Bảo tồn và phát huy giá trị kiến trúc, cảnh quan lăng hoàng cao khải đống đa hà nội (tt)

Trong cuộc sống cảng ngày càng hiện đại ngày nay, tốc độ đô thị hóa ở các quốc gia đang phát triển ngày càng trở nên mạnh mẽ, những tòa nhà chọc trời, những trung tâm thương mại mọc lên

Ministère de rÉducation et de la Formation

Ministère de la Construction

Ministère de 1’ Education e t de la Jeunesse Ministère de la Culture et de la Communication UNIVERSITÉ ữARCHITECTURE DE HANOỈ ÉCOLE SUPÉR1EURE NATIONALE

D’ARCHITECTURE DE TOULOUSE TRƯỜNG OẠI HỌC KIỀN TRÚC HẢ NÔI

PHÒNG ĐỌC PHÁP NGỮ Số: A £ , c f / f t r v ; 5 T

MÉMOIRE DU POST-MASTER FRANCOPHONE

DIPLÔME PROPRE AUX ÉCOLES ƠARCH1TECTURE

PROJET URBAIN, PATRỈMOỈNE ETDÉVELOPPEMENTDURABLE

BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ T R Ị KIẾN TRÚC, CẢNH QUAN

LÃNG HOÀNG CAO KHẢI - ĐỐNG ĐA - HÀ NỘI

Étudiante: Nguyễn thị Nguyệt Minh Promotion: 2009 - 2011

Directeurs: M Jean Marie BILLA

M Trần Hùng

HANOI, 2011

LUẶN VĂN TÓT NGHỈỆP - Thiết kế đô thị, Di sản và Phát triển bền vững

LỜÍ CẢM ƠN

Trước tiên tôi xin chân thành cảm ơn bà Paulette GIRARD, giảng viên trường đại học kiến trúc Toulouse - giám đốc khoa DPEA “ Thiết kế đô thị, Di sản và phát triển bền vững ” về sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tinh trong suốt quá trình học tập

Xin chân thành cám ơn thầy Trần Hùng, thầy Jean - Marie BILLA đã hướng dẫn, góp ý và động viên tôi trong quá trình thực hiện luận văn tốt nghiệp

Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn những thầy cô, bạn bè của DPEA và gia đình đã giúp

đỡ, tạo điều kiện tốt nhất để tôi hoàn thành luận văn này

Nguyễn Thị Nguyệt Minh - khóa 09 (2009-2011) 1

LUẬN VẪN TỐT NGHIỆP - Thiết kế đô thị Di sản và Phát triển bền vững

MỤC LỤC

Giới thiệu

1 Lý do lựa chọn đề tài

2 Mục đích nghiên cứu

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4 Phương pháp nghiên cứu

5 Những đóng góp của đề tài

Nội dung

Chương 1 : Tổng quan những lý luận chung về dl sản, bảo tồn di sản và công tác nghiên cứu, bảo tồn di sản ở Việt Nam nói chung và thủ đô Hà Nội nói riêng I- Khái niệm di sản và bảo tồn di sản

1.1- Di sản là gì?

1.2- Thế nào là bảo tồn và phát huy giá trị của di sản?

II- Những công ước và điều lệ bảo vệ di sản trên thế giới

III- Công tác bảo tồn di sản ở Việt Nam nói chung và Hà Nội nói riêng

111.1- ở Việt Nam

111.2- tại Hà Nội

Chương 2 : Phân tích hiện trạng, đánh giá về sự hình thành phát triển, biến đổi

và những giá trị của lăng Hoàng Cao Khải

I- Lược sử hình thành

1.1- Sơ lược về Hoàng Cao Khải

1.2- Sự hình thành ấp Thái Hả

1.3- Lăng Hoàng Cao Khải vả mối quan hệ không gian với các công trình khác trong quần thể ấp Thái Hà

II- Phân tích hiện trạng và những đặc điểm đô thị của lăng Hoàng Cao Khải

11.1- Vị trí và hiện trạng

11.1.1- Vị trí nghiên cứu

11.1.2- Đặc điểm hiện trạng và cấu trúc của lăng HCK

11.1.3- Đặc điểm hệ thống đường giao thông xung quanh lăng HCK

Nguyễn Thị Nguyệt Minh - khóa 09 (2009-2011)

LUẬN VẪN TỐT NGHIỆP - Thiếỉ kế ổô thị, Di sẩn và Phát triển bền vững

11.2 Phân tích các hoạt động xung quanh lăng Hoàng Cao Khải

11.2.1- Phân tích các hoạt động chính của lăng HCK theo giờ

11.2.2- Phân tích các hoạt động giao thông

11.2.3- Phân tích các hoạt động đời sống xung quanh lăng HCK

11.3- Phân tích những yếu tố cảnh quan và môi trường của lăng HCK

11.3.1- Đặc điểm của các công trình xung quanh lăng HCK

11.3.2- Đặc điểm hệ thống cây xanh

11.3.3- Đặc điểm hệ thống mặt nước

11.4- Các yếu tố đô thị khác

11.5- Phân tích trường hợp cụ thể (ngã ba - lối vào chính của lăng HCK)

III- Giá trị kiến trúc của lăng Hoàng Cao Khải

111.1- ứng dụng vật liệu đá trong kiến trúc ở Việt Nam

111.2- Lăng Hoàng Cao Khải - lăng mộ đá độc đáo nhất Hà Nội

Chưomg 3 : Đánh giá những yếu tố ảnh hưởng đến lăng Hoàng Cao Khải I- Yếu tố xã hội

II- Yếu tố kinh tế

II-Yếu tố tự nhiên

IV- Yếu tố con người

Chưomg 4 : Những đề xuất và giải pháp nhằm phát triển nâng cao giá trị di sản

và kiến trúc cảnh quan của lăng Hoàng Cao Khải

I- Kết luận

II- Định hướng bảo tồn

III- Đề xuất cá nhân

III 1- Tim lại cảnh quan, bảo tồn và khôi phục diện mạo cho công trình

111.2- Mang lại cho công trình một chức năng mới phù hợp để thích nghi với cuộc sống đương đại

Kết luận chung

Tham khảo

Nguyễn Thị Nguyệt Minh - khóa 09 (2009-2011)

G I

Ớ

I

3

1 Lý do lựa chọn đề tài

Trải qua hàng ngàn năm xây dựng và bảo vệ đất nước, cha ông đã để lại cho chúng

ta biết bao di tích lịch sử văn hóa có giá trị Hà Nội - Thủ đô ngàn năm văn hiến là một trong những nơi có nhiều di tích lịch sử văn hóa nhất cả nước Trong cuộc sống cảng ngày càng hiện đại ngày nay, tốc độ đô thị hóa ở các quốc gia đang phát triển ngày càng trở nên mạnh mẽ, những tòa nhà chọc trời, những trung tâm thương mại mọc lên như nấm, dường như di sản và những giá trị của di sản ngày càng bị mai một và dần dần bị mất đi Chúng ta cần phải nhận thấy tầm quan trọng của những giá trị truyền thống, đẹp đẽ của di sản đó cần được bảo tồn và phát huy một cách bền vững

Lăng Hoàng Cao Khải là một quần thể kiến trúc bằng đá lớn nhất Hà Nội, là công trình kiến trúc bằng đá lớn thứ hai Việt Nam (xếp sau thành nhà Hồ), công trình thuộc thể loại lăng mộ, được xếp hạng di tích quốc gia Việt Nam năm 1962

Lăng Hoàng Cao Khải là một công trình có hình thức kiến trúc độc đáo bằng vật liệu

đá bền vững còn tồn tại trong khi những công trình khác trong hệ thống dinh cơ của Hoàng Cao Khải đã bị hư hỏng nặng hoặc hoàn toàn biết mất Tuy nhiên, lăng Hoàng Cao Khải đang dần dần bị lãng quên và bị cô lập trong lòng đô thị hiện đại và đông đúc Những di sản này không có sự quan tâm đúng mức của cộng đồng đang dần trở thành những phế tích

Hình ảnh lăng Hoàng Cao Khải nằm cô lập và lọt thỏm trong một ngõ nhỏ, đông đúc với mật độ dân cư dày đặc, cùng với sự thiếu ý thức của người dân cũng như việc quản lý vả bảo vệ di sản khiến cho công trình ngày càng bị xuống cấp hư hại khiến cho những người quan tâm đến di sản cũng như các kiến trúc sư đều muốn mang lại cho công trình đá một tiếng nói, một lời kêu cứu

2 Mục đích nghiên cứu

Hiện nay Hà Nội là một trong hai thành phố có tốc độ phát triền và đô thị hoá lớn nhất

cả nước Với tốc độ này Hà Nội đang cuộn mình trở thành một trong những thủ đô hiện đại, văn minh với quy mô thế giới

Chính vì lẽ đó, những vấn đề về bảo tồn và phát huy những giá trị văn hoá truyền

Ã' H

4

LUẬN VĂN TỐT NGHÍỆP - Thiết kế đô thị Di sản và Phát triển bền vững

■

Nguyễn Thị Nguyệt Minh - khóa 09 (2009-2011)

LUẶN VĂN TỒT NGHIỆP - Thiết kế ãổ thị Di sản và Phát triển bền vững

thống cũng là một vấn đề được toàn xã hội quan tâm sâu sắc Việc gìn giữ và phát triển những giá trị về mặt di sản, kiến trúc hay cảnh quan của một quần thể kiến trúc như lăng Hoàng Cao Khải cũng góp phần vào việc gìn giữ những nét đẹp văn hóa, thầm mỹ của con người Hà Nội nói riêng và Việt Nam nói chung

- Làm thế nào để nâng cao và phát triển những đặc điểm về di sản vả kiến trúc cảnh quan của lăng Hoàng Cao Khải?

- Làm đẹp cho đô thị nhưng vẫn đảm bảo bảo tồn nguyên vẹn những yếu tố nguyên trạng của nó?

- Cần những giải pháp cụ thể nào để lăng Hoàng Cao Khải và những giá trị quý báu này không bị lãng quên và nhạt nhoà theo thời gian ?

Để giải đáp cho những câu hỏi được đặt ra ở trên, mục đích của đề tài này chính là :

- Đánh giá và tôn vinh những giá trị đẹp đẽ của lăng Hoàng Cao Khải

- Tìm ra những giải pháp để bảo tồn lăng Hoàng Cao Khải

- Đem lại một hơi thờ mới, sức sống mới cho công trình để công trình có thể hoà nhập với cuộc sống đương đại

- Tạo ra một không gian giao lưu văn hoá và sinh hoạt cộng đồng của người dân trong khu vực đông đúc và chật hẹp này

3 Đối tượng và phạm ví nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu dựa trên hiện trạng cụ thể của lăng Hoàng Cao Khải bao gồm: công trình kiến trúc bằng đá chính và hồ bán Nguyệt, bởi vì kiến trúc của lăng còn gần như là hoàn chỉnh, trong khi các công trình khác trong khu dinh cơ của Hoàng Cao Khải đã gần như hoàn toàn biến mất

Đề tài tập trung nghiên cứu những giá trị về mặt nghệ thuật, kiến trúc và cảnh quan của lăng Hoàng Cao Khải

4 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp thu thập thông tin, khảo sát, điều tra, phân tích, tổng hợp

Đánh giá thực trạng dựa trên những văn bản quy phạm, các văn bản bảo tồn công trình nghiên cứu

Phân tích những giá trị nghệ thuật, kiến trúc, cảnh quan của công trình

Nguyễn Thị Nguyệt Minh - khóa 09 (2009-2011)

LUẬN VĂN TÓT NGHIỆP - Thiết kế đó thị Di sản và Phắt triển bển vững

Phương pháp quy nạp biện chửng: trên cơ sở phân tích lý luận mang tính khoa học, kết hợp với thực tiễn để đưa ra những giải pháp tối ưu trong việc bảo tồn và từ đó hình thành những nguyên tắc cụ thể cho giải pháp thực hiện và chứng minh tính đúng đắn của đề tài

5 Những đóng góp của đề tài

Góp phần nâng cao ý thức của người dân, của các cấp quản lý trong vấn đề bảo tồn dl sản tại địa phương

Nâng cao những giá trị kiến trúc và cảnh quan của lăng Hoàng Cao Khải, đem lại cho công trình một chức năng mới mang hơi thở của thời đ ạ i

Tạo ra một không gian sinh hoạt cộng đồng, một nơi có thề giao lưu văn hoá và đặc biệt hơn khi không gian đó lại có di tích lịch sử

Nciuyễn Thị Nguyệt Minh - khóa 09 (2009-2011) 6

THÔNG BÁO

Để xem được phần chính văn của tài liệu này, vui

lòng liên hệ với Trung Tâm Thông tin Thư viện – Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội

Địa chỉ: T.13 – Nhà H – Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội Đ/c: Km 10 – Nguyễn Trãi – Thanh Xuân Hà Nội

Email: digilib.hau@gmail.com

TRUNG TÂM THÔNG TIN THƯ VIỆN

LUẬN VĂN TÓT NGHIỆP - Thiết kế đô thị Di sản và Phát triển bền vững

K ế t lu ậ n c h u n g : Đất nước ta đã vả đang trong quá trình đẩy mạnh công cuộc đổi mới để xây dựng và phát triển đất nước trên tất cả các lĩnh vực cùa đời sống kinh

tế - văn hóa - xã hội Cõng cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước để nước ta trở thành nước văn minh, hiện đại, quá trình đó đòi hỏi phải có sự hợp tác đa dạng hóa, đa phương hóa với các quốc gia và vùng lãnh thổ

Việc bảo tồn di sản vẫn luôn được nhắc đến mỗi khi có những dự án lớn của đất nước nói chung và của Thủ đô nói riêng Bảo tòn và phát huy giá trị di tích lịch sử, di sản của đất nước ta lả một nguồn lực quan trọng cho sự phát triển bền vững trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước trong thời đại ngày nay

Các di sản khác nhau sẽ phù hợp với những phương cách bảo tồn và phát triển khác nhau, đồng thời với mỗi di sản, cũng có thể có nhiều phương án bảo tồn đồng thời được áp dụng Di sản thích nghi với càng nhiều hình thức sống, nhiều không gian khác nhau sẽ càng có sức sống mãnh liệt hơn trong bối cảnh ngày một biến đổi của

xã hội đương đại

Nếu lăng Hoàng Cao Khải được bảo tồn, phát huy những giá trị của nó một cách tích cực sẽ đóng góp vào kho tàng di sản văn hóa của đô thị Hà Nội, là điểm nhấn di sản của thủ đô, một đềm đến cho du khách

NGHIỆP - Thiết kế cỉỏ thị, Di sản và Phảt triển bến vững

PHỤ LỤC

Đinh Kim Ngân tọa lạc tại số 42 phố Hàng Bạc, Quận Hoàn Kiếm là công trình kiến trúc tín ngưỡng cổ được xây dựng từ thời Hậu Lê, đến thời Gia Long được mở rộng

Đình Kim Ngân có quy mô khá lớn so với các công trình khác nằm trong khu phố cổ Hà Nội (575m2) Đỉnh Kim Ngân (hay đình Dưới) do người dân Châu Khê tụ cư tại phố Hàng Bạc khởi dựng Nghề vàng bạc của dân làng Châu Khê do cụ Lưu Xuân Tín lảm thượng thư triều Lê Thánh Tông được nhà vua cho phép mở lò đúc bạc nén cho triều đình, ông mang người làng ra Thăng Long mở phường đúc bạc Chính vì vậy, các giá trị đích thực

mà di tích Đình Kim Ngân còn bảo lưu được các giá trị về mặt kiến trúc nghệ thuật, lịch sử tồn tại phát triền của một làng nghề ở Hà Nội

Sau năm 1954, nhiều hộ dân đến nương nhờ cửa đình vì nhiều lý do Mỗi gia đình chiếm một chỗ nên khu vực thờ cúng bị thu hẹp lại Ngôi đình ở trong tình trạng hư hỏng nặng

Từ năm 2004 - 2005, Ban quản lý khu phố cổ Hà Nội phối hợp với các chuyên gia Việt Nam và Pháp nghiên cứu tài liệu, tìm hiểu, đánh giá thực trạng cũng như xác định các giá trị văn hóa về kiến trúc, tín ngưỡng của ngôi đình đẻ tìm ra phương án trùng tu, phục hồi nguyên trạng để đạt hiệu quả cao nhất

Năm 2009, Thành phố Hà Nội có chủ trương di chuyển 25 hộ dân với 83 nhân khẩu đang sinh sống ngay tại Đình, đã được giải quyết và chuyển sang sinh sống tại khu chung cư Ngõ 67 Đức Giang, quận Long Biên với các điều kiện sinh hoạt tốt hơn Quận Hoàn Kiếm giao Ban quản lý Phố cổ HN là đơn vị thực hiện Dự án trùng tu, tôn tạo đình Kim Ngân với

sự hỗ trợ kỹ thuật của các chuyên gia Pháp

Đến nay, công việc trùng tu đã hoàn thành và đến ngày 26/3, UBND quận Hoàn Kiếm đã

tổ chức Lễ khánh thành đình Kim Ngân và Ngày hội Nghề kim hoàn năm 2011 tại số nhà 42-44 phố Hàng Bạc (Q Hoàn Kiếm, Hà Nội)

Đình KIM NGÂN đang trong quá trình bảo tồn

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP - Thiết kế đô thị Di sàn và Phát triển bền vững

B IB L IO G R A P H IQ U E S

T iế n g V iệ t

1- Bộ xảy dựng, Viện nghiên cứu kiến trúc (1999), Bào tồn di sản kiến trúc cảnh quan Hà

Nội.

2- Hội Kiến Trúc sư Việt Nam (1997), Vì một nền kiến trúc hiện đại đậm đà bản sắc dân

tộc của Hà Nội nghìn năm văn hiến.

3- Nhiều tác giả, Hà Nội.

4- Tôn Đại (2010), Những vấn đề lý luận và thực tiễn.

5- ICOMOS (2001), Các hiến chương Quốc tế về bảo tồn và trùng tu.

6- Đồ án bảo tồn sinh viên lớp 2003K3 (2006), Bảo tồn lăng Hoàng Cao Khải

7- Trần Huy Liệu (2000), Lịch sử thủ đô Hà Nội, Nhà xuất bản Hà Nội.

T iế n g P háp

1- Franọoise C hoay (2009), Le Patrimoine en questions.

2- Plusieurs auteurs (2001), Les cahiers de 1’lpraus - Hanoỉ, le cycle de mertamorphoses 3- Tran Hung, Enjeux de la conservation de patrimoine urbain.

4- France Mangin, Le patrimoine indochinois, Edition Recherche - Ipraus.

5- Pierre Merlin et Franẹoise Choay, Dictionnaire de 1’urbanisme et de Taménagement 6- Patrick Pérez (2000), Petit Guide d’introduction aux techniques de recherche etpublication 7- Ministère de la Construction, Institut de recherche en architecture(1999), Conservation

du patrimoine Architectural et Paysager de Hanoĩ.

8- Bui Thi Hieu (2010), Conservation et mise en valeur du patrimoine et du paysager du lac

Tinh Tam- la ville de Hue, Mémoire de master írancophone.

9- Phan Thuy Ha (2010), Trottoir- valeur dldentité de 1’ancien quariterde la ville de Hanoỉ,

Mémoire de master írancophone

C ác tra n g w e b :

http://belleindochine.free.fr

http://vi.wikipedia.org

http://les cahiers d’Alain Truông

http://hanoimoi.com.vn

http://ashui.com

http://vietbao.com

Nguyễn Thị Nguyệt Minh - khóa 09 (2009-2011) 95