng ta luôn phải ứng phóvới biết bao tình huống, có lúc dễ dàng xử lý, có lúc rất phức tạp, khó xử nên không dễ

và thật sự khó khăn để bạn có thể tạo được ấn tượng với họ khi giao tiếp - ứng xử Xãhội càng văn minh thì nhu cầu trong giao tiếp - ứng xử của chúng ta càng cao Nên giaotiếp - ứng xử một cách thông minh, khôn khéo, tế nhị, kịp thời, có hiệu quả, đạt tới mức

độ nghệ thuật được coi như một bí quyết thành công trong cuộc đời

Trong quá trình dạy và học, giao tiếp càng đóng vai trò quan trọng hơn Nhưng ởbậc tiểu học, học sinh cần phải rèn luyện kỹ năng giao tiếp - ứng xử Nó được thể hiện

ở hai phương diện “Nói - viết” Như vậy, “Nói - viết” như thế nào để mang lại hiệu quảcao trong học tập cho học sinh, giúp các em giao tiếp, ứng xử tốt hơn là vấn đề chúng tacần phải quan tâm Nhưng việc rèn kỹ năng giao tiếp - ứng xử cho học sinh ở đây là rấthạn chế nhất là việc lồng ghép vào tất cả các môn học cũng như lồng ghép vào các hoạtđộng ngoại khóa giáo viên còn mơ hồ Để nâng cao kỹ năng giao tiếp - ứng xử cho họcsinh tiểu học, với cương vị là một giáo viên chủ nhiệm, bản thân hết sức băn khoăn vàtrăn trở: Làm thế nào để nâng cao kỹ năng giao tiếp - ứng xử cho học sinh? Làm thếnào để học sinh biết cách vận dụng kỹ năng giao tiếp - ứng xử vào trong cuộc sốnghằng ngày?

Với lòng mong mỏi của bản thân có thể góp phần nhỏ bé trang bị cho các em khảnăng tự tin trong giao tiếp - ứng xử với thầy cô, bạn bè và rộng ra là tất cả mối quan hệ

trong xã hội và góp phần vào việc luận giải những vấn đề nói trên, tôi quyết định chọn

đề tài: “Một số biện pháp rèn luyện kỹ năng giao tiếp - ứng xử cho học sinh lớp 3

trong các môn học và hoạt động ngoài giờ lên lớp” Với mục tiêu giúp các em rèn

giũa kỹ năng giao tiếp - ứng xử để có thể tự tin, tự nhiên trong giao tiếp - ứng xử vớimọi người xung quanh Và đây cũng chính là nền tảng vững chắc nhất cho các em khibước vào đời

3 Nội dung sáng kiến

+ Yếu tố thứ ba: phát huy được sự tự tin và tự trọng của học sinh

- Chân thành luôn thể hiện sự quan tâm, chăm sóc, dạy dỗ, tôn trọng các em họcsinh và luôn đối xử với các em một cách công bằng Không những thế giáo viên cònphải liên tục bồi dưỡng trình độ chuyên môn, nắm bắt được các phương pháp giảng dạytốt và biết giao tiếp phi ngôn ngữ với các em học sinh, nhất là bằng ánh mắt Biết cùngchơi với các em, biết nói đùa sẽ giúp các em tiếp thu nhanh và có một buổi học thú vị

- Có mối quan hệ với gia đình học sinh để có thể hợp tác với nhau trong việc dạy

dỗ các em

- Biết khoan dung có nghĩa là giáo viên phải độ lượng không cố chấp, công bằng

và kiên định đối với tất cả học sinh

- Không làm cho học sinh cảm thấy bị gò bó khi học tập, giao tiếp - ứng xử

- Nắm được đặc điểm của từng học sinh như: tên, tuổi, hoàn cảnh gia đình, tâm

lý của các em cũng như tình trạng sức khỏe và quá trình học tập của các em, những sựkiện bất thường như: học sinh lưu ban nhiều năm, thiểu năng, mồ côi, cá tính đặc biệt,

- Hiểu biết càng nhiều về học sinh càng tốt, nên ghi chép từng điều đặc biệt củahọc sinh như: lưu ban, nghịch ngợm, ưa đánh nhau, cận thị, nói ngọng, nói lắp, trầmlắng,

- Biết thêm cuộc sống ngoài lớp học của học sinh càng nhiều càng tốt Đồng thời

cũng nên dành nhiều thời gian để cởi mở với từng học sinh hay từng nhóm nhỏ: Em

thích làm gì? Thích học môn nào nhất? Vì sao? Môn nào em không thích? Tại sao? Em học giỏi môn nào? Em quan tâm điều gì nhất? Em sống chung với ai? Em thích chơi những trò chơi nào? Thích chơi với những bạn nào? Không thích chơi với bạn nào? Tại sao?

- Thường xuyên tham gia các trò chơi giải trí, hoạt động thể thao, văn nghệ vớicác em Bên cạnh đó giáo viên cần giúp các em giữ được nội quy, cư xử một cách côngbằng phân minh, giáo viên phải biết vận dụng các phương pháp nhập vai tự luyện vàhiểu được tình huống đang diễn ra, tự nhận biết được các biểu hiện nét mặt, lời nói, cửchỉ của mình khi đóng vai, luôn quan tâm sự đánh giá, nhận xét và góp ý của các emhọc sinh Điều này đòi hỏi người giáo viên phải biết vận dụng và sáng tạo luôn có ýthức tìm hiểu, rút kinh nghiệm

- Điệu bộ, cử chỉ, tư thế, dáng đứng đi Điệu bộ, cử chỉ của giáo viên là một yếu

tố không thể thiếu trong quá trình giảng dạy góp phần làm cho bài giảng thêm sinh độngnhư những cử động tay chân, cơ thể, ánh mắt trìu mến, nghiêm nghị, không quá cuồngnhiệt và tùy tiện,

- Tư thế phải thể hiện linh hoạt trong giao tiếp, cần phải đỉnh đạc, đàng hoàng,ung dung và khoan thai, còn học sinh phải lễ phép, tôn kính

- Có khả năng làm chủ nhận thức, thái độ, hành vi, phản ứng của mình, đọc đượcnhững vận động trên nét mặt, cử chỉ, điệu bộ của đối tượng, biết lắng nghe và xử lýthông tin, linh hoạt với các hoàn cảnh giao tiếp và nội dung giao tiếp.

b Thời gian thực hiện

- Trong thực tế hiện nay, việc rèn kỹ năng giao tiếp - ứng xử cho học sinh trongnhà trường đã được chú trọng đến Song, nhiều giáo viên còn lúng túng trong việc tổchức, thực hiện các chương trình hoạt động rèn kỹ năng giao tiếp - ứng xử cho học sinh

- Với ý nghĩa và tầm quan trọng trong việc rèn kỹ năng giao tiếp - ứng xử cho

học sinh tôi đã thực hiện đề tài sáng kiến “Một số biện pháp rèn luyện kỹ năng giao

tiếp - ứng xử cho học sinh lớp 3 trong các môn học và hoạt động ngoài giờ lên lớp”.

Do đó, đề tài sáng kiến này được tôi nghiên cứu với các số liệu thực trạng từ năm học

2015 - 2016 và đúc kết kinh nghiệm cho bản thân, áp dụng các giải pháp vào năm học

2016 - 2017 đến nay tôi thấy có hiệu quả Trong năm học 2017 - 2018 này tôi mạnh dạn

áp dụng và giới thiệu đề tài này với mong muốn chia sẻ kinh nghiệm cùng đồng nghiệp,

để được sự đón nhận của đồng nghiệp, của đơn vị, của ngành giáo dục để giúp đề tàicủa tôi ngày càng hoàn thiện hơn

c Biện pháp tổ chức

c.1 Nắm tình hình học sinh qua bàn giao công tác chủ nhiệm

Ngay từ đầu năm học, nhà trường chỉ đạo cho giáo viên các khối lớp bàn giaocông tác chủ nhiệm Từ các kênh thông tin của giáo viên chủ nhiệm năm trước và quatrò chuyện trực tiếp với học sinh, với gia đình, nhờ thế tôi đã nắm được các thông tinsau:

- Tình hình chất lượng và các mặt hoạt động khác của từng học sinh trong lớp,nguyên nhân kết quả của giáo dục đó

- Hoàn cảnh gia đình học sinh

- Tâm tư, nguyện vọng và mong muốn, sở trường, hạn chế của từng học sinh ởthời điểm hiện tại Từ đó, tôi lập kế hoạch chủ nhiệm - hình thành bộ máy hội đồng tựquản của lớp, thành lập các ban, biên chế ban học tập, ban văn nghệ thể dục thể thao,ban sức khỏe vệ sinh, ban thư viện, thành lập đôi bạn học tập theo tình hình chất lượnglớp tạo điều kiện cho các em được học tập lẫn nhau, Cụ thể như đôi bạn: XuânNguyên và Sĩ Em, Ngọc Uyển và Thành Nhân, Phương Nhi và Mỹ Ngân, Thúy Vy vàBảo Thi, Thanh Vạn và Quốc Toàn, Minh Triết và Gia Hào, Mỹ Dư và Thanh Phong,

Đôi bạn cùng giúp đỡ nhau trong học tập

c.2 Phân loại khả năng giao tiếp của học sinh

- Sau khi phân loại chất lượng đầu năm và qua hai tuần giảng dạy tôi đã bắt đầutheo dõi và chia học sinh theo các nhóm sau:

+ Nhóm học sinh có lời nói lưu loát, đọc trôi chảy mạch lạc, biết thể hiện lời nóibiểu cảm trong giao tiếp, cụ thể như em: Xuân Nguyên, Phương Nhi, Ngọc Uyển, Thúy

Vy, Thanh Vạn, Minh Triết, Thanh Thảo

+ Nhóm học sinh có lời nói tương đối lưu loát, trôi chảy Tuy nhiên, chưa thểhiện được lời nói biểu cảm trong giao tiếp một cách rõ nét, cụ thể như em: Mỹ Kỳ, BảoMinh, Mỹ Dư, Thúy Quỳnh, Huỳnh Như, Bảo Nam, Tường Vy, Trúc Ly

+ Nhóm học sinh còn nhút nhát, nói năng cộc lốc, ngại giao tiếp, hầu như khôngbiết sử dụng lời nói biểu cảm trong giao tiếp, cụ thể như em: Sĩ Em, Thành Nhân, MỹNgân, Bảo Thi, Quốc Toàn, Gia Hào, Thanh Phong

- Sau khi phân tích đặc điểm cũng như giao tiếp của từng học sinh trong lớp, tôitiến hành sắp xếp chỗ ngồi cho học sinh sao cho phân bố đều khắp ba đối tượng họcsinh nêu trên trong các nhóm

- Ưu điểm của biện pháp này là các em tương trợ lẫn nhau trong quá trình học tập

là một việc làm hết sức bổ ích như câu tục ngữ “Học thầy không tày học bạn”.

- Trong quá trình học tập, thi đua sẽ giúp các em mạnh dạn, năng động hơn rấtnhiều trong việc rèn luyện kỹ năng nói Sự giúp đỡ động viên của các bạn trong lớp,trong nhóm sẽ giúp các em tự tin hơn trước lời phát biểu của mình

c.3.Giao tiếp - ứng xử trong nhà trường (thầy cô, bạn bè )

c.3.1 Trong các môn học chính khóa

- Quan hệ thầy - trò trong nhà trường không phải là quan hệ bề trên - kẻ dưới mà

là thực hiện phân công - hợp tác

- Trong từng môn học, tiết học, giáo viên phải là người “làm mẫu” từ cách nóinăng, thái độ, đi đứng, chữ viết, Vì nếu giáo viên có thái độ không tốt với học sinh,các em sẽ học theo thầy đối xử không tốt với bạn bè và mọi người xung quanh “Lệnh”giao việc của giáo viên đưa ra phải rõ ràng, cụ thể và thật sự “nghiêm” Cần xây dựngmối quan hệ Thân thiện - Hợp tác giữa Thầy - Trò và giữa Trò - Trò để mọi học sinh đều

được quan hệ trực tiếp với thầy và quan hệ với nhau Giáo viên cần khuyến khích họcsinh trao đổi, đặt câu hỏi, thảo luận, phát biểu ý kiến, thể hiện quan điểm cảm xúc riêngcủa mình Giáo viên có thể chia lớp thành nhóm, lúc đầu có thể là nhóm nhỏ (2 học sinhngồi cùng bàn) để dễ trao đổi, giúp các em tự tin dần; sau đó triển khai giữa 1 em và 1

em khác (vẫn là 2 em nhưng thay đổi bạn trao đổi) sẽ giúp các em làm quen dần với sựhợp tác này Dần dần khi các em đã có kinh nghiệm hơn, tự tin hơn có thể triển khaithành nhóm lớn hơn (4, 6, 8 em) và luân phiên nhau em nào cũng có thể làm nhómtrưởng - mọi thành viên trong nhóm đều được nói, các thành viên còn lại có nhiệm vụđóng góp ý kiến, trao đổi, giúp đỡ bạn mình Giáo viên phải là người thiết kế, địnhhướng, giúp đỡ, uốn nắn học sinh; tôn trọng học sinh, giúp học sinh tự tin bằng việckhuyến khích, động viên chứ không chê bai, chỉ trích Giáo viên phải biết khẳng địnhviệc làm của học sinh là “đúng” hay “chưa đúng”, tuyệt đối không nói là “sai”

- Để nâng cao năng lực tự tin, khả năng giao tiếp, hành vi ứng xử của học sinh,giáo viên có thể yêu cầu mỗi tuần mỗi tổ cử một bạn làm Chủ tịch Hội đồng tự quảnluân phiên lần lượt Lúc đầu có thể là những em có năng lực, mạnh dạn, tự tin; sau lànhững em nhút nhát, chưa tự tin; những em còn có hành vi chưa thật sự văn minh, lịchsự; những em còn hạn chế về khả năng giao tiếp để các em rút kinh nghiệm, điềuchỉnh dần bản thân mình, nâng cao năng lực cá nhân với sự góp ý, giúp đỡ của tập thểlớp và khả năng bản thân (vì mỗi học sinh chắc chắn đều có những mặt mạnh, mặt tíchcực riêng)

- Giáo viên phải là người làm “mẫu”, hướng dẫn, điều chỉnh học sinh, vì vậy cần

tổ chức các bài học thông qua mô phỏng, trao đổi, thảo luận, tranh luận, đóng vai, cuộcthi, trò chơi, vẽ tranh để mỗi học sinh đều được thể hiện mình

- Việc rèn luyện kỹ năng giao tiếp - ứng xử cho học sinh không phải thông quamột môn học nào mà nó bao trùm toàn bộ các môn học, là sự tích hợp dần để học sinhđược trải nghiệm Tất cả các môn học từ Tiếng việt, Toán, Tự nhiên và Xã hội, Thủcông đều giúp học sinh rèn luyện giao tiếp để phát triển kỹ năng sống nếu giáo viên làngười biết “Thiết kế” và học sinh là người biết “Thi công”

Ví dụ: Dạy bài Tập đọc “Chiếc áo len” (Tiếng Việt 3 - tuần 3) giáo viên có thể

giáo dục kỹ năng giao tiếp cho học sinh qua các hoạt động:

+ Cho học sinh trao đổi, thảo luận nhóm:

Theo em bạn Tuấn trong câu chuyện là người như thế nào?

Từng thành viên sẽ được nêu ý kiến cá nhân mình, được giao tiếp cùng bạn để điđến thống nhất chung

+ Cho học sinh trao đổi, thảo luận nhóm tiếp theo:

Nếu em là bạn Tuấn em sẽ làm gì?

Nội dung bài tập đọc nói lên điều gì?

Nhiều học sinh được nêu suy nghĩ của mình Giáo viên động viên, khuyến khích,tôn trọng ý kiến của các em

Kỹ năng làm việc hợp tác trong giờ học Tiếng Việt

- Áp dụng:

Cho học sinh được nói lên nguyện vọng, suy nghĩ, tình cảm của mình:

+ Học sinh nói về những gì các em học được qua bài học (Ví dụ: Bài họckhuyên các em cần biết yêu thương, nhường nhịn anh, chị, em trong gia đình)

Giáo viên là người tóm tắt ý kiến, định hướng, giáo dục học sinh bằng các việclàm cụ thể

Qua tiết dạy, giáo viên hướng dẫn học sinh kỹ năng làm việc theo nhóm: biếtcách phân công công việc, lắng nghe ý kiến người khác, tranh luận, biết chấp nhận đúngsai, thống nhất ý kiến, thực hiện đúng ý kiến đã thống nhất Đây là kỹ năng hết sức cầnthiết khi các em trưởng thành, làm việc trong tập thể; kỹ năng tự nhận thức: xác định giátrị bản thân là biết đem lại lợi ích, niềm vui cho người khác thì mình cũng có niềm vui;làm chủ bản thân: kiểm soát cảm xúc, hành vi của bản thân để tránh thái độ ứng xử íchkỷ; kỹ năng giao tiếp: đọc, viết, biết ứng xử có văn hóa,

Đối với các môn ngoài Toán, Tiếng Việt, giáo viên càng quan tâm hơn về rèn kỹnăng Môn Thủ công, giáo viên cần giáo dục kỹ năng tự phục vụ Bởi gia đình, các emthường được cha mẹ, anh chị làm thay hoặc không có thời gian gần gũi để hướng dẫn

Ví dụ: Dạy bài Thủ công “Đan nong mốt”, “Đan nong đôi” giáo viên giúp học sinh

biết cách đan nong mốt, đan nong đôi đúng quy trình kĩ thuật Biết vận dụng đan nongmốt, đan nong đôi để làm những đồ dùng trong gia đình như: thúng, rổ,

Trong các bài Tự nhiên và Xã hội, chúng ta có thể hướng dẫn, tập dần cho các

em các kỹ năng:

+ Kỹ năng tự nhận thức: tự nhìn nhận, đánh giá về bản thân để xác định đượcmặt mạnh, mặt yếu của bản thân, biết vị trí của mình trong các mối quan hệ ở nhà, ởtrường và ở cộng đồng

+ Kỹ năng tự phục vụ và tự bảo vệ: biết cách tự phục vụ: rửa mặt, đánh răng,tắm; tự bảo vệ chăm sóc sức khỏe của bản thân liên quan đến các vấn đề vệ sinh cánhân, vệ sinh môi trường, dinh dưỡng, phòng bệnh và an toàn ở nhà, ở trường, ở nơicông cộng

+ Kỹ năng ra quyết định: nên và không nên làm gì để bảo vệ sức khỏe của bảnthân; để ứng xử phù hợp trong gia đình, nhà trường và cộng đồng; để bảo vệ môitrường

+ Kỹ năng kiên định và kỹ năng từ chối: kiên quyết giữ vững lập trường và nóilời từ chối trước những lời rủ rê của bạn bè và người xấu; không tham gia vào nhữngviệc làm, hành vi mang tính tiêu cực

+ Kỹ năng làm chủ bản thân: biết đảm nhận trách nhiệm, cam kết thực hiện côngviệc và biết ứng phó với căng thẳng trong những tình huống của cuộc sống một cáchtích cực

+ Kỹ năng giao tiếp: tự tin khi giao tiếp; lắng nghe tích cực; phản hồi xây dựng;bày tỏ sự cảm thông, chia sẻ, giúp đỡ bạn bè trong lớp, trường, những người có hoàncảnh khó khăn

+ Kỹ năng hợp tác: khả năng cá nhân biết chia sẻ trách nhiệm, biết cam kết vàcùng chung sức làm việc có hiệu quả với những thành viên khác, giúp đỡ, hỗ trợ lẫnnhau trong một công việc, một lĩnh vực nào đó vì mục đích chung

+ Kỹ năng tư duy phê phán: biết phê phán, đánh giá các ý kiến, hành động, lờinói, việc làm, các hiện tượng trong đời sống hàng ngày

+ Kỹ năng tìm kiếm và xử lý thông tin: biết tìm kiếm và xử lý thông tin để giảiquyết vấn đề trên cơ sở vận dụng tư duy phê phán và sáng tạo

Ở môn Đạo đức, giáo viên rất dễ dàng nâng cao kỹ năng giao tiếp - tự nhận thứcnhư kính yêu Bác Hồ, kính trọng, biết ơn ông bà, cha mẹ, thầy cô, thương binh - liệt sĩ,những người lao động bằng những hành vi, thái độ, việc làm nho nhỏ hằng ngày Các

em biết quan tâm chăm sóc ông bà, cha mẹ, anh chị em; biết giúp đỡ người già, em nhỏ,bạn bè; biết xác định các giá trị hành vi đạo đức Tùy từng bài học, chúng ta giáo dụccác kỹ năng sống phù hợp cho các em

Ví dụ: Bài “Đoàn kết với thiếu nhi quốc tế” (Đạo đức lớp 3 tiết 2 - Bài 9)

- Thực hành:

Hoạt động 1: Giới thiệu những sáng tác hoặc tư liệu đã sưu tầm được về tình

đoàn kết thiếu nhi quốc tế

* Cách tiến hành:

+ Giáo viên phát giấy Ao và cho các nhóm trình bày tranh, ảnh và các tư liệu đãsưu tầm được

+ Đại diện các nhóm lên thuyết minh

+ Lớp thảo luận, nhận xét, chất vấn, bổ sung

+ Giáo viên nhận xét, khen ngợi các nhóm học sinh đã sưu tầm được nhiều tưliệu hoặc đã có những sáng tác tốt về chủ đề bài học hoặc giáo viên có thể giới thiệuthêm một vài hoạt động khác (nếu cần)

Hoạt động này, giúp học sinh rèn luyện kỹ năng hợp tác, kỹ năng trình bày suynghĩ về thiếu nhi quốc tế.

- Vận dụng:

Hoạt động 2: Viết thư bày tỏ tình đoàn kết, hữu nghị với thiếu nhi các nước.

* Cách tiến hành:

+ Giáo viên yêu cầu học sinh viết thư theo nhóm

+ Giáo viên có thể gợi ý cho học sinh gửi thư cho các bạn thiếu nhi các nướcđang gặp nhiều khó khăn như: đói nghèo, dịch bệnh, chiến tranh, thiên tai,

+ Nội dung thư sẽ viết những gì?

+ Học sinh các nhóm tiến hành viết thư (một bạn sẽ là thư kí, ghi chép ý của cácbạn đóng góp)

+ Thư kí thông qua nội dung thư và tất cả các bạn trong nhóm kí tên vào thư.+ Trình bày kết quả

+ Cả lớp nhận xét, chia sẻ

+ Giáo viên nhận xét, khen ngợi các nhóm đã hoàn thành tốt nhiệm vụ

+ Nhắc nhở học sinh sau giờ học cử người đi ra bưu điện gửi thư

Qua đây, chúng ta rèn được cho các em kỹ năng hợp tác, kỹ năng đảm nhận tráchnhiệm, kỹ năng ứng xử khi gặp thiếu nhi quốc tế, kỹ năng bình luận các vấn đề liênquan đến quyền trẻ em

Trong sinh hoạt hàng ngày, giáo viên cần chú ý nâng dần kỹ năng giao tiếp - tựnhận thức cho các em sử dụng đúng các quy tắc: chào hỏi, xin phép, cảm ơn, xin lỗi,yêu cầu, Biết cả thông cảm chia sẻ buồn vui với mọi người

c.3.2 Trong các hoạt động ngoài giờ lên lớp

- Ngoài việc tích hợp giáo dục kỹ năng giao tiếp - ứng xử thông qua việc giảngdạy các môn học có ưu thế, còn có các hình thức tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờlên lớp Hoạt động này gắn bó chặt chẽ với các hình thức giáo dục qua dạy học giúp họcsinh không những củng cố, mở rộng những tri thức mà còn hình thành được thái độ, tìnhcảm, rèn luyện được hành vi, kỹ năng thông qua các hoạt động giáo dục ngoài giờ lênlớp như tìm hiểu, thuyết trình theo chủ đề, xử lý tình huống, các hoạt động tham quan

dã ngoại, xâm nhập thực tế sẽ giúp cho học sinh tiếp cận với thực tế, đi sâu vào một chủ

đề và làm quen với các tình huống thực tiễn trong đời sống

- Hoạt động ngoài giờ lên lớp là các buổi giao lưu học tập, là các tiết sinh hoạtĐội (2 tiết/tuần), là các buổi sinh hoạt múa hát tập thể, các hoạt động ngoại khóa Thông qua các buổi sinh hoạt này, học sinh được chủ động tham gia các hoạt động mìnhyêu thích, được tương tác với bạn bè, được giao lưu với nhiều thành viên khác Giáoviên lúc này là người “bạn” lớn hơn, giúp đỡ, khích lệ học sinh thể hiện mình Vì vậy,giáo viên có thể linh động tổ chức các hoạt động trên dưới nhiều hình thức khác nhau:

+ Hàng tuần dành thời gian cho tiết hoạt động tập thể (Sinh hoạt) cuối tuần đểtạo kỹ năng giao tiếp tự tin cho học sinh và nắm bắt nguyện vọng, ý kiến của học sinh

Từ đó, học sinh sẽ được bày tỏ suy nghĩ, ý kiến của mình, đề xuất cá nhân

+ Đa dạng các hình thức trò chơi (hiện đại và dân gian) trong các tiết hoạt độngtập thể, giao lưu để tạo không khí sôi nổi, hào hứng cho học sinh để mọi học sinh đềuđược “chơi”, được tương tác, giúp đỡ nhau, tạo sự tự tin cho học sinh

Ví dụ: Trò chơi: Mèo bắt chuột, giành cờ chiến thắng, nhảy bao bố, kéo co, đặt

vật vào đúng vị trí cũng có thể tổ chức cho học sinh “diễn kịch”

+ Cuối mỗi tháng tổ chức giao lưu học tập và sinh hoạt tập thể liên lớp nhằm tạomôi trường học hỏi, giao tiếp, tương tác Phát huy việc “nói”, thể hiện mình của nhữnghọc sinh còn rụt rè, thụ động Học sinh có thể sưu tầm, tìm hiểu những câu chuyện, câu

đố, bài thơ hay, đoạn văn hay làm đề tài để trao đổi, thảo luận, phát biểu ý kiến cánhân

+ Giáo viên có thể tổ chức cho học sinh văn nghệ (hát đơn ca, tốp ca, múa hát tậpthể, đóng kịch ) để học sinh tập dần sự mạnh dạn, tự tin trước tập thể

+ Giáo viên cần tổ chức cho học sinh một số hoạt động ngoại khóa như: thăm mẹViệt Nam anh hùng; viếng nghĩa trang liệt sĩ; trồng và chăm sóc cây, hoa; lao động côngích (làm vệ sinh ) Qua đó, cho học sinh phát biểu suy nghĩ của mình về việc đã làm,viết bài nói về cảm nhận của em

Học sinh lớp 3A tham gia trò chơi ở Hoạt động ngoài giờ lên lớp

- Thông qua các hoạt động ngoài giờ lên lớp, giáo viên cần định hướng, khơi gợi,giúp đỡ, khích lệ tinh thần cho học sinh; uốn nắn dần cho học sinh cách diễn đạt cánhân, học tập điều hay từ bạn, rút kinh nghiệm cho bản thân mình

- Trong việc tiến hành hoạt động ngoài giờ lên lớp, học sinh đóng vai trò trọngtâm, là chủ thể hoạt động, tự điều hành mọi hoạt động Giáo viên lúc này là người “bạn”lớn hơn, giúp đỡ, khích lệ học sinh thể hiện mình hoặc giáo viên chỉ là đại biểu thamdự

- Học sinh phải chuẩn bị đầy đủ mọi phương tiện cho hoạt động:

+ Tập dẫn chương trình, biểu diễn văn nghệ, diễn kịch, tập nói, thể hiện điệu bộ + Thi tìm hiểu kiến thức, phát biểu cảm tưởng

+ Tích cực nghiên cứu, tập trung chú ý để thể hiện mình, tìm ra những hình thức

tổ chức hay và sáng tạo

+ Nâng cao ý thức phối hợp, thảo luận nhóm

Ví dụ: Với thời gian khoảng 35 - 40 phút.

Nội dung 1: Tổ chức “Kỉ niệm ngày 20 - 11”.

* Hình thức 1: Dưới sự chỉ đạo của phụ trách Sao

+ Tìm hiểu kiến thức giữa các nhóm

+ Phát biểu cảm tưởng về thầy (cô)

+ Tổ chức hoạt cảnh nhỏ về thầy (cô)