Hoạt động Hoạt động 1: Chọn chủ đề thích hợp trong dạy học vật lí Nhiệm vụ; Học viên đọc tài liệu, trao đổi tự do toàn lớp về các nội dung - Mỗi nhóm cử đại diện trình bày - GV thống n
Trang 1TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC VẬT LÍ
I Mục tiêu
Học viên có thể:
- Vận dụng các hiểu kiết về hoạt động trải nghiệm sáng tạo nhằm tổ chức hoạt động này trong dạy học bộ môn vật lí
II Giới thiệu chung về môđun 4
- Thời gian dành cho môđun: 6 tiết
- Khi nghiên cứu môđun này, cần lưu ý:
+ mục tiêu của từng hoạt động cần phải chi tiết và có thể quan sát, đánh giá được
+ Cần hiểu hết những khó khăn của việc đổi mới hoạt động kiểm tra-đánh giá theo định hướng phát triển năng lực và thảo luận
để tìm ra biện pháp khắc phục
+Các năng lực cần đạt được ở học sinh
III Tài liệu và thiết bị để thực hiện môđun
- Bảng đen và giấy nháp
- Máy tính, máy chiếu (projector) và màn hình
IV Hoạt động
Hoạt động 1: Chọn chủ đề thích hợp trong dạy học vật lí
Nhiệm vụ; Học viên đọc tài liệu, trao đổi tự do toàn lớp về các nội dung
- Mỗi nhóm cử đại diện trình bày
- GV thống nhất ý kiến
Thông tin cho hoạt động: Phụ lục 4
Hoạt động 2: Xác định mục tiêu của chủ đề, dự kiến các hoạt động và mục tiêu cụ thể của từng hoạt động
- Học viên làm việc theo nhóm để trao đổi và lập bảng về lớp, tên bài địa chỉ,
Trang 2- Mỗi nhóm cử đại diện trình
- GV thống nhất ý kiến
Hoạt động 3: Xây dựng kế hoạch cụ thể cho chủ đề đã được lựa chọn.
Nhiệm vụ:
- Các nhóm làm việc tập thể, xây dựng kế hoạch chi tiết
- Nhóm cử đại diện báo cáo
- GV bổ sung ý kiến
Thông tin cho hoạt động: Xem phụ lục 4
Trang 3PHỤ LỤC 4
4 MỘT SỐ VÍ DỤ VỀ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO TRONG DẠY HỌC VẬT LÍ 4.1 CHẾ TẠO CHUÔNG ĐIỆN
- Chế tạo được chuông điện
- Hiểu được nguyên lý làm việc của chuông điện
- Hình thành cho học sinh kỹ năng thực hành, kỹ năng làm việc nhóm và khả năng tư duy sáng tạo
II CHUẨN BỊ
- Giáo viên:
+ Giới thiệu cho học sinh biết nội dung bài thực hành sau (tiết trước)
+ Yêu cầu học sinh chuẩn bị 1 số dụng cụ và kiến thức liên quan đến bài thực hành(tiết trước)
+ Lập ra những tiêu chí đánh giá riêng (không cung cấp cho học sinh)
+ Chuẩn bị các kiến thức liên quan đến việc chế tạo chuông điện
+ Chuẩn bị một số dụng cụ dự phòng
- Học sinh:
+ Chuẩn bị dụng cụ theo yêu cầu của giáo viên
+ Xem lại các kiến thức liên quan: từ trường, nam châm điện
+ Tìm hiểu trước bài học
III CÁC HOẠT ĐỘNG
III.1 Hoạt động 1: Chuẩn bị cho bài thực hành sau (tiết trước)
dung, tiến trình
Thời gian
Lực lượng tham gia Người chịu trách nhiệm chính Chi phí Địa điểm
Yêu cầu cần đạt (hoặc SP)
Ghi chú
Trang 4khái
quát về
bài thực
hành
- Tên bài thực hành
- Giới thiệu qua các kiến thức liên quan đến bài
2 Chia
nhóm và
yêu cầu
chuẩn bị
dụng cụ
4 phút Giáo viên Giáo viên:
- Chia lớp thành 5 nhóm
- Nêu các dụng cụ để học sinh chuẩn bị : mô-tơ, 50cm dây điện nhỏ, 1 nắp chuông xe đạp,1 pin 9V, 1 công tắc nhỏ, 1 tấm bìa carton 10×15 cm, keo nến, 6 ốc vít nhỏ, kéo,
Mỗi nhóm 20k
Lớp học -5 nhóm
cùng trình độ
- Mỗi nhóm phải có 1 nhóm trưởng và 1 nhóm phó
3 Chuẩn bị
bài
Giáo viên Giáo viên:
-Tìm hiểu kĩ kiến thức về nguyên
lý hoạt động của chuông điện
- Xác định rõ ràng các nhiệm vụ giao cho học sinh
- Lập ra các tiêu chí riêng để kiểm tra và đánh giá: học sinh tham gia tích cực như thế nào, các yêu cầu về sản phẩm,
- Chuẩn bị dụng cụ dự phòng
- Chuẩn bị 5 phiếu ghi các câu
ở nhà
Trang 5hỏi cho 5 nhóm trả lời ở trên lớp.
- Làm thử để biết trước những khó khăn có thể gặp và cách khắc phục
III.2 Hoạt động 2: Củng cố kiến thức cũ và cung cấp kiến thức mới
TT Nội
dung, tiến trình
Thời gian Lực lượng
tham gia
Người chịu trách nhiệm chính Chi phí Địa điểm Yêu cầu cần
đạt (hoặc sản phẩm)
Ghi chú
1 Củng cố
kiến thức cũ
5 phút Giáo viên
và học sinh
Giáo viên:
-Đặt câu hỏi:“Từ trường là gì?”
-Đặt câu hỏi: “Nêu cấu tạo nam châm điện?”
- Đặt câu hỏi: “Nêu nguyên lý làm việc của nam châm điện?”
Lớp học Học sinh:
- Trả lời: “Từ trường là môi trường vật chất đặc biệt bao
châm, dòng điện.”
- Trả lời: “1 cuộn dây điện, mạch từ, cuộn dây điện từ, dây dẫn bọc cách điện.”
Trang 6- Trả lời: “Khi mắc 1 dây dẫn điện (nhiều vòng quấn với nguồn điện) E bên trong các vòng quấn Khi
có dòng điện
E biến đổi B Khi đó Bcuộndây
Bnamchâm => cuộn dây nam châm điện.”
2 Cung
cấp kiến
thức mới
5 phút Giáo viên
và học sinh
Giáo viên:
- Đặt câu hỏi: “Chuông điện phổ biến như thế nào trong đời sống?”
- Trình bày cho học sinh biết các
bộ phận chính của chuông điện và nêu nguyên lý hoạt động của nó
Lớp học Học sinh:
- Trả lời:
“Chuông trường học, chuông báo động, chuông cửa, v.v ”
- Học sinh biết
Trang 7được cấu tạo và hiểu nguyên lý hoạt động của chuông điện
III.3 Hoạt động 3: Chuẩn bị tiến hành
TT Nội dung,
tiến trình
Thời gian
Lực lượng tham gia
Người chịu trách nhiệm chính Chi phí Địa điểm Yêu cầu cần
đạt (hoặc sản phẩm)
Ghi chú
1 Kiểm tra
dụng cụ
đầy đủ dụng cụ
- Dụng cụ phải đảm bảo chất lượng
2 Phát dụng cụ
nhóm
1 phút Giáo viên Giáo viên:
- Phát cho mỗi nhóm 1 sơ đồ mạch điện và 1 phiếu trả lời
Lớp học Học sinh nhận
sơ đồ mạch điện
và phiếu trả lời
từ giáo viên
3 Giao nhiệm
vụ
1 phút Giáo viên Giáo viên:
- Yêu cầu học sinh lắp ráp, chế tạo chuông điện
Lớp học Học sinh:
- Nắm rõ nhiệm
vụ mà nhóm mình phải làm (chế tạo chuông điện)
Trang 8nhiệm vụ - Phân chia nhiệm vụ cụ thể cho
từng thành viên trong nhóm
phải có 1 nhiệm
vụ riêng
- Nhóm phó ghi chép lại tiến trình thực hành
III.4 Hoạt động 4: Tiến hành thực hiện
TT Nội dung,
tiến trình
Thời gian
Lực lượng tham gia
Người chịu trách nhiệm chính Chi phí Địa điểm Yêu cầu cần
đạt (hoặc sản phẩm)
Ghi chú
1 Bắt đầu làm
sản phẩm
30 phút Học sinh Học sinh:
- Nghiên cứu sơ đồ mạch điện
- Mỗi thành viên thực hiện nhiệm
vụ của mình và cùng nhau hoàn thành sản phẩm
- Hoàn thành mẫu báo cáo
Lớp học Hoàn thành sản
phẩm và mẫu báo cáo thực hành
2 Báo cáo sản
phẩm
25 phút Học sinh Học sinh:
-Cử đại diện nhóm báo cáo sản phẩm của nhóm mình làm trước lớp
- Các nhóm khác lắng nghe và nhận xét
- Các thành viên trong nhóm bổ sung và trả lời câu hỏi của các
Lớp học Ngắn gọn, rõ
ràng, dễ hiểu
Trang 9nhóm khác.
3 Nộp sản
phẩm
1 phút Học sinh Học sinh:
-Nộp sản phẩm và mẫu báo cáo cho giáo viên
(Nhóm nào xong trước thì nộp trước)
Lớp học
III.5 Hoạt động 5: Tổng kết và đánh giá
TT Nội dung,
tiến trình
Thời gian
Lực lượng tham gia
Người chịu trách nhiệm chính Chi phí Địa điểm Yêu cầu cần
đạt (hoặc sản phẩm)
Ghi chú
1 Đánh giá sản
phẩm
4 phút Giáo viên Giáo viên:
+ Chế tạo được (4đ) + Hoạt động được (3đ) + Đẹp (0,5đ)
+Tiết kiệm chi phí(0,5đ)
Lớp học -Chế tạo được
- Hoạt động được
- Đẹp
- Tiết kiệm chi phí
2 Đánh giá
tiến trình thực hiện
3 phút Giáo viên Giáo viên:
+ Học sinh tham gia tích cực (1đ) + Hoàn thành sớm : đúng thời gian (0,5đ)
+ Nghiêm túc trong khi làm (0.5đ)
Lớp học -Học sinh tham
gia tích cực
- Hoàn thành đúng thời gian quy định
- Nghiêm túc trong quá trình thực hiện
Trang 103 Tổng kết 10 phút Giáo viên Giáo viên:
- Nêu ưu và nhược điểm trong quá trình thực hiện Qua đó để
HS khắc phục cho các bài thực hành sau
- Cho điểm sản phẩm
Lớp học Công bằng,
công khai trước lớp
Trang 114.2 Chế tạo dụng cụ biến nước mặn thành nước ngọt
I Mục tiêu
- Chế tạo được dụng cụ biến nước mặn thành nước ngọt
- Hiểu được nguyên lý làm việc của dụng cụ biến nước mặn thành nước ngọt
- Hình thành cho học sinh kỹ năng thực hành, kỹ năng làm việc nhóm và khả năng tư duy sáng tạo
II Nội dung
- Hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong lớp phát huy ý thức bảo vệ môi trường và sử dụng nguồn nước hợp lý, xây dựng ý tưởng, chuẩn bị dự án
- Đưa dự án chế tạo dụng cụ biến nước mặn thành nước ngọt vào sâu hơn với đời sống người dân sống trong hoàn cảnh đang cần nguồn nước sạch hơn
- Hoạt động trải nghiệm trong lớp học, thảo luận, đánh giá, tổng kết dự án và điều chỉnh
III Công tác chuẩn bị:
- Sử dụng kiến thức của vật lý lớp 6 và một phần nhiệt động lực học của lớp 11
- Thời gian 4 tiết
- Thời điểm tổ chức cuối tuần và giờ ngoại khóa
- Giáo viên chuẩn bị các video tài liệu, phóng sự về dụng cụ chế tạo biến nước mặn thành nước ngọt
- Xây dựng các tài liệu phiếu hướng dẫn, đánh giá và tổng kết dự án
- Máy chiếu, loa
IV Tổ chức hoạt động:
Hoạt động 1: Hoạt động trải nghiệm trong lớp học phát huy ý thức bảo vệ môi trường, xây dựng ý tưởng, chuẩn bị
cho dự án
a Mục tiêu
- Đặt học sinh vào tình huống thực tiễn về nguồn nước sạch, năng lượng, ô nhiễm môi trường do sử dụng năng lượng hóa thạch, ứng dụng biến nước mặn thành nước ngọt trên địa bàn và lãnh thổ Việt Nam
- Chuẩn bị kế hoạch dự án chế tạo dụng cụ biến nước mặn thành nước ngọt
b Cách tiến hành
- Tiếp cận vấn đề chế tạo dụng cụ biến nước mặn thành nước ngọt, bằng cách cho xem video clip sau đó thảo luận trực tiếp trong lớp về việc cần thiết sử dụng dụng cụ biến nước mặn thành nước ngọt
Trang 12- Sau đó giáo viên đưa ra dự án và giới thiệu các mẫu phiếu để theo dõi đánh giá dự án nhằm đặt học sinh vào sự trải nghiệm thực hiện dự án thực tiễn trong môi trường nghề nghiệp
c Địa điểm và thời gian
- Trong lớp học 2 tiết vật lý kéo dài 90 phút
d Chuẩn bị của giáo viên
- Chuẩn bị video clip để học sinh tiếp cận vấn đề
- Các mẫu phiếu sẽ sử dụng
e Tiến trình của hoạt động
1 Đưa ra vấn đề 20 phút Chiếu video
- Lợi ích của việc sử dụng dụng cụ biến nước mặn thành nước ngọt
- Xem phim
- Tranh luận để trả lời câu hỏi
- Phát biểu ý kiến để ghi lên bảng
- Máy chiếu, loa
- Một số dụng
cụ mô phỏng
2 Đặt vấn để 15 phút -Nêu vấn đề: chế tạo dụng cụ
biến nước mặn thành nước ngọt sử dụng vật liệu sẵn có dễ tìm
- Nêu câu hỏi có vấn đề nào liên quan đến dụng cụ
-Tranh luận để trả lời câu hỏi phát biểu ý kiến để ghi lên bảng
3 Giải quyết
một số vấn đề
cơ bản
30 phút - Nêu câu hỏi dụng cụ biến
nước mặn thành nước ngọt có những bộ phận chính nào
- Tổng hợp và nêu ra các bộ phận chính của dụng cụ và nguyên
lý hoạt động của nó
Tranh luận và trả lời câu hỏi phát biểu ý kiến để ghi lên bảng
4 Lập kế hoạch 25 phút - Lựa chọn và chia nhóm thực - Các nhóm lên kế hoạch hoạt
Trang 13chế tạo dụng
cụ
hiện dự án yêu cầu các nhóm lập
kế hoạch hoạt động trợ giúp các nhóm khi học sinh yêu cầu
động cho từng thành viên dự trù kinh phí
-Lập kế hoạch cá nhân theo các nhiệm vụ được phân công
f Kết luận hoạt động:
- Hoạt động này buộc học sinh tranh luận một vấn đề mở trong thực tiễn cuộc sống, đồng thời tác động đến nhận thức
của học sinh qua các đoạn video
Hoạt động 2: Hoạt động trải nghiệm trong thực tiễn đưa dự án sử dụng vào đời sống.
a Mục tiêu:
- Học sinh được trải ngiệm làm việc nhóm trong môi trường thực tiễn
- Chuyển ý tưởng thành thiết kế tìm phương án thu thập vật liệu
b Cách tiến hành:
- Từ hoạt động 1 đã hình thành kế hoạch thực hiện dự án
- Học sinh thực hiện theo nhóm
- Giáo viên theo dõi giám sát và hỗ trợ khi học sinh cần
c Địa điểm và thời gian:Thực hiện trong vòng 2 ngày
d Chuẩn bị của giáo viên:
- Liên hệ với địa điểm thực hiện
e Tiến trình hoat động:
1 Thực hiện dự án 2 ngày - Theo dõi gián tiếp qua điện thoại
- Trợ giúp các nhóm khi cần
-Tổ chức thực hiện dự án
2 Báo cáo và đánh
giá sản phẩm
10 phút -Tổ chức báo cáo sản phẩm tại chỗ -Báo cáo -Mẫu báo
cáo
3 Đánh giá và tổng 10 phút - Đánh giá mức độ hoàn thành của - Đánh giá hoạt động học tập qua dự án
Trang 14kết dự án các nhóm -Đánh giá thuận lợi, khó khăn khi hoạt
động
f Kết luận về hoạt động:
- Hoạt động này tạo điều kiện cho học sinh phát huy sự sáng tạo trong việc giải quyết các vấn đề nảy sinh trong quá trình thực
hiện
- Rèn luyện các kỹ năng mềm cần thiết để hoàn thiện dự án
- Thu thập các ý kiến của học sinh
Hoạt động 3: Hoạt động trải ngiệm trong lớp thảo luận, đánh giá, tổng kết dự án.
a Mục tiêu:
- Tổ chức để học sinh báo cáo kết quả, tự đánh giá dự án của mình và các nhóm
- Đặt học sinh vào các câu hỏi mở trong quá trình bảo vệ sản phẩm của mình
b Cách tiến hành:
- Các nhóm báo cáo
- giáo viên và học sinh đặt câu hỏi để các nhóm bảo vệ sản phẩm
- Giáo viên và học sinh nhận xét các nhóm
- Giáo viên tổng kết dự án
c Địa điểm và thời gian:
- Trong lớp học hoạt động trải nghiệm sáng tạo (1 tiết )
d Chuận bị của giáo viên:
- Các mẫu đánh giá
e Tiến trình hoạt động:
1 Báo cáo và
đánh giá
30 phút - Tổ chức để các nhóm báo cáo
và đưa ra nhận xét đánh giá
- Báo cáo sản phẩm của mình
- Đánh giá sản phẩm nhóm khác
- Các mẫu đánh giá
2 Đánh giá
và tổng kết
10 phút - Đánh giá mức độ thành công
của dự án
- Đánh giá hoạt động học tập qua dự án
- Đánh giá thuận lợi và khó khăn của hình thức học tập
f Kết luận về hoạt động:
Trang 15- Tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh qua tranh luận trực tiếp, đặt học sinh vào hoàn cảnh buộc các em huy động kiến thức để hỏi đáp
V Tổng kết, đánh giá kết quả hoạt động và hướng dẫn học sinh học tập
- Giáo viên dựa vào quá trình thực hiện và kết quả đạt được để đánh giá hiệu quả của hoạt động
- Đặt ra các yêu cầu mới hoặc mức độ cao hơn
4.3 Hoạt động khác
TÊN CHỦ ĐỀ : CHIẾC BÁNH THIỆN NGUYỆN
I MỤC TIÊU
1.Về kiến thức :
+ Biết được cách làm bánh
+Biết sử dụng các dụng cụ như lò nướng
2.Về kỹ năng :
+ Hình thành kỹ năng làm việc nhóm : Biết phân chia công việc hợp lý , làm việc đúng giờ
+ Tự tin trong quá trình giao tiếp
+ Phát huy sự khéo léo của học sinh
3.Về thái độ :
+ Tạo sự hứng thú cho học sinh trong quá trình làm
+ Giáo dục học sinh lòng yêu thương, hình thành phát triển nhân cách cho học sinh
+ Hình thành ở học sinh tấm lòng nhân ái, yêu thương mọi người xung quanh đặc biệt những người có hoàn cảnh khó khăn hơn mình
II Chuẩn bị
1 Giáo viên
+ Lò nướng
+ Nồi hấp
Trang 16+ Mượn địa điểm và dụng cụ làm của căn tin
+ Băng rôn với khẩu hiệu “Chiếc bánh thiện nguyện”
2 Học sinh
+ Dụng cụ làm bánh : Khuôn bánh, máy đánh trứng
+ Bàn ghế , hộp đựng bánh , loa mini (nếu có)
III Kế hoạch hoạt động cụ thể
Hoạt động 1 : Giới thiệu chung về hoạt động
+ Nội dung ,tiến trình : Cho học sinh xem 1 đoạn video về hoàn cảnh khó khăn của người già neo đơn
+ Thời gian: 20p
+ Người chịu trách nhiệm chính : Giáo viên
+ Phương tiện : Máy chiếu, màn hình chiếu
+ Địa điểm: Có thể trong phòng hoặc ngoài sân trường tùy theo quy mô hoạt động
+ Mục tiêu: Học sinh thấy được sự thiếu thốn cả về vật chất lẫn tinh thần ,hình hành tấm lòng tương thân tương ái ,
sự sẻ chia
Hoạt động 2: Kế hoạch hoạt động
+ Nội dung, tiến trình : Giáo viên sẽ thông báo cụ thể từng hoạt động mà học sinh sẽ làm trong toàn bộ quá trình + Thời gian: 15p
+ Người chịu trách nhiệm chính: Giáo viên
+ Địa điểm: Tại nơi tổ chức hoạt động
+ Mục tiêu: Học sinh nắm được toàn bộ quy trình hoạt động
Hoạt động 3: Triển khai kế hoạch
+ Nội dung, tiến trình: Phân chia học sinh thành từng nhóm từ 3-5 người, phân chia dụng cụ, hướng dẫn cách làm bánh
+ Thời gian : 30p
Trang 17+ Người chịu trách nhiệm chính: Giáo viên
+ Phương tiện: Dụng cụ làm bánh, nguyên vât liệu,
+ Địa điểm : Sân trường, phân chia mỗi nhóm học sinh thành mỗi khu vực để làm
+ Mục tiêu: Tất cả học sinh được chia đều thành các nhóm, học sinh nắm được các bước cơ bản để làm bánh
Hoạt động 4: Phát huy sự sáng tạo và khả năng làm việc nhóm của học sinh
+ Nội dung, tiến trình: mỗi nhóm lấy dụng cụ nguyên liệu và tự làm những chiếc bánh theo hướng dẫn của giáo viên
và theo sự sáng tạo của bản thân, phân chia công việc giữa các thành viên trong nhóm
+ Thời gian: 2h
+ Người chịu trách nhiệm chính: Học sinh
+ Phương tiện: Dụng cụ , nguyên liệu,
+ Địa điểm: Sân trường nơi học sinh được phân chia chỗ làm
+ Mục tiêu: Học sinh vận dụng được những kiến thức về làm bánh mà giáo viên hướng dẫn trước đó , đồng thời kết hợp với khả năng sáng tạo của bản thân để tạo nên những chiếc bánh ngon nhất , đẹp nhất , bên cạnh đó học sinh phát huy tối đa khả năng làm việc nhóm để đat hiệu quả tốt nhất
Hoạt động 5 : Kiểm tra thành phẩm
+ Nội dung, tiến trình : Giáo viên kiểm tra sản phẩm của từng nhóm học sinh về cả chất lượng và số lượng
+ Thời gian: 15p
+ Người chịu trách nhiệm chính: Giáo viên
+ Mục tiêu: Phải đảm bảo chất lượng của những chiếc bánh , đóng gói và chuẩn bị bán
Hoạt động 6 : Tiến hành bán bánh gây quỹ
+ Nội dung, tiến trình Những chiếc bánh vừa làm xong được đem ra trưng bày tại căng tin và gian hàng phía trước cổng trường
+ Thời gian : Bán cho đến khi hết bánh
+ Người chịu trách nhiệm chính: Học sinh