Quản lí cơ sở vật chất kĩ thuật dựa vào công nghệ thông tin ở trường trung học cơ sở tại huyện mỹ lộc tỉnh nam định

Giả thuyết khoa học Nếu các biện pháp quản lí CSVCKT trường THCS dựa vào CNTT đáp ứng được những nguyên tắc ứng dụng CNTT trong quản lí, những nguyên tắc quản lí có ứng dụng CNTT, tạo

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

PHẠM TUẤN ANH

QUẢN LÍ CƠ SỞ VẬT CHẤT - KĨ THUẬT DỰA VÀO CÔNG NGHỆ THÔNG TIN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC

CƠ SỞ TẠI HUYỆN MỸ LỘC, TỈNH NAM ĐỊNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

HÀ NỘI, 2018

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

PHẠM TUẤN ANH

QUẢN LÍ CƠ SỞ VẬT CHẤT - KĨ THUẬT DỰA VÀO CÔNG NGHỆ THÔNG TIN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC

CƠ SỞ TẠI HUYỆN MỸ LỘC, TỈNH NAM ĐỊNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Chuyên ngành: Quản lí giáo dục

Mã số: 8.14.01.14

Hướng dẫn khoa học PGS.TS Đặng Thành Hưng

HÀ NỘI, 2018

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin xam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số

liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực, được các tác giả và

đồng tác giả cho phép sử dụng và chưa từng được công bố trong bất kì một

công trình khoa học nào khác trong lĩnh vực này

Hà Nội, tháng 10 năm 2018

Tác giả luận văn

Phạm Tuấn Anh

LỜI CẢM ƠN

Tác giả luận văn chân thành bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất tới:

Phó Giáo sư - Tiến sĩ Đặng Thành Hưng, người đã trực tiếp hướng dẫn, chỉ bảo tận tình, giúp đỡ tác giả hoàn thành luận văn này

Hội đồng khoa học và đào tạo KHGD, Phòng sau đại học và các thầy

cô giáo Trường Đại học sư phạm Hà Nội 2 đã nhiệt tình giảng dạy, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu đề tài này

Lãnh đạo, cán bộ, giáo viên các trường trung học cơ sở trong huyện Mỹ Lộc tỉnh Nam Định đã nhiệt tình tham gia góp ý kiến, cung cấp tư liệu, hợp tác hiệu quả với tôi trong quá trình điều tra khảo sát phục vụ nghiên cứu

Bạn bè, đồng nghiệp và gia đình đã động viên, giúp đỡ tác giả hoàn thành luận văn này

Tuy đã có nhiều cố gắng, song luận văn không tránh khỏi những thiếu sót Kính mong được sự thông cảm và chỉ dẫn, góp ý của các thầy cô giáo, các đồng nghiệp và các bạn

Hà Nội, tháng 10 năm 2018

Tác giả luận văn

Phạm Tuấn Anh

DANH MỤC CÁC BẢNG VÀ HÌNH

Bảng Tr

Bảng 2.1 Đội ngũ GV và CBQL trường THCS 36

Bảng 2.2 Trình độ đào tạo của CBQL và GV THCS 36

Bảng 2.3 Qui mô mạng lưới trường, lớp, HS THCS huyện Mỹ Lộc 37

Bảng 2.4 Kết quả 2 mặt giáo dục bậc THCS huyện Mỹ Lộc 5 năm qua 38

Bảng 2.5 Tỉ lệ HS giỏi THCS huyện Mỹ Lộc 5 năm qua 38

Bảng 2.6 Trình độ tin học của CBVC trực tiếp làm quản lí CSVCKT ở các trường THCS huyện Mỹ Lộc 42

Bảng 2.7 Diện tích trường và bình quân diện tích/HS năm học 2017-2018 44

Bảng 2.8 Phòng phục vụ học tập ở các trường THCS huyện Mỹ Lộc năm học 2017-2018 44

Bảng 2.9 Việc mua sắm, bổ sung trang thiết bị trường học ở các trường THCS huyện Mỹ Lộc năm học 2017-2018 46

Bảng 2.10 Phân cấp quản lí và bảo quản cơ sở vật chất – kĩ thuật ở các trường THCS huyện Mỹ Lộc 48

Bảng 2.11 Tình hình bảo quản CSVCKT ở các trường THCS huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định 48

Bảng 2.12 Số lượng, cơ cấu trang bị CNTT ở các trường THCS huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định 50

Bảng 2.13 Chất lượng kế hoạch quản lí CSVCKT 59

Bảng 2.14 Công tác tổ chức-chỉ đạo sử dụng bảo quản CSVCKT 62

Bảng 2.15 Công tác kiểm tra-đánh giá việc sử dụng và bảo quản CSVCKT 63 Bảng 2.16 Mức độ ứng dụng CNTT trong quản lí CSVCKT ở trường THCS huyện Mỹ Lộc 64

Bảng 3.1 Đánh giá tính cần thiết của các biện pháp quản lí 94

Bảng 3.2 Đánh giá tính khả thi của các biện pháp quản lí 95

Hình Hình 2.1 So sánh 3 nhiệm vụ trong kế hoạch quản lí CSVCKT 60

Hình 2.2 Mức độ đáp ứng của ứng dụng CNTT trong quản lí 65

Hình 3.1 Quan hệ giữa 4 biện pháp quản lí và CNTT 92

Hình 3.2 Tính cần thiết của các biện pháp quản lí (%) 95

Hình 3.3 Tính khả thi của các biện pháp quản lí (%) 96

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT iii

DANH MỤC CÁC BẢNG VÀ HÌNH iv

MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 3

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3

4 Giả thuyết khoa học 3

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

6 Phạm vi nghiên cứu 4

7 Phương pháp nghiên cứu 4

8 Cấu trúc luận văn 5

Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA QUẢN LÍ CƠ SỞVẬT CHẤT-KĨ THUẬT DỰA VÀO CNTTỞ TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 6

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 6

1.1.1 Những nghiên cứu về quản lí cơ sở vật chất - kĩ thuật ở trường trung học cơ sở 6

1.1.2 Những nghiên cứu về ứng dụng CNTT trong quản lí nhà trường 7

1.2 Cơ sở vật chất-kĩ thuật trường trung học cơ sở 10

1.2.1 Khái niệm và cấu trúc 10

1.2.2 Đặc điểm cơ sở vật chất-kĩ thuật trường trung học cơ sở 12

1.3 Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lí nhà trường 17

1.3.1 Khái niệm và vai trò của công nghệ thông tin 17

1.3.2 Công nghệ thông tin trong quản lí nhà trường 21

1.4 Quản lí cơ sở vật chất-kĩ thuật dựa vào công nghệ thông tin 26

1.4.1 Nguyên tắc quản lí dựa vào công nghệ thông tin 26

1.4.2 Nội dung quản lí dựa vào công nghệ thông tin 28

1.4.3 Những yếu tố ảnh hưởng đến quản lí cơ sở vật chất-kĩ thuật dựa vào công nghệ thông tin 30

Kết luận chương 1 34

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÍ CƠ SỞ VẬT CHẤT-KĨ THUẬT DỰA VÀO CNTT Ở MỘT SỐ TRƯỜNGTRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN MỸ LỘC TỈNH NAM ĐỊNH 35

2.1 Tình hình giáo dục trung học cơ sở huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định 35

2.1.1 Qui mô phát triển và thành tựu 35

2.1.2 Thách thức trong quản lí dựa vào công nghệ thông tin 40

2.2 Thực trạng cơ sở vật chất-kĩ thuật ở một số trường trung học cơ sở 43

2.2.1 Tình hình trang bị 43

2.2.2 Tình hình sử dụng, bảo quản 46

2.2.3 Thực trạng trang bị và ứng dụng công nghệ thông tin 50

2.2.4 Tổ chức khảo sát 502

2.2.5 Kết quả khảo sát 503

2.3 Thực trạng quản lí cơ sở vật chất-kĩ thuật dựa vào công nghệ thông tin ở một số trường trung học cơ sở 52

2.3.1 Tổ chức khảo sát 56

2.3.2 Kết quả khảo sát 56

2.4 Đánh giá chung về thực trạng 66

2.4.1 Những thuận lợi 66

2.4.2 Những khó khăn và hạn chế 66

Kết luận chương 2 67

Chương 3 MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÍ CƠ SỞ VẬT CHẤT-KĨ THUẬT DỰA VÀO CNTTỞ TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TẠI HUYỆN MỸ LỘC, TỈNH NAM ĐỊNH 68

3.1 Nguyên tắc đề xuất biện pháp 68

3.1.1 Nguyên tắc dễ tiếp cận và áp dụng 68

3.1.2 Nguyên tắc phù hợp với đối tượng quản lí 68

3.1.3 Nguyên tắc thường xuyên liên tục 69

3.2 Các biện pháp quản lí cơ sở vật chất-kĩ thuật dựa vào công nghệ TT 69

3.2.1 Xây dựng và thực hiện qui định, hướng dẫn về trang bị và ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lí 69

3.2.2 Tổ chức tập huấn và truyền thông về ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lí cơ sở vật chất-kĩ thuật 75

3.2.3 Tổ chức các hoạt động khuyến khích nghiên cứu, sáng kiến, kinh nghiệm ứng dụng công nghệ thông tin để quản lí cơ sở vật chất - kĩ thuật 80

3.2.4 Xây dựng chế độ giám sát, đánh giá việc sử dụng, bảo quản, sửa chữa cơ sở vật chất - kĩ thuật có ứng dụng công nghệ thông tin 85

3.3 Khảo nghiệm các biện pháp bằng phương pháp chuyên gia 92

3.3.1 Tổ chức khảo nghiệm 92

3.3.2 Kết quả khảo nghiệm 93

3.3.3 Đánh giá chung về các biện pháp quản lí 96

Kết luận chương 3 97

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 98

1 Kết luận 98

2 Khuyến nghị 99

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 102

PHỤ LỤC 107

ở hồ sơ dạy học, điểm, học bạ, quản lí lớp, thời khóa biểu trong khi CSVCKT cũng rất cần quản lí dựa vào CNTT lại chưa được quan tâm đúng mức và đúng đắn

Không chỉ nhận thức, nhu cầu, thái độ mà cả kĩ năng sử dụng CNTT trong QLNT của cán bộ quản lí (CBQL), giáo viên (GV) chưa đáp ứng yêu cầu hiện đại hóa quản lí Hạ tầng CNTT của trường trung học cơ sở (THCS) còn nghèo nàn, tin học hóa còn chiếm tỉ trọng thấp, phần mềm quản lí tuy nhiều thứ song lại được sử dụng tản mạn, thiếu tích hợp và thiếu hệ thống

Cả ngành cũng chưa có hệ thống thông tin quản lí tổng thể tích hợp tất cả các mảng khác nhau của hệ thống giáo dục cũng như mạng lưới trường lớp

Đề án đổi mới chương trình và sách giáo khoa giáo dục phổ thông đã đánh giá: “CSVC của nhiều trường học chưa đáp ứng được yêu cầu giáo dục toàn diện Phòng thí nghiệm, thư viện, nhà thể dục thể thao chiếm tỉ lệ rất nhỏ TBDH vừa thiếu vừa lạc hậu, hiệu quả sử dụng thiết bị giáo dục rất thấp Công tác quản lí thiết bị trường học còn yếu, số lượng cán bộ chuyên trách về thiết bị ít và thường là GV kiêm nhiệm nên không phát huy được hiệu quả sử dụng thiết bị ở các cơ sở trường học” ([13] tr.25) Có nhiều

nghiên cứu về ứng dụng CNTT vào thiết kế dạy học, tổ chức dạy học, quản

lí hồ sơ, sổ sách, nhân sự [8],[40],42],[52] và QLNT nói chung ở các cấp Song vấn đề quản lí CSVCKT dựa vào CNTT còn chưa được xem xét thỏa đáng, chỉ có vài ba luận văn [2],[16],[19],[49] và một số đề tài quan tâm [31],[28] nhưng chưa đầy đủ

Nghiên cứu chung vấn đề quản lí CSVCKT tương đối phong phú ở các cấp và ngành học nhưng ở THCS thì ít được quan tâm hơn Một số công trình về quản lí CSVCKT ở trường THCS [24],[61],[62] tuy đề xuất các biện pháp cụ thể song các biện pháp chỉ mang tính kinh nghiệm chứ không rõ ý tưởng, tức là kể chuyện trường mình quản lí CSVCKT như thế nào Càng ngày CSVCKT của nhà trường càng nhiều, phong phú và hiện đại nên việc quản lí nó hiệu quả là vấn đề cần được quan tâm giải quyết Ứng dụng CNTT là một trong những con đường hữu hiệu nhất

Trong những năm qua, công tác quản lí cơ sở vật chất-kĩ thuật ở các trường THCS tại huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định đã được các cấp, các ngành quan tâm hơn, các trường đã áp dụng nhiều biện pháp để quản lí việc mua sắm, khai thác, sử dụng, duy tu bảo dưỡng, thanh lý cơ sở vật chất-kĩ thuật nhằm nâng cao hiệu quả, tránh lãng phí, thất thoát Đội ngũ cán bộ quản lí, giáo viên, nhân viên được tập huấn, bồi dưỡng để nâng cao trình độ quản lí

cơ sở vật chất-kĩ thuật Tuy nhiên, so với yêu cầu, nhiệm vụ hiện nay, công tác trên vẫn còn nhiều bất cập và chưa đạt được hiệu quả như mong muốn và một trong những nguyên nhân là do việc áp dụng CNTT trong quản lí CSVCKT còn chưa được phát huy hết tác dụng

Trong bối cảnh đó, đề tài: “Quản lí cơ sở vật chất-kĩ thuật dựa vào CNTT ở trường trung học cơ sở tại huyện Mỹ Lộc tỉnh Nam Định” được

lựa chọn để nghiên cứu luận văn thạc sĩ Quản lí giáo dục

2 Mục tiêu nghiên cứu

Đề xuất một số biện pháp quản lí CSVCKT ở trường THCS tại huyện

Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định dựa vào CNTT nhằm góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng CSVCKT và hiệu quả quản lí nhà trường

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Các hoạt động và quan hệ quản lí ở cấp trường có liên quan đến CSVCKT trong nhà trường THCS

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Các quan hệ quản lí nảy sinh trong quá trình ứng dụng CNTT vào việc quản lí CSVCKT ở trường THCS

4 Giả thuyết khoa học

Nếu các biện pháp quản lí CSVCKT trường THCS dựa vào CNTT đáp

ứng được những nguyên tắc ứng dụng CNTT trong quản lí, những nguyên tắc quản lí có ứng dụng CNTT, tạo ra môi trường ứng dụng CNTT và môi trường quản lí giàu tính công nghệ và thích ứng tốt với đặc điểm CSVCKT trường

THCS thì chúng sẽ tác động tích cực đến hiệu lực quản lí và hiệu quả sử dụng

CSVCKT

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Xác định cơ sở lí luận của quản lí CSVCKT trường THCS dựa vào CNTT

5.2 Đánh giá thực trạng quản lí CSVCKT theo hướng ứng dụng CNTT

ở một số trường THCS trên địa bàn huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định

5.3 Đề xuất các biện pháp quản lí CSVCKT trường THCS dựa vào CNTT

5.4 Tổ chức khảo nghiệm để đánh giá các biện pháp quản lí bằng phương pháp chuyên gia

6 Phạm vi nghiên cứu

- Khảo sát thực trạng được thực hiện tại 05 trường THCS

- Cơ sở vật chất-kĩ thuật không bao gồm tài chính, đất đai

- Các biện pháp quản lí được áp dụng ở cấp trường

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Các phương pháp nghiên cứu lí luận

- Phương pháp phân tích lịch sử-logic để tổng quan, chọn lọc các quan điểm, lí thuyết, quan niệm khoa học có liên quan đến quản lí cơ sở vật chất kĩ thuật theo hướng ứng dụng CNTT

- Phương pháp so sánh, tổng hợp, khái quát hóa lí luận để xây dựng hệ thống khái niệm và căn cứ lí luận

7.2 Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp điều tra xã hội học bằng bảng hỏi, phỏng vấn về hoạt động quản lí CSVCKT theo hướng ứng dụng CNTT ở trường THCS

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm quản lí CSVCKT, phân tích, đánh giá hồ sơ quản lí của trường

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài Mở đầu, Kết luận và khuyến nghị, Danh mục tài liệu tham khảo, Phụ lục, luận văn gồm 3 chương:

Chương 1 Cơ sở lí luận của quản lí cơ sở vật chất-kĩ thuật dựa vào CNTT ở trường trung học cơ sở

Chương 2 Thực trạng quản lí cơ sở vật chất-kĩ thuật dựa vào CNTT ở một số trường trung hoc cơ sở huyện Mỹ Lộc, Nam Định

Chương 3 Một số biện pháp quản lí cơ sở vật chất-kĩ thuật dựa vào CNTT ở trường trung học cơ sở

Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA QUẢN LÍ CƠ SỞ

VẬT CHẤT-KĨ THUẬT DỰA VÀO CNTT

Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Những nghiên cứu về quản lí cơ sở vật chất - kĩ thuật ở trường trung học cơ sở

Một số vấn đề lí luận chung về quản lí CSVCKT nhà trường đã được

đề cập trong khuôn khổ các đề tài cấp Bộ của Viện Chiến lược và chương trình giáo dục (2007)[48], các nghiên cứu của Đặng Thành Hưng (2007)[31], (2008)[38], (2005)[28], (2003)[26], của Trần Đức Vượng (2004) [64] Họ đã xác định khái niệm CSVCKT nhà trường, cấu trúc và phân loại CSVCKT theo nhiều quan niệm, xem xét khái niệm và các tiêu chí hiệu quả sử dụng, khai thác và kĩ thuật đánh giá hiệu quả CSVCKT, chất lượng của CSVCKT, các nguyên tắc ứng dụng CNTT vào dạy học, quan niệm về học liệu, phương tiện kĩ thuật trong nhà trường, định hướng phát triển hoặc mô hình CSVCKT của nhà trường phổ thông trong những thời kì gần đây v.v

Nhiều luận văn đã nghiên cứu những vấn đề cụ thể của quản lí CSVCKT ở các cấp học và loại hình trường Trần Thị Dịnh (2010)[9] nghiên cứu việc quản lí CSVCKT nhằm đáp ứng mục tiêu phát triển Trường cao đẳng công nghiệp Việt Đức Nhiều nghiên cứu về quản lí CSVCKT nhà trường đã đi theo hướng chuẩn hóa hoặc đáp ứng chuẩn quốc gia Tạ Xuân Tiến (2012)[61] bàn về quản lí CSVCKT ở các trường THCS quận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội theo hướng chuẩn hóa, Nguyễn Kim Hùng (2016) [24] nghiên cứu theo tiêu chuẩn trường THCS đạt chuẩn quốc gia tại huyện Thủy Nguyên thành phố Hải Phòng, Tạ Huy Lai (2011)[45] giải quyết vấn đề quản lí CSVCKT để xây dựng trường THPT đạt chuẩn quốc gia ở huyện Lạc Thủy - tỉnh Hòa Bình, Nguyễn Hữu Sáng (2006)[54] nghiên cứu quản lí

CSVCKT nhằm góp phần nâng cao chất lượng đào tạo ở trường đại học Vinh, Lê Đình Sơn (2012)[55] nghiên cứu quản lí CSVCKT để phục vụ đào tạo của trường đại học theo quan điểm quản lí chất lượng tổng thể (TQM), Lê Hoài Thu (2016)[59] nghiên cứu vấn đề này theo tiêu chuẩn trường Mầm non đạt chuẩn Quốc gia mức độ 1 ở qui mô huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai v.v

Những nghiên cứu nêu trên thể hiện tương đối rõ ý tưởng khoa học, song ý tưởng đó chỉ nằm ở mục đích nghiên cứu, chẳng hạn để đạt chuẩn, để đáp ứng, để phục vụ yêu cầu nào đó như nâng cao chất lượng đào tạo, phục

vụ dạy học Những biện pháp hay giải pháp quản lí CSVCKT được đề xuất chủ yếu nhằm vào tuyên truyền về chuẩn, giải thích nội dung và các qui định của chuẩn, chỉ đạo và đánh giá kết quả quản lí theo chuẩn v.v Điều đó chưa nói lên quản lí CSVCKT như thế nào, bằng cách nào hay theo quan điểm khoa học nào

Một số không ít luận văn đơn giản chỉ nói lên kinh nghiệm quản lí CSVCKT mà không có ý tưởng gì Đỗ Hoàng Điệp (2004)[14] bàn về quản lí CSVCKT ở trường THPT Sóc Sơn - Hà Nội, Trần Trọng Khoát (2010)[43] giải quyết vấn đề này ở một số trường THPT ở tỉnh Sơn La, Nguyễn Hải Thanh (2011)[57] nghiên cứu quản lí CSVCKT ở các trường mầm non thành phố Buôn Ma Thuột tỉnh Đắk Lắk, Nguyễn Thị Tình (2015)[62] nghiên cứu

ở các trường THCS thị xã Quảng Yên tỉnh Quảng Ninh v.v Tính chất của những nghiên cứu như vậy thiếu thuyết phục vì hoàn toàn chỉ là kinh nghiệm

1.1.2 Những nghiên cứu về ứng dụng CNTT trong quản lí nhà trường

Trong những năm gần đây, ứng dụng CNTT trong quản lí nhà trường nói chung và quản lí CSVCKT nói riêng đã được nhiều người quan tâm nghiên cứu trong các luận án, luận văn, các bài báo, báo cáo hội thảo Đặng Thành Hưng (2007)[31] đã xem xét những vấn đề lí luận của ứng dụng CNTT trong công tác thiết bị dạy học ở trường THCS và THPT Ông đã phân loại

các yếu tố CSVCKT nhà trường, xác định các nguyên tắc ứng dụng CNTT vào lĩnh vực CSVCKT bao gồm:

1.1.2.1 Công nghệ phải cải thiện hiệu quả giáo dục của việc sử dụng thiết bị, nâng cao hiệu suất giảng dạy

1.1.2.2 Công nghệ phải tạo điều kiện và môi trường học tập thuận lợi

và năng động hơn, nâng cao kết quả học tập

1.1.2.3 Công nghệ phải bảo đảm việc bảo quản, quản lí thiết bị tốt hơn

và an toàn hơn cho người dạy, người học

1.1.2.4 Công nghệ phải có khả năng tích hợp nhiều thiết bị hay hệ thống thiết bị theo nguyên tắc nhất định của môn học

1.1.2.5 Công nghệ phải đồng thời đáp ứng yêu cầu sử dụng cá nhân và lớp dưới nhiều hình thức khác nhau (tại PC, tại mạng LAN, tại Internet)

1.1.2.6 Công nghệ không gây phức tạp và khó khăn hơn cho người dạy

và người học khi sử dụng thiết bị dạy học

1.1.2.7 Công nghệ phải bảo đảm giá thành hợp lí trong sản xuất và sử dụng thiết bị dạy học

1.1.2.8 Không lạm dụng công nghệ hoặc sử dụng gò ép nếu chúng không tác động tích cực đến học tập và giảng dạy, kể cả làm cho người sử dụng mệt mỏi, chán nản, khó chịu

Triệu Thị Thu (2013)[60] trong luận án tiến sĩ đã nghiên cứu quản lí ứng dụng CNTT trong dạy học tại các trung tâm giáo dục thường xuyên trên địa bàn Hà Nội Bà đã xác định nội dung ứng dụng CNTT trong dạy học bao gồm: 1/ Ứng dụng CNTT để thiết kế dạy học, 2/ Ứng dụng CNTT để hỗ trợ phương pháp và kĩ thuật dạy học trên lớp, 3/ Ứng dụng CNTT để khuyến khích học tập, 4/ Ứng dụng CNTT để khai thác các tiện ích trên mạng Như

vậy nội dung quản lí ứng dụng CNTT trong dạy học bao gồm những thành phần tương tự: 1/ Quản lí ứng dụng CNTT để thiết kế dạy học, 2/ Quản lí ứng dụng CNTT để tiến hành quá trình dạy học, 3/ Quản lí ứng dụng CNTT để trợ giúp và khuyến khích học tập và 4/ Quản lí ứng dụng CNTT để khai thác các tiện ích trên mạng phục vụ dạy học Luận án không đề cập việc ứng dụng CNTT để quản lí CSVCKT hoặc quản lí CSVCKT dựa vào CNTT

Trần Minh Hùng (2012)[25] nghiên cứu quản lí ứng dụng CNTT trong dạy học ở trường trung học phổ thông Ông đã đề xuất 6 biện pháp quản lí ứng dụng CNTT trong dạy học gồm: 1/ Nâng cao nhận thức về ứng dụng CNTT cho đội ngũ giáo viên trường THPT, 2/ Bồi dưỡng nâng cao trình độ CNTT cho đội ngũ giáo viên, 3/ Tổ chức, chỉ đạo các tổ chuyên môn ứng dụng CNTT trong đổi mới phương pháp dạy học, 4/ Đảm bảo các điều kiện về CSVC, thiết bị CNTT, 5/ Tổ chức xây dựng môi trường dạy học đa phương tiện, 6/ Thường xuyên thu thập thông tin phản hồi, kiểm tra, đánh giá, cải tiến quản lí và chất lượng ứng dụng CNTT trong dạy học Các biện pháp trên hoàn toàn mang tính kinh nghiệm, nói về những việc phải làm chứ không dựa trên

ý tưởng khoa học nào cụ thể

Nhiều luận văn cũng nghiên cứu vấn đề này theo hướng kinh nghiệm Phạm Liên Hoàn (2012)[22] bàn về chất lượng ứng dụng CNTT trong quản lí CSVCKT dạy học ở các trường THCS quận Phú Nhuận, TP Hồ Chí Minh

Bản thân thuật ngữ chất lượng ứng dụng quả không rõ ràng là cái gì Nguyễn

Thị Quỳnh Nga (2015)[49] giải quyết vấn đề ứng dụng CNTT trong quản lí CSVCKT giáo dục ở trường đại học Vinh Ở qui mô trường đại học mà đơn giản nói quản lí CSVCKT theo kinh nghiệm thì khó có sức thuyết phục và cũng không có vấn đề gì đáng phải nghiên cứu

Lê Thế Anh (2009)[2] bàn về tăng cường ứng dụng CNTT trong quản lí trường tiểu học ở huyện Quan Sơn, tỉnh Thanh Hóa Ngoài chuyện thiếu ý

tưởng thì tăng cường ứng dụng CNTT trong quản lí lại là vấn đề khác với quản lí, chính là vấn đề chuyên môn của các chuyên gia CNTT Nguyễn Xuân Chinh (2008)[8] nghiên cứu việc ứng dụng CNTT trong quản lí dạy học ở các trường trung học phổ thông Ninh Bình Vấn đề này cũng không hẳn là vấn đề của QLNT Tương tự như vậy, Lê Văn Đức (2012)[16] đề xuất các giải pháp phát triển ứng dụng CNTT trong quản lí ở trường tiểu học huyện Đức Hòa, tỉnh Long An Trần Hữu Hải (2008)[19] cũng đưa ra các biện pháp ứng dụng CNTT trong quản lí và giảng dạy ở cá trường THPT huyện Ngọc Lặc - tỉnh Thanh Hóa Biện pháp ứng dụng CNTT hay tăng cường ứng dụng CNTT, hay nâng cao chất lượng ứng dụng CNTT, hay phát triển ứng dụng CNTT v.v thì không phải là biện pháp quản lí, đó là điều rất nhiều luận văn nhầm lẫn Giống như vậy, Nguyễn Văn Khiêm (2006)[42] bàn về các biện pháp nhằm phát triển ứng dụng CNTT trong quản lí giáo dục ở huyện Vĩnh Bảo, Hải Phòng… Đây cũng là cách đặt vấn đề thiếu chính xác

Trong tất cả những nghiên cứu trên, vấn đề ứng dụng CNTT và quản lí ứng dụng CNTT hầu như chỉ được xem xét trong dạy học Nhiều đề tài còn không rõ ràng vấn đề nghiên cứu hoặc không rõ ý tưởng khoa học Tóm lại vấn đề quản lí CSVCKT dựa vào CNTT hầu như ít được quan tâm mặc dù nhiều người đã nghiên cứu về quản lí CSVCKT ở cấp trường

1.2 Cơ sở vật chất-kĩ thuật trường trung học cơ sở

1.2.1 Khái niệm và cấu trúc

1.2.1.1 Khái niệm

CSVCKT trường học là tổ hợp tất cả các đối tượng và phương tiện vật chất (trừ con người) được nhà trường sở hữu, khai thác, bảo quản, duy tu và huy động vào hỗ trợ các hoạt động khác nhau trong nhà trường: hoạt động

quản lí, hoạt động giáo dục, hoạt động xã hội v.v Tuy con người cũng có

phần là vật chất song không thuộc phạm vi khái niệm CSVCKT nhà trường

Ở khu vực trường công, CSVCKT là tài sản công, sở hữu của nhà nước được trao cho nhà trường quản lí Ở khu vực giáo dục ngoài công lập, CSVCKT là tài sản của nhà đầu tư (cá nhân nếu đó là trường tư, tập thể nếu đó là trường dân lập) Hiện nay khái niệm CSVCKT còn được giải thích chưa thống nhất, nhưng bản chất thì không có gì khác biệt mà chỉ khác nhau về từ ngữ

1.2.1.2 Cấu trúc của cơ sở vật chất-kĩ thuật

Xét tổng thể, CSVCKT của nhà trường cấu thành từ 2 thành phần chủ

yếu như sau:

a Hạ tầng vật chất kĩ thuật, bao gồm: khuôn viên đất đai, địa hình và cảnh quan tự nhiên, hệ thống công trình xây dựng dùng làm cơ quan, kho tàng, thư viện, nhà để xe, nhà vệ sinh, nhà ăn, nhà bếp, nhà y tế và lớp học,

hệ thống cung cấp điện và ánh sáng, nước, năng lượng, phòng cháy nổ, hệ thống sân vườn, bãi tập và các mặt bằng, phương tiện tập và thi đấu thể thao, giải trí, vui chơi, mạng điện thoại, máy tính và internet, máy in, máy photocopy, máy chiếu, thiết bị trang âm, hệ thống cổng, hàng rào, đường đi, cây cối, camera bảo vệ, bể bơi, và tất cả những thiết bị, máy móc khác kèm theo đời sống nhà trường như máy phát điện, máy bơm nước, hệ thống trang

âm, cầu thang, thang máy, bàn ghế, các loại tủ, bảng lớp, bảng văn phòng, máy điều hòa nhiệt độ, máy phun sương, máy hút bụi, các thiết bị kế toán, bảo

vệ, văn phòng, y tế v.v Bộ phận CSVCKT này là nền tảng vật chất tạo nên nhà trường, đảm bảo chung cho đời sống nhà trường diễn ra

b Hệ thống phương tiện kĩ thuật của dạy học và giáo dục, bao gồm: các loại sách báo và học liệu, thiết bị thí nghiệm, thực hành, phần mềm giáo dục, các mô hình kĩ thuật của các môn học, các dụng cụ đo lường vật lí học, hóa học, điện và điện tử, các sa bàn, bản đồ địa lí, lịch sử, sinh vật học, dụng cụ

và vật liệu thí nghiệm-thực hành, các tài liệu media và số hóa, các cơ sở dữ

liệu phục vụ giảng dạy và học tập, dàn máy tính, máy chiếu, thiết bị nhìn dùng để dạy học, các dụng cụ học tập như bút, thước, compa, máy tỉnh

nghe-bỏ túi, tranh, ảnh, bản đồ, phim giáo khoa v.v Người ta thường gọi các đối tượng này là thiết bị dạy học mặc dù chúng không chỉ để dạy học mà còn để phục vụ hoạt động giáo dục ngoài môn học Và thuật ngữ thiết bị dễ làm mọi người nhầm sang máy móc kim khí

Nếu xét cụ thể, chi tiết, thì có rất nhiều cách xác định cấu trúc của

CSVCKT nhà trường Phức tạp nhất là phần thứ 2 của CSVCKT Có người chia nó thành 3 loại: 1/ Phương tiện kĩ thuật dùng chung; 2/ Phương tiện kĩ thuật do GV dùng để giảng dạy; 3/ Phương tiện kĩ thuật học tập của HS Chỉ riêng phần thứ 3 lại gồm học liệu, học cụ và các phương tiện kĩ thuật vừa là học liệu vừa là học cụ [31] Tuy nhiên luận văn không đi sâu vào những vấn

đề CSVCKT mà chỉ xem xét những vấn đề trực tiếp liên quan đến quản lí

Xét tình trạng CSVCKT hiện nay của nhà trường, dễ nhận thấy rằng các phần tử CNTT chiếm tỉ trọng khá lớn và có vai trò quan trọng ngay trong các yếu tố CSVCKT truyền thống Ngay cả sách thì ngoài sách in còn có sách điện tử Công nghệ media hiện nay đồng thời là CNTT Vì thế quản lí CSVCKT nhà trường mà không dựa vào CNTT thì thật lãng phí

1.2.2 Đặc điểm cơ sở vật chất-kĩ thuật trường trung học cơ sở

1.2.2.1 Đặc điểm kĩ thuật

- Tính đa dạng phức tạp: CSVCKT nhà trường bao gồm rất nhiều loại đối tượng, sự vật, mỗi thứ lại có nhiều loại hình, mỗi loại hình lại có những chức năng, cấu trúc, thực thể khác nhau Ví dụ cũng là tranh giáo khoa thì

có tranh địa lí, tranh vật lí, tranh lịch sử, tranh văn học, tranh sinh vật học Lại có tranh bằng giấy, tranh bằng gỗ khảm hay sơn mài, tranh bằng vải hay lụa, tranh ảo bằng kĩ thuật số Cũng là mô hình khủng long nhưng có cái đắp

bằng đất hay xi măng, có cái là đồ họa máy tính Tóm lại, CSVCKT có tính chất kĩ thuật rất phức tạp

- Tính thường trực và liên tục: CSVCKT nhà trường luôn hiện hữu và tác động thường xuyên trong trường, trong lớp hằng ngày, hằng giờ, hằng phút, trong các hoạt động của nhà trường, đặc biệt trong quản lí, trong hoạt động dạy học và học tập Tác động của chúng có tính thường trực, thường xuyên, liên tục Điều đó có ý nghĩa nhắc nhở các nhà quản lí đừng quên đặc điểm ấy Khi một cái tranh phản cảm, một cái phần mềm hỏng đã tác động vào ý thức của HS thì không có cách gì sửa chữa được nữa

- Tính khoa học: Tất cả những yếu tố, những đối tượng cụ thể trong CSVCKT chứa đựng trong nó những tri thức lí luận và kinh nghiệm thực tiễn, đã được xem xét, xử lí về mặt khoa học (khoa học cơ bản tương ứng với môn học và khoa học giáo dục) Những yếu tố hạ tầng VCKT cũng vậy, như nhà cửa, phòng học, sân thể thao, nhà ăn, hội trường, mạng máy tính v.v đều được tạo ra trên cơ sở tính toán của khoa học kiến trúc, xây dựng, vật lí,

y học, khoa học computer, sinh thái học, khoa học quản lí v.v Do đó, trong quản lí không thể tùy tiện xử lí CSVCKT và vi phạm bản chất cũng như các nguyên tắc khoa học cấu thành nó

- Tính công nghệ: Mọi yếu tố CSVCKT nhà trường đều được tạo ra dựa vào các thiết kế kĩ thuật Chúng có bản chất công nghệ, tự chúng là hệ thống công nghệ Không chỉ các phương tiện kĩ thuật dạy học và giáo dục,

mà hạ tầng VCKT của trường cũng đều trải qua thiết kế kĩ thuật, từ trường

sở, phòng học, bể bơi, sân thể thao cho đến bàn ghế, bảng lớp, sách vở, máy tính, v.v đều được thiết kế kĩ thuật trước khi chế tạo Vì vậy mọi người cho rằng môi trường học tập hiện đại giàu công nghệ Hệ thống công nghệ luôn có tính toàn vẹn, không thể vận hành rời rã từng phần một Cho nên khi

khai thác, sử dụng CSVCKT phải lưu ý đến đặc điểm đó Quản lí CSVCKT cũng cần tôn trọng đặc điểm đó

1.2.2.2 Đặc điểm và ảnh hưởng sư phạm

- Tính tiêu chuẩn: CSVCKT nhà trường được thiết kế, thi công và chế tạo theo các chuẩn phù hợp với yêu cầu sư phạm, đặc điểm của trường học, của dạy học và hoạt động giáo dục Ví dụ cũng là cái bàn để ngồi viết nhưng bàn học ở trường theo tiêu chuẩn khác hẳn bàn để thư kí văn phòng sử dụng Các chuẩn đó thường xuyên được nâng cao để thích ứng với các giai đoạn phát triển giáo dục nhằm chuẩn hóa các hoạt động của nhà trường Ngoài các yêu cầu sư phạm CSVCKT còn phải đáp ứng các chuẩn kĩ thuật, chuẩn thương phẩm, chuẩn vệ sinh, y tế v.v

- Tính hiệu quả giáo dục: CSVCKT tác động trực tiếp hoặc gián tiếp tới quá trình hay hoạt động giáo dục, dù trong hay ngoài môn học, giúp cải thiện kết quả giáo dục, hỗ trợ lao động của nhà giáo và HS Những tác động đó rất nhiều mặt: vật lí, tâm lí, văn hóa, sinh học tức là có những ảnh hưởng nhất định đến con người và hành vi, hoạt động và thái độ của con người khi làm việc Những tác động này có hiệu quả giáo dục HS trên nhiều phương diện: trí tuệ, đạo đức, thẩm mĩ, nhận thức, tình cảm, thể chất v.v Nếu sử dụng đúng mục đích, tận dụng tốt công suất của mỗi loại CSVCKT thì chúng ta còn đạt hiệu quả giáo dục xã hội và kinh tế trong hoạt động giáo dục

- Tính thân thiện: CSVCKT nhà trường luôn được thiết kế, chế tạo và bài trí sao cho người dạy, người học và bất cứ ai có nhiệm vụ khai thác nó trong các hoạt động của nhà trường dễ tiếp cận, có cơ hội vận hành nó Có nghĩa nó phù hợp với điều kiện nhà trường, với đặc điểm quản lí, đặc điểm dạy học và học tập, với môi trường sư phạm Nó thích ứng với những nhiệm

vụ đặc trưng cho nhà trường nên gần như trở thành những vật dụng gần gũi, thân quen với mọi thành viên của trường

- Tính an toàn: CSVCKT nhà trường từ trong thiết kế cho đến chế tạo

và sử dụng luôn có đặc điểm an toàn, tuyệt đối không có sơ suất để xảy ra rủi

ro Nếu như xảy ra tai nạn thì chẳng qua đó là vì có sự vi phạm qui định an toàn, thiết bị hư hỏng, quá hạn sử dụng, hoặc người dùng vận hành sai qui trình, qui tắc kĩ thuật Điều này nhà quản lí CSVCKT phải hết sức lưu ý Thiết bị, máy móc vốn an toàn, song khai thác hay quản lí không đúng chúng

sẽ có thể trở nên thiếu an toàn

1.2.2.3 Chức năng của cơ sở vật chất-kĩ thuật

a Chức năng thông tin

- Tất cả những yếu tố phương tiện kĩ thuật dạy học và giáo dục, các thiết bị truyền thông trong nhà trường đều có chức năng thông tin Trong đó chủ yếu nhất là thông tin học tập và thông tin quản lí

- Thông tin học tập (còn gọi là nguồn của nội dung học tập) được chứa đựng trong các phương tiện kĩ thuật dạy học, từ sách, học liệu trực quan, mô hình, dụng cụ thí nghiệm-thực hành, phần mềm dạy học, phim ảnh cho đến các loại thiết bị, máy móc phục vụ dạy học, mạng và tài nguyên internet Nhìn chung các phương tiện kĩ thuật dạy học luôn chứa các nguồn tri thức thuộc các lĩnh vực khác nhau

- Thông tin quản lí luôn tiềm tàng trong toàn bộ CSVCKT của nhà trường, cả hạ tầng VCKT lẫn phương tiện kĩ thuật dạy học Chúng là nguồn thông tin quản lí thường trực, luôn sẵn sàng, sinh động và chính xác hơn thông tin ở mọi báo cáo, giấy tờ, sách vở Thấy cái sân trường bỗng nắng chói chang vì nhiều cây bị bão quật đổ - đó là thông tin quản lí Ban giám hiệu hay thầy cô nào phụ trách CSVCKT phải nghĩ ngay tới trồng cây mới và giờ tập thể dục tới đây phải tìm cách cho HS tránh nắng thế nào Thông tin quản lí

đầy rẫy hằng ngày, hằng giờ, hằng phút, hằng giây Vấn đề là mọi người có tiếp nhận và xử lí được thông tin không

b Chức năng phương tiện hoạt động

- CSVCKT có chức năng phương tiện cho mọi hoạt động của nhà trường: hoạt động quản lí, hoạt động giáo dục, hoạt động xã hội, hoạt động văn hóa quần chúng, hoạt động thể thao, sinh hoạt cá nhân và tập thể

- Rất nhiều phương tiện kĩ thuật trực tiếp là công cụ học tập của HS, là công cụ giảng dạy và tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài môn học của nhà giáo, là công cụ hoạt động của các nhà quản lí cấp trường Trong đó có tỉ trọng lớn các phương tiện CNTT Sách giáo khoa, máy tính, mạng, phần mềm, mô hình kĩ thuật, bản đồ, tranh ảnh, phim giáo khoa, phim điện ảnh, video clips, bảng, phấn, v.v đều là phương tiện hoạt động hoặc giao tiếp của mọi người

- Nhiều phương tiện kĩ thuật còn là công cụ của hoạt động trí óc, ví dụ các học liệu, bản đồ tư duy, các biểu thống kê, các dụng cụ thí nghiệm-thực hành v.v Tóm lại, CSVCKT có chức năng phương tiện hoạt động, cả hoạt động trí tuệ lẫn hoạt động thể chất, cả hoạt động giáo dục, học tập, kế toán, thư viện cho đến học tập

c Chức năng tác động giáo dục

- CSVCKT chính là một bộ phận cấu thành cơ sở giáo dục (trường học) cho nên tự nó là nguồn tri thức, khi vận hành thì nó mang tác động giáo dục Nói CSVCKT mang chức năng giáo dục vì nó gây ảnh hưởng đến người học trên nhiều mặt: trí tuệ, đạo đức, tình cảm, thể chất, vận động, văn hóa, thẩm mĩ Không chỉ nhờ là nguồn tri thức (học vấn) mà CSVCKT còn trực tiếp tác động vật chất đến HS qua vai trò phương tiện hoạt động Ví dụ khi thao

tác với các dụng cụ thí nghiệm thì chúng đã tác động đến chính HS rồi, đến nhận thức, kĩ năng, hành vi, thái độ của các em

d Chức năng kiến tạo môi trường

Do tính chất đa chức năng, đa phương tiện và tác động giáo dục phong phú nên CSVCKT nhà trường là nền tảng vật chất tạo nên môi trường sống và làm việc nhân văn Nó tạo ra môi trường học tập, trong điều kiện hiện đại với

sự hỗ trợ của CNTT thì môi trường này giàu tương tác, giàu thông tin, giàu giá trị và có tính mở Nó cũng tạo ra môi trường quản lí với nhiều tiện nghi và điều kiện thuận lợi CSVCKT còn tạo môi trường giảng dạy giàu tính học thuật và cơ hội phát triển nghề nghiệp nhà giáo Ngoài ra dựa trên CSVCKT

mà mọi hoạt động khác cũng có môi trường để tổ chức và thực hiện

1.3 Ứng dụng CNTT trong quản lí nhà trường

1.3.1 Khái niệm và vai trò của CNTT

1.3.1.1 Một số khái niệm

Khái niệm công nghệ

Có thể hiểu công nghệ là tập hợp có hệ thống các ý tưởng, phương pháp, qui trình, qui tắc, kĩ năng, bí quyết, công cụ, kĩ thuật, phương tiện dùng để biến đổi các nguồn lực thành sản phẩm Công nghệ có thể xuất hiện trước

khoa học, ví dụ công nghệ đi cày với con trâu Nhưng công nghệ hiện đại thì luôn được tạo ra trên nền tảng các thành tựu khoa học Cho dù từ nhiều thứ hợp thành, song bất cứ công nghệ nào cũng có tính toàn vẹn và có tính hệ thống, cả từ thực thể, cấu trúc, chức năng cho đến vận hành Trong hệ thống công nghệ, không cho phép có bộ phận nào sai lệch, hư hỏng, nếu có thì hệ thống công nghệ không vận hành bình thường được

Khái niệm thông tin

Có nhiều cách giải thích khái niệm thông tin song thực ra phần lớn là nói về nghĩa của từ thông tin Các từ điển thường giải nghĩa thông tin là thông điệp, là tín hiệu, là tin tức , thậm chí là tri thức Đó là cách hiểu gần gũi trong giao tiếp mà thôi Luận văn tán thành cách giải thích của Đặng Thành Hưng (2015)[38], (2016)[39] và xác định khái niệm thông tin như sau:

Thông tin (Information) được hiểu là thuộc tính vốn có của sự vật hay của người đặc trưng cho độ ổn định (hay nói ngược lại là độ bất định) của nó hay của người đó khi thuộc tính này được phát ra từ sự vật hay người đó và tác động đến những sự vật hay người hoặc những người khác

Sự vật hay người càng bất định thì lượng thông tin phát ra càng nhiều, ngược lại càng tĩnh lặng thì lượng thông tin phát ra càng ít Trước một người trầm tĩnh, kín miệng hay im lìm, ta sẽ thu được rất ít thông tin Chính vì thế trong khoa học quản lí, khoa học tâm lí, xã hội học, sinh học … ngày càng sử dụng nhiều các phương pháp và kĩ thuật của khoa học hành vi để nghiên cứu hành động của con người và sự vật

Thông tin khi được con người tiếp nhận và xử lí trở nên có ý nghĩa nhận thức thì nó chuyển thành tri thức Thông tin sau khi xử lí (phân tích, đánh giá, tổ chức) theo phương thức nhất định thì gọi là dữ liệu Dữ liệu này đối với người khác lại là nguồn thông tin, mặc dù đối với ngưởi lưu dữ liệu thì nó vẫn là dữ liệu Cho nên, từ thông tin thành dữ liệu, thành tri thức và ngược lại từ tri thức thành thông tin, thành dữ liệu v.v là những quá trình tương đối Tôi viết ra bài báo thì tri thức trên bài đó là thông tin đối với bạn đọc nào đó Sau khi đọc người ta cất bài báo đó vào kho tư liệu của mình thì

nó lại là dữ liệu Một người khác trông thấy dữ liệu đó và nhận ra điều mình cần biết ở đấy thì bài báo lại thành thông tin Lấy được thông tin và ứng dụng rồi thì nó lại thành tri thức của người đó Thông tin là thứ sự vật rất đặc biệt

và có vai trò quyết định trong quản lí, ví như không khí đối với phổi

Khái niệm công nghệ thông tin

Theo Nghị định 49/CP, CNTT là tập hợp các phương pháp khoa học, các phương tiện và công cụ kĩ thuật hiện đại, chủ yếu là kĩ thuật máy tính

và viễn thông, nhằm tổ chức, khai thác và sử dụng có hiệu quả các nguồn tài nguyên thông tin rất phong phú và tiềm tàng trong mọi lĩnh vực hoạt động của con người và xã hội

The logic khoa học, khái niệm CNTT cần phải kế thừa khái niệm công nghệ Bởi vì CNTT chính là một dạng công nghệ Do đó trong luận văn sử dụng khái niệm CNTT theo nghĩa sau:

CNTT là một dạng công nghệ dùng để biến các nguồn lực thông tin thành các sản phẩm thông tin qua các quá trình tìm kiếm, tiếp nhận, tập hợp,

xử lí, biến đổi, đánh giá, tổ chức, lưu giữ, truyền tải, phát tán và áp dụng thông tin nhằm mục đích nhất định

CNTT có đặc trưng khác biệt với rất nhiều công nghệ khác ở chỗ đầu

ra, đầu vào và cả các quá trình diễn ra trong hệ thống đều là thông tin Điều

đó tương tự hệ thống tài chính: đầu ra, đầu vào và trong ngân hàng đều là tiền hết Tuy nhiên thông tin ở đầu ra có chức năng và tổ chức khác với thông tin

ở đầu vào Song tóm lại, đối tượng gia công của CNTT chính là thông tin Vật liệu là thông tin và sản phẩm cũng là thông tin, chi khác nhau về giá trị và chức năng thôi

1.3.1.2 Vai trò của CNTT trong nhà trường

a Vai trò phương tiện dạy học

- CNTT là công cụ hoạt động của người dạy

Một số yếu tố CNTT thuần túy là công cụ giúp GV dạy học hoặc là nguồn tri thức mà GV dùng để tham khảo Ví dụ máy chiếu, máy tính cá nhân

chứa bài giảng điện tử, sách tham khảo điện tử, từ điển, microphone, phần mềm xử lí số liệu, thống kê, sổ sách theo dõi HS và kết quả học tập v.v

- CNTT là phương tiện học tập của người học

Rất nhiều phần tử CNTT là công cụ học tập của HS Đó là các thứ sách giáo khoa điện tử, sách in, phần mềm dạy học, bảng tính, máy tính cá nhân, các dụng cụ và thiết bị thí nghiệm-thực hành, các mô hình, sa bàn, bản đồ, phim và các đối tượng vật chất thực

- CNTT là phương tiện tương tác giữa GV và HS trong dạy học

Nhiểu yếu tố CNTT là phương tiện tương tác giữa GV và HS Đó là các mạng máy tính, các thiết bị thí nghiệm-thực hành, sân bãi luyện tập, vườn cây, học liệu và học cụ dùng chung trên lớp, nhiều thiết bị nghe-nhìn và trình diễn thông tin

b Vai trò nguồn học tập

- CNTT là nguồn tri thức, nội dung học tập mà HS cần lĩnh hội

Ngày nay nguồn tri thức có một phần rất lớn chưa trong các công cụ số hóa như phần mềm, video clips, đồ họa máy tính, mô hình số, bản đồ số, bảng thống kê số, tài liệu số được trình chiếu trên lớp và được khai thác từ cơ sở dữ liệu số hóa Nguồn tri thức không chỉ duy nhất từ GV và sách in nữa

- CNTT là nguồn tri thức chỉ dẫn cách học, kĩ năng học tập

Hầu hết các phần mềm dạy học, các thiết bị thí nghiệm ảo, các tài nguyên học tập trên mạng luôn vừa là nguồn tri thức phục vụ môn học vừa là nguồn tri thức và kĩ thuật chỉ dẫn kĩ năng học tập, phong cách học tập Học với CNTT thì người ta sẽ học luôn được kĩ năng tìm kiếm thông tin, kĩ năng nhận diện và lưu giữ thông tin, kĩ năng chia sẻ

c Vai trò phương tiện hoạt động quản lí

- CNTT là phương tiện trong các hoạt động quản lí hành chính: quản lí tài chính, CSVCKT, quản lí nhân sự, quản lí các hoạt động điều hành như truyền nhận các văn bản, thông tin điều hành, trang thông tin điện tử

- CNTT trong quản lí các hoạt động chuyên môn: Quản lí thi, quản lí học tập và hành vi của HS, xếp thời khóa biểu, quản lí hoạt động giảng dạy , hoạt động liên hệ nhà trường – gia đình

1.3.2 CNTT trong quản lí nhà trường

1.3.2.1 Nguyên tắc ứng dụng CNTT trong quản lí

a Ứng dụng CNTT trong quản lí nhà trường phải mang lại hiệu quả quản lí cao hơn so với khi không ứng dụng

Nguyên tắc này đòi hỏi ứng dụng CNTT vào quản lí phải đạt hiệu quả quản lí cao hơn Nếu không như vậy thì lãng phí, tốn kém mà không có lợi ích

gì Hiệu quả quản lí cao hơn nghĩa là đạt kết quả tốt hơn, hiệu lực quản lí mạnh hơn, triển khai nhiệm vụ nhanh hơn và chính xác hơn, ra quyết định quản lí chuẩn xác và kịp thời hơn Nếu hiệu quả không bằng cách quản lí bình thường thì không nên ứng dụng CNTT

b Ứng dụng CNTT phải đảm bảo công khai, minh bạch, an toàn và tính

hệ thống

Nguyên tắc này đòi hỏi ứng dụng CNTT không lạm dụng nó để bưng bít thông tin, để tạo lợi ích nhóm và vụ lợi cá nhân Có nghĩa là ứng dụng CNTT trong quản lí đồng nghĩa với việc huy động sự tham gia rộng rãi, phát huy dân chủ, thực hiện công khai, minh bạch trong các công việc Ngoài ra ứng dụng CNTT trong quản lí phải đảm bảo an toàn thông tin, an ninh dữ liệu

và hệ thống thông tin Nếu không thực hiện được như vậy thì CNTT chẳng những vô ích mà còn làm rối công việc, làm phức tạp hoạt động quản lí

c Ứng dụng CNTT phải giúp giảm nhẹ lao động quản lí

Nguyên tắc này đòi hỏi thực hiện đúng bản chất của công nghệ hiện đại Công nghệ hiện đại là công nghệ thay thế sức người CNTT phải giảm tải lao động quản lí, tính toán nhẹ nhàng hơn, thực hiện các chức năng và nhiệm

vụ quản lí đỡ vất vả hơn Tóm lại CNTT phải hỗ trợ cho nhà quản lí về mặt thể chất, cả thể lực lẫn sức khỏe tâm thần Nếu vì ứng dụng CNTT mà sinh ra lắm việc nặng nhọc hơn, làm khổ tâm não hơn, khiến người ta mệt mỏi hơn thì không nên ứng dụng

d Ứng dụng CNTT giúp tiết kiệm, giảm chi phí sự nghiệp

Nguyên tắc này đòi hỏi thực hiện đúng ưu thế nổi trội của CNTT Đó là giảm giá thành mọi hoạt động Sách, từ điển, phần mềm mô phỏng và học liệu điện tử luôn có giá thành rẻ hơn hàng chục, hàng trăm lần sách in và thiết bị, máy móc thật Liên lạc nhờ CNTT luôn rẻ hơn bất cứ loại thư tín nào CNTT còn phải giúp giảm bộ máy nhân sự, bớt người làm, bớt mua sắm rất nhiều giấy, túi, cặp, các dụng cụ văn phòng Thậm chí CNTT còn giúp tiết kiệm diện tích làm việc Như thế nhìn chung CNTT phải giúp nhà trường tiết kiệm hơn, nhất là giảm chi phí sự nghiệp Đây chính là điểm yếu trong ứng dụng CNTT ở mọi lĩnh vực hiện nay của nước ta Hình như bên cạnh hệ thống quản

lí ”thủ công” vốn có thì sinh ra thêm một hệ thống khác có CNTT Cả hai cùng vận hành, gây tốn kém hơn rất nhiều CNTT chính là để cắt giảm rất nhiều thứ công việc truyền thống và giảm bớt nhân sự, chứ không phải để cho vui trong khi nhân viên vẫn chạy rầm rầm ở hành lang để chuyển hồ sơ, giấy

tờ từ phòng này sang phòng kia

1.3.2.2 Nội dung ứng dụng CNTT trong quản lí nhà trường

a Ứng dụng để quản lí hồ sơ, công văn, giấy tờ hành chính và các thông báo

Đây là những ứng dụng phổ biến nhất của CNTT Tất cả những hồ sơ hành chính (công văn, quyết định, tờ trình ) được soạn thảo, lưu giữ, bảo quản bằng cơ sở dữ liệu số hóa trên máy tính, theo những nguyên tắc chung

và qui định riêng của trường Ngoài ra còn có ứng dụng phần mềm hỗ trợ lập

kế hoạch chiến lược, xử lí số liệu đánh giá, dự báo

b Ứng dụng để quản lí chuyên môn

Quản lí hồ sơ chuyên môn, lập kế hoạch, phân công giảng dạy, lập thời khóa biểu cho toàn bộ GV và lớp học Công nghệ quản lí chuyên môn chủ yếu áp dụng để quản lí giáo án, hoạt động giảng dạy, điểm và kết quả đánh giá, lịch sinh hoạt chuyên môn, bồi dưỡng, tập huấn, hội thảo, hội giảng, các chủ điểm và hoạt động giáo dục ngoài môn học, hoạt động chủ nhiệm lớp, dự giờ và đánh giá giờ học, họp phụ huynh v.v

c Ứng dụng để hỗ trợ quản lí học tập, hành vi của HS

Ứng dụng này giúp Hiệu trưởng nắm rõ hồ sơ HS theo thời gian, theo khối lớp, duy trì mối liên lạc giữa gia đình và nhà trường; tổ chức các kì thi, đặc biệt là có thể giám sát hành vi học tập của HS qua hệ thống mạng, các hoạt động ngoài môn học của HS Ở đây có thể dùng camera kĩ thuật số, những thiết bị ghi âm và hỗ trợ quan sát khác

d Ứng dụng để quản lí tài chính, tài sản

CNTT giúp Hiệu trưởng có thể phân tích hoạt động hiện tại, xác định hiệu quả chi phí nhằm cải tiến hoạt động của nhà trường, lập kế hoạch phát triển, lập kế hoạch về các nguồn lực và đầu vào cần thiết để đạt được các mục tiêu, chỉ tiêu phát triển giáo dục của nhà trường, đánh giá tính khả thi của các mục tiêu, chỉ tiêu về nguồn lực con người, cơ sở vật chất và tài chính Ghi lại các khoản thu chi từ vốn ngân sách được cấp cho trường và từ các nguồn tài

trợ khác; các khoản mua sắm trang thiết bị và khấu hao định kì Có rất nhiều phần mềm kế toán thích hợp cho việc này

e Ứng dụng để quản lí cơ sở vật chất – kĩ thuật nhà trường

CNTT giúp Hiệu trưởng nắm tình trạng hiện thời của CSVCKT trong nhà trường, hiệu quả sử dụng, nhu cầu mua sắm, trang bị thêm Ngoài Excel còn có nhiều phần mềm hiện đại giúp thống kê, phân loại, tra cứu, đánh giá,

sắp xếp danh mục thiết bị, phương tiện, hạ tầng kĩ thuật

f Ứng dụng để quản lí nhân sự

Dùng quản lí hồ sơ viên chức của GV; tuyển chọn, đánh giá, xếp loại

và kế hoạch bồi dưỡng GV; các vấn đề tiền lương, chính sách bảo hiểm, y tế , các vấn đề khen thưởng, kỉ luật, thi đua, được phần mềm xử lí giúp Hiệu trưởng lưu vết hoạt động của GV một cách đầy đủ, chính xác, thuận lợi

g Ứng dụng để truyền thông, liên lạc và quản lí môi trường

Ứng dụng này chủ yếu qua mạng và các phần mềm tương tác như Sổ liên lạc điện tử, diễn đàn, trang web của trường và các lớp Chúng có chức năng truyền thông, nắm bắt dư luận, kết nối các quan hệ với gia đình và cộng đồng, duy trì quan hệ hợp tác, xây dựng và quản lí môi trường giáo dục, môi trường quản lí Ứng dụng này giúp nhà trường thu thập và xử lí rất nhiều nguồn thông tin và phản hồi có ích cho chuyên môn và quản lí

1.3.2.3 Điều kiện ứng dụng CNTT

a Nhận thức của các cơ quan quản lí và các cơ sở giáo dục

Nhà trường và các cấp quản lí có nhận thức đầy đủ và đúng đắn về vai trò, hiệu quả và cách làm trong quản lí CSVCKT dựa vào CNTT

Đó là điều kiện tiên quyết dẫn đến cách chỉ đạo, hỗ trợ, khuyến khích hiệu quả cùng thái độ chủ động, tích cực của nhà trường và mỗi thành viên

của nhà trường trong quản lí CSVCKT dựa vào CNTT Không hiểu đến nơi đến chốn, không quan tâm, không tích cực thì làm việc không thể tốt được

b Cơ chế, chính sách

Cơ chế có thể khuyến khích, có thể trói buộc khiến mọi người khó làm việc Quản lí CSVCKT dựa vào CNTT cần cơ chế mở, thông thoáng, dân chủ, tham gia, công khai, minh bạch thì mới đạt hiệu quả mong muốn Cơ chế cũng phải có tác dụng loại bỏ thói quen và tác phong thiếu chuyên nghiệp trong quản lí, khuyến khích phát triển văn hóa CNTT và văn hóa quản lí chuyên nghiệp Chính sách cũng cần tập trung vào mục tiêu này Không có điều kiện này thì nhà trường chắc chắn rất khó khăn

c Nhân lực của các cơ quan quản lí và các cơ sở giáo dục

Đặc biệt là nhân sự quản lí và kĩ thuật về CNTT Điều kiện lí tưởng là mỗi trường có 1 chuyên gia CNTT, còn mọi người cũng phải có văn hóa CNTT và văn hóa quản lí nhất định Các cấp quản lí trên trường muốn chỉ đạo đúng, sâu sắc cũng phải làm việc với nhân sự chuyên nghiệp Chỉ đạo sai thì trường sẽ làm sai hoặc phản ứng Chỉ đạo đúng, nhất quán và sáng sủa thì sẽ

là động lực làm việc cho cấp dưới

d Cơ sở vật chất kĩ thuật

CSVC là điều kiện nền tảng vì mọi hoạt động đều dựa vào đó Ngoài hạ tầng CNTT, nhà trường cần có hệ thống CSVCKT tương đối hoàn bị và hiện đại, nhất là phương tiện, công cụ và thiết bị trực tiếp phục vụ hoạt động quản

lí, hoạt động dạy học Thiếu thốn CSVCKT thì phải bó tay trước nhiều việc

Ví dụ website của trường thiếu bảo trì, bảo mật, dọn dẹp chu đáo sẽ làm việc trì trệ và rối loạn thì hoạt động truyền thông, liên lạc và quan hệ với cộng đồng cũng gặp khó khăn, nhất định sớm hay muộn cũng làm người ta chán nản chả muốn tương tác nữa

1.4 Quản lí cơ sở vật chất-kĩ thuật dựa vào CNTT

1.4.1 Nguyên tắc quản lí dựa vào CNTT

1.4.1.1 Đảm bảo tính hiệu quả

Quản lí CSVCKT dựa vào CNTT phải thực sự mang lại hiệu quả cao hơn cho hoạt động giáo dục, hoạt động quản lí nhà trường, các hoạt động khác và kể cả hiệu quả kinh tế - xã hội CNTT phải giúp cho hiệu lực quản lí mạnh hơn, ra quyết định quản lí chính xác hơn, nhanh hơn, kịp thời hơn, các thủ tục, qui định hành chính gọn gàng, đơn giản và dễ thực hiện hơn, giảm bớt nguồn lực, chi phí và thời gian làm việc, kể cả nhân sự và bộ máy Tất cả những chức năng quản lí thường nhật phải được cải thiện theo hướng tốt hơn

ở tất cả các bộ phận quản lí và hoạt động chuyên môn

1.4.1.2 Đảm bảo tính chính xác

Quản lí CSVCKT dựa vào CNTT cần phải chính xác bởi trong môi trường CNTT có rất nhiều tác nhân nhiễu và sự cố kĩ thuật có thể làm thông tin sai lạc hoặc mất mát, ví dụ máy tính hay phần mềm bị nhiễm virus, cơ sở

dữ liệu bị hack hay khai thác trộm Khi đó thông tin và dữ liệu sẽ bị sai, bị mất, ảnh hưởng lớn đến việc ra quyết định quản lí và điều hành công việc Ngoài tính chính xác của thông tin quản lí, còn phải đảm bảo tính chính xác của hồ sơ, thủ tục, qui tắc, kĩ thuật, thao tác, nề nếp, kỉ luật, nội dung và nguyên tắc quản lí Bất cứ vi phạm cái gì trong những yếu tố nêu trên đều ảnh hưởng đến tính chính xác của quản lí

1.4.1.3 Đảm bảo tính minh bạch

Thông tin và cơ sở dữ liệu về CSVCKT của nhà trường được lưu trữ trên hệ thống phần mềm, máy tính của nhà trường, do đó những tổ chức và cá nhân có trách nhiệm, có liên quan có thể tra cứu, kiểm tra bất cứ lúc nào Đó

là đảm bảo tốt tính minh bạch Nguyên tắc này còn đòi hỏi tính minh bạch

trong quá trình quản lí, có nghĩa là các nguồn lực, thủ tục, qui tắc, hành vi quản lí thường xuyên được giám sát rộng rãi, tránh những khuất tất, che giấu hoặc thiếu rõ ràng Chúng ta đã thấy rõ, nhiều cơ quan làm đúng qui trình phát triển cán bộ, tại sao vẫn sai phạm? Bởi chính qui trình ấy mờ ám, không được giám sát đúng đắn, thiếu minh bạch

bộ hệ thống quản lí và khi truyền ra ngoài qua các công cụ mạng Tính an toàn không chỉ phụ thuộc phần mềm và phương thức truyền tải Nó phụ thuộc

cả phần cứng CNTT Modem, cáp hay card mạng hỏng thì không kết nối mạng được Ổ đĩa cứng hỏng bất thường thì dữ liệu bị mất mát Camera hỏng thì không thể giám sát đúng lúc được v.v

1.4.1.5 Đảm bảo tính tham gia

Nguyên tắc này đòi hỏi quản lí CSVCKT phải huy động được nhiều người tham gia, tất nhiên phải theo một chế độ hay thủ tục nhất định Điều này nhà trường phải xem xét cụ thể và quyết định Những ai có thể tham gia quản lí, tham gia việc gì, đến mức nào và dưới hình thức nào là do nhà trường qui định Nguyên tắc tham gia là cái đảm bảo thực hiện công khai, minh bạch và dân chủ trong quản lí Chỉ có mấy nhà quản lí loay hoay với nhau xử lí công việc thì nguy cơ mờ ám, tiêu cực rất cao Nguyên tắc tham gia tạo ra cơ chế kiểm soát quyền lực, giám sát quá trình quản lí, đánh giá từ nhiều phía hiệu quả quản lí Nếu chỉ hỏi các nhà quản lí về hiệu quả quản lí

thì chắc chắn sẽ nhận được đáp án: tốt Nhưng từ những người khác thì có thể

có đáp án khác hẳn: chưa tốt

1.4.2 Nội dung quản lí dựa vào công nghệ thông tin

1.4.2.1 Quản lí công tác mua sắm, trang bị CSVCKT

- Xây dựng cơ sở dữ liệu và lựa chọn công cụ CNTT để lập kế hoạch dài hạn và hàng năm đầu tư theo hướng hiện đại, dựa trên thống kê nhu cầu sử dụng, thống kê hiện trạng CSVCKT của nhà trường hàng năm Có phần mềm lập kế hoạch chi tiết để ứng dụng Tuy nhiên cần đánh giá để lựa chọn sao cho tiết kiệm nhưng đảm bảo tính năng tốt

- Chuẩn bị các nguồn lực và phương tiện CNTT, thiết bị quản lí phù hợp để hỗ trợ quản lí việc mua sắm, trang bị CSVCKT Phân công nhân sự phụ trách từng công việc Xác định qui trình và kĩ thuật chỉ đạo, đôn đốc, giám sát thực hiện kế hoạch, kiểm tra, đánh giá tiến độ thực hiện kế hoạch và kết quả dựa vào hỗ trợ của các thiết bị CNTT và phần mềm phù hợp

- Tiến hành các hoạt động đưa CNTT vào các quá trình quản lí, trước hết hỗ trợ thực hiện các chức năng quản lí và nhiệm vụ quản lí đầu tư, mua sắm, trang bị CSVCKT

1.4.2.2 Quản lí việc bảo quản, sửa chữa, bổ sung CSVCKT

- Xây dựng cơ sở dữ liệu, xác định các phương tiện CNTT để lập kế hoạch định kì kiểm kê, bảo trì, bảo dưỡng CSVCKT, tiến hành chỉ đạo việc nhập dữ liệu về CSVCKT vào phần mềm, theo dõi hàng ngày, thống kê định

kì, kiểm kê theo qui định Thực hiện qui trình bảo trì, bảo dưỡng định kì CSVCKT Kiểm tra, đánh giá kết quả bảo trì, bảo dưỡng CSVCKT một cách

cụ thể với những bằng chứng thực tế

- Tổ chức cơ sở dữ liệu sao cho dễ dàng theo dõi, giám sát các hoạt động bảo quản, sửa chữa, bổ sung CSVCKT, các hợp đồng liên quan, các

khoản thu-chi, các hồ sơ nghiệm thu kết quả, tiến độ thực hiện từng công việc

và những phát sinh trong quá trình thực hiện

- Tiến hành các hoạt động đưa CNTT vào các quá trình quản lí, trước hết hỗ trợ thực hiện các chức năng quản lí và nhiệm vụ quản lí hoạt động bảo quản, sửa chữa, cải tiến, bổ sung CSVCKT

1.4.2.3 Quản lí việc sử dụng, khai thác CSVCKT

- Xây dựng cơ sở dữ liệu và phương tiện CNTT để lập kế hoạch của trường, của từng tổ chuyên môn và của từng GV trong việc sử dụng, khai thác CSVCKT hiện có của nhà trường Phân công cán bộ phụ trách CSVCKT của nhà trường Xây dựng qui định sử dụng thiết bị, thư viện, phòng bộ môn, nhà

đa năng, cơ sở dữ liệu, mạng… Phối hợp giữa cán bộ phụ trách với GV, HS trong mượn, sử dụng, trả (đăng kí mượn, trả trên phần mềm, xây dựng thư viện số…) Kiểm tra đánh giá định kì, đột xuất, đánh giá hiệu quả việc khai thác, sử dụng CSVCKT

- Phân tích các hình thức khai thác CSVCKT khác nhau trong trường

để xác định ứng dụng yếu tố CNTT sẽ mang ứng dụng để hỗ trợ Khai thác thư viện thì cần ứng dụng phần mềm quản lí thư viện Khai thác các phương tiện kĩ thuật dạy học trên lớp thì sử dụng các phần mềm trong Office Khai thác các yếu tố hạ tầng kĩ thuật thì dùng Excel v.v

- Tiến hành các hoạt động đưa CNTT vào các quá trình quản lí, trước hết hỗ trợ thực hiện các chức năng quản lí và nhiệm vụ quản lí các hoạt động

sử dụng, khai thác CSVCKT trong chuyên môn, hành chính, sinh hoạt

1.4.2.4 Quản lí việc thẩm định, thanh lí CSVCKT

- Xây dựng cở dữ liệu và công cụ CNTT để xử lí kết quả kiểm tra, theo dõi việc mua sắm, sử dụng, bảo trì cơ sở vật chất kĩ thuật, khai thác CSVCKT

để tiếp tục lập kế hoạch thẩm định, thanh lí các tài sản đã hỏng, hết hạn sử dụng, hết khấu hao theo qui định

- Thực hiện việc đánh giá tài sản, thực hiện khấu hao, thanh lí theo qui định Theo dõi CSVCKT đã thanh lí trên phần mềm (có thể in từ phần mềm ra

sổ sách để lưu trữ nếu cần)

- Tiến hành các hoạt động đưa CNTT vào các quá trình quản lí, trước hết hỗ trợ thực hiện các chức năng quản lí và nhiệm vụ quản lí các hoạt động thẩm định, đánh giá, đấu thầu, thanh lí CSVCKT trong chuyên môn, hành chính, sinh hoạt

1.4.2.5 Quản lí việc tự tạo, cải tiến CSVCKT

- Trên cơ sở thống kê CSVCKT ít hoặc không được sử dụng (do không phù hợp với nhu cầu thực tế), những phương tiện còn thiếu nhưng chưa có khả năng trang bị (do thiếu kinh phí, hoặc chưa quá cần thiết) để có kế hoạch cải tiến hoặc tự tạo để bổ sung

- Tổ chức phong trào tự tạo, cải tiến CSVCKT của nhà trường, nhất là các phương tiện dạy học, khuyến khích GV ứng dụng CNTT vào việc sáng chế, sản xuất phương tiện dạy học, học cụ và học liệu điện tử, các sản phẩm

đồ họa mô phỏng hiện thực ảo Nhập dữ liệu vào phần mềm để theo dõi việc cải tiến, tự tạo CSVCKT và quản lí những sản phẩm đó hiệu quả

- Tiến hành các hoạt động đưa CNTT vào các quá trình quản lí, trước hết hỗ trợ thực hiện các chức năng quản lí và nhiệm vụ quản lí các hoạt động

tự tạo, sáng chế, cải tiến CSVCKT trong chuyên môn, hành chính, sinh hoạt trong nhà trường

1.4.3 Những yếu tố ảnh hưởng đến quản lí cơ sở vật chất-kĩ thuật dựa vào công nghệ thông tin

1.4.3.1 Năng lực ứng dụng CNTT của nhà trường

a Năng lực và thiện chí của đội ngũ CBQL trường học

Năng lực của CBQL cấp trường trực tiếp quyết định thành bại của quản

lí CSVCKT dựa vào CNTT Có 2 loại năng lực giữ vai trò quyết định: 1/ Năng lực ứng dụng CNTT và 2/ Năng lực quản lí Năng lực tốt là điều kiện cần thiết cho thành công vì nhờ nó mà quản lí đúng đắn, hiệu quả, nhờ nó mà tín nhiệm của nhà quản lí được đảm bảo và có sức thuyết phục mọi người hơn Ứng dụng CNTT vào dạy học hay nhiệm vụ nào khác thì nhà quản lí không nhất thiết phải thông thạo CNTT Song quản lí dựa vào CNTT thì dứt khoát nhà quản lí phải am hiểu và thành thạo nhiều kĩ năng CNTT, hiểu biết cấu trúc và chức năng của hệ thống CNTT hỗ trợ quản lí Năng lực của CBQL tốt hay chưa tốt có ảnh hưởng trực tiếp và rõ rệt đến kết quả quản lí

Bên cạnh năng lực, thì yếu tố quyết định đầu tiên chính là thiện chí, tính sẵn sàng, thái độ của CBQL trong nhiệm vụ quản lí dựa vào CNTT Yếu

tố này không tốt thì năng lực tốt cũng vô ích, vì họ không thực hiện thì năng lực có cũng như không có Thiện chí, tính tích cực, thái độ cầu tiến quyết định quá nửa thành công trong mọi việc, nhất là trong nhiệm vụ quản lí có liên quan đến CNTT là nguồn lực quản lí hiện đại Thái độ bảo thủ của CBQL

sẽ là trở lực lớn vì điều đó sẽ ngăn cản mọi người hành động, mặt khác còn làm giảm động lực phấn đấu của mọi người Tốt nhất là cả năng lực và thiện chí của CBQL đều cao thì công việc sẽ rất thuận lợi Nếu cả hai mặt đều thấp thì công việc sẽ rất tồi tệ, không hi vọng thành công

b Năng lực và thiện chí của đội ngũ GV, nhân viên

GV ngoài năng lực quản lí, năng lực ứng dụng CNTT còn phải có năng lực chuyên môn và năng lực tham gia quản lí tốt Nhờ thế họ mới hỗ trợ hoặc trực tiếp quản lí CSVCKT có hiệu quả Hầu hết các yếu tố CSVCKT, nhất là phương tiện kĩ thuật dạy học đều cần bàn tay và trí tuệ của GV – họ là những nhà quản lí trực tiếp GV có chuyên môn không tốt tất nhiên không thể hiểu

rõ cần ứng dụng CNTT vào chỗ nào và như thế nào khi dạy học và khi quản lí phương tiện dạy học của mình Năng lực CNTT và năng lực quản lí vẫn có vai trò rất quyết định Song ở GV thì chúng phải gắn với năng lực chuyên môn và năng lực tham gia, hợp tác

Các nhân viên cũng vậy Tuy họ không phải nhà quản lí CSVCKT chuyên trách thì cũng phải am hiểu và có kĩ năng CNTT, kĩ năng quản lí, năng lực tham gia thì mới hỗ trợ tốt cho quản lí Còn nhân viên kĩ thuật chuyên trách CNTT lại có vai trò và ảnh hưởng tư vấn rất quan trọng, đặc biệt trong mua sắm, sửa chữa, bảo quản và thanh lí CSVCKT và thiếp lập hệ thống CNTT hỗ trợ quản lí nhà trường

Thái độ, thiện chí của GV, NV cũng ảnh hưởng lớn đến quản lí CSVCKT dựa vào CNTT Nếu họ thờ ơ hoặc phản ứng với chủ trương của nhà trường khi thực hiện nhiệm vụ này thì mọi cố gắng của ban giám hiệu coi như lãng phí, vô ích Không những thế, nhà trường không bao giờ tiến hành được nhiệm vụ quản lí CSVCKT dựa vào CNTT nếu GV không ủng hộ và không tích cực góp công sức vào Khi GV, NV nhiệt tình, có thái độ trách nhiệm đúng mức thì nhà trường sẽ thuận lợi

1.4.3.2 Hạ tầng kĩ thuật của nhà trường

Quản lí CSVCKT dựa vào CNTT gắn liền với những yêu cầu về thiết

bị, phương tiện kĩ thuật hiện đại và phần mềm quản lí Để đáp ứng được điều này đòi hỏi nhà trường có nguồn kinh phí để đầu tư xây dựng, mua sắm thiết

bị, phương tiện kĩ thuật và phần mềm ứng dụng quản lí CSVCKT Thiếu thốn CSVCKT thì mọi việc đều khó khăn, không riêng việc quản lí Tất nhiên có

đủ CSVCKT cũng chưa phải là điều quyết định Yếu tố ảnh hưởng quyết định

là con người Song yếu tố con người phần nào cũng do tài chính, vật chất chi phối Hai yếu tố đó ảnh hưởng lẫn nhau CBQL và GV dù có nhiệt tình, có năng lực, song ngắm cơ ngơi trường sở hoang tàn, hạ tầng CNTT kém cỏi, địa