Luận văn thạc sỹ - Tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn

PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, để đạt được các tiêu chí chuẩn nông thôn mới nhiều các chính sách an sinh xã hội, xóa đói giảm nghèo, giải quyết việc làm và hỗ trợ về nhà ở cho nhân dân nói chung và các hộ nghèo nói riêng đã được ban hành và thực thi. Nhờ đó, sau một thời gian nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn trong công cuộc xoá đói giảm nghèo cũng như xây dựng nông thôn mới, phát triển kinh tế xã hội. Tuy nhiên tình trạng nghèo vẫn còn tồn tại ở nhiều địa phương, nhiều hộ gia đình. Trong đó hộ nghèo chưa có nhà ở hiện đang là vấn đề thời sự và cấp bách ở Việt Nam hiện nay. Chính sách hỗ trợ hỗ nghèo về nhà ở nhằm giúp cho các hộ nghèo có điều kiện phát triển kinh tế, thoát nghèo bền vững là một trong những nội dung có ý nghĩa thực tiễn về kinh tế, chính trị, xã hội rất quan trọng. So với mặt bằng chung của toàn quốc, tỷ lệ hộ nghèo của tỉnh Lạng Sơn còn ở mức cao, do vậy chính quyền địa phương và các tổ chức trong hệ thống chính trị hết sức quan tâm đến tổ chức thực hiện chính sách hỗ trợ nhà ở đối với hộ nghèo nhằm cải thiện nhà ở cho hộ nghèo chưa có nhà ở hoặc đã có nhà ở nhưng nhà ở quá tạm bợ, hư hỏng, dột nát, có nguy cơ sập đổ, không thể sử dụng được giúp các hộ nghèo có chỗ sinh hoạt và sinh sống an toàn để toàn tâm toàn ý lao động sản xuất góp phần phát triển kinh tế và đảm bảo quốc phòng – an ninh trên địa bàn. Xóa đói giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới, trong đó có hỗ trợ nhà ở đối với các hộ nghèo được coi là trách nhiệm của các cấp chính quyền, của từng gia đình và của toàn xã hội. Hàng năm chính quyền địa phương đã tiến hành rà soát tình trạng các hộ nghèo chưa có nhà ở, xác định rõ khó khăn về nhà ở và các nguyên nhân qua đó đề ra các mục tiêu và xây dựng chương trình kế hoạch cụ thể phù hợp với tình hình của địa phương, được nhân dân đồng tình hưởng ứng, nên đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận về hỗ trợ nhà ở đối với hộ nghèo. Tuy nhiên, tổ chức thực hiện chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở của chính quyền tỉnh Lạng Sơn thời gian qua còn bộc lộ một số hạn chế như: nguồn lực thực hiện chính sách còn hạn chế; chỉ đạo triển khai chính sách của chính quyền chưa quyết liệt, tuyên truyền chính sách chưa hiệu quả, chưa có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan ban ngành,... Do vậy, kết quả thực thi chính sách còn thấp, tỷ lệ hộ nghèo thiếu nhà ở còn ở mức cao so với bình quân chung của toàn quốc. Xuất phát từ tình hình thực tế tại địa phương, phù hợp với chuyên ngành đào tạo, học viên lựa chọn đề tài: “Tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn” để làm luận văn thạc sĩ, với mong muốn được đóng góp một phần nhỏ vào thực hiện chính sách nêu trên hướng tới đạt được mục tiêu về nhà ở cho hộ nghèo mà chính quyền tỉnh Lạng Sơn đã đề ra. 2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Trong những năm qua, nhiều công trình khoa học, nhiều đề tài tập trung nghiên cứu việc xây dựng và thực hiện các chính sách hỗ trợ nhà ở đối với người có công, người thu nhập thấp và người nghèo. Phạm Xuân Mạnh (2017), Tổ chức thực hiện chính sách hỗ trợ nhà ở đối với hộ nghèo của chính quyền huyện Con Cuông, tỉnh Nghệ An, Luận văn thạc sĩ, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, đã xây dựng khung nghiên cứu về tổ thức thực thi chính sách hỗ trợ nhà ở đối với hộ nghèo của chính quyền cấp huyện, phân tích thực trạng tổ chức thực thi chính sách của chính quyền huyện Con Cuông, tỉnh Nghệ An giai đoạn 2015-2017, từ đó đề xuất giải pháp hoàn thiện tổ chức thực thi đến năm 2020. Lê Thị Mai, (2014), Vấn đề nhà ở đô thị cho người nghèo: lý thuyết, thực tế và hướng tiếp cận. Kỷ yếu Hội thảo “Nhà ở khu dân cư nghèo ở thành phố Hồ Chí Minh và những giải pháp hướng đến môi trường sống tốt hơn trong tương lai”, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP Hồ Chí Minh và Tổ chức Rosa Luxemburg Stiftung tổ chức năm 2014. Bài viết không chỉ đưa ra cơ sở lý thuyết mà còn nêu được cơ sở thực tiễn về vấn đề nhà ở đô thị cho người nghèo, để từ đó gợi ý những giải pháp giải quyết vấn đề nhà ở đô thị cho người nghèo ở Thành phố Hồ Chí Minh. Nguyễn Thị Hằng (2013), Giải pháp tài chính phát triển nhà ở cho người thu nhập thấp ở Việt Nam, Luận văn thạc sĩ, Đại học Quốc gia Hà Nội. Đề tài đã khái quát tình hình nhà ở của người thu nhập thấp ở Việt Nam; làm rõ thực trạng triển khai các giải pháp tài chính để phát triển nhà ở cho người thu nhập thấp và đề xuất các giải pháp về tài chính để phát triển nhà ở cho người thu nhập thấp. Nguyễn Thị Thắm (2014), Chính sách nhà ở xã hội ở Việt Nam, luận văn thạc sĩ Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội. Đề tài đã xác định được một số tiêu chí và nội dung cơ bản của nhà ở xã hội ở Việt Nam; Đánh giá được chính sách này theo một số tiêu chí trên; đồng thời đánh giá được những thành công và hạn chế của chính sách để từ đó đề xuất được một số chính sách thực hiện nhà ở xã hội phù hợp với tình hình thực tiễn ở Việt Nam Như vậy, các công trình khoa học, đề tài nghiên cứu gần đây đã tập trung làm rõ cơ sở lý luận về chính sách nhà ở, tổ chức thực thi chính sách nhà ở, thực trạng chính sách và tổ chức thực thi chính sách nhà ở đối với người nghèo, và các giải pháp để giải quyết vấn đề này. Nghiên cứu cũng được thực hiện ở nhiều địa phương khác nhau trong cả nước. Tuy nhiên, tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở khu vực các tỉnh miền núi, vùng dân tộc thiểu số vẫn là một đề tài còn ít được nghiên cứu. Đặc biệt trong quá trình tìm hiểu, tác giả nhận thấy chưa có đề tài nào viết cụ thể về tổ chức thực hiện chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn. 3. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài • Xác định khung nghiên cứu về tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở của chính quyền tỉnh. • Phân tích thực trạng tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn giai đoạn 2015 – 2017; xác định điểm mạnh, điểm yếu trong tổ chức thực thi chính sách và nguyên nhân của các điểm yếu. • Đề xuất một số giải pháp hoàn thiện tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn đến năm 2020. 4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng: Tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở của chính quyền tỉnh.

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ CÔNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

MÃ NGÀNH: 8340410

Người hướng dẫn khoa học:

TS NGUYỄN ĐĂNG NÚI

HÀ NỘI - 2018

Tác giả xin cam đoan bài luận văn tốt nghiệp: “Tổ chức thực thi chính sách

hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn” do tác giả thực hiện dưới sự

hướng dẫn của Thầy giáo TS Nguyễn Đăng Núi Các số liệu và trích dẫn được sửdụng trong luận văn là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và đáng tin cậy

Để hoàn thành khóa luận này, tác giả chỉ sử dụng những tài liệu được ghitrong danh mục tài liệu tham khảo và không sao chép hay sử dụng bất kỳ tài liệunào khác Nếu phát hiện có sự sao chép tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm

Hà Nội, ngày tháng năm 2018

Học viên thực hiện

Lê Tiến Dũng

Trước hết, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc của mình đến TS Nguyễn Đăng Núi,

người đã trực tiếp hướng dẫn, định hướng và tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất chohọc viên trong suốt thời gian thực hiện nghiên cứu đề tài

Tác giả xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Quý Thầy, Cô giảng viên , TrườngĐại học Kinh tế Quốc dân đã quan tâm giúp đỡ để em được học tập, nghiên cứu vàhoàn thành luận văn

Tác giả xin trân trọng cảm ơn các đơn vị, phòng, ban, cán bộ cấp Sở, ngânhàng chính sách xã hội tỉnh Lạng Sơn đã chia sẻ thông tin, cung cấp cho tác giảnhiều nguồn tự liệu, tài liệu hữu ích phục vụ cho đề tài nghiên cứu

Xin trân trọng cảm ơn!

Hà Nội, ngày tháng năm 2018

Học viên thực hiện

Lê Tiến Dũng

LỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG BIỂU, HÌNH

TÓM TẮT LUẬN VĂN

PHẦN MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ HỘ NGHÈO VỀ NHÀ Ở CỦA CHÍNH QUYỀN TỈNH 6

1.1 Chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở 6

1.1.1 Nhà ở và hộ nghèo về nhà ở 6

1.1.2 Chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở 9

1.2 Tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở của chính quyền tỉnh 14

1.2.1 Khái niệm và mục tiêu của tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở của chính quyền tỉnh 14

1.2.2 Nội dung tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở của chính quyền tỉnh 15

1.2.3 Yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở của chính quyền tỉnh 23

1.3 Kinh nghiệm về tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở của một số địa phương và bài học cho tỉnh Lạng Sơn 24

1.3.1 Kinh nghiệm của một số địa phương 24

1.3.2 Bài học kinh nghiệm cho tỉnh Lạng Sơn 26

CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG TỔ CHỨCTHỰC THI CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ HỘ NGHÈO VỀ NHÀ Ở TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH LẠNG SƠN 31

2.1 Đặc điểm tự nhiên và bối cảnh kinh tế xã hội ảnh hưởng đến chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn 31

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên 31

2.1.2 Bối cảnh kinh tế - xã hội 32

2.2 Thực trạng hộ nghèo về nhà ở và chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở được triển khai trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn 34

2.2.1 Thực trạng hộ nghèo về nhà ở trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn 34

2.3 Thực trạng tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở trên địa

bàn tỉnh Lạng Sơn 40

2.3.1 Thực trạng chuẩn bị triển khai chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở của chính quyền tỉnh Lạng Sơn 40

2.3.2 Thực trạng chỉ đạo thực thi chính sách hỗ trợ hộ người về nhà ở 50

2.3.3 Thực trạng kiểm soát sự thực hiện chính sách 56

2.4 Đánh giá tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn 59

2.4.1 Đánh giá kết quả thực thi chính sách 59

2.4.2 Đánh giá điểm mạnh trong tổ chức thực thi chính sách 60

2.4.3 Đánh giá điểm yếu trong thực thi chính sách 60

2.4.4 Nguyên nhân của những điểm yếu 62

CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ HỘ NGHÈO VỀ NHÀ Ở TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH LẠNG SƠN 65

3.1 Mục tiêu và phương hướng hoàn thiện tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn đến năm 2020 65

3.1.1 Mục tiêu của chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn đến năm 2020 65

3.1.2 Phương hướng hoàn thiện tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn đến năm 2020 66

3.2 Giải pháp hoàn thiện tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn 68

3.2.1 Hoàn thiện chuẩn bị triển khai chính sách 68

3.2.2 Hoàn thiện chỉ đạo thực thi chính sách 70

3.2.3 Hoàn thiện kiểm soát sự thực thi chính sách 75

3.2.4 Giải pháp khác 77

3.3 Kiến nghị 78

3.3.1 Kiến nghị đối với cơ quan ở điạ phương 78

3.3.2 Kiến nghị với các cơ quan Trung ương 80

KẾT LUẬN 81

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 83

quốc hội

UBTWMTTQVN : Ủy ban trung ương mặt trận tổ

quốc Việt NamUBMTTQVN : Ủy ban mặt trận tổ quốc Việt NamUBTVQH : Ủy ban thường vụ quốc hội

UBTVQH : Ủy ban thường vụ quốc hội

Bảng 2.1: Hộ nghèo và hộ nghèo cần được hỗ trợ về nhà ở trên tỉnh Lạng Sơn,

giai đoạn 2015-2017 34Bảng 2.2 Hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều nhưng có khó khăn về nhà ở trên

địa bàn tỉnh Lạng Sơn năm 2017 36Bảng 2.3 Thống kê hộ nghèo năm 2017 theo quyết định 33/2015/QĐ-TTG

ngày 10/8/2015 của Thủ tướng chính phủ 37Bảng 2.4 Tiến độ thực hiện đề án hỗ trợ nhà ở đối với hộ nghèo tại tỉnh Lạng Sơn39Bảng 2.5: Thống kê trình độ cán bộ tham gia tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ

hộ nghèo về nhà ở tỉnh Lạng Sơn, giai đoạn 2015-2017 43Bảng 2.6: Các kế hoạch triển khai để thực thi chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà

ở trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn, giai đoạn 2015-2017 45Bảng 2.7: Kế hoạch về số đối tượng thụ hưởng và nhu cầu vốn hỗ trợ nhà ở

được UBND tỉnh phê duyệt 47Bảng 2.8: Kế hoạch vốn từ ngân sách nhà hộ nghèo về nhà ở giai đoạn 2015-2017 52

HÌNH

Hình 2.1: Ban Chỉ đạo thực thi chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở của chính

quyền tỉnh Lạng Sơn 41

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ CÔNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

MÃ NGÀNH: 8340410

Người hướng dẫn khoa học:

TS NGUYỄN ĐĂNG NÚI

HÀ NỘI - 2018

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, đểđạt được các tiêu chí chuẩn nông thôn mới nhiều các chính sách an sinh xã hội,xóa đói giảm nghèo, giải quyết việc làm và hỗ trợ về nhà ở cho nhân dân nóichung và các hộ nghèo nói riêng đã được ban hành và thực thi Nhờ đó, sau mộtthời gian nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn trong công cuộc xoá đóigiảm nghèo cũng như xây dựng nông thôn mới, phát triển kinh tế xã hội Tuynhiên tình trạng nghèo vẫn còn tồn tại ở nhiều địa phương, nhiều hộ gia đình.Trong đó hộ nghèo chưa có nhà ở hiện đang là vấn đề thời sự và cấp bách ởViệt Nam hiện nay Chính sách hỗ trợ hỗ nghèo về nhà ở nhằm giúp cho các hộnghèo có điều kiện phát triển kinh tế, thoát nghèo bền vững là một trong nhữngnội dung có ý nghĩa thực tiễn về kinh tế, chính trị, xã hội rất quan trọng

So với mặt bằng chung của toàn quốc, tỷ lệ hộ nghèo của tỉnh Lạng Sơncòn ở mức cao, do vậy chính quyền địa phương và các tổ chức trong hệ thốngchính trị hết sức quan tâm đến tổ chức thực hiện chính sách hỗ trợ nhà ở đối với

hộ nghèo nhằm cải thiện nhà ở cho hộ nghèo chưa có nhà ở hoặc đã có nhà ởnhưng nhà ở quá tạm bợ, hư hỏng, dột nát, có nguy cơ sập đổ, không thể sửdụng được giúp các hộ nghèo có chỗ sinh hoạt và sinh sống an toàn để toàn tâmtoàn ý lao động sản xuất góp phần phát triển kinh tế và đảm bảo quốc phòng –

an ninh trên địa bàn

Xóa đói giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới, trong đó có hỗ trợ nhà ởđối với các hộ nghèo được coi là trách nhiệm của các cấp chính quyền, củatừng gia đình và của toàn xã hội Hàng năm chính quyền địa phương đã tiếnhành rà soát tình trạng các hộ nghèo chưa có nhà ở, xác định rõ khó khăn vềnhà ở và các nguyên nhân qua đó đề ra các mục tiêu và xây dựng chương trình

kế hoạch cụ thể phù hợp với tình hình của địa phương, được nhân dân đồngtình hưởng ứng, nên đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận về hỗ trợ nhà ở đối với

hộ nghèo

Tuy nhiên, tổ chức thực hiện chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở củachính quyền tỉnh Lạng Sơn thời gian qua còn bộc lộ một số hạn chế như: nguồnlực thực hiện chính sách còn hạn chế; chỉ đạo triển khai chính sách của chính quyềnchưa quyết liệt, tuyên truyền chính sách chưa hiệu quả, chưa có sự phối hợp chặt chẽgiữa các cơ quan ban ngành, Do vậy, kết quả thực thi chính sách còn thấp, tỷ lệ hộnghèo thiếu nhà ở còn ở mức cao so với bình quân chung của toàn quốc.

Xuất phát từ tình hình thực tế tại địa phương, phù hợp với chuyên ngành

đào tạo, học viên lựa chọn đề tài: “Tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ hộ nghèo

về nhà ở trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn” để làm luận văn thạc sĩ, với mong muốn

được đóng góp một phần nhỏ vào thực hiện chính sách nêu trên hướng tới đạt đượcmục tiêu về nhà ở cho hộ nghèo mà chính quyền tỉnh Lạng Sơn đã đề ra

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Trong những năm qua, nhiều công trình khoa học, nhiều đề tài tập trungnghiên cứu việc xây dựng và thực hiện các chính sách hỗ trợ nhà ở đối với người cócông, người thu nhập thấp và người nghèo

Phạm Xuân Mạnh (2017), Tổ chức thực hiện chính sách hỗ trợ nhà ở đối với hộ nghèo của chính quyền huyện Con Cuông, tỉnh Nghệ An, Luận văn thạc sĩ,

Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, đã xây dựng khung nghiên cứu về tổ thức thựcthi chính sách hỗ trợ nhà ở đối với hộ nghèo của chính quyền cấp huyện, phân tíchthực trạng tổ chức thực thi chính sách của chính quyền huyện Con Cuông, tỉnhNghệ An giai đoạn 2015-2017, từ đó đề xuất giải pháp hoàn thiện tổ chức thực thiđến năm 2020

Lê Thị Mai, (2014), Vấn đề nhà ở đô thị cho người nghèo: lý thuyết, thực tế và hướng tiếp cận Kỷ yếu Hội thảo “Nhà ở khu dân cư nghèo ở thành

phố Hồ Chí Minh và những giải pháp hướng đến môi trường sống tốt hơn trongtương lai”, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP Hồ Chí Minh và Tổ chứcRosa Luxemburg Stiftung tổ chức năm 2014 Bài viết không chỉ đưa ra cơ sở lýthuyết mà còn nêu được cơ sở thực tiễn về vấn đề nhà ở đô thị cho ngườinghèo, để từ đó gợi ý những giải pháp giải quyết vấn đề nhà ở đô thị cho ngườinghèo ở Thành phố Hồ Chí Minh

Nguyễn Thị Hằng (2013), Giải pháp tài chính phát triển nhà ở cho người thu nhập thấp ở Việt Nam, Luận văn thạc sĩ, Đại học Quốc gia Hà Nội Đề tài đã khái

quát tình hình nhà ở của người thu nhập thấp ở Việt Nam; làm rõ thực trạng triển khaicác giải pháp tài chính để phát triển nhà ở cho người thu nhập thấp và đề xuất các giảipháp về tài chính để phát triển nhà ở cho người thu nhập thấp

Nguyễn Thị Thắm (2014), Chính sách nhà ở xã hội ở Việt Nam, luận văn

thạc sĩ Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội Đề tài đã xác định được một sốtiêu chí và nội dung cơ bản của nhà ở xã hội ở Việt Nam; Đánh giá được chính sáchnày theo một số tiêu chí trên; đồng thời đánh giá được những thành công và hạn chếcủa chính sách để từ đó đề xuất được một số chính sách thực hiện nhà ở xã hội phùhợp với tình hình thực tiễn ở Việt Nam

Như vậy, các công trình khoa học, đề tài nghiên cứu gần đây đã tập trunglàm rõ cơ sở lý luận về chính sách nhà ở, tổ chức thực thi chính sách nhà ở,thực trạng chính sách và tổ chức thực thi chính sách nhà ở đối với người nghèo,

và các giải pháp để giải quyết vấn đề này Nghiên cứu cũng được thực hiện ởnhiều địa phương khác nhau trong cả nước Tuy nhiên, tổ chức thực thi chínhsách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở khu vực các tỉnh miền núi, vùng dân tộc thiểu sốvẫn là một đề tài còn ít được nghiên cứu Đặc biệt trong quá trình tìm hiểu, tácgiả nhận thấy chưa có đề tài nào viết cụ thể về tổ chức thực hiện chính sách hỗtrợ hộ nghèo về nhà ở trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn

3 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài

Xác định khung nghiên cứu về tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ hộ nghèo

về nhà ở của chính quyền tỉnh

Phân tích thực trạng tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ởtrên địa bàn tỉnh Lạng Sơn giai đoạn 2015 – 2017; xác định điểm mạnh, điểmyếu trong tổ chức thực thi chính sách và nguyên nhân của các điểm yếu

Đề xuất một số giải pháp hoàn thiện tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ hộnghèo về nhà ở trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn đến năm 2020

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng: Tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở của chính

quyền tỉnh

Phạm vi nghiên cứu:

- Về nội dung: Luận văn tập trung nghiên cứu tổ chức thực thi chính sách hỗtrợ hộ nghèo về nhà ở trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn, trong đó cấp ban hành chính sách

là trung ương, cấp thực hiện chính sách là cấp tỉnh

- Về không gian: Trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn

- Về thời gian: Số liệu thứ cấp thu thập trong giai đoạn 2015- 2017; Số liệu sơcấp thu thập trong thời gian tháng 4-6/2018, đề xuất giải pháp đến 2020

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Khung nghiên cứu

hỗ trợ hộ nghèo

về nhà ở

Chuẩn bị triển khai

- Xây dựng bộ máy tổ chức thực thi

- Xây dựng các kế hoạchtriển khai

- Ra văn bản hướng dẫn

- Tổ chức tập huấn

Chỉ đạo triển khai:

- Truyền thông và tư vấn

- Điều chỉnh và đề xuất kiến nghị

Mục tiêu tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ

hộ nghèo về nhà ở

- Cải thiện nhà ở cho hộnghèo chưa có nhà ở hoặc đã có nhà ở nhưng nhà ở quá tạm bợ, hư hỏng, dột nát, có nguy

cơ sập đổ, không thể sử dụng được (đảm bảo 3 cứng)

- Nâng cao chất lượng cuộc sống của các hộ nghèo

- Góp phần thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về nông thôn mới

dân nói chung và hộ

nghèo nói riêng

Các yếu tố bên ngoài

5.2 Phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu

Dữ liệu thứ cấp: Luận văn chủ yếu sử dụng số liệu thứ cấp, được thu thập từ

các tài liệu, các báo cáo kết quả hoạt động do các cơ quan ban ngành của tỉnh công

bố chính thức Sau đó được xử lý bằng các phương pháp như phân tích, tổng hợp, sosánh, mô hình hóa

Dữ liệu sơ cấp: Ngoài số liệu thứ cấp, tác giả còn thực hiện phỏng vấn một số

cán bộ cấp Sở, ngân hàng chính sách xã hội tỉnh để có được thông tin về công tác tổchức thực thi chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn

Thời gian phỏng vấn: tháng 4-6 năm 2018;

Địa điểm: tại trụ sở các cơ quan có cán bộ tổ chức thực thi chính sách đượcphỏng vấn

Tổng số cán bộ được phỏng vấn là 05 người, gồm:

1- Đ/c Nguyễn Sỹ Tân – Quyền giám đốc Sở xây dựng, Phó trưởng BCĐ 2- Đ/c Đàm Văn Chính – Phó giám đốc Sở Lao động - thương binh và xãhội, Uỷ viên BCĐ

3- Đ/c Vương Văn Minh – Phó giám đốc Chi nhánh Ngân hàng Chính sách

xã hội tỉnh Lạng Sơn, Uỷ viên BCĐ

4- Đ/c Trương Đức Anh – Phó Sở Xây dựng, Tổ trưởng tổ chuyên viên giúpviệc của BCĐ

5- Đ/c Triệu Hoàng Trung - Trưởng phòng Quản lý nhà và thị trường Bất độngsản - Sở Xây dựng, Tổ phó tổ chuyên viên giúp việc của BCĐ

Mục đích phỏng vấn: Nhằm làm rõ thực trạng tổ chức thực thi chính sách hỗtrợ hộ nghèo về nhà ở, trong các giai đoạn chuẩn bị triển khai, chỉ đạo thực thichính sách và kiểm soát thực thi chính sách

Số liệu sơ cấp sẽ được xử lý tổng hợp, so sánh, phục vụ phân tích thực trạng

tổ chức thực thi chính sách trên địa bàn

6 Kết cấu của đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung chính củaluận văn được kết cấu thành 3 chương như sau:

Chương 1: Cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về tổ chức thực thi chính

sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở của chính quyền tỉnh

Chương 2: Phân tích thực trạng tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ hộ nghèo

về nhà ở trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn

Chương 3: Phương hướng và giải pháp hoàn thiện tổ chức thực thi chính

sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn

vị trí quan trọng trên thị trường bất động sản

Nhà ở là một trong những nhu cầu hàng đầu cho phép người dân cảm nhậnđược rằng họ được ổn định và sau đó mới nghĩ đến các khía cạnh khác của pháttriển con người Theo Quốc hội (2013) nhà ở được hiểu là công trình xây dựng vớimục đích để ở và phục vụ các nhu cầu sinh hoạt của hộ gia đình, cá nhân

Hiện nay, Việt Nam có các rất nhiều loại nhà ở, cụ thể như sau:

- Nhà ở riêng lẻ là nhà ở được xây dựng trên thửa đất ở riêng biệt thuộc quyền

sử dụng hợp pháp của tổ chức, hộ gia đình, cá nhân, bao gồm nhà biệt thự, nhà ởliền kề và nhà ở độc lập

- Nhà chung cư là nhà có từ 2 tầng trở lên, có nhiều căn hộ, có lối đi, cầuthang chung, có phần sở hữu riêng, phần sở hữu chung và hệ thống công trình hạtầng sử dụng chung cho các hộ gia đình, cá nhân, tổ chức, bao gồm nhà chung cưđược xây dựng với mục đích để ở và nhà chung cư được xây dựng có mục đích sửdụng hỗn hợp để ở và kinh doanh

- Nhà ở thương mại là nhà ở được đầu tư xây dựng để bán, cho thuê, cho thuêmua theo cơ chế thị trường

- Nhà ở công vụ là nhà ở được dùng để cho các đối tượng thuộc diện được ởnhà công vụ theo quy định của Luật này thuê trong thời gian đảm nhận chức vụ,công tác

- Nhà ở để phục vụ tái định cư là nhà ở để bố trí cho các hộ gia đình, cá nhânthuộc diện được tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất ở, bị giải tỏa nhà ở theo quyđịnh của pháp luật.

- Nhà ở xã hội là nhà ở có sự hỗ trợ của Nhà nước cho các đối tượng đượchưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở theo quy định của Luật này

Quyền có nhà ở là một trong những quyền cơ bản của con người được các

tổ chức quốc tế quy định trong các điều ước Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền vềcác quyền cơ bản của con người được Đại Hội đồng Liên Hiệp Quốc thông quangày 10 tháng 12 năm 1948 tại Palais de Chaillot ở Paris, Pháp; Điều 25, khoản

1 ghi rõ:

“Mọi người đều có quyền được hưởng một mức sống phù hợp với sức khỏe và

sự no ấm cho bản thân và gia đình bao gồm: thực phẩm, quần áo, nhà ở, y tế và các dịch vụ xã hội cần thiết, quyền an sinh trong lúc thất nghiệp, đau ốm, tàn tật, góa bụa , tuổi già hay các tình huống thiếu thốn khác do các hoàn cảnh ngoài khả năng kiếm soát của mình”.

Như vậy, xét về luật pháp quốc tế, thì quyền có nhà ở đã được tổ chức lớnnhất thế giới là Đại hội đồng Liên Hợp Quốc quy định rõ ràng Theo đó, cácnước đều phải có trách nhiệm tạo lập nhà ở cho người dân trong đó có nhà ở cho

hộ nghèo, nhà ở cho công chức nhà nước, nhà ở cho người có thu nhập thấpnhằm bảo đảm quyền con người cho công dân của mình

Không chỉ là nơi cư trú đơn thuần, nhà ở còn là môi trường sống, môitrường lao động và sản xuất, môi trường văn hóa giáo dục, là tổ ấm của gia đình.Cải thiện chỗ ở là một nhu cầu cần thiết nhằm góp phần nâng cao đời sống vậtchất và tinh thần của nhân dân

1.1.1.2 Hộ nghèo và hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở

Hộ nghèo, hộ cận nghèo là hộ gia đình qua điều tra, rà soát hằng năm ở cơ sởđáp ứng các tiêu chí về xác định hộ nghèo, hộ cận nghèo và được Chủ tịch Ủy bannhân dân cấp xã quyết định công nhận thuộc danh sách hộ nghèo, hộ cận nghèo trênđịa bàn

Tiêu chí phân loại hộ nghèo, hộ cận nghèo giai đoạn 2016-2020:

 Hộ nghèo

- Khu vực nông thôn: là hộ đáp ứng một trong hai tiêu chí sau: Có thu nhậpbình quân đầu người/tháng từ đủ 700.000 đồng trở xuống; hoặc có thu nhập bìnhquân đầu người/tháng trên 700.000 đồng đến 1.000.000 đồng và thiếu hụt từ 03 chỉ

số đo lường mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản trở lên

- Khu vực thành thị: là hộ đáp ứng một trong hai tiêu chí sau: Có thu nhậpbình quân đầu người/tháng từ đủ 900.000 đồng trở xuống; hoặc có thu nhập bìnhquân đầu người/tháng trên 900.000 đồng đến 1.300.000 đồng và thiếu hụt từ 03 chỉ

số đo lường mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản trở lên

 Hộ cận nghèo

- Khu vực nông thôn: là hộ có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên700.000 đồng đến 1.000.000 đồng và thiếu hụt dưới 03 chỉ số đo lường mức độthiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản

- Khu vực thành thị: là hộ có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên900.000 đồng đến 1.300.000 đồng và thiếu hụt dưới 03 chỉ số đo lường mức độthiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản

Do hạn chế về thu nhập và tiếp cận dịch vụ xã hội, trong đó có nhà ở, hộnghèo và cận nghèo được thụ hưởng nhiều chính sách hỗ trợ của Nhà nước về giáodục, y tế, nhà ở… Những người nghèo vấn đề nhà ở lại càng trở nên nan giải hơn.Người nghèo thường không có chỗ ở hoặc chỗ ở rất tạm bợ, không đủ điều kiện vậtchất để chăm lo cho kinh tế của gia đình nên cuộc sống gặp nhiều khó khăn Họ phầnlớn phải sống ở nơi chập hẹp, chất lượng công trình kém, chủ yếu là bán kiên cố và nhàtạm, tiện nghi rất thấp

Hỗ trợ về nhà ở cho người nghèo là thuật ngữ chỉ những căn nhà hay tòa nhà,những dự án xây dựng nhà ở được chính quyền cùng với sự ủng hộ của những nhàhảo tâm nhằm xây dựng để giải quyết nhu cầu về chỗ ở cho những người thu nhậpthấp, người nghèo, người có hoàn cảnh khó khăn về kinh tế

Với sự phát triển của xã hội, quy mô, chất lượng nhà ở cho người nghèo còn làthước đo sự phát triển hệ thống an sinh xã hội, cải thiện, nâng cao chất lượng

sống, khẳng định trình độ quản lý xã hội của Nhà nước và chính quyền địaphương các cấp.

Ở những khu vực nằm trong vùng khó khăn, giao thông không thuận lợi, nhà ởđều được làm bằng vật liệu thô sơ, cây gỗ tạm bợ, tranh tre nứa lá, diện tích nhỏ hẹp(khoảng 30m2), thời gian sử dụng ngắn (dưới 05 năm), thường xuyên hư hỏng, thấmdột, không đảm bảo chất lượng sử dụng, có nhiều hộ nhà ở hư hỏng nặng, có nguy

cơ sụp đổ, phải chống đỡ sử dụng tạm thời, nhưng chưa có điều kiện để xây dựngsửa chữa lại Hầu hết khung nhà ở chủ yếu làm bằng những nhóm gỗ tạp hoặc cũnát, tường bao che bằng phên cót, trát vách bằng đất, gỗ tạp thậm chí có nhà chỉ

có bao che bằng vải bạt, mái lợp tranh, lá cọ, tôn cũ có tính chất tạm bợ Hiệntrạng thực tế nhà ở của hộ nghèo không đảm bảo 3 cứng (nền cứng, khung - tườngcứng, mái cứng) nên khó có thể đứng vững trước thiên tai, bão, lũ, hàng năm vàkhông có khả năng tự cải thiện nhà ở của mình

Bên cạnh đó, hằng năm cứ đến mùa mưa lũ là căn nhà tạm bợ của người dân

bị sập, siêu vẹo, tốc mái làm ảnh hưởng đến đời sống vật chất, tinh thần và tínhmạng của người dân Qua khảo sát thực trạng nhà ở của các hộ nghèo, nhất là đốivới khu vực nông thôn, hầu hết các căn hộ đều làm bằng chất liệu thô sơ, cây gỗtạm bợ tranh, tre, nứa, lá Một số trường hợp được hỗ trợ đã xuống cấp, dột nát, cónguy cơ sụp đổ, không đảm bảo an toàn khi có bão, lốc Diện tích nhỏ hẹp, thời gian

sử dụng ngắn, thường xuyên hư hỏng, ẩm dột, thiếu khu vệ sinh, không đảm bảochất lượng sử dụng, có nhiều nhà ở hư hỏng nặng, phải chống đỡ để sử dụng tạm vàchưa có điều kiện xây dựng, sửa chữa lại

Hộ nghèo có thu nhập thấp còn thiếu hụt về nhiều mặt, không có khả năng tựxây dựng hay tự sửa chữa nhà ở nên việc hỗ trợ nhà ở cho các hộ nghèo là thực sựcần thiết

1.1.2 Chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở

1.1.2.1 Khái niệm và mục tiêu chính sách

Chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở được hiểu là tổng thể các quan điểm,mục tiêu, giải pháp, công cụ mà Nhà nước tác động vào các mối quan hệ và hoạtđộng của chủ thể là Nhà nước, doanh nghiệp, tổ chức và hộ gia đình để huyđộng, phân bổ, sử dụng các nguồn lực đất đai, lao động, vốn tài chính, khoa học

và công nghệ nhằm hỗ trợ hộ nghèo có nhà ở an toàn, ổn định từng bước nângcao mức sống

 Căn cứ thực hiện chính sách hỗ trợ nhà ở cho hộ nghèo

- Quyết định 167/2008/QĐ-TTg ngày 12 tháng 12 năm 2008 của Thủ tướngChính phủ về chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở;

- Quyết định số 09/2011/QĐ-TTg ngày 30 tháng 01 năm 2011 của Thủ tướngChính phủ về việc ban hành chuẩn hộ nghèo, hộ cận nghèo áp dụng cho giai đoạn

2011 - 2015;

- Quyết định số 2127/QĐ-TTg ngày 30 tháng 11 năm 2011 của Thủ tướngChính phủ phê duyệt chiến lược nhà ở quốc gia đến năm 2020 và tầm nhìn đếnnăm 2030;

- Quyết định số 1489/QĐ-TTg ngày 08 tháng 10 năm 2012 của Thủ tướngChính phủ về việc phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia Giảm nghèo bền vữnggiai đoạn 2012-2015;

- Quyết định số 1049/QĐ-TTg ngày 26 tháng 6 năm 2014 của Thủ tướngChính phủ ban hành Danh mục các đơn vị hành chính thuộc vùng khó khăn;

- Quyết định số 33/2015/QĐ-TTg ngày 10 tháng 8 năm 2015 của Thủ tướngChính phủ về chính sách hỗ trợ nhà ở đối với hộ nghèo theo chuẩn nghèo giai đoạn

2011 - 2015 (chương trình hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở theo Quyết định số167/2008/QĐ-TTg giai đoạn 2);

- Thông tư số 08/2015/TT-BXD ngày 29 tháng 12 năm 2015 của Bộ Xây dựnghướng dẫn thực hiện Quyết định số 33/2015/QĐ-TTg ngày 10 tháng 8 năm 2015của Thủ tướng Chính phủ về chính sách hỗ trợ nhà ở đối với hộ nghèo theo chuẩnnghèo giai đoạn 2011 - 2015

 Mục tiêu chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở

- Thứ nhất, cải thiện nhà ở cho hộ nghèo chưa có nhà ở hoặc đã có nhà ở

nhưng nhà ở quá tạm bợ, hư hỏng, dột nát, có nguy cơ sập đổ, không thể sửdụng được Theo đó, nhà ở cho hộ nghèo phải đảm bảo “3 cứng” là nền cứng,khung cứng, mái cứng; tuổi thọ từ 10 năm trở lên Đây là yêu cầu chất lượngtối thiểu phải đạt được khi thực hiện xây dựng nhà ở cho các hộ nghèo

Thứ hai, nâng cao chất lượng cuộc sống của các hộ nghèo Việc nâng cao

chất lượng sống sẽ điều kiện cho các hộ nghèo ở nông thôn có nhà ở an toàn, ổnđịnh, giúp cho các hộ nghèo yên tâm lao động sản xuất, phát triển kinh tế vươn lênthoát nghèo Ngoài ra, thông qua việc triển khai thực hiện chính sách hỗ trợ đã khơidậy tinh thần tương thân, tương ái, đoàn kết giúp đỡ trong cộng đồng theo đúng chủtrương “Nhà nước hỗ trợ, cộng đồng giúp đỡ, hộ gia đình tham gia đóng góp để xâydựng nhà ở”

Thứ ba, góp phần thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về nông thôn

mới Chương trình xây dựng nông thôn mới đề ra nhiều tiêu chí, trong đó nhà ở làmột trong những tiêu chí quan trọng

1.1.2.2 Nguyên tắc của chính sách

Bảo đảm công bằng, công khai và minh bạch đến từng hộ gia đình trên cơ sởpháp luật và chính sách của Nhà nước, đồng thời phù hợp với phong tục tập quáncủa địa phương và điều kiện thực tiễn, gắn với quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh

tế - xã hội của địa phương

Thực hiện hỗ trợ trực tiếp đến từng hộ gia đình thuộc điện đối tượng quyđịnh; đảm bảo dân chủ, công khai, công bằng và minh bạch trên cơ sở pháp luật

và chính sách của Nhà nước; phù hợp với điều kiện thực tiễn, phong tục, tậpquán của mỗi dân tộc, vùng, miền; bảo tồn bản sắc văn hóa của từng dân tộc; phùhợp với điều kiện thực tiễn và gắn với quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xãhội của địa phương; góp phần thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mớicủa địa phương

Huy động từ nhiều nguồn vốn để thực hiện: kết hợp giữa nhà nước và nhândân cùng làm Thực hiện hỗ trợ theo nguyên tắc: Nhà nước hỗ trợ theo phương thứccho vay vốn để xây dựng mới hoặc sửa chữa nhà ở với lãi suất ưu đãi, cộng đồnggiúp đỡ, hộ gia đình tự tổ chức xây dựng nhà ở

Đảm bảo sau khi được hỗ trợ, các hộ gia đình phải xây dựng được nhà ở mới

hoặc sửa chữa, nâng cấp nhà ở đang có, đảm bảo diện tích tối thiểu 24m2 (đối vớinhững hộ độc thân không nơi nương tựa, có thể xây dựng nhà ở có diện tích sửdụng nhỏ hơn nhưng không thấp hơn 18m2) và 3 cứng (nền cứng, khung – tường

cứng, mái cứng); tuổi thọ căn nhà từ 10 năm trở lên Nhà ở phải đảm bảo an toànkhi xảy ra bão, lốc.

Hộ gia đình được hỗ trợ nhà ở được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất,quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của pháp luật vềđất đai (nếu có yêu cầu) và chỉ được chuyển nhượng sau khi đã trả hết nợ vay (cảgốc và lãi) cho Ngân hàng chính sách xã hội tỉnh

1.1.2.3 Chủ thể và đối tượng của chính sách

(ii) Đối tượng của chính sách

Hộ gia đình được hỗ trợ xây dựng nhà ở phải là hộ nghèo theo chuẩn nghèoquy định tại Quyết định số 09/2011/QĐ-TTg ngày 30 tháng 01 năm 2011 củaThủ tướng Chính phủ về việc ban hành chuẩn hộ nghèo, hộ cận nghèo áp dụngcho giai đoạn 2011 - 2015, có trong danh sách hộ nghèo do Ủy ban nhân dân cấp

xã quản lý tại thời điểm Quyết định số 33/2015 có hiệu lực thi hành và là hộ độclập có thời gian tách hộ đến khi Quyết định 33/2015 có hiệu lực thi hành tốithiểu 05 năm

1.1.2.4 Nội dung chính sách hỗ trợ người nghèo về nhà ở

a) Đối tượng được hưởng chính sách

- Khu vực nông thôn: là hộ đáp ứng một trong hai tiêu chí sau: Có thu nhập

bình quân đầu người/tháng từ đủ 700.000 đồng trở xuống; hoặc có thu nhập bìnhquân đầu người/tháng trên 700.000 đồng đến 1.000.000 đồng và thiếu hụt từ 03 chỉ

số đo lường mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản trở lên

- Khu vực thành thị: là hộ đáp ứng một trong hai tiêu chí sau: Có thu nhậpbình quân đầu người/tháng từ đủ 900.000 đồng trở xuống; hoặc có thu nhập bình

quân đầu người/tháng trên 900.000 đồng đến 1.300.000 đồng và thiếu hụt từ 03 chỉ

số đo lường mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản trở lên

b) Điều kiện được hỗ trợ cho vay nhà ở:

- Hộ gia đình chưa có nhà ở hoặc đã có nhà ở nhưng nhà ở quá tạm bợ, hư hạinặng, có nguy cơ sập đổ và không có khả năng tự cải thiện nhà ở

- Hộ gia đình chưa được hỗ trợ nhà ở từ các chương trình, chính sách hỗ trợcủa Nhà nước, các tổ chức chính trị xã hội khác; trường hợp đã được hỗ trợ nhà ởtheo các chương trình, chính sách hỗ trợ nhà ở khác nhưng đã bị sập đổ hoặc hưhỏng nặng, có nguy cơ sập đổ do thiên tai gây ra do bão, lũ, lụt, động đất, sạt lở đất,hỏa hoạn chưa có nguồn vốn để sửa chữa, xây dựng lại

- Đã được hỗ trợ nhà ở theo các chương trình, chính sách hỗ trợ nhà ở khác cóthời gian từ 08 năm trở lên tính đến thời điểm Quyết định số 33/2015/QĐ-TTg cóhiệu lực thi hành nhưng nay nhà ở đã hư hỏng, dột nát, có nguy cơ sụp đổ

- Trường hợp những hộ có tên trong danh sách của Đề án được hỗ trợ vayvốn làm nhà ở nhưng trong quá trình thực hiện chính sách đã thoát nghèo, vẫnthuộc đối tượng được thụ hưởng chính sách, được vay vốn của Ngân hàng Chínhsách xã hội

- Những hộ nghèo đã vay vốn từ Ngân hàng Chính sách xã hội và các tổ chứctín dụng khác để xây dựng nhà ở từ 01/01/2013 đến thời điểm Quyết định

số 33/2015/QĐ-TTg có hiệu lực thi hành nhưng đủ các điều kiện được hưởng chính sáchnhà ở cho hộ nghèo vẫn thuộc đối tượng hỗ trợ theo Quyết định số 33/2015/QĐ-TTg ,được vay vốn để trả nợ khoản tiền đã vay làm nhà ở

c) Mức hỗ trợ cho vay nhà ở (mức vay, lãi suất và kỳ hạn):

Hộ gia đình thuộc diện đối tượng theo quy định của chính sách này có nhu cầuvay vốn, được vay tối đa 25 triệu đồng/hộ từ Ngân hàng Chính sách xã hội để xâydựng mới hoặc sửa chữa nhà ở Lãi suất vay 3%/năm; thời hạn vay là 15 năm, trong

đó thời gian ân hạn là 5 năm Thời gian trả nợ tối đa là 10 năm bắt đầu từ năm thứ

6, mức trả nợ mỗi năm tối thiểu là 10% tổng số vốn đã vay

1.2 Tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở của chính quyền tỉnh

1.2.1 Khái niệm và mục tiêu của tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở của chính quyền tỉnh

Tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở của chính quyền tỉnh làquá trình nhằm tác động vào các mối quan hệ và hoạt động của chủ thể là Nhà nước,doanh nghiệp, tổ chức và hộ gia đình để huy động, phân bổ, sử dụng các nguồn lực đấtđai, lao động, vốn tài chính, khoa học và công nghệ nhằm hỗ trợ hộ nghèo có nhà ở antoàn, ổn định từng bước nâng cao mức sống

Với quan điểm đẩy nhanh lộ trình thực hiện đề án để sớm ổn định đời sốngcho người dân nghèo, chính quyền tỉnh chỉ đạo các Sở, ban, ngành, chính quyền địaphương tiếp tục chủ động, tích cực, sát sao hơn nữa trong quá trình chỉ đạo để hoànthành việc thực hiện chính sách hỗ trợ hộ nghèo xây dựng nhà ở Cụ thể, chínhquyền tỉnh yêu cầu các cấp chính quyền, Ban chỉ đạo thực hiện đề án hỗ trợ hộnghèo xây dựng nhà ở tại các địa phương rà soát, kiểm tra các hộ nghèo còn lạichưa xây dựng và đang xây nhà ở để lập kế hoạch cụ thể, chi tiết việc hỗ trợ xâynhà đối với từng hộ này Trong quá trình kiểm tra rà soát cần tiếp tục vận động,tuyên truyền để các hộ nghèo hiểu được đây là chủ trương, chính sách lớn, củaĐảng, Nhà nước và cũng là cơ hội đối với các hộ nghèo, qua đó nhằm huy động sứcmạnh của toàn dân hoàn thành tốt mục tiêu của đề án

Mục tiêu của chính quyền tỉnh về chính sách hỗ trợ người nghèo về nhà ở:Thứ nhất, Cải thiện nhà ở cho hộ nghèo chưa có nhà ở hoặc đã có nhà ở nhưngnhà ở quá tạm bợ, hư hỏng, dột nát, có nguy cơ sập đổ, không thể sử dụng được

Thứ hai, nâng cao chất lượng cuộc sống của các hộ nghèo Việc nâng cao chấtlượng sống sẽ điều kiện cho các hộ nghèo ở nông thôn có nhà ở an toàn, ổn định, giúpcho các hộ nghèo yên tâm lao động sản xuất, phát triển kinh tế vươn lên thoát nghèo.

Thứ ba, góp phần thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về nông thônmới Thực hiện mục tiêu giảm nghèo là một chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước tanhằm cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của người nghèo, góp phần thu hẹpkhoảng cách chênh lệch về mức sống giữa nông thôn và thành thị

1.2.2 Nội dung tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở của chính quyền tỉnh

Nội dung của tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ nhà ở đối với hộ nghèo củachính quyền tỉnh bao gồm các hoạt động: (i) Chuẩn bị triển khai; (ii) Chỉ đạo triển khaichính sách; (iii) Kiểm soát sự thực hiên chính sách

1.2.2.1 Chuẩn bị triển khai

a Xây dựng bộ máy tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ nhà ở đối với hộ nghèo của chính quyền tỉnh

Cơ cấu tổ chức thực thi chính sách của chính quyền tỉnh

Cơ cấu tổ chức thực hiện chính sách hỗ trợ nhà ở đối với hộ nghèo của chínhquyền tỉnh bao gồm: Lãnh đạo UBND tỉnh và các cơ quan chuyên môn thuộcUBND tỉnh như: Sở Lao động, Thương binh và Xã hội; Sở Tài chính, Sở xây dựng,

Sở kế hoạch, Trong đó, Sở Xây dựng được giao vai trò là cơ quan chủ trì, phốihợp với các cơ quan liên quan thực hiện chính sách

Căn cứ mục tiêu, nhiệm vụ được giao, UBND tỉnh thành lập Ban chỉ đạo thựchiện chính sách Ban Chỉ đạo thực hiện chính sách hỗ trợ nhà ở tỉnh có nhiệm vụ:

- Chỉ đạo công bố công khai các tiêu chuẩn, đối tượng và chỉ đạo bình xét, lậpdanh sách các hộ nghèo, khó khăn về nhà ở trên địa bàn; phân loại ưu tiên thực hiện

hỗ trợ cho các đối tượng theo quy định Chỉ đạo công tác lập dự toán, quản lý, cấpphát, thanh toán, quyết toán nguồn vốn hỗ trợ theo hướng dẫn của Bộ Tài chính;

- Chỉ đạo các cơ quan liên quan, các cấp chính quyền địa phương phối hợp vớicác tổ chức, đoàn thể trên địa bàn vận động cộng đồng giúp đỡ hộ nghèo xây dựngnhà ở;

- Thường xuyên kiểm tra việc thực hiện, đảm bảo chính sách đến được từng hộnghèo có khó khăn về nhà ở; đảm bảo các hộ nghèo có nhà ở sau khi được hỗ trợtheo quy định;

- Tổ chức sơ kết, rút kinh nghiệm, kịp thời kiến nghị các biện pháp giải quyếtnhững khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện để trình các cấp, các ngành

có thẩm quyền xem xét, giải quyết

 Nhân sự thực thi chính sách

Nhân sự thực thi chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở bao gồm cán bộ côngchức trong bộ máy tổ chức thực thi chính sách và cán bộ trực tiếp thực hiện các hoạtđộng hỗ trợ nhà ở cho hộ nghèo Đội ngũ nhân sự này phải có đủ năng lực và cóthái độ trách nhiệm cao đối với công việc được giao

b) Lập kế hoạch triển khai

Kế hoạch hàng năm để tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ nhà ở đối với hộnghèo do chính quyền tỉnh chủ trì xây dựng, với mục đích là cụ thể hóa các mụctiêu chính sách của trung ương về hỗ trợ nhà ở đối với hộ nghèo theo giai đoạn,từng năm, cụ thể

- Về truyền thông, chính quyền tỉnh giao cho Sở Thông tin và Truyền thôngchủ trì phối hợp với các sở, các ban ngành khác và Đài truyền thanh truyền hìnhtỉnh nhằm xây dựng kế hoạch truyền thông; kế hoạch này nhằm tuyền truyền chínhsách hỗ trợ nhà ở đối với hộ nghèo đến tất cả người dân trong địa bàn tỉnh đảm bảorằng mọi người đều biết đến chính sách và mục tiêu của chính sách

-Về rà soát, xác định đối tượng thụ hưởng của chính sách, giao cho Sở Lao độngThương binh và Xã hội xây dựng; nhằm mục đích lựa chọn ra đối tượng thụ hưởngmột cách công bằng, đảm bảo đáp ứng những điều kiện mà pháp luật đã quy định

- Kế hoạch về nhân sự thực hiện chính sách do Sở Nội vụ chủ trì phối hợp với

Sở Xây dựng; kế hoạch này nhằm xác định đội ngũ cán bộ từ tỉnh đến cơ sở trựctiếp thực hiện chính sách hỗ trợ nhà ở đối với hộ nghèo, nhất là cán bộ phụ tráchđiều tra, rà soát hộ nghèo khó khăn về nhà ở

- Về nguồn kinh phí cho hộ nghèo vay theo chính sách do Ngân hàng Chính sách Xãhội tỉnh xây dựng; nhằm mục đích xác định đối tượng vay, số tiền vay, thời hạn vay,

- Về huy động các nguồn vốn xã hội và các nguồn lực khác, do Ủy ban Mặttrận tổ quốc tỉnh chủ trì phối hợp với Sở Lao động Thương binh xã hội và cácngành chức năng xây dựng nhằm xây dựng “quỹ vì người nghèo”, “Quỹ cứu trợ” đểthực hiện chính sách đạt và vượt mục tiêu đề ra; nhằm mục đích huy động nguồnlực hỗ trợ từ các nhà hảo tâm hay những doanh nghiệp có trên địa bàn Tỉnh

Riêng về kế hoạch triển khai kinh phí thực thi chính sách hỗ trợ nhà ở đối với

- Vốn huy động xây dựng "Quỹ vì người nghèo" do Mặt trận Tổ quốc Việt Namcác cấp và các tổ chức thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phối hợp vận động

từ cộng đồng xã hội và từ các doanh nghiệp để hỗ trợ cho việc thực thi chính sách:

- Vốn của hộ gia đình được huy động từ gia đình, dòng họ;

- Vốn lồng ghép từ các chương trình, mục tiêu khác

c Ban hành các văn bản hướng dẫn triển khai thực thi chính sách

Các chính sách của Trung ương đều được cụ thể hóa bằng các văn bản hướngdẫn triển khai thi hành Các văn bản hướng dẫn đó đều là cơ sở để chính quyền tỉnhthực hiện chính sách hỗ trợ nhà ở cho người nghèo trên địa bàn tỉnh mình Cụ thểnhư sau:

- Cung cấp chi tiết về đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ nhà ở đối với

hộ nghèo về điều kiện để được hưởng, quyền lợi của mỗi hộ gia đình thuộc chínhsách cũng như các thủ tục cần thiết phải tiến hành để được hưởng chính sách

- Lập các phương án về kinh phí hỗ trợ nhà ở cho người nghèo

- Văn bản giải quyết thắc mắc về chính sách để các người dân hiểu rõ và thực hiệntheo khi có bất kỳ thắc mắc về thủ tục, mức hỗ trợ hay thời gian hỗ trợ

d Tập huấn cho cán bộ trực tiếp, gián tiếp thực thi chính sách

Công tác tập huấn được chính quyền tỉnh Lạng Sơn quan tâm thực hiện từcấp tỉnh, cấp huyện đến cấp cơ sở Những nội dung tập huấn bao gồm: tập huấn chocán bộ chủ yếu bồi dưỡng về phương pháp triển khai thực hiện hỗ trợ nhà ở đối với

hộ nghèo của địa phương; tập huấn, bồi dưỡng kiến thức và kỹ năng truyền thôngcho cán bộ làm công tác truyền thông; tập huấn cho cán bộ về phương pháp điều tra

hộ nghèo khó khăn về nhà ở, trong đó phải xác định được các hộ chưa có nhà ởhoặc đã có nhà ở nhưng nhà ở quá tạm bợ, hư hỏng, dột nát, có nguy cơ sập đổ vàkhông có khả năng tự cải thiện nhà ở

1.2 2.2 Chỉ đạo thực thi chính sách hỗ trợ nhà ở đối với hộ nghèo của chính quyền tỉnh

Để chính sách hỗ trợ nhà ở đối với hộ nghèo được tổ chức thực thi hiệu quả vàđạt mục tiêu của chính sách đề ra; bộ máy tổ chức trực tiếp thực thi chính sách có nhiệm

vụ triển khai các nội dung cụ thể sau:

a Truyền thông và tư vấn chính sách

- Để chính sách được phổ biến đến tất cả người dân thì cần bộ máy vận hành hệ

thống truyền thông và đội ngũ cán bộ tư vấn tuyên truyền cũng như hướng dấn cho các

hộ nghèo, giúp cho tất cả mọi người biết đến chính sách, hiểu được chính sách, và đểcho họ biết được mình là đối tượng được hưởng ưu đãi Bên cạnh đó còn hỗ trợ ngườidân trong việc tư vấn, thực hiện thủ tục để được hướng chính sách vì đa số hộ nghèo

đều không có nhiều thời gian quan tâm đến những chính sách pháp luật

- Thông báo công khai trên phương tiện thông tin đại chúng để mọi ngườiđều biết đến chính sách hỗ trợ nhà ở cho người nghèo Bên cạnh đó việc cung cấpthông tin về ưu đãi của chính sách cũng cần thông báo về thời gian triển khai thựchiện chính sách

- Ngoài chính quyền tỉnh, cơ quan tham gia vào truyền thông và tư vấn chínhsách không thể thiếu các tổ chức chính trị xã hội, các cơ quan báo chí, phát thanhtruyền hình và các tổ chức hỗ trợ tư vấn trên địa bàn tỉnh

b Thực thi các kế hoạch triển khai chính sách

* Văn phòng UBND tỉnh:

- Kiện toàn Ban chỉ đạo thực hiện công tác hỗ trợ hộ nghèo theo chuẩn nghèogiai đoạn 2011-2015 (Ban chỉ đạo 167 giai đoạn 2);

- Chỉ đạo, theo dõi, giám sát việc thực hiện công tác hỗ trợ hộ nghèo về nhà ởthuộc địa bàn quản lý;

- Báo cáo Chính Phủ, Bộ Xây dựng kết quả thực hiện tình hình triển khai,công tác hỗ trợ theo định kỳ hàng năm đến khi hoàn thành đề án.

* Sở Xây dựng

- Chủ trì, phối hợp với Sở Lao động - Thương binh và Xã hội hướng dẫn cáchuyện, thành phố về đối tượng và tình trạng nhà để xác định các hộ gia định được

hỗ trợ;

- Tổ chức thiết kế các mẫu nhà ở phù hợp với truyền thống, phong tục địa phương;

- Dự thảo Báo cáo định kỳ của UBND tỉnh về kết quả thực hiện hỗ trợ gửi

Bộ Xây dựng và Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư theo quy định;

- Lập dự toán kinh phí hoạt động cho các Ban chỉ đạo của tỉnh, huyện, xã theoquy định tại Điều 6 Quyết định 33/2015/QĐ-TTg;

- Giải quyết hoặc trình UBND tỉnh giải quyết nếu vượt quá thẩm quyền các khiếunại, tố cáo của công dân trong quá trình thực hiện Quyết định 33/2015/QĐ-TTg;

- Dự thảo báo cáo sơ kết, báo cáo tổng kết của UBND tỉnh khi hoàn thànhcông tác hỗ trợ gửi Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư

* Sở Tài chính

- Chủ trì, phối hợp với Sở Xây dựng và các đơn vị có liên quan tham mưu Ủyban nhân dân tỉnh cân đối ngân sách địa phương, bố trí kinh phí để thực hiện côngtác quản lý, tổ chức triển khai thực hiện chính sách (cấp thành phố, huyện, xã) vớimức tối đa không quá 0,5% tổng vốn vay Ngân sách Chính sách xã hội để thực hiệnchính sách theo quy định;

- Tham mưu Ủy ban nhân dân thành phố cân đối ngân sách địa phương, đảmbảo 50% mức cấp bù lãi suất giữa lãi suất bình quân trái phiếu được Chính phủ bảolãnh do Ngân hàng Chính sách xã hội huy động với lãi suất cho vay thực hiệnchương trình và dư nợ cho vay thực tế bình quân

* Sở Lao động - Thương binh và Xã hội:

- Chỉ đạo phòng Lao động - Thương binh và Xã hội các huyện, thành phố phốihợp với các ban ngành chức năng của huyện, thành phố rà soát, kiểm tra, đảm bảođúng đối tượng, điều kiện được hỗ trợ;

- Dự thảo văn bản của UBND tỉnh chỉ đạo các cơ quan liên quan, các cấp chínhquyền địa phương phối hợp với các tổ chức, đoàn thể trên địa bàn vận động cộngđồng giúp đỡ hộ người có công với cách mạng về nhà ở.

* Ban Dân tộc

Hướng dẫn các địa phương xác định cấp đặc biệt khó khăn; phối hợp với các

Sở, ngành và địa phương kiểm tra việc thực hiện chính sách đối với đồng bào dântộc thiểu số

* Ngân hàng Chính sách xã hội chi nhánh cấp tỉnh

- Xây dựng kế hoạch sử dụng vốn và kế hoạch cấp bù chênh lệch lãi suất trìnhcấp có thẩm quyền phê duyệt theo quy định; thực hiện cho vay, thu hồi nợ vay và

xử lý nợ rủi ro theo quy định hiện hành; hướng dẫn cụ thể về hồ sơ, thủ tục vay vốnđơn giản, rõ ràng, dễ thực hiện theo quy định

- Giải ngân 100% vốn vay theo quy định đối với những hộ gia đình thựchiện xây dựng mới nhà ở sau khi hoàn thành phần móng và đối với những hộ giađình thực hiện sửa chữa, cải tạo nhà ở đã có sau khi hoàn thành 30% khối lượngcông việc

c Vận hành các quỹ để thực hiện chính sách hỗ trợ nhà ở đối với hộ nghèo

- Vận hành các quỹ được hiểu là hoạt động quản lý sử dụng kinh phí để tổchức thực thi chính sách hỗ trợ nhà ở cho đúng đối tượng được hưởng

- Chính sách hỗ trợ này được cấp chủ yếu từ ngân sách nhà nước thông qua

CN Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh cho vay vốn theo hình thức ưu đãi, ngoài

ra còn được huy động từ các quỹ thông qua Ủy ban MTTQ, từ sự đóng góp củacộng đồng dân cư chính vì vậy cần quản lý để đảm bảo quỹ được sử dụng mộtcách hiệu quả chống thất thu, lãng phí

d Phối hợp các hoạt động trong quá trình thực thi chính sách

Việc thực hiện chính sách cần sự phối hợp của nhiều cơ quan đoàn thể như Ủyban MTTQ, Liên đoàn lao động, các cơ quan truyền thanh - truyền hình, Ngânhàng chính sách xã hội Với mỗi cơ quan, tổ chức nói trên chính quyền tỉnh sẽphối hợp thực hiện những nhiệm vụ khác nhau vì vậy cần có kế hoạch phối hợp vàxác định rõ các nguồn lực cần thiết để phối hợp, tránh không bị chồng chéonhau

để đảm bảo rằng việc thực hiện chính sách được diễn ra một cách tốt nhất đem lạilợi ích cho hộ nghèo

1.2.2.3 Kiểm soát sự thực hiện chính sách

Có nhiều chủ thể khác nhau kiểm soát việc thực thi chính sách Mỗi chủ thể sẽthực hiện phạm vi nhất định nhằm thực hiện mục tiêu chính sách một cách tốt nhất

Cụ thể, nội dung kiểm soát sự thực hiện chính sách hỗ trợ nhà ở đối với hộ nghèocủa chính quyền cấp tỉnh bao gồm:

a Xây dựng hệ thống thông tin phản hồi

Nhiều cơ quan đơn vị tổ chức thực hiện chính sách hỗ trợ nhà ở cho hộ nghèochính vì vậy chính quyền tỉnh cần xây dựng và vận hành một hệ thống phản hồithông tin để có thể nắm bắt và giải quyết một cách nhanh chóng những vướng mắcphát sinh trong quá trình thực hiện chính sách Thông tin có thể thu thập từ báo cáocủa các cơ quan liên quan đến việc thực thi chính sách

 Những thông tin cần nắm bắt bao gồm:

- Thông tin về rà soát, lựa chọn hộ nghèo khó khăn về nhà ở đã chính xác vàphù hợp với đối tượngkhông

- Thông tin về việc thực hiện quản lý, sử dụng, cấp phát, thanh toán nguồn vốncấp, vay tín dụng ưu đãi cũng như các nguồn huy động khác được thực hiện đảmbảo theo đúng các quy định chưa

- Thông tin về nguồn kinh phí phân bổ từng năm để thực hiện chính sách, nguồnnhân lực cần thiết cho tổ chức thực hiện các hoạt động hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở,

- Thông tin về các kết quả thực hiện chính sách hỗ trợ nhà ở đối với hộnghèo qua các năm như: số hộ được hỗ trợ vốn, số hộ được cho vay để xây dựnghoặc sữa chữa nhà ở, tiến độ thực hiện, chất lượng nhà…

 Những thông tin phản hồi có được thông qua các kênh như:

- Báo cáo tình hình thực hiện hỗ trợ của Ban chỉ đạo hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở

- Báo cáo của Ngân hàng chính sách tỉnh

- Báo cáo của Ủy ban nhân dân các huyện, thành phố, các xã, phường, thị trấn

- Thông qua hoạt động giám sát trực tiếp của Đoàn Giám sát Hội đồng nhândân tỉnh

- Ngoài ra, còn có thể thu thập thông tin phi chính thức bằng cách tổ chức cáccuộc thăm dò ý kiến của các hộ nghèo là đối tượng của chính sách và ý kiến củangười dân.Việc xây dựng hệ thống phản hồi cũng giúp chính quyền tỉnh thực hiệntốt chính sách và kịp thời giải quyết các vướng mắc phát sinh

b Giám sát sự thực hiện chính sách

 Giám sát sự thực hiện chính sách hỗ trợ nhà ở đối với hộ nghèo bao gồm:

- Giám sát năng lực của cán bộ khi tham gia thực hiện chính sách hỗ trợ nhà ởđối với hộ nghèo;

- Giám sát quá trình hỗ trợ người nghèo xem có đúng đối tượng được hỗ trợ,nguồn vốn thực hiện hay tiến độ thực hiện thủ tục, chất lượng nhà ở khi hoànthành,

Định kỳ 6 tháng, định kỳ năm, Uỷ ban nhân dân các huyện, thành phố báo cáo

Sở, ban ngành có liên quan về kết quả thực hiện chính sách tổng hợp báo cáo Uỷban nhân dân tỉnh và các bộ ngành Trung ương theo quy định

c Đánh giá sự thực hiện chính sách hỗ trợ nhà ở đối với hộ nghèo

 Tính hiệu lực của chính sách:

Đánh giá tính hiệu lực là so sánh kết quả đạt được với mục tiêu đề ra của chínhsách, có thể qua tiêu chí: Số hộ được hộ trợ và số tiền hỗ trợ so với kế hoạch được phêduyệt và chất lượng cán bộ thực hiện chính sách hỗ trợ nhà ở đối với hộ nghèo

 Tính công bằng của chính sách:

Đánh giá tính công bằng chính sách là xác định xem: Các hộ nghèo giốngnhau có được hỗ trợ vay vốn, hỗ trợ tiếp cận vốn để sửa chữa hoặc xây mới nhà ở…công bằng như nhau không;

 Tính bền vững của chính sách:

Đánh giá tính bền vững của chính sách là xem xét xem chính sách có giúp các

hộ nghèo có nhà ở đảm bảo 3 cứng để vươn lên thoát nghèo, tỷ lệ hộ được hỗ trợthoát nghèo là bao nhiêu

d Đưa ra các sáng kiến hoàn thiện, đổi mới:

Trong quá trình thực hiện chính sách không tránh khỏi việc chính sách khôngphù hợp với thực tế, tuy nhiên qua quá trình đánh giá, xem xét, chính quyền tỉnh

cần đưa ra những sáng kiến nhằm đổi mới hay hoàn thiện quá trình thực hiện chínhsách trên thực tế.

1.2.3 Yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà

ở của chính quyền tỉnh

1.2.3.1 Các yếu tố thuộc về chính quyền địa phương

Việc thực thi chính sách hỗ trợ nhà ở đối với hộ nghèo trên địa bàn tỉnh thànhcông hay thất bại phụ thuộc rất nhiều vào các cấp chính quyền, trước hết là sự quyếttâm và bản lĩnh của các nhà lãnh đạo cấp tỉnh; Trong quá trình thực hiện chính sáchkhông tránh khỏi những khó khăn Sự thiếu quan tâm của các cấp chính quyềnkhiến cho việc thực hiện chính sách không hiệu quả Chính vì vậy sự quyết tâm,quan tâm chỉ đạo lãnh đạo chính quyền là điều kiện không thể thiếu để chính sách

hỗ trợ nhà ở đối với hộ nghèo thành công

Năng lực của cán bộ trực tiếp hoặc gián tiếp thực thi chính sách hỗ trợ nhà ởđối với hộ nghèo, đây là yếu tố không kém phần quan trọng để thực thi chính sách

hỗ trợ nhà ở đối với hộ nghèo Cán bộ cần phải am hiểu về chính sách và làm việcđúng chế độ chính sách, trung thực Bên cạnh đó cần có chuyên môn nghiệp vụvững vàng, phẩm chất đạo đức tốt, sẵn sàng nhận nhiệm vụ ở những nơi vùng sâu,vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn

1.2.3.2 Các yếu tố thuộc về đối tượng chính sách

- Mức sống và trình độ dân trí của đối tượng thụ hưởng chính sách:

Đối tượng thụ hưởng chính sách hỗ trợ nhà ở đối với hộ nghèo là những hộnghèo, hộ đồng bào dân tộc thiểu số có điều kiện đặc biệt khó khăn Mà các đốitượng này thường hạn chế về trình độ văn hóa, thiếu vốn, thiếu kiến thức làm ăncũng như kinh nghiệm sản xuất kinh doanh, ít có điều kiện tiếp cận với khoa họccông nghệ, chậm đổi mới tư duy, bảo thủ với phương thức làm ăn truyền thống nênảnh hưởng một phần đến kết quả sản xuất, ảnh hưởng đến khả năng tự tổ chức xâydựng nhà ở cho gia đình Mặt khác còn tồn tại một số hộ nghèo còn nặng về tưtưởng trông chờ, ỷ lại, dựa dẫm vào sự đầu tư của Nhà nước, không chấp hành việc

hỗ trợ cho vay, dẫn đến nhiều khó khăn trong quá trình thực thi chính sách

- Sự tham gia và ủng hộ của người dân nói chung và hộ nghèo hưởng lợi từchính sách nói riêng:

Người dân ở vùng nông thôn, miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số thường

có điều kiện kinh tế khó khăn nên việc huy động các nguồn lực từ người dân nói chungrất hạn chế, đặc biệt là một số đối tượng hộ nghèo chưa sẵn sàng thực thi chính sáchnên phần nào ảnh hưởng đến hiệu quả của việc thực thi chính sách hỗ trợ nhà ở đối với

hộ nghèo

1.2.3.3 Các yếu tố bên ngoài

- Tính hợp lý của chính sách: Chính sách hỗ trợ nhà ở đối với hộ nghèo chỉ

hỗ trợ cho vay với mức tối đa là thấp và chủ yếu từ ngân sách nhà nước, việc huyđộng các nguồn lực khác cùng tham gia hỗ trợ chính sách lại ít; trong khi đó đốitượng thụ hưởng chính sách lại là hộ nghèo nên khả năng đối ứng hầu như không có

do vậy phần nào ảnh hưởng đến quá trình thực thi chính sách

- Điều kiện tự nhiên và tình hình kinh tế xã hôi: Địa bàn và đối tượng đượchưởng lợi tự chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở là vùng nông thôn và miền núi Ởđịa bàn này nhìn chung điều kiện về cơ sở hạ tầng kém; điều kiện về khí hậu khắcnghiệt; Phong tục tập quán những nơi vùng sâu, vùng xa và đời sống kinh tế – xãhội kém phát triển, trình độ dân trí còn lạc hậu Điều này đã tạo ra những rào cảnkhông nhỏ đến quá trình tổ chức thực thi chính sách

1.3 Kinh nghiệm về tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở của một số địa phương và bài học cho tỉnh Lạng Sơn

1.3.1 Kinh nghiệm của một số địa phương

1.3.1.1 Tổ chức thực thi chính sách hộ nghèo về nhà ở tại tỉnh Hà Tĩnh

Điều mà tỉnh Hà Tĩnh thu nhận được sau đợt giám sát Chính sách hỗ trợ hộnghèo về nhà ở không chỉ là kết quả, những tồn tại của việc thực hiện chính sáchtrên địa bàn, mà là kinh nghiệm để giám sát của HĐND thật sự hiệu quả Cụ thểnhững bài học mà tỉnh rút ra như sau:

Trước hết là việc ban hành kịp thời các văn bản hướng dẫn thực hiện Có thể

nói chủ trương hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở của Thủ tướng Chính phủ được hướng dẫnthực hiện kịp thời, đầy đủ và tỉ mỉ đến từng nội dung nhỏ nhất

Thứ hai là việc tổ chức quán triệt, phổ biến chính sách đến các cấp, các

ngành và nhân dân Có thể thấy các bộ, ngành ở Trung ương, UBND tỉnh Hà Tĩnh

đã quán triệt và triển khai đầy đủ tinh thần chỉ đạo thực hiện Quyết định 167 củaThủ tướng Chính phủ về chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở Mọi phần việc,

từ quy trình bình xét lập danh sách đối tượng được thụ hưởng đề án; cách thứchuy động các nguồn vốn hỗ trợ của nhà nước, huy động sức đóng góp của các

tổ chức đoàn thể, vốn vay ngân hàng; quy trình thiết kế, chọn mẫu nhà ở đếnquy trình các bước nghiệm thu, thanh quyết toán đều được hướng dẫn lập hồ sơ,thủ tục cụ thể Một số nội dung khó trong thực tiễn cũng được tính đến vàhướng dẫn rất rõ ràng như: đối với những đối tượng không tự xây dựng đượcnhà ở thì “hình thành các Đội công tác hỗ trợ xây dựng nhà ở thôn” và “UBNDcấp xã phối hợp với UBMTTQ, đoàn thể và thôn xóm tổ chức xây dựng nhà chocác đối tượng này

Thứ ba, thực tế cho thấy khi giám sát việc thực hiện chính sách mà không

sâu sát đến những người được hưởng lợi, các đối tượng chịu tác động trực tiếp, chỉnghe báo cáo hoặc căn cứ vào báo cáo của cơ quan thực thi sẽ rất khó nhìn nhậnthấu đáo được tác động của chính sách đó đối với đời sống xã hội, nhất là những tồntại trong quá trình thực thi hoặc những sai sót của các tập thể và cá nhân chịu tráchnhiệm Chính vì vậy, quan trọng nhất là xác định đúng phương pháp tổ chức cuộcgiám sát Qua phỏng vấn, người dân đã cung cấp cho Đoàn giám sát nhiều thông tinhữu ích, nhất là việc đánh giá cao sự quan tâm của Đảng và nhà nước, những kếtquả đạt được, những tồn tại, thiếu sót trong quy trình bình xét hộ nghèo, việc chiatách hộ, bình xét các hộ được hỗ trợ làm nhà, chất lượng, tiến độ thực hiện và cáckiến nghị, đề xuất thiết thực để nâng cao hiệu quả chính sách hỗ trợ của nhà nước

1.3.1.2 Tổ chức thực thi chính sách hộ nghèo về nhà ở tại tỉnh Hòa Bình

Thời gian qua cấp ủy, chính quyền, Mặt trận tổ quốc và các đoàn thể chính trị

- xã hội từ tỉnh đến cơ sở tại Hòa Bình tập trung lãnh đạo, chỉ đạo công tác hỗ trợxây dựng nhà ở cho hộ nghèo, hộ chính sách; qua đó làm chuyển biến nhận thức,hành động của các cấp, các ngành, các tầng lớp nhân dân về mục tiêu, vai trò, ýnghĩa của chương trình hỗ trợ người nghèo về nhà ở

Sau nhiều năm thực hiện các chính sách của Nhà nước về hỗ trợ xây dựngnhà ở cho hộ nghèo, hộ chính sách, Ban chỉ đạo của Tỉnh xác định để làm tốt côngtác này, cần lưu ý đến các vấn đề sau:

Một là, Đảng bộ tỉnh xác định cần tăng cường hơn nữa sự lãnh đạo của cáccấp ủy Đảng, sự điều hành của chính quyền và huy động sức mạnh của cả hệ thốngchính trị và nhân dân thực hiện chính sách hỗ trợ nhà ở cho hộ nghèo Ban chỉ đạogiảm nghèo của tỉnh và các huyện cần phải điều tra, khảo sát sâu sắc tình hình cụthể từng địa bàn, rà soát từng nhóm đối tượng trên cơ sở đó vận dụng sáng tạo chủtrương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước phù hợp với điều kiện kinh tế

- xã hội của từng nhóm đối tượng

Hai là, cần thu hút và huy động được được các tổ chức xã hội, các doanhnghiệp, doanh nhân trong và ngoài nước giúp đỡ các đối tượng nghèo về tài chính,kinh nghiệm, công nghệ, kỹ thuật, Một phần công tác này giúp cho gánh nặngngân sách hỗ trợ được giảm tải

Ba là, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động nhân dân tham gia thực hiệnchính sách giảm nghèo của địa phương Công tác tuyên truyền phong phú về nội dung,cách thức, bao phủ rộng thì chủ trương, chính sách về giảm nghèo bền vững nhanh chóng

đi vào cuộc sống, tạo ra hiệu ứng sâu rộng Hình thức tuyên truyền phù hợp: Qua đài phátthanh, truyền hình; qua báo chí; qua các lớp tập huấn; qua các buổi họp thôn, làng

Ngoài ra, phải thường xuyên nghiên cứu, trao đổi với các địa phương khác đểhọc tập những kinh nghiệm và cách làm hiệu quả Phát huy vai trò “tự giảm nghèobền vững”, “tự an sinh” của những đối tượng thuộc hộ nghèo Đây là một trongnhững vấn đề cốt lõi, quan trọng, đóng vai trò là chủ thể của chính sách giảm nghèobền vững Tuyên truyền giáo dục và có biện pháp hiệu quả để mỗi hộ nghèo thấyđược trách nhiệm trong việc giảm nghèo; tránh tư tưởng ỷ lại, trông chờ vào hỗ trợcủa Nhà nước và xã hội Nâng cao ý thức tự lập vươn lên của mỗi hộ dân và cộngđồng dân cư, có trách nhiệm cải thiện và nâng cao đời sống của bản thân và gia đìnhtrước sự phát triển, đi lên của xã hội

1.3.2 Bài học kinh nghiệm cho tỉnh Lạng Sơn

Trước tình hình cần phải triển khai sớm các biện pháp nhằm thực hiện tốt cácchính sách hỗ trợ người nghèo về nhà ở trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn Dựa trên những

kết quả đạt được, những mặt hạn chế và bài học kinh nghiệm mà các tỉnh bạn rút ra.Bài học kinh nghiệm mà tỉnh Lạng Sơn cần lưu ý gồm:

Một là, trong khâu điều tra lập báo cáo cần thực hiện huy động nguồn lực

một cách tích cực Ban chỉ đạo giảm nghèo của tỉnh và các huyện cần phải điều tra,khảo sát sâu sắc tình hình cụ thể từng địa bàn, rà soát từng nhóm đối tượng trên cơ

sở đó vận dụng sáng tạo chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nướcphù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của từng nhóm đối tượng để đưa ra những môhình giảm nghèo hiệu quả Ban chỉ đạo cần phải điều tra, khảo sát sâu sắc tình hình

cụ thể từng địa bàn, rà soát từng nhóm đối tượng để lựa chọn đúng hộ nghèo cầnđược hỗ trợ về nhà ở phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của từng nhóm đốitượng để hỗ trợ kịp thời

Hai là, cần tăng cường cơ chế giám sát các cấp Đặc biệt, ban chỉ đạo các

cấp xác định rõ ràng nhiệm vụ, trách nhiệm của các thành viên Thường xuyên báocáo tình hình công việc phụ trách để cấp quản lý nắm được và đưa ra phương hướng

hỗ trợ xử lý kịp thời Cán bộ quản lý tăng cường công tác hướng dẫn, đôn đốc,thường xuyên kiểm tra, giám sát; chú trọng việc thực hiện chính sách hỗ trợ nhà ởđối với hộ nghèo Kịp thời sơ, tổng kết đánh giá kết quả thực hiện; biểu dương,khen thưởng các tập thể, cá nhân đạt thành tích xuất sắc trong thực hiện chính sách

Ba là, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động nhân dân tham gia thực

hiện chính sách giảm nghèo của địa phương Công tác tuyên truyền phong phú vềnội dung, cách thức, bao phủ rộng thì chủ trương, chính sách về giảm nghèo bềnvững nhanh chóng đi vào cuộc sống, tạo ra hiệu ứng sâu rộng Hình thức tuyêntruyền đa dạng, phù hợp

Bốn là, thu hút và huy động được được các tổ chức xã hội, các doanh

nghiệp, doanh nhân trong và ngoài nước giúp đỡ các đối tượng nghèo về tài chính,kinh nghiệm, công nghệ, kỹ thuật, trong quá trình triển khai thực hiện việc hỗtrợ xây dựng nhà ở cho hộ nghèo, các địa phương đã chủ động và tích cực huyđộng cả hệ thống chính trị vào cuộc; từ công tác chỉ đạo điều hành đến tổ chứcthực hiện, tuyên truyền vận động các tổ chức đoàn thể và nhân dân hiểu rõ chủtrương, chính sách của Đảng, Nhà nước Nhiều địa phương chủ động giúp dân liên

hệ, ký kết hợp đồng mua vật tư, vật liệu xây dựng theo hình thức trả chậm,

và được giảm giá của các doanh nghiệp, đại lý để cung cấp cho dân Nhiều địaphương huy động các doanh nghiệp, đoàn thể tổ chức quyên góp, quỹ vì ngườinghèo huyện hỗ trợ thêm cho dân

Nhà ở là một tiêu chí xây dựng nông thôn mới, do đó phải bảo đảm cả vềdiện tích và chất lượng Vì vậy, căn cứ vào điều kiện của địa phương cần xác địnhquy trình và phương pháp hợp lý trong việc thực hiện chính sách, giám sát quá trìnhtheo chuẩn mới về nhà ở để giúp người dân sớm ổn định cuộc sống

CHƯƠNG 2 PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG TỔ CHỨCTHỰC THI CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ HỘ NGHÈO VỀ NHÀ Ở TRÊN ĐỊA BÀN

Địa bàn Tỉnh có tất cả 11 huyện, thành phố của tỉnh đều có các tuyến Quốc

lộ quan trọng đi qua, đó là các quốc lộ 1A, 1B Trong quy hoạch phát triển tuyếnhành lang kinh tế Việt - Trung thì Lạng Sơn là một điểm quan trọng nằm trên tuyếnhành lang kinh tế Nam Ninh - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh và trong quyhoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội vùng Trung du miền núi Bắc bộ

Đất đai

Theo thống kê, diện tích đất tự nhiên là 818.725 ha, trong đó: đất nôngnghiệp chiếm 7,59 %; đất lâm nghiệp có rừng chiếm 21,08 %; đất chuyên dùngchiếm 1,33 %; đất ở chiếm 0,56 %; đất chưa sử dụng và các loại đất khác chiếm69,13% Đất đai Lạng Sơn được chia thành 7 vùng với 16 tiểu vùng địa lý thổnhưỡng gồm 43 loại đất khác nhau phù hợp với nhiều loại cây trồng khác nhau Vớinhững điều kiện thổ nhưỡng như vậy, việc phát triển kinh tế nông nghiệp gặp không

ít khó khăn

Đồng thời, căn cứ theo khu vực canh tác mà người dân lựa chọn địa điểm xâynhà ở, định cư lâu dài Vì vậy, mà xét trên tổng thể chung của địa phương, nhà ởcủa người dân ở nhiều khu vực còn tạm bợ, chưa kiên cố và tỉ lệ hộ nghèo có nhà ở

còn thấp Các cơ quan chức năng quản lý nhà nước chưa thường xuyên theo dõi,kiểm tra, chấn chỉnh kịp thời các vi phạm trong quản lý, sử dụng đất đai, tài nguyênkhoáng sản Địa bàn còn nhiều bất cập trong việc quản lý, sử dụng đất đai và ảnhhưởng nhiều tới việc quy hoạch đất an sinh cho hộ nghèo trên địa bàn tỉnh.

Khí hậu, lượng mưa

Lạng Sơn mang tính điển hình của khí hậu miền Bắc Việt Nam là khí hậunhiệt đới gió mùa, nhiệt độ trung bình từ 17 – 20oC , có tháng lạnh nhất đến 0oC Lạng Sơn nằm ở khu vực Đông Bắc, ít mưa là những nơi khô hạn của miền Bắc.Khí hậu có phần ôn hòa nhưng khi đến mùa mưa thì thiên tai tại địa phương thườngxuyên xảy ra lũ quét, sạt lở đất ảnh hưởng rất lớn đến cuộc sống người dân Đặcbiệt, ảnh hưởng đến chương trình hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở do một phần kinh phíngân sách địa phương còn hạn hẹp mà số lượng người cần hỗ trợ lại đông

2.1.2 Bối cảnh kinh tế - xã hội

Tốc độ tăng trưởng kinh tế

Trong 15 năm qua, phát huy những thành tựu và những bài học kinh nghiệmtrong phát triển kinh tế - xã hội, tỉnh Lạng Sơn đã tập trung khai thác những mặtthuận lợi, tiềm năng, lợi thế, huy động các nguồn lực cho đầu tư phát triển, do vậykinh tế - xã hội của tỉnh đã có nhiều bước phát triển quan trọng Tuy gặp nhiều khókhăn, thách thức và còn một số mặt hạn chế, yếu kém, nhưng các cấp, các ngành,đoàn thể, nhân dân và cộng đồng doanh nghiệp trong tỉnh đã có nhiều nỗ lực, cốgắng phấn đấu, đạt được nhiều kết quả quan trọng Kinh tế - xã hội tiếp tục ổn định

và có bước phát triển, duy trì được đà tăng trưởng khá, cơ cấu kinh tế chuyển dịchđúng hướng, huy động các nguồn lực đầu tư đáp ứng được yêu cầu mở rộng và nângcao năng lực sản xuất của các ngành kinh tế, tiềm năng thế mạnh của tỉnh tiếp tụcphát huy hiệu quả

Kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, năng lực sản xuất kinh doanh được tăngcường đáng kể, nông lâm nghiệp phát triển ổn định, thương mại, dịch vụ cónhiều chuyển biến tích cực, công nghiệp duy trì đà tăng trưởng khá Môi trườngđầu tư, kinh doanh tiếp tục được cải thiện Thu ngân sách trên địa bàn đạt kếtquả khá Công tác cải cách hành chính đạt được tiến bộ mới Lĩnh vực văn hoá -