A survey was carried out in Thanh Hoa province to investigate the prevalence of diarrhea syndrome in exotic lean pigs for 4 years from 2003 to 2006. Results showed that: (i) The breed did not affect the incidence of diarrhea syndrome: 23.02% for CA breed, 23.62% for C22 breed, 21.96% for commercial pigs. (ii) The incidence decreased when the age increased: 40.13% for 1-21 day-old piglets, 20.7% for 22-60 day-old growing pigs, and 12.95% for pigs older than 60 days. (iii) The season greatly affected the incidence: 26.15% for the Winter-Spring season, and 22.33% for the Summer-Autumn season. (iv) The ecological zone had a great effect, especially for 1-21 day-old piglets, the incidence being 42.30% for the low lands and 39.64% for the coastal areas. (v) Pigs kept on plank floor were less affected compared to those kept on ground floor: 41.69% and 28.92% for 1-21 day-old piglets, 21.67% and 15.16% for 22-60 day-old growing pigs, respectively
Trang 1Nghiên cứu tình hình hội chứng tiêu chảy ở lợn ngoại hướng nạc
nuôi tại thanh hoá
A survey on diarrhea syndrome in exotic lean pigs in Thanh Hoa province
Trương Quang1
, Tô Thị Phượng2
, Trương Hà Thái1
SUMMARY
A survey was carried out in Thanh Hoa province to investigate the prevalence of diarrhea syndrome in exotic lean pigs for 4 years from 2003 to 2006 Results showed that: (i) The breed did not affect the incidence of diarrhea syndrome: 23.02% for CA breed, 23.62% for C22 breed, 21.96% for commercial pigs (ii) The incidence decreased when the age increased: 40.13% for 1-21 day-old piglets, 20.7% for 22-60 day-old growing pigs, and 12.95% for pigs older than 60 days (iii) The season greatly affected the incidence: 26.15% for the Winter-Spring season, and 22.33% for the Summer-Autumn season (iv) The ecological zone had a great effect, especially for 1-21 day-old piglets, the incidence being 42.30% for the low lands and 39.64% for the coastal areas (v) Pigs kept on plank floor were less affected compared to those kept on ground floor: 41.69% and 28.92% for 1-21 day-old piglets, 21.67% and 15.16% for 22-60 day-old growing pigs, respectively
Key words: Diarrhea syndrome, exotic lean pigs, prevalence
1 ĐặT VấN Đề1
Trong quy hoạch tổng thể phát triển kinh
tế xã hội từ 2001 - 2010, Thanh Hoá thực hiện
việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong nông
nghiệp theo hướng đẩy mạnh phát triển chăn
nuôi, tập trung chăn nuôi lợn ngoại hướng nạc
theo hướng sản xuất hàng hoá nhằm tạo ra
những sản phẩm có chất lượng cao phục vụ cho
tiêu dùng và cho xuất khẩu Mục tiêu đặt ra đến
năm 2010, tỷ trọng chăn nuôi trong cơ cấu kinh
tế nông nghiệp phải đạt 40% Vì vậy, những
năm gần đây, Thanh Hoá nhập nhiều giống lợn
ngoại hướng nạc về nuôi trong các gia đình, các
trang trại và gia trại ở nhiều huyện trong tỉnh
Do được tiêm phòng định kỳ và bổ sung nên
những bệnh truyền nhiễm quan trọng đã được
khống chế Tuy nhiên, trở ngại lớn gặp phải
1 Khoa Thú y, Đại học Nông nghiệp I
2 Đại học Hồng Đức
trong quá trình chăn nuôi đó là Hội chứng tiêu chảy thường xuyên xảy ra, gây tổn thất lớn Vấn đề đặt ra là điều kiện thời tiết khí hậu, vùng sinh thái ở Thanh Hoá, giống và lứa tuổi lợn, điều kiện chuồng trại có ảnh hưởng
đến tình hình hội chứng tiêu chảy ở lợn hay không? Kết quả nghiên cứu của chúng tôi trong đề tài này góp phần trả lời câu hỏi trên
2 PHƯƠNG PHáP NGHIÊN CứU
Từ năm 2003 - 2006, các tác giả đã tiến hành điều tra hội chứng tiêu chảy ở các đàn lợn ngoại hướng nạc nuôi tại các huyện Hoằng Hoá, Yên Định, Quảng Xương, Triệu Sơn và thành phố Thanh Hoá Những huyện này thuộc hai vùng sinh thái khác nhau của Thanh Hoá (đồng bằng và ven biển) về tình hình lợn
bị tiêu chảy Tại các vùng điều tra, tiến hành xây dựng các biểu mẫu điều tra, sổ sách ghi chép hàng ngày, tập huấn cho cán bộ kỹ thuật thú y, chủ các gia trại, trang trại và chủ gia đình chăn nuôi để thống nhất phương pháp ghi nhận
Trang 2Trương Quang, Tô Thị Phượng, Trương Hà Thái
những thông tin quan trọng, cần thiết liên quan
đến hội chứng tiêu chảy xảy ra ở đàn lợn
Trên cơ sở số liệu thu thập liên tục trong
các năm nói trên và bằng phương pháp điều tra
dịch tễ học trên các giống lợn khác nhau thuộc
đàn lợn giống bố mẹ (CA, C22) và đàn lợn
thương phẩm, với 3 lứa tuổi: 1-21 ngày tuổi,
22-60 ngày tuổi và lớn hơn 60 ngày tuổi; các
tác giả đã tiến hành điều tra trong các mùa vụ
khác nhau: vụ đông xuân và vụ hè thu, tại các
vùng đồng bằng và vùng ven biển, cũng như
với các kiểu chuồng nuôi lợn ngoại hiện có tại
địa phương Đó là 2 kiểu chuồng: Chuồng nền
(kiểu K64 cũ) và chuồng sàn (chuồng nuôi
công nghiệp) Từ đó tiến hành phân tích xử lý
thống kê để thấy rõ tình hình hội chứng tiêu
chảy ở lợn ngoại của các giống lợn khác nhau,
ở các lứa tuổi, trong các mùa vụ, tại các vùng sinh thái khác nhau, với các kiểu chuồng nuôi hiện có tại địa phương
3 KếT QUả Và THảO LUậN 3.1 Tình hình hội chứng tiêu chảy ở các giống lợn
Kết quả trong Bảng 1, cho thấy dù đàn lợn giống bố mẹ (CA, C22) hay đàn lợn thương phẩm cũng đều bị tiêu chảy với tỷ lệ tương đối cao, tương ứng là 23,02%, 23,62%
và 21,69% và không có sự sai khác về tỷ lệ bị bệnh giữa các giống (P > 0,05)
Bảng 1 Tình hình hội chứng tiêu chảy ở lợn ngoại xét theo các giống
Giống
Tuổi
lợn
(ngày)
Số
theo
dõi
(con)
Số
mắc
(con)
Tỷ lệ (%) Số chết (con) Tỷ lệ (%)
Số theo dõi (con)
Số mắc (con)
Tỷ lệ (%)
Số chết (con)
Tỷ lệ (%)
Số theo dõi (con)
Số mắc (con)
Tỷ lệ (%)
Số chết (con)
Tỷ lệ (%)
Ghi chú: Giống CA và C22 là giống lợn lai, thuộc cấp giống bố mẹ
3.2 Tình hình hội chứng tiêu chảy ở lợn
ngoại các lứa tuổi
Lợn các lứa tuổi đều bị tiêu chảy nhưng
lợn 1 - 21 ngày tuổi bị bệnh và chết nhiều
hơn cả (40,13% và 3,37%), tiếp đến là lợn từ
22 - 60 ngày tuổi (20,07% và 1,34%) Lợn ở
lứa tuổi lớn hơn 60 ngày tuổi (sau khi xuất
chuồng) bị tiêu chảy và chết thấp nhất (Bảng 2) Kết quả của chúng tôi thấp hơn kết quả của Hoàng Văn Tuấn điều tra tại Thiệu Yên, Thanh Hoá, 1998 (lợn nuôi trong chuồng nền kiểu K64 cũ) Theo tác giả, tỷ lệ bị tiêu chảy ở lợn theo mẹ là 80%, lợn sau cai sữa là 31,70%
Bảng 2 Kết quả điều tra tình hình tiêu chảy ở lợn ngoại các lứa tuổi
Tuổi lợn
Số theo dõi (con) Số mắc (con) Tỷ lệ (%) Số mắc (con) Tỷ lệ (%)
1-21
22-60
> 60
Trang 32005 15923 2225 13,97 79 0,50
Điều chú ý là tỷ lệ bị tiêu chảy và chết của
lợn 1 - 21 ngày tuổi và 22 - 60 ngày tuổi ở năm
sau đều thấp hơn so với năm trước Nguyên
nhân chính là điều kiện, quy trình kỹ thuật chăn
nuôi đảm bảo hơn, thức ăn ổn định hơn
Riêng lợn ở lứa tuổi lớn hơn 60 ngày tuổi,
tỷ lệ bị tiêu chảy của năm sau cao hơn chút ít
so với năm trước, lý do chính là do lợn đã xuất
chuồng được nuôi trong điều kiện môi trường
mới, thức ăn thay đổi và nhiều yếu tố Stress
khác tác động
3.3 Tình hình hội chứng tiêu chảy ở lợn
ngoại trong các mùa vụ
Kết quả điều tra (Bảng 3) khẳng định dù ở
lứa tuổi nào thì trong vụ đông xuân lợn cũng
bị tiêu chảy với tỷ lệ cao hơn ở vụ hè thu (P < 0,05); 43,31% so với 38,87% - với lợn 1-21 ngày tuổi; 22,21% so với 18,21% - với lợn 22
- 60 ngày tuổi; và 13,70% so với 11,92% - với lợn >60 ngày tuổi Tuy nhiên tỷ lệ chết do tiêu chảy ở từng lứa tuổi không có sự khác nhau rõ rệt (P > 0,05) Những kết quả này hoàn toàn
có cơ sở khoa học
Nghiên cứu về điều kiện thời tiết, khí hậu, Đào Trọng Đạt (1996), Phạm Khắc Hiếu (1998) và Sử An Ninh (1993) đã khẳng định lạnh, ẩm là 2 yếu tố tác động mạnh nhất đến sức khoẻ vật nuôi, trong đó lợn sơ sinh và lợn con theo mẹ là đối tượng chịu ảnh hưởng nặng hơn cả
Bảng 3 Tình hình hội chứng tiêu chảy ở lợn ngoại xét theo mùa vụ
Bị tiêu chảy
Chết do tiêu chảy
Bị tiêu chảy
Chết do tiêu chảy Mùa vụ
Tuổi lợn
(ngày)
Số
theo
dõi
(con) Số mắc (con) Tỷ lệ (%) Số chết (con) Tỷ lệ (%)
Số theo dõi (con) Số mắc (con) Tỷ lệ (%)
Số chết (con)
Tỷ lệ (%) 1-21 17024 7373 43,31 643 3,78 16322 6263 38,37 558 3,42 22-60 18237 4052 22,21 272 1,49 18350 3341 18,21 238 1,30
>60 17695 2424 13,70 122 0,69 17885 2132 11,92 109 0,61 Tổng hợp 52956 13849 26,15 1037 1,96 52557 11736 22,33 905 1,72
3.4 Tình hình hội chứng tiêu chảy ở lợn nuôi tại các vùng sinh thái khác nhau trong tỉnh
Bảng 4 Tình hình hội chứng tiêu chảy ở lợn ngoại nuôi tại các vùng sinh thái
Bị tiêu chảy tiêu chảy Chết do Bị tiêu chảy tiêu chảy Chết do Vùng
Tuổi lợn
(ngày)
Số theo dõi
(con) Số mắc
(con)
Tỷ lệ (%)
Số chết (con)
Tỷ lệ (%)
Số theo dõi (con) Số mắc
(con)
Tỷ lệ (%)
Số chết (con)
Tỷ lệ (%) 1-21 15694 6638 42,30 503 3,21 17652 6998 39,64 615 3,48 22-60 18551 4033 21,74 216 1,16 18036 3362 18,64 294 1,63
>60 18516 2743 14,81 111 0,60 17064 2120 12,42 120 0,70 Tổng hợp 52761 13414 25,42 830 1,57 52752 12480 23,66 1029 1,95
Trang 4Trương Quang, Tô Thị Phượng, Trương Hà Thái
Từ kết quả trong Bảng 4 cho thấy, cùng
lứa tuổi nhưng tỷ lệ bị tiêu chảy của lợn nuôi ở
vùng đồng bằng cao hơn so với ở vùng ven
biển: Lợn 1 - 21 ngày tuổi - 43,20% so với
39,64%, lợn 22 - 60 ngày tuổi - 21,74% so với
18,64%, lợn >60 ngày tuổi - 14,81% so với
12,42% Trong quá trình điều tra được biết
nguyên nhân chính là cấu tạo đất cát vùng ven
biển đã làm cho nước dễ thoát hơn nên độ ẩm
thấp hơn so với vùng đồng bằng
3.5 Tình hình hội chứng tiêu chảy ở các đàn
lợn nuôi trong các kiểu chuồng khác nhau
Lợn nuôi trong chuồng sàn có tỷ lệ bị tiêu
chảy thấp hơn rất nhiều so với nuôi trong
chuồng nền (P < 0,05) Đặc biệt đối với lợn 1 -
21 ngày tuổi nuôi trong chuồng nền, tỷ lệ bị tiêu chảy gấp 1,44 lần so với nuôi trong chuồng sàn (Bảng 5) Kết quả này khẳng định tính ưu việt của chuồng sàn trong chăn nuôi lợn hướng công nghiệp Theo Phạm Nhật Lệ (1998), Nguyễn Văn Đồng và Phạm Sĩ Tiệp (2000), chuồng sàn cao hơn mặt đất 40 - 70cm góp phần cải thiện đáng kể bầu tiểu khí hậu chuồng nuôi Hàm lượng các khí độc giảm 14,5 - 16,0%; ẩm độ giảm 2,5%, nhiệt độ mùa nóng giảm 1,80C, tốc độ gió tăng 62,22%, và tổng số vi khuẩn/m3 không khí giảm 1,8 triệu
so với kiểu chuồng nền K64 Đây chính là những yếu tố góp phần làm giảm tỷ lệ lợn bị tiêu chảy
Bảng 5 Tình hình hội chứng tiêu chảy ở lợn ngoại nuôi trong các kiểu chuồng
Bị tiêu chảy Chết do tiêu chảy Bị tiêu chảy Chết do tiêu chảy Kiểu chuồng
Tuổi lợn
(ngày)
Số theo dõi
(con) Số mắc (con) Tỷ lệ (%) Số chết (con) Tỷ lệ (%)
Số theo dõi (con)
Số mắc (con)
Tỷ lệ (%)
Số chết (con)
Tỷ lệ (%) 1-21 3715 1549 41,69 88 2,40 2784 805 28,92 52 1,83 22-60 4231 916 21,26 49 1,16 2392 363 15,16 21 0,88 Tổng hợp 7946 2465 31,02 137 1,72 5176 1168 22,57 73 1,41
4 KếT LUậN
Yếu tố giống không ảnh hưởng đến tỷ lệ
tiêu chảy: giống CA - 23,02%; giống C22 -
23,62%; lợn nuôi thương phẩm - 21,96%
Lợn càng lớn thì tỷ lệ bị tiêu chảy càng
giảm: lợn 1 - 21 ngày tuổi - 40,13%; 22 - 60
ngày tuổi - 20,07%; >60 ngày tuổi - 12,95%
Mùa vụ có ảnh hưởng rất lớn đến tỷ lệ
tiêu chảy ở lợn: ở vụ Đông Xuân - 26,15%; vụ
hè thu 22,33%
Yếu tố vùng sinh thái ảnh hưởng đến tình
hình tiêu chảy của lợn, rõ nhất với lợn 1 - 21
ngày tuổi: Vùng đồng bằng - 42,30%; vùng
ven biển - 39,64%
Lợn nuôi trong chuồng sàn tỷ lệ bị tiêu
chảy thấp hơn rất nhiều so với nuôi trong
chuồng nền: lợn 1 - 21 ngày tuổi - 41,69% và
28,92%; lợn 22 - 60 ngày tuổi - 21,67% và
15,16%
Tài liệu tham khảo
Lê Minh Chí (1995) Bệnh tiêu chảy gia súc Tài liệu tập huấn của cục Thú y, tr 16 -
18
Phạm Khắc Hiếu (1998) Stress trong đời sống con người và vật nuôi NXB Nông nghiệp, Hà Nội
Sử An Ninh (1993) Kết quả bước đầu tìm hiểu nhiệt độ, ẩm độ thích hợp phòng bệnh lợn con phân trắng Kết quả nghiên cứu khoa học, Khoa CNTY (1991 - 1993), NXB Nông nghiệp, Hà Nội, tr.48
Hoàng Văn Tuấn (1998) Bước đầu tìm hiểu một số nguyên nhân gây bệnh tiêu chảy
ở lợn hướng nạc tại trại lợn Yên Định
và biện pháp phòng trị Luận văn thạc
sỹ nông nghiệp, Viện thú y, Hà Nội
