An investigation was made in 7 districts of Hanoi, Hatay and Hoabinh provinces to determine the incidence of Eimeria infection in chicken. A total of 10 740 fecal samples were collected and analyzed. Six drugs were used to treat chicken affected with coccidiosis. Results showed that approximate 23.36% of chicken were affected with Eimeria. A higher incidence (30.13%) was found in chicken under 2 months of age. It was also found that the older the chicken became the lower the incidence of coccidiosis was. Baycox and coccistop were the most effective for treatment of coccidiosis in chicken between 8 and 10 days of age.
Trang 1Tạp chí KHKT Nông nghiệp, Tập 1, số 2/2003
Tình trạng nhiễm cầu trùng của gà ở một số địa điểm thuộc
các tỉnh phía bắc và phác đồ phòng trị Eimeria infection in chicken in some northern provinces of Vietnam
Phan Lục1, Bạch Mạnh Điều2, Phan Tuấn Dũng3
Summary
An investigation was made in 7 districts of Hanoi, Hatay and Hoabinh provinces to determine the incidence of Eimeria infection in chicken A total of 10 740 fecal samples were collected and analyzed Six drugs were used to treat chicken affected with coccidiosis Results showed that approximate 23.36% of chicken were affected with Eimeria A higher incidence (30.13%) was found in chicken under 2 months of age It was also found that the older the chicken became the lower the incidence of coccidiosis was Baycox and coccistop were the most effective for treatment of coccidiosis in chicken between 8 and 10 days of age
Key words: Eimeria, coccidiosis, chicken, incidence
1 Đặt vấn đề1
Bệnh cầu trùng gà là một trong những
bệnh gây nhiều tổn thất kinh tế cho ngành
chăn nuôi ở nước ta (Dương Công Thuận,
1973) Muốn phòng trừ bệnh này có hiệu
quả, nhất thiết phải có những dẫn liệu về
tình hình phân bố bệnh ở nhiều nơi, ở các
giống gà, những quy luật biến động lây
nhiễm của bệnh (Phan Lục và cs, 2001);
đồng thời thử nghiệm nhiều loại thuốc
mới, theo những phác đồ điều trị khác
nhau để chọn ra phác đồ điều trị có hiệu
quả nhất Vấn đề này, những nghiên cứu
trước đây còn chưa đề cập (Hồ Thị Thuận,
1985; Donal, 1996)
2 Phương pháp nghiên cứu
Dùng phương pháp Fulleborn kết hợp
với mổ khám (Hồ Thị Thuận, 1985) để xét
nghiệm cầu trùng cho 10.740 gà thuộc các
giống: BE, AA, ISA( gà hướng thịt):
Goldline, Hyline, Brownick (gà hướng
trứng); Tam hoàng, Roderi, Lương Phượng
1
Bộ môn Ký sinh trùng, KHoa Chăn nuôi Thú y
2 Viện Chăn nuôi
3 Sở Giáo dục Hà Nội
Ai Cập (gà kiêm dụng); gà Ri, gà Mía (gà nội); tại 7 huyện thuộc các tỉnh Hà Nội, Hoà Bình, Hà Tây
Thử nghiệm 6 phác đồ điều trị bệnh cầu trùng (Ryley, 1973) bằng các loại thuốc với các liều lượng như sau:
Baycox : 0,007g/1kg P;
Esb3 : 1g/1 lít nước;
Coccistop : 1g/1lít nước;
Ancoban : 1,5g/1 lít nước Salinomycin: 60ppm Rigecoccin: 400ppm trộn với thức ăn Các loại thuốc trên đều được dùng điều trị liên tục trong 3 ngày liền cho gà (đm
được gây nhiễm cầu trùng lúc 7 ngày tuổi), với liều >6000 nomn nang/ gam theo các phác đồ sau:
Phác đồ 1: điều trị khi gà 5,6,7 ngày tuổi Phác đồ 2: Điều trị khi gà 6,7,8 ngày tuổi Phác đồ 3: Điều trị khi gà 8,9,10 ngày tuổi Phác đồ 4: Điều trị khi gà 10,11,12 ngày tuổi
Phác đồ 5: Điều trị khi gà 11,12,13 ngày tuổi
Phác đồ 6: Điều trị khi gà 13,14,15 ngày tuổi
Trang 2tình trạng nhiễm cầu trùng của gà
Hiệu lực của các phác đồ được xác định
qua tỷ lệ gà ốm và chết
3 Kết quả nghiên cứu
3.1 Tình hình nhiễm cầu trùng của các
giống gà
Kết quả ở bảng 1 cho thấy:
Đàn gà thuộc các tỉnh phía Bắc bị
nhiễm cầu trùng với tỷ lệ 27,36%: trong
đó gà hướng thịt bị nhiễm tới 32,08%; gà kiêm dụng nhiễm 26,95%; gà nội nhiễm 25,51%, gà hướng trứng nhiễm ít hơn cả (25,14%)
Đàn gà ở các địa điểm, có tỷ lệ nhiễm chênh lệch nhau không lớn
Do vậy cần chú ý phòng trị cầu trùng cho tất cả các giống gà ở các
địa điểm
Bảng 1 Tình hình nhiễm cầu trùng của các giống gà
Hướng thịt Hướng trứng Kiêm dụng
Địa điểm Số gà
nghiên cứu (con)
Tỷ lệ nhiễm (%)
Số gà nghiên cứu (con)
Tỷ lệ nhiễm (%)
Số gà nghiên cứu (con)
Tỷ lệ nhiễ
m (%)
Số gà nghiên cứu (con)
Tỷ lệ nhiễ
m (%)
Số gà nghiê
n cứu (con)
Tỷ lệ nhiễ
m (%)
Hà Nội
Từ Liêm 1560 27,5 360 32,2 360 25,0 480 27,29 360 25,55
Đông Anh 1560 27,5 360 32,2 360 24,44 480 28,12 360 25,0 Sóc Sơn 1560 27,44 360 31,94 360 25,83 480 26,87 360 24,72
Hà Tây
Quốc Oai 1560 26,79 360 32,2 360 25,37 480 26,26 360 24,16 Hoài Đức 1500 27,47 345 32,75 350 25,72 460 26,52 345 25,0
Ba Vì 1240 27,26 285 32,12 310 25,73 360 26,66 285 25,26 Hoà Bình
Lương Sơn 1760 27,56 270 32,11 180 2388 1040 26,92 270 28,89 Tổng 10.740 27,36 2340 32,08 2280 25,14 3780 26,95 2340 25,51
Bảng 2 Tỷ lệ nhiễm cầu trùng theo tuổi gà
Tỷ lệ nhiễm (%)
Gà Tuổi dưới
2 tháng (n=260con)
Tuổi từ 2-4 tháng (n=260)
Tuổi trên
4 tháng (n=260)
Trang 3tình trạng nhiễm cầu trùng của gà
3.2 Biến động nhiễm cầu trùng theo
tuổi gà
Kết quả ở bảng 2 cho thấy:
Gà ở mọi lứa tuổi đều bị nhiễm cầu
trùng ở lứa tuổi dưới 2 tháng, gà có tỷ lệ
nhiễm cầu trùng cao hơn (30,13%) Gà bắt
đầu thải nomn nang lúc 10-14 ngày tuổi, ở
lứa tuổi càng cao, tỷ lệ nhiễm cầu trùng
của gà càng giảm Gà tuổi trên 4 tháng, tỷ
lệ nhiễm là 20,09%
Tỷ lệ nhiễm cầu trùng của các giống gà
cùng lứa tuổi, chênh lệch không đáng kể
3.3 Hiệu lực của các phác đồ điều trị
Kết quả ở bảng 3 đm cho thấy:
Khi điều trị bệnh cầu trùng gà theo
phác đồ 3, cả 6 loại thuốc đều làm giảm
tỷ lệ gà ốm và chết đến mức thấp nhất;
trong đó Baycox có hiệu lực tốt nhất (tỷ lệ
gà ốm chỉ còn 6,6%; không còn gà chết vì
cầu trùng) Khi dùng Coccistop theo phác
đồ 3 (vào lúc gà có lứa tuổi 8,9,10 ngày),
tỷ lệ gà ốm chỉ còn 13,3%; tỷ lệ chết còn
6,6% Dùng Ancoban theo phác đồ 3, tỷ lệ
gà ốm là 13,3%, tỷ lệ gà chết là 13,3%
Kết quả điều trị theo phác đồ 2, cũng
làm giảm tỷ lệ gà ốm (chỉ còn 20-33,3%)
và tỷ lệ gà chết cũng giảm (chỉ còn 6-
33,3%); trong đó Baycox vẫn có hiệu lực
tốt nhất (chỉ còn 20% gà ốm, 6,6% gà
chết), sau đó là Coccistop và Ancoban, có
hiệu lực tốt hơn những thuốc khác
Khi điều trị theo phác đồ 1, các loại
thuốc trên cũng có tác dụng làm giảm tỷ lệ
gà ốm và chết, nhưng hiệu lực còn thấp
Điều trị theo phác đồ 4,5,6 đàn gà có tỷ lệ chết cao
4 Kết luận
Đàn gà thuộc các tỉnh phía Bắc có tỷ lệ nhiễm cầu trùng là 27,36%; trong đó đàn
gà nuôi theo hướng thịt có tỷ lệ nhiễm cao nhất (32,08%), gà kiêm dụng nhiễm 26,95%, gà nội nhiễm 25,51%, gà hướng trứng nhiễm 25,14%
- Gà dưới 2 tháng tuổi nhiễm cầu trùng cao nhất (30,13% ), tuổi gà càng cao, tỷ lệ nhiễm càng giảm
Để điều trị bệnh cầu trùng của gà có hiệu quả, cần dùng Baycox (0,007g/1kg P), hoặc dùng Coccistop (1g/1lít nước), Ancoban (1,5g/1lít nước) cho gà uống 3 ngày vào đúng lúc gà 8, 9,10 ngày tuổi (ngay sau khi bị nhiễm mầm bệnh) Tài liệu tham khảo
Donal, P (1996), Coccidiosis (2), World poultry, pp.35-36
Phan Lục, Bạch Mạnh Điều (2001) "Tình hình nhiễm cầu trùng ở một số gia cầm nhập nội và hiệu quả của vacxin phòng cầu trùng gà" Tạp chí Thú Y, số 1/2001 Ryley, J.R (1973), Chemotherapy of chicken Coccidiosis Adv Phamacol chemotherapy, 11,pp.221-293
Dương Công Thuận (1973), "Bệnh cầu trùng
gà trong chăn nuôi gà công nghiệp", Tạp chí KH Thú y, tr.43-47
Hồ Thị Thuận (1985), "Điều tra và điều trị bệnh cầu trùng tại một số trại gà công nghiệp", Công trình nghiên cứu khoa học- Trung tâm Thú y Nam Bộ, Tr.291- 302
Trang 4
120
Phan Lôc, B¹ch M¹nh §iÒu, Phan TuÊn Dòng
