Giáo án HKI (Từ tiết 11 đến tiết 36)

Trả lời: T.Thuyết là loại truyện dân gian kể về các nhân vật và sự kiện có liên quanđến lich sử và quá khứ, thường có yếu tố tưởng tượng kỳ ảo.. T.Thuyết thể hiện thái độ vàcách đánh giá

Trang 1

TRUYỆN AN DƯƠNG VƯƠNG

2.Nhận thức được bài học kinh nghiệm giữ nước ẩn sau câu chuyện tình yêu, tinh thầncảm giác với kẻ thù xâm lược, cách xử lý đúng đắn mối quan hệ giữa cá nhân với cộng đồng,giữa hạnh phúc tình yêu tuỏi trẻ với vận mệnh của dân tộc, của đất nước

B PHƯƠNG TIỆN THỰC HIỆN

1 Kiểm tra bài cũ

Câu hỏi: Nhắc lại định nghĩa thể loại truyền thuyết đã học ở chưong trình lớp 6 THCS

Kể tên những truyền thuyết đã học

Trả lời: T.Thuyết là loại truyện dân gian kể về các nhân vật và sự kiện có liên quanđến lich sử và quá khứ, thường có yếu tố tưởng tượng kỳ ảo T.Thuyết thể hiện thái độ vàcách đánh giá của nhân dân đối với các sự kiện và nhân vật lịch sử được kể

2 Giới thiệu bài mới

*Ca dao cổ Hà Nội có câu:

Ai về qua huyện Đông Anh Ghé thăm phong cảnh Loa thành, Thục vương.

Cổ loa – thành ốc khác thường.

Trải qua bao táng thăm trầm trong lịch sử, vẫn còn đầy, sừng sững những dấu tích củamột thời đại, của một đoạn sử bi hùng (Đền thượng, Am bà chúa, Giếng ngọc, những đoạnthành ốc) gắn liền với truyền thuyết mà mỗi người Việt Nam chúng ta đều thuộc: Truyềnthuyết An Dương Vương và Mị Châu Trọng Thủy

I Tìm hiểu chung

1 Tiểu dẫn: (HS đọc phần tiểu dẫn)

?:Phần tiểu dẫn SGK nêu nội dung gì?

GV: Củng cố thể loại và đặc điểm của

T.thuyết

-Truyện DG, kể về sự kiện, nhân vâtlịch sử-> thể hiện nhận thức, quan điểm,tình cảm của mình

-Có yếu tố tưởng tượng, thần kỳ Xây-Xây dựng hình tượng nghệ thuật độc đáo Lưư truyền T.gian lịch sử, trong

Trang 2

2 Văn bản và bố cục.

a) Vị trí

- Xem đây là 2 T.thuyết kết nối nhau:

?:Theo em biết T.thyuết này có mấy

bản kể?

GV: Đọc- kể mẫu, HS độc-kể tiếp

-Giải thích từ khó, HS xem chú thích

b)Bố cục

?:Theo em T.thuyết chia làm mấy

đoạn? Nội dung mỗi đoạn nói gì?

c) Chủ đề:

?:Em hãy nêu chủ đề của truyện?

II Đọc - hiểu văn bản:

?:Đ1 em thấy nhà vua ADV đã làm

những công việc gì và kết quả ra sao?

HS liệt kê, phát biểu

?:Vì sao ADV thành công và chiến

thắng? Có những phẩm chất gi?Hình

tâm thức con người VN

- Trích “Rùa vàng” trong tác phẩm Lĩnh

Nam chích quái- Những câu chuyện ma

quái ở phương nam

- P1: An Dương Vương hoặc Loa thành

nỏ và chiên sthắng Triệu Đà

+Đ2:Trọng Thủy lấy cắp lẫy nỏ thần.+Đ3:Triệu Đà ;lại phát binh xâm lược

Âu Lạc; ADV thất bại chém Mị Châu và

đi xuống biển

+Đ4:Kết cục bi thảm của trọng thủy,hình ảnh Ngọc trai- giếng nước

-Mtả quá trình xây thành, chế nỏ bảo vệđất nước của ADV và bi kịch nhà tannước mất Đồng thời thể hiện thái độ,t/cảm của t/giả dgian với từng nhân vật

- Theo 3 nhân vật: -ADV, MC, TT

-Những năm đầu của triều đại, xây vàbảo vệ triều đại và đất nước

-Thành công: xây thành, chế nỏ, chiếnthắng xâm lược vua Nam Việt Triệu Đà.-T/công: kiên trì, quyết tâm, ko sợ khó,

ko nản chí trước thất bại tạm thời, giúp

đỡ của thần Kim Quy tìm ra được giảipháp phù hợp, trấn áp yêu quái, xây LoaThành, quyết tâm giữ nước của ND ÂuLạc

-Ch/thắng TĐà có thành ốc kiên cố, có

Trang 3

tượng Thanh Giang-thần Kim

Quy-Rùa vàng, với cái lẫy nỏ kỳ diệu nói

lên điều gi?

HS phân tích, thảo luận, khái quát,

phát biêu

b) Cơ đồ đắm biển sâu:

?:Vì sao ADV thất bại khi Triệu Đà

sang xâm lược lân thứ 2?hành động

chơi cờ ung dung và cười ”Đà ko sợ

nỏ thần sao” nói lên điều gì?bài học

nghiêm khắc và muộn màng nào nhà

vua đã rút ra được và rút ra khi nào,

biểu hiện như thế nào? Hành động rút

gương chém con gái yêu của nhà vua

nói lên điều gì?

HS nêu ý kiến của mình

GV:Không chỉ vua ADV sai lầm câu

chuyện éo le bi thảm với nhân vật

khác chính là người con gái duy nhất

của ADV là MI Châu

2 Hình tượng nhân vật Mị Châu.

?:Nhận xét con người, hành động tách

nhiệm Sai lầm lớn của nàng là gì?

?:Vì sao? Đưa Trọng Thủy xem đài

nỏ thần, MC có hiểu đem bí mật quốc

gia cho kẻ thù biết? nàng rắc lông

ngỗng sau chân ngựa, có hiều rằng

đưa cha mình đến cái chết?

HS bàn luận tự do, phát biểu và bảo

vệ ý kiến của mình.

?:Những lời nói cuối cùng của MC

trước khi chết và hình ảnh ngọc

trai-ngọc minh châu sau khi nàng chết có

ý nghĩa gì?

nỏ thần, tinh thần cảnh giác sẵn sàngđánh giặc

-ADV vị vua anh hùng được ND và thầnlinh ủng hộ -> thành công

-H/tượng:Sự ký ảo hóa bí mật của vũkhí tinh xảo của người việt xưa

-Vua ADV có phần chủ quan khinhđịch, lơ là không cảnh giác với kẻ thù -QĐ nhận lời cầu hòa

-Cầu hôn và cho Trọng Thủy ở rễ

- Không gáim sát Trọng Thủy Ko giáodục con gái

-Ko phòng thủ đất nước, ham chơi anhưởng tuổi già

-Đem nỏ ra bắn nỏ thần không còn tácdụng->cùng con gái phi ngựa về phươngnam

-Rút gươm chém con gái là hành độngtrừng phạt nghiêm khắc, đích đáng

-Công chúa xinh đẹp ngây thơ, ko có ýthức trách nhiệm công dân , chính trị,đắm mình trong tình yêu

-Tự tiện sử dụng bí mật quốc gia chotình riêng, vật giữ nước bị tráo hoàntoàn ko biết

-Bị kết tội là giặc ngồi sau lưng ngựa.-Người ra tay giết nàng chính là cha đểcủa mình

-MC tội lỗi nặng nề, khờ khạo với tìnhyêu, đổi bằng cái chết của mình

(ND thờ MC trong am bà chúa bức tượng ko đầu)

Trang 4

?:MC cho TT xem nỏ thần là theo tình

cảm vợ chồng mà quên nghĩa vụ với

đất nước MC làm vậy là tự nhiên,

hợp đạo lý Theo ý kiến của em NTN?

HS bàn luận tự do.

3 Nhân vật trọng thủy:

?:Hãy nêu quan điểm của em về nhân

vật Trọng Thủy

+Một tên gián điệp nguy hiểm, một

người chồng nặng tìnhvới vợi

+Một nhân vật truyền thuyết với mâu

thuẩn phức tạp những thống nhất vừ là

kẻ thù vừa là nạn nhân

+Một người con bất hiếu, một người

chồng lừa dối, một người rễ phản bội

-kẻ thù của nhân dân Âu Lạc

?:Ý kiến của em NTN?

?:Có ý kiến chi rằng hình ảnh ngọc

trai- nước giếng là biểu hiện tượng

trưng của một tình yêu chung thủy

Theo ý kiến của em NTN?

HS thảo luận phát biểu

-MC thật đang thương có thể thông cảm,những sai lầm có thể xuất phát từ sự vôtình, mú quáng Hành động theo tìnhcảm nhịp đập của trái tim, chỉ việc riêngchẳng lo việc chung

-Tố Hữu viết về nàng một cách côngbằng và nghiêm khắc:

Tôi kể người xưa chuyện Mị Châu Trái tim làm chỗ để trên đầu

Nỏ thần vô ý trao tay giặc Nên nỗi cơ đồ đắm biển sâu!

-Nàng chết hóa thân-thân phân: máu chảy xuống biển trai ăn phải hóa thành ngọc trai Xác hóa thành ngọc thạch:

=>Hình ảnh đó thể hiện sự bao dung,

thông cảm, trong trắng vô tình, nghiêm khắ, quan hệ giữa nhà với nước, chung với riêng

-Có thể phê phán hoặc thông cam+Đề cao cái tốt đẹp, phê phán cái xấu.+Đề cao lòng yêu nước, ý thức chính trị,không ca ngợi con vua chie biết nghe lờichồng, giáo dục TY, đặt việc nước caohơn việc nhà

-Nhân vật truyền thuyết với mâu thuẩnphức tạp được XD khá thành công.-Tên gián điệp theo lệnh của vua cha.-Mất cảnh giác của ADV cả tin của MC,

y đã thực hiện kế hoạch đen tối

-Trọng Thủy yêu Mị Châu thật sự cótình cảm chân thành trước cuộc chia ly.-Hoàn thành bổn phận với Triệu Đà.-Y đã ôm xác vơk khóc, thương nhớ rồi

tự tử

=>Cái chết cho ta thấy sự bế tắc, ân hận,

nạn nhân chính của cha đẻ của mình.-Không phải mà chỉ chứng minh cho sựminh oan, bao dung

+Giếng nước có hồn của Trọng Thủy->hóa giải tội lỗi của y

Trang 5

4.Soạn bài Uy-lít-xơ trở về.

+Ngọc trai rửa nước giếng càng sángđẹp->Sự gặp nhau thế giới bên kia

Trang 6

LẬP DÀN Ý BÀI VĂN TỰ SỰ

(Làm văn)

A.MỤC TIÊU BÀI HỌC

Giúp HS:

-Biết cách dự kiến đề tài và cốt truyện cho một bài văn tự sự

-Nắm được kết cấu và biết cách lập dàn ý bài văn tự sự

-Nâng cao nhận thức ý nghĩa, tầm quan trong của việc lập dàn ý, ắo thói quen lập dàn

ý trước khi viết văn

B.PHƯƠNG TIỆN THỰC HIỆN

1.Kiểm tra bnài cũ

2.Giới thiệu bài mới

Các cụ ngày xưa có câu “Ăn có nhai, nói có nghĩ” Nghĩa là đừng vội vàng trong khi

ăn và phải cân nhắc kỹ lưỡng trước khi nói Làm một bài văn cũng vậy phải có dàn ý, sắp xếp các ý, các sự kiện tương đối hoàn chỉnh Để thấy rõ vai trò của dàn ý chúng ta tìm hiểu bài lập dàn ý văn tự sự sau.

I Hình thành ý tưởng, dự kiến cốt

truyện.

GV: Yêu cầu HS tìm hiểu văn bản ở

phần I trong SGK và trả lời câu hỏi:

1.Trong phần trích trên, nhà văn

Nguyên Ngọc nói về điều gì?

- Nhà văn Nguyên NGọc nói về quátrình “thai nghén” cho truyện ngắn

Rừng xà nu:

+Bắt đầu hình thành ý tưởng và một sựviệtc có thật, một nguyên mẫu có thật

(cuộc khởi nghĩa của anh Đề)

+Đặt tên nhan vật cho có “không khí”

của núi rừng Tây Nguyên (Tnú)+Dự kiến cốt truyện: “bắt đầu từ mộtkhôi rừng xà nu” và “kết thúc bằng mộtcảnh rừng xà nu ”

+Hư cấu các nhân vật Dít, Mai, cụ Mết

+Xây dựng chi tiết điể hình: mỗi nhânvật “phải có một nỗi đau riêng bức bách

dữ dội ”

+ Xây dựng chi tiết điển hình: “Đứa con

Trang 7

2 Qua lời kể của nhà văn các em học

tập được điều gí trong quá trình hình

thành ý tưởng, dự kiến cốt truyện để

chuẩn bị lập dàn ý cho bài văn tự sự?

?:Để viết được một văn bản tự sự các

em cân phải làm gì?

II Lập dàn ý

(HS tìm hiểu mục II SGK)

Theo suy ngẫm của nhà văn Nguyễn

Tuân có thể kể vè hậu thân của chị

dậu bằng những câu (1&2)

Hãy lập dàn ý cho bài văn kể về một

trong hai câu chuyện trên

Gọi 3 HS lần lượt đọc chậm, rõ Ghi

-Phải xây dựng “tình huống điểnhình”và “chi tiết điển hình” để câuchuyện có thể phát triển một cách logíc

-Người khách thường xuyên mang tinmới, khuyên chị dâu

-Chị Dậu dẫn đầu đoàn dân lên huyệ đòichia đất

+Kết bài:

-Chị Dậu và bà con chuẩn bị mừng ngàytổng khởi nghĩa

-Chị Dậu đón cái Tý trở về

Trang 8

IV Luyện tâp.

-Sự việc 2: xây dựng một tình huống HS

ấy bị ngộ nhận, sa ngã, lầm lạc,

-Sự việc 3: xây dựng một chi tiết điểnhình như một tác nhân giúp HS ấy kịpthời tỉnh ngộ

c) Lập dàn ý cho câu chuyện trên.

Trang 9

3.Rỉn kĩ năng đọc-hiểu một trích đoạn sử thi.

1 Kiểm tra băi cũ

Cđu hỏi: Nhắc lại định nghĩa thể loại truyền thuyết đê học ở chưong trình lớp 6 THCS

Kể tín những truyền thuyết đê học

Trả lời: T.Thuyết lă loại truyện dđn gian kể về câc nhđn vật vă sự kiện có liín quanđến lich sử vă quâ khứ, thường có yếu tố tưởng tượng kỳ ảo T.Thuyết thể hiện thâi độ văcâch đânh giâ của nhđn dđn đối với câc sự kiện vă nhđn vật lịch sử được kể

2 Giới thiệu băi mới.

Từ câc nền văn minh cổ đại thế giới (Hy Lạp, Ai Cập, Ấn Độ, Trung Hoa) Một trongnhững thănh tự chói sâng của văn học Hy Lạp cổ đại lă hai bản sử thi anh hùng ca I-li-ât văÔ-đi-xí của Hơ-me-rơ- nhă thơ mù cha để của thi ca Hy Lạp cổ đại đoạn trích được rút từkhúc ca XXIII của sử thi Ô-đi-xí

?:Dựa văo SGK, em hêy kể tóm tắt

cốt truyện sử thi Ô-đi-xí?

-Giới thiệu mqh tiếp nối với I-li-ât - bảnhùng ca chiến trận tơroa, nhđn vật chínhUy-lít-xơ (anh hùng Hy Lạp)

- Văn, thơ đói thoại giữa câc nhđn vật

Trang 10

b)Chủ đề:

3.Bố cục:

?:Đoạn trích chia ms mấy đoạn: mỗi

đoạn nêu nỗi bật nội dung gì?

II.Đọc-hiểu chi tiết Văn bản:

1.Nhân vật Pê-nê-lốp

?:Khi giới thiệu nhân vật Pê-nê-lốp,

đều kèm theo những từ nào? chỉ cái

gì? của ai? Đặc tính này sẽ biểu hiện

như thế nào?

?:Khi nghe tin Uy-lít-xơ trở về tại sao

Pê-nê-lốp lại phân vân?

?:Qua lời trách của mẹ, và câu trả lời

của cha, ta thấy Tê-lê-mác là người

ntn?

?:Qua câu trả lời của Pê-nê-lốp, ta còn

thấy điều gì trong tính cách của nàng?

?:Tại sao Uy-lít-xơ từ phòng tắm ra

đẹp như một vị thần nàg k nhận ra,

tiếp tục tìm cách thử thách chồng ntn?

?:Nghe những lời nói của Uy-lít-xơ,

thái độ của Pê-nê-lốp thay đổi ntn?

-Thể hiện cuộc sống và ước mơ củangười Hy Lạp cổ trong công cuộc chinhphục cuộc sống thiên nhiên, mở đất,khám phá biển cả, xây dựng HP giađình

- Ba đoạn+Từ đầu ->và người giết chúng: Tácđộng nhũ mẫu với Pê-nê-lốp

+Đến con không phải là người kém gandạ: Tác động của Tê-lê-mác với mẹ.+Còn lại:Cuộc đấu trí hay thử tháchgiữa Pê-lê-lốp và Uy-lít-xơ để gia đìnhđoàn tụ

-Thận trong (khôn ngoan), chỉ hành

động và tính chất->chờ đợi chồng 20năm, chống lại sự quấy nhiễu của 108

tên cầu hôn (Dệt tấm khăn mãi mãi

không hoàn thành)

- Nàng không tin lời của nhũ mẫu, ngườihành khất và chiến thắng bọ cầu hôn vàgiải thoát cho nàng chính là Uy-lít-xơcủa nàng

(Nàng đã cho rằng Uy-lít-xơ đã chết nơi đất khách quê người, người cứu tinh của nàng và gia đình là một vị thần đã

vì ssự bất công, công lý mà ra tay.)

-Nhũ mẫu đã đưa ra dẫ chững, chứng

minh (Vết sẹo ở chân Uy-lít-xơ ), nàng

quyết định xuống gác để quan sát, xemxét con người và sự việc vừa xảy ra.-Con ngoan, trẻ tuổi dũng cảm, nóngnảy và bộc trực vô cùng kính trọng chamẹ

-Tâm trạng phân vân,(Phải là chồng saoông k nói ra, ông phải giả làm hànhkhuất->Không nhìn thẳng vào mặtngười đối diện

-ra lệnh chuyể lệch chiếc gường cuới, kỉniệm riêng ẩn chưa ẩn điều bí mật riêng

tư của hai vợ chống

-Sự thay đổi thái độ là tất nhiên: bủn rủntay chân, chạy lại nước mắt chan bòa,

Trang 11

+Qua đây, có thể nói nàng quá tàn

nhẫn, trái tim sắt đá hay không?

2.Hình tượng Uy-lít-xơ:

?:Để khắc họa chân dung và tính cách

của nhân vật này, tác giả dùng cụm từ

nào?Hãy chứng minh rắng Hô-me-rơ

sử dụng cụm từ đó hết sức chính xác?

?:Đối với vợ Uy-lít-xơ là người ntn?

?:Khi Uy-lít-xơ tắm xong, dáng hình

thay đổi hẳn, nhưng vẫn bị nghi ngờ

Chàng đã tỏ thái độ ntn? Trong loèi

nói của Pê-nê-lốp và nhũ mẫu?

thoại: chiếc khăn dệt dở và chiếc gường

cưới độc đáo)

- GV nêu vấn đề: Uy-lít-xơ nổi là mộtanh hùng trí xảo, trí tuệ tựa thần linh,bày mưu con ngựa gỗ chiến thắng thànhTơroa, trai qua bao nguy hiểm trở vềnhà sau 20 năm, đánh bại 108 tên cầuhôn, nhưng chàng không thể dùng trí đểcho vợ tin rằng, người hành khuất bẩnthỉu chính là Uy-lít-xơ

-Cao quý và nhẫn nại( Khắc họa nhân

vật sử thi, trang trọng chậm rãi và đầyhình ảnh)

-Uy-lít-xơ muốn tận hưởng hạnh phúcđược vợ con đón chào trong vui mừng,chàng gặp sự lạng nhạt và nghi ngờ,chàng không thể giãi bày sự thật

-Yêu và tin tưởng người vợ thông minhcủa mình, rồi mẹ con cũng nhận ra.-Uy-lít-xơ trầm tĩnh trước sự trách móc,cho rằng trái tim nàng là sắt đá, Pê-nê-

lốp thử thách qua “chiếc gường” rất nhẹ

nhàn đối với Uy-lít-xơ chính chàng làtgiả của chiếc gường đó

-Quan trọng hơn là sau 20 năm chưa baogiờ quên ngườ vợ hiêềnchung thủy +Uy-lít-xơ nổi tiếng là người chồng,người cha bình tĩnh, nhẫn nại cao quý,hết lòng vì vợ con

-đề cao khẳng định sức mạnh của tâmhồn và trí tuệ con người Hy lạp Đồngthời làm rõ gía trị hạnh phúc khi người

Hy Lạp chuyển từ chế độ thị tộc sangchế độ chiếm hữu nô lệ

-Kể chậm rãi, tỉ mỉ, chủ yếu dựa vào cácđối thoại của các nhân vật để khắc họanội tâm, sử dụng so sánh

Trang 12

3.Dăn dò:

Về nhà soạn bài Ra-ma buộc tội

Trang 13