BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM VÕ THỊ THIỀU MỨC ĐỘ SÁNG TẠO TRONG HỌC TẬP CỦA SINH VIÊN SƯ PHẠM TRƯỜNG ĐẠI HỌC PHẠM VĂN ĐỒNG, TỈNH QUẢNG NGÃI Chuyên ngành:
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
VÕ THỊ THIỀU
MỨC ĐỘ SÁNG TẠO TRONG HỌC TẬP
CỦA SINH VIÊN SƯ PHẠM TRƯỜNG ĐẠI HỌC PHẠM VĂN ĐỒNG, TỈNH QUẢNG NGÃI
Chuyên ngành: TÂM LÝ HỌC
Mã số: 60 31 04 01
LUẬN VĂN THẠC SĨ TÂM LÝ HỌC
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC
TS NGUYỄN VĂN BẮC
Demo Version - Select.Pdf SDK
Trang 2LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi,
các số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực, được
các đồng tác giả cho phép sử dụng và chưa từng được công bố trong
bất kỳ một công trình nào khác
Tác giả luận văn
Võ Thị Thiều
Demo Version - Select.Pdf SDK
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám Hiệu, Phòng Đào tạo
sau đại học, Trường Đại học Sư phạm – Đại học Huế đã tạo mọi
điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình học tập và hoàn thành
luận văn này
Kính gởi lời tri ân đến quý thầy, cô giáo đã tận tình giảng
dạy lớp cao học K21, chuyên ngành Tâm lý học, Trường Đại học
Sư phạm – Đại học Huế, niên khóa 2012 -2014
Kính niệm ơn sâu sắc đến thầy giáo, TS Nguyễn Văn Bắc đã
tận tình hướng dẫn, động viên và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình
thực hiện luận văn
Xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, tập thể giáo viên và
sinh viên trường Đại học Phạm Văn Đồng đã tạo mọi điều kiện
giúp đỡ tôi trong quá trình thu thập dữ liệu
Xin gởi lời cảm ơn chân thành đến gia đình và bạn bè –
những người luôn động viên và tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất
để tôi hoàn thành luận văn này
Huế, tháng 9 năm 2014
Tác giả luận văn
Võ Thị Thiều
Demo Version - Select.Pdf SDK
Trang 4MỤC LỤC
………
PHỤ BÌA i
LỜI CAM ĐOAN ii
LỜI CẢM ƠN iii
MỤC LỤC 1
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT 3
MỞ ĐẦU 5
1 Tính cấp thiết của đề tài 5
2 Mục đích nghiên cứu 6
3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu 6
4 Giả thuyết khoa học 6
5 Nhiệm vụ nghiên cứu 7
6 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu 7
7 Phương pháp nghiên cứu 7
8 Cấu trúc của luận văn 8
NỘI DUNG 9
Chương 1: LÝ LUẬN TÂM LÝ HỌC VỀ SÁNG TẠO TRONG HỌC TẬP CỦA SINH VIÊN SƯ PHẠM 9
1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 9
1.1.1 Những nghiên cứu ở nước ngoài 9
1.1.2 Những nghiên cứu ở trong nước 10
1.2 Một số khái niệm, thuật ngữ có liên quan 12
1.2.1 Lý luận về sự sáng tạo 12
1.2.2 Hoạt động học tập 24
1.2.3 Sáng tạo trong hoạt động học tập 25
1.2.4 Vai trò của sự sáng tạo trong học tập 26
1.3 Mức độ sáng tạo trong học tập của sinh viên sư phạm 26
1.3.1 Sinh viên, sinh viên sư phạm, hoạt động học tập của sinh viên sư phạm 26
1.3.2 Các biểu hiện sáng tạo trong học tập của SVSP 28
1.3.3 Các mức độ sáng tạo trong học tập của SVSP 28
1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến MĐST trong học tập của SVSP 30
1.4.1 Yếu tố chủ quan 30
1.4.2 Yếu tố khách quan 33
Demo Version - Select.Pdf SDK
Trang 5Chương 2TỔ CHỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 38
2.1 Tổ chức nghiên cứu 38
2.2 Triển khai nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu cụ thể 38
2.2.1 Nghiên cứu lý luận 38
2.2.2 Nghiên cứu thực trạng 38
2.3 Tổ chức thực nghiệm tác động sư phạm 44
2.3.1 Chọn mẫu thực nghiệm 44
2.3.2 Mục đích thực nghiệm 45
2.3.3 Giả thuyết thực nghiệm: 45
2.3.4 Nội dung thực nghiệm 45
2.3.5 Đánh giá kết quả thực nghiệm 46
Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VỀ MỨC ĐỘ SÁNG TẠO TRONG HỌC TẬP CỦA SINH VIÊN SƯ PHẠM TRƯỜNG ĐẠI HỌC PHẠM VĂN ĐỒNG 48
3.1 Vài nét về địa bàn nghiên cứu 48
3.2 Kết quả nghiên cứu thực trạng MĐST trong học tập của SVSP trường ĐH Phạm Văn Đồng 48
3.2.1 Nhận thức của SVSP về sáng tạo, tầm quan trọng của sáng tạo trong học tập 48 3.2.2 Đánh giá của SVSP về MĐST trong học tập của bản thân 50
3.2.3 MĐST trong học tập của SVSP trường ĐH Phạm Văn Đồng 51
3.2.4 Các nhân tố tác động đến MĐST trong học tập của SVSP 70
3.2.5 Phân tích một số trường hợp SVSP có MĐST cao trong học tập 83
3.3 Đề xuất các biện pháp tác động nhằm tích cực hóa MĐST trong học tập của SVSP trường ĐH Phạm Văn Đồng 84
3.3.1 Cơ sở đề xuất biện pháp tác động nhằm tích cực hóa MĐST trong học tập của SVSP trường ĐH Phạm Văn Đồng 84
3.3.2 Đánh giá về các biện pháp tác động nhằm tích cực hóa MĐST trong học tập của SVSP trường ĐH Phạm Văn Đồng 85
3.3.3 Một số biện pháp tác động nhằm tích cực hóa MĐST trong học tập của SVSP trường ĐH Phạm Văn Đồng 88
3.4 Kết quả thực nghiệm 92
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 96
1 Kết luận 96
2 Kiến nghị 97
TÀI LIỆU THAM KHẢO 99
Demo Version - Select.Pdf SDK
Trang 6DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
Từ viết tắt : Nghĩa của từ
ĐH PVD : Đại học Phạm Văn Đồng
NCKH : Nghiên cứu khoa học
PPGD : Phương pháp giảng dạy
Demo Version - Select.Pdf SDK
Trang 7DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ
-
Demo Version - Select.Pdf SDK
Trang 8MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Sáng tạo là hoạt động có ý nghĩa quan trọng đối với đời sống con người Sáng tạo vừa tác động tích cực đến sự phát triển cá nhân, vừa tạo ra những sản phẩm có giá trị thúc đẩy sự phát triển toàn diện của xã hội Trong thời đại ngày nay, sáng tạo của con người đã trở thành tiềm lực, tài sản vô giá của mỗi quốc gia, mỗi dân tộc và cả nhân loại Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ IV (khóa VII) đã đưa ra chỉ thị cho ngành
giáo dục “Nghiên cứu, ứng dụng những phương thức và phương pháp giáo dục mới ở
tất cả các bậc học, cấp học sao cho quá trình giáo dục không chỉ là truyền thụ mà quan trọng hơn là khơi dậy tính chủ động và tiềm năng sáng tạo to lớn trong mỗi người nhằm phát triển toàn diện bản thân và đóng góp tốt hơn cho sự phát triển toàn diện của đất nước”[7]
Học tập và sáng tạo là hai thành phần không thể tách rời trong cấu trúc sự thành đạt Các nhà giáo dục trên thế giới đều thống nhất rằng ngày nay giải pháp cho các vấn đề kinh tế, chính trị, xã hội không còn nằm trong các suy nghĩ cũ kỹ mà sự thịnh vượng chỉ đến từ những cái đầu sáng tạo, với những cách nhìn, cách nghĩ và cách làm mới Vấn đề là cần tạo ra môi trường thích hợp cho sáng tạo sinh sôi Xây dựng một môi trường có văn hóa học tập lành mạnh, vươn tới sự hoàn thiện, chấp nhận những khác biệt tạo nền tảng cho sáng tạo là việc làm vô cùng cần thiết
SVSP là đội ngũ thầy cô giáo trong tương lai Họ thực hiện nhiệm vụ “trồng
người” cao cả trong xã hội hiện đại Họ phải là lực lượng tiên phong trong việc rèn
luyện khả năng sáng tạo, bởi mỗi thầy cô giáo phải là tấm gương sáng về tự học và sáng tạo Đồng thời lao động sư phạm đòi hỏi tính khoa học, tính nghệ thuật và tính sáng tạo rất cao [11] Vì vậy, việc rèn luyện khả năng sáng tạo cho SV không chỉ nhằm mục đích nâng cao kết quả học tập mà còn hình thành ở họ những phẩm chất của người chuyên gia tương lai, đáp ứng yêu nghề nghiệp [13] Đây là nhiệm vụ cấp bách, quan trọng trong công tác đào tạo ở các trường sư phạm
Năng lực sáng tạo của con người không tự nhiên mà có Nó cần phải được rèn luyện và nuôi dưỡng Giáo dục có vai trò to lớn trong quá trình phát triển năng lực sáng tạo của thế hệ trẻ Tuy nhiên, từ khía cạnh này có thể thấy, trong các trường học nói chung và trường đại học nói riêng, việc đào tạo bồi dưỡng, phát huy tính sáng tạo của người học chưa thực sự được quan tâm đứng mức Chính vì thế một thực tế hay diễn ra là nhiều SV còn học một cách thụ động, đối phó, chưa thực sự tích cực, chủ
Demo Version - Select.Pdf SDK
Trang 9động, sáng tạo trong việc lĩnh hội kiến thức, ít đi tìm cái mới từ những cái đã học, khả năng vận dụng vào thực tiễn còn kém Nhiều SV tốt nghiệp ra trường chưa thực sự có
đủ năng lực để đáp ứng yêu cầu nghề nghiệp Họ thiếu đam mê khoa học, hứng thú học tập Hiện tượng học thuộc lòng, học vẹt vẫn diễn ra ở khá nhiều SV, trong đó có
SV trường ĐH Phạm Văn Đồng Vì vậy, nghiên cứu mức độ sáng tạo trong học tập, từ
đó đề xuất các biện pháp nhằm tích cực hóa tính sáng tạo cho SV sẽ góp phần nâng cao chất lượng học tập của SVSP nói riêng và chất lượng giáo dục đào tạo nhà trường nói chung là việc làm cần thiết, có ý nghĩa
Ở nước ta, đã có một số đề tài nghiên cứu về sáng tạo ở các khía cạnh khác nhau như tưởng tượng sáng tạo, tư duy sáng tạo, tính sáng tạo, trí sáng tạo Tuy nhiên, nghiên cứu chuyên sâu về mức độ sáng tạo trong học tập của SVSP trường Đại học Phạm Văn Đồng - Quảng Ngãi là chưa được quan tâm nghiên cứu
Xuất phát từ những cơ sở lý luận và thực tiễn trên, chúng tôi quyết định chọn
vấn đề:“Mức độ sáng tạo trong học tập của sinh viên sư phạm trường Đại học Phạm
Văn Đồng, tỉnh Quảng Ngãi” làm đề tài nghiên cứu của mình
2 Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và khảo sát thực trạng MĐST trong học tập của SVSP trường ĐH Phạm Văn Đồng, cũng như các yếu tố ảnh hưởng đến MĐST trong học tập ở họ, từ đó đề xuất một số biện pháp tác động sư phạm nhằm tích cực hóa MĐST trong học tập cho SVSP
3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu
3.1 Đối tượng nghiên cứu
MĐST trong học tập của SVSP trường Đại học Phạm Văn Đồng
3.2 Khách thể nghiên cứu
SVSP trường ĐH Phạm Văn Đồng
4 Giả thuyết khoa học
SVSP trường ĐH Phạm Văn Đồng đã có sự sáng tạo trong học tập, tuy nhiên mức độ sáng tạo trong học tập còn chưa cao Có nhiều yếu tố ảnh hưởng tới MĐST trong học tập của sinh viên gồm các yếu tố chủ quan (hứng thú, ngôn ngữ, tư duy, trí nhớ…), các yếu tố khách quan (gia đình, các hoạt động của nhà trường, phương pháp giảng dạy của giảng viên…)
MĐST trong học tập của SVSP trường ĐH Phạm Văn Đồng không đồng đều,
có sự khác biệt xét theo ngành học, khóa học, giới tính và kết quả học tập Nếu làm
Demo Version - Select.Pdf SDK
Trang 10SVSP trường ĐH Phạm Văn Đồng, từ đó đề xuất các biện pháp tác động sư phạm thích hợp thì có thể tích cực hóa được MĐST trong học tập cho họ
5 Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1 Nghiên cứu một số vấn đề lý luận tâm lý học về sáng tạo và sáng tạo trong học tập của SVSP
5.2 Khảo sát, đánh giá MĐST trong học tập của SVSP trường ĐH Phạm Văn Đồng cũng như các yếu tố ảnh hưởng đến MĐST trong học tập của SVSP
5.3 Đề xuất và tổ chức thực nghiệm một số biện pháp tác động sư phạm nhằm tích cực hóa MĐST trong học tập của SVSP
6 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu
6.1 Về đối tượng nghiên cứu
MĐST của SVSP trong hoạt động học tập trên lớp và làm bài thi
6.2 Về khách thể nghiên cứu
+Khách thể nghiên cứu chính: 200 SVSP, trong đó 50 SV khoa vật lý ; 50 SV khoa Xã hội; 50 SV khoa Ngoại ngữ ; 50 SV khoa Tin học
+ Khách thể thực nghiệm: 40 SVSP năm thứ II, trường ĐH Phạm Văn Đồng
6.3 Về địa điểm, thời gian ngiên cứu:
+ Địa điểm: Nghiên cứu ở trường ĐH Phạm Văn Đồng, tỉnh Quảng Ngãi
+ Thời gian: từ tháng 01/2014 đến tháng 9/2014
7 Phương pháp nghiên cứu
7.1 Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý luận
Phương pháp nghiên cứu lý luận gồm các khâu: Đọc tài liệu, phân tích, tổng hợp, phân loại và hệ thống hoá tài liệu, văn bản và các công trình nghiên cứu của các nhà khoa học trong và ngoài nước để từ đó xây dựng cơ sở lý luận về sự sáng tạo trong học tập của SVSP
7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Để kết quả nghiên cứu đảm bảo tính khách quan chính xác, chúng tôi tiến hành
sử dụng hệ thống các phương pháp nghiên cứu sau:
7.2.1 Phương pháp trắc nghiệm TST-N của K.J Schoppe
7.2.2 Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi
7.2.3 Phương pháp quan sát
7.2.4 Phương pháp phỏng vấn
7.2.5 Phương pháp điều tra bằng hệ thống bài tập
7.2.6 Phương pháp phân tích trường hợp tâm lý điển hình
Demo Version - Select.Pdf SDK
Trang 117.2.7 Phương pháp thực nghiệm tác động sư phạm
7.3 Phương pháp xử lý số liệu bằng thống kê toán học
8 Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, kiến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung luận văn gồm 3 chương:
Chương 1 Lý luận tâm lý học về sáng tạo trong học tập của sinh viên
Chương 2 Tổ chức và phương pháp nghiên cứu
Chương 3 Kết quả nghiên cứu về mức độ sáng tạo trong học tập của sinh viên
sư phạm trường Đại học Phạm Văn Đồng
Demo Version - Select.Pdf SDK