15 đề dành cho luyện tập bồi dưỡng học sinh giỏi Ngữ văn lớp 6 được thiết kế theo tinh thần đổi mới. Đề gồm 2 phần đánh giá NĂNG LỰC ĐỌC HIỂU TÍCH HỢP KĨ NĂNG SỐNG và NĂNG LỰC TẠO LẬP VĂN BẢN SÁNG TẠO. Đề theo hướng mở không đưa đáp án để phát triển năng lực của học sinh. Một số bài làm chất lượng cao của học sinh sẽ được cập nhật ở tập sau.
Trang 1HỌ TÊN HS: MÔN NGỮ VĂN - LỚP 6
CÂU I (4 ĐIỂM).Trong bài thơ Lượm của Tố Hữu ( Ngữ văn 6, tập 2) là thể thơ 4 chữ gồm 15 khổ
thơ, nhưng có khổ thơ được câu tạo đặc biệt:
Ra thế
Lượm ơi!
và lại có khổ thơ chỉ có 1 câu:
Lượm ơi còn không?
a.Em hãy phân tích tác dụng của cách diễn đạt trên trong việc biểu đạt cảm xúc của tác giả.
b.Từ hình ảnh Lượm cũng như biết bao tấm gương thiếu niên Việt Nam anh hùng trong các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm, em có suy nghĩ gì về trách nhiệm của thế hệ trẻ ngày nay đối với đất nước?
CÂU II (6 ĐIỂM)
Tre xanh
Xanh tự bao giờ?
Chuyện ngày xưa đã có bờ tre xanh
( “ Tre Việt Nam” - Nguyễn Duy)
Cây tre Việt Nam! Cây tre xanh, nhũn nhặn, ngay thẳng, thủy chung, can đảm.Cây tre mang những đức tính của người hiền là tượng trưng cao quý của dân tộcViệt Nam.
(“ Cây tre Việt Nam’- Thép Mới)
Một buổi trưa hè nồm nam cơn gió thổi, em đã được nghe tâm sự của cây tre Việt Nam hãy k ể
l i câu chuy n y? ại câu chuyện ấy? ệ ấy?
Trang 2TRƯỜNG THCS THỊ TRẤN TM
HỌ TÊN HS: ĐỀ KIỂM TRA NĂNG LỰC HỌC SINH GIỎI (2)
MÔN NGỮ VĂN - LỚP 6 CÂU I (4 ĐIỂM)
Từ đoàn thuyền sắp ra khơi đến cái giếng ngọt, thùng và cong và gánh nối tiếp đi đi về về Trông chị Châu Hòa Mãn địu con, thấy nó dịu dàng yên tâm như cái hình ảnh biển cả là mẹ hiền mớm cá cho lũ con lành.
“Cô Tô”- Nguyễn Tuân.
a Cảm nhận về nghệ thuật và nội dung đoạn văn trên?
b Để bảo vệ chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc, theo em mỗi chúng ta cần làm gì?
CÂU II ( 6 ĐIỂM)
Dựa vào bài thơ của phạm Hổ, hãy kể lại câu chuyện “ Chú bò tìm bạn”
Mặt trời rúc bụi tre
Buổi chiều về nghe mát
Bò ra sông uống nước
Trang 3Bò chào: - “Kìa anh bạn! Lại gặp anh ở đây!”
Nước đang nằm nhìn mây Nghe bò, cười nhoẻn miệng Bóng bò chợt tan biến
Bò tưởng bạn đi đâu
Cứ ngoái trước nhìn sau
“ m ò” tìm g i mãi Ậm ò” tìm gọi mãi ọi mãi
Trang 4“Cô Tô”- Nguyễn Tuân.
c Cảm nhận về nghệ thuật và nội dung đoạn văn trên?
d Để môi trường biển đảo luôn đẹp, theo em mỗi chúng ta cần làm gì?
CÂU II (6 ĐIỂM)
Bằng lời của người chú trong bài thơ, kể lại nội dung bài thơ Lượm của Tố Hữu ?
Trang 6TRƯỜNG THCS THỊ TRẤN TM
HỌ TÊN HS: ĐỀ KIỂM TRA NĂNG LỰC HỌC SINH GIỎI (4)
MÔN NGỮ VĂN - LỚP 6 CÂU I (4 ĐIỂM)
Nhà thơ Minh Huệ từng tâm sự: Bên cạnh hình tượng Bác Hồ, ngọn lửa là “một nhân vật không thể thiếu” trong bài thơ Đêm nay Bác không ngủ
Nghĩa là hình ảnh ngọn lửa ở đây rất sinh động và mang nhiều ý nghĩa sâu xa Qua bài thơ Đêm nay Bác không ngủ, em hãy:
a) Ghi ra những câu thơ có hình ảnh ngọn lửa
b) Nêu cảm nhận của em về ý nghĩa của hình ảnh ngọn lửa trong bài thơ
c Theo em, ngày nay, thiếu niên Việt Nam cần làm gì để thể hiện tình cảm biết ơn Bác Hỗ vĩ đại?
CÂU II (6 ĐIỂM)
Hãy tưởng tượng em là một du khách đang trên một con thuyền du lịch vùng sông nước Cà Mau
Dựa vào văn bản Sông nước Cà Mau của nhà văn Đoàn Giỏi cùng với trí tưởng tượng và sự kết hợp
hài hoà giữa phương thức tự sự và miêu tả, em hãy tả lại vẻ đẹp rộng lớn, hùng vĩ, đầy sức sốnghoang dã và cuộc sống tấp nập, trù phú, độc đáo ở vùng cực Nam của Tổ quốc
Trang 7HỌ TÊN HS: MÔN NGỮ VĂN - LỚP 6
CÂU I (4 ĐIỂM)
Đọc những câu thơ sau:
Một canh , hai canh, lại ba canhTrằn trọc băn khoăn giấc chẳng lànhCanh bốn, canh năm vừa chợp mắtSao vàng năm cánh mộng hồn quanh
( “ Không ngủ được”- Hồ Chí Minh)
Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủChưa ngủ vì lo nỗi nước nhà
( “ Cảnh khuya” - Hồ Chí Minh)
Đêm nay Bác ngồi đó
Đêm nay Bác không ngủ
Vì một lẽ thường tình
Bác là Hồ Chí Minh
( “ Đêm nay Bác không ngủ” - Minh Huệ)
a Từ những câu thơ trên của Bác, em có đồng ý với cách giải thích về “ lẽ thường tình’ của tác giả
Trang 8trong khổ thơ sau không? Vì sao?
b Hãy viết đoạn văn với câu chủ đề: “ Thiếu niên Việt Nam làm theo lời Bác”.
CÂU II (6 ĐIỂM)
Có hai hạt lúa nọ được giữ lại để làm hạt giống cho vụ sau vì cả hai đều là những hạt lúa tốt, đều
to khỏe và chắc mẩy.
Một hôm, người chủ định đem chúng gieo trên cánh đồng gần đó Hạt thứ nhất nhủ thầm: “ Dại gì
ta phải theo ông chủ ra đồng Ta không muốn cả thân mình phải nát tan trong đất Tốt nhất ta hãy giữ lại tất cả chất dinh dưỡng trong lớp vỏ này và tìm một nơi lý tưởng để trú ngụ.” Thế là nó chọn một góc khuất trong kho lúa để lăn vào đó.
Còn hạt lúa thứ hai thì ngày đêm mong được ông chủ mang gieo xuống đất Nó thật sự sung sướng khi được bắt đầu một cuộc đời mới
Hai hạt lúa đã trải qua những gì sau quyết định của mình ? Hãy và kể lại câu chuyện ấy?
Trang 9HỌ TÊN HS: MÔN NGỮ VĂN - LỚP 6
CÂU I (4 ĐIỂM)
Gậy tre chông tre chống lại sắt thép của quân thù Tre xung phong vào xe tăng đại bác Tre giữlàng, giữ nước, giữ mái nhà tranh, giữ đồng lúa chín Tre hi sinh để bảo vệ con người Tre anh hùnglao động ! Tre anh hùng chiến đấu!
( “ Cây tre Việt Nam” - Thép Mới)
a.Cảm nhận của em về đoạn văn trên?
b Từ đoạn văn trên, em có suy nghĩ gì thái độ của con người với thiên nhiên?
CÂU II (6 ĐIỂM)
Dựa vào bài thơ “ Đêm nay Bác không ngủ” của nhà thơ Minh Huệ ( Sách Ngữ văn 6 - Tập hai), em hãy viết bài văn bằng lời của người chiến sĩ kể về kỉ niệm một đêm được ở bên Bác Hồ khi đi chiến dịch.
Trang 11HỌ TÊN HS: MÔN NGỮ VĂN - LỚP 6
CÂU I (4 ĐIỂM) Trong bài thơ “Lượm” (Ngữ văn 6, tập II) Tố Hữu đã viết:
Lượm ơi, còn không?
Cháu bé loắt choắt
Cái xắc xinh xinhCái chân thoăn thắtCái đầu nghênh nghênh
Ca lô đội lệchMồn huýt sáo vangNhư con chim chíchNhảy trên đường vànga.Nêu cảm nhận của em về đoạn thơ trên?
b Em hiểu gì về hình ảnh “ con đường vàng” trong đoạn thơ trên ? Từ đó em nêu suy nghĩ về “ con đường” mà ngày nay thiếu niên Việt Nam đang đi?
CÂU I (4 ĐIỂM)
Từ bài “” HẠT GẠO LÀNG TA” của Trần Đăng khoa, hãy kể về tâm tình cây lúa.
Trang 12TRƯỜNG THCS THỊ TRẤN TM
HỌ TÊN HS: ĐỀ KIỂM TRA NĂNG LỰC HỌC SINH GIỎI (8)
MÔN NGỮ VĂN - LỚP 6 CÂU I (4 ĐIỂM) Khổ cuối bài “ Mưa”, Trần Đăng Khoa viết:
Bố em đi cày về Đội sấm
Đội chớp Đội cả trời mưa
a Cảm nhận của em về khổ thơ trên?
b Từ cảm nhận về khổ thơ, hãy viết đoạn văn trình bày suy nghĩ về “ tình cha con”?
CÂU II (6 ĐIỂM)
Trang 13chuyên ấy?
Trang 14TRƯỜNG THCS THỊ TRẤN TM
HỌ TÊN HS: ĐỀ KIỂM TRA NĂNG LỰC HỌC SINH GIỎI (9)
MÔN NGỮ VĂN - LỚP 6 CÂU I (4 ĐIỂM)
Trong bài thơ “Mẹ ốm”, nhà thơ Trần Đăng Khoa viết:
“Nắng mưa từ những ngày xưa Lặn trong đời mẹ bây giờ chưa tan”
a) Em hiểu nghĩa của từ "nắng mưa" trong câu thơ trên như thế nào ?
b) Hãy viết một đoạn văn nêu nét đặc sắc về nghệ thuật sử dụng từ "lặn" trong câu thơ thứ hai
CÂU II (6 ĐIỂM)
CHIẾC BÌNH NỨT
Hồi ấy có một người gánh nước, mang hai chiếc bình ở hai đầu một cái đòn gánh trên vai Một trong hai bình ấy bị vết nứt, còn bình kia thì tuyệt hảo, luôn mang về đầy một bình nước Cuối đoạn đường dài, từ con suối về nhà, chiếc bình nứt lúc nào cũng chỉ còn một nửa bình nước Suốt hai năm tròn, ngày nào cũng vậy, người gánh nước chỉ mang về có một bình rưỡi nước
Câu chuyện về hai chiếc bình và ông chủ diễn ra như thế nào? Tưởng tượng và kể lại câu chuyện ấy?
Trang 16TRƯỜNG THCS THỊ TRẤN TM
HỌ TÊN HS: ĐỀ KIỂM TRA NĂNG LỰC HỌC SINH GIỎI (10)
MÔN NGỮ VĂN - LỚP 6 CÂU I (4 ĐIỂM)
Văn bản “ Bức thư của thủ lĩnh da đỏ” khép lại là lời của thủ lĩnh Xi- at- tơn nói với Tổng
thống thứ 14 của nước Mĩ Phreng - klin Pi-ơ- xơ:
“ Đất là Mẹ Điều gì xảy ra với đất đai tức là xảy ra với những đứa con của Đất Con người chưa biết làm tổ để sống, con người giản đơn là một sợi tơ trong cái tổ sống đó mà thôi Điều gì con người làm cho tổ sống đó, tức là làm cho chính mình”.
( Ngữ văn 6, tập hai, NXB Giáo dục, 2004)
a.Suy nghĩ của em về lời nói trên
b Mỗi học sinh cần làm gì để bảo vệ môi trường sống của chúng ta?
CÂU II (6 ĐIỂM)
Tủ sách của một bạn học sinh giỏi tự kể chuyện mình.
Trang 17HỌ TÊN HS: MÔN NGỮ VĂN - LỚP 6
CÂU I (4 ĐIỂM)
“Lòng yêu nhà, yêu làng xóm, yêu miền quê trở thành tình yêu Tổ quốc” ( I- li -a Ê- ren - bua) a.Em hiểu gì về câu văn trên?
b.Từ đó, mỗi học sinh thể hiện lòng yêu nước như thế nào?
CÂU II (6 ĐIỂM)
Trong giấc mơ, em đã gặp gỡ và trò chuyện với nhân vật Dế Mèn trong “ Dế mèn phiêu lưu kí” của Tô Hoài Hãy kể lại cuọc gặp gỡ đó?
Trang 19HỌ TÊN HS: MÔN NGỮ VĂN - LỚP 6
CÂU I (4 ĐIỂM)
Đọc chuyện vui sau:
Một biên tập viên của nhà xuất bản nọ nhận được tập bản thảo gồm mấy bài thơ của một nhà thơ trẻ gửi tới, kèm theo bức thư trong đó viết: “ tôi không chú ý đến các dấu câu, nhờ ông thêm vào hộ cho”.
Biên tập viên gửi trả lại ngay mấy bài thơ đó Trong bức thư trả lời tác giả, ông viết:“ Lần sau gửi bản thảo, xin ông chỉ ghi những dấu câu thôi, còn thơ thì tôi sẽ điền vào”
a Em hiểu gì về lời của biên tập viên?
b Từ câu chuyện trên, em có suy nghĩ gì về tầm quan trọng của việc học Tiếng Việt?
Suy nghĩ của em về
CÂU II (6 ĐIỂM)
Dựa vào ý thơ sau:
“ Trời trong biếc không qua mây gợn trắng
Gió nồm nam lộng thổi cánh diều xa
Hoa lựu nở đầy một vườn đỏ nắng
Lũ bướm vàng lơ đãng lướt bay qua”
( Anh Thơ- Ngữ văn 6 tập 2)
Hãy miêu tả bức tranh thiên nhiên buổi trưa hè ở làng quê Việt Nam từ những rung cảm riêng của tâm hồn em
Trang 20TRƯỜNG THCS THỊ TRẤN TM
HỌ TÊN HS: ĐỀ KIỂM TRA NĂNG LỰC HỌC SINH GIỎI (13)
MÔN NGỮ VĂN - LỚP 6 CÂU I (4 ĐIỂM)
Có một con ếch sống lâu ngày trong một giếng nọ Xung quanh nó chỉ có vài con nhái, cua, ốc bénhỏ Từ dưới đáy giếng nhìn lên Hằng ngày nó cất tiếng kêu ồm ộp làm vang động cả giếng, khiếncác con vật kia rất hoảng sợ Ếch cứ tưởng bầu trời trên đầu chỉ bé bằng chiếc vung và nó thì oainhư một vị chúa tể
( “ Ếch ngồi đáy giếng”- Ngữ văn 6, tập I)
Trang 212 Từ đó, em có suy nghĩ gì về quan hệ giữa con người với hoàn cảnh sống?
CÂU II (6 ĐIỂM)
Bằng lời của hạt gạo trong bài thơ “ Hạt gạo làng ta” của Trần Đăng Khoa, hãy kể về cuộc đời mình
Trang 22TRƯỜNG THCS THỊ TRẤN TM
HỌ TÊN HS: ĐỀ KIỂM TRA NĂNG LỰC HỌC SINH GIỎI (14)
MÔN NGỮ VĂN - LỚP 6 CÂU I (4 ĐIỂM)
Năm thầy, thầy nào cũng cho là mình đúng, không ai chịu ai thành ra xô xát, đánh nhau toác đầu,chảy máu
( “ Thầy bói xem voi” - Ngữ văn 6, tập I)
1 Trong truyện ngụ ngôn “ Thầy bói xem voi, năm thầy bói đã mắc phải những sai lầm gi? Nguyên
nhân của những sai lầm ấy?
2 Từ câu chuyện của năm ông thầy bói, em rút ra bài học gì cho bản thân khi giải quyết mâu thuẫnnảy sinh trong cuộc sống?
CÂU II (6 ĐIỂM)
Với đôi cánh đẫm nắng trờiBầy ong bay đến trọn đời tìm hoaKhông gian là nẻo đường xaThời gian vô tận mở ra sắc màu
Tìm nơi thăm thẳm rừng sâuBập bùng hoa chuối, trắng màu hoa ban
Tìm nơi bờ biển sóng trànHàng cây chắn bão dịu dàng mùa hoa
Tìm nơi quần đảo khơi xa
Có loài hoa nở như là không tên…
Bầy ong rong ruổi trăm miền
Rù rì đôi cánh nối liền mùa hoaNối rừng hoang với biển xaĐất nơi đâu cũng tìm ra ngọt ngào
(Nếu hoa có ở trời caoThì bầy ong cũng mang vào mật thơm)
Trang 23Lặng thầm thay những con đường ong bay.
Trải qua mưa nắng vơi đầy
Men trời đất đủ làm say đất trời
Bầy ong giữ hộ cho người
Những mùa hoa đã tàn phai tháng ngày
Nguồn: SGK Văn 5 (tập 1), NXB Giáo dục, 1989
Nhập vai một chú ong thợ, kể lại một cuộc hành trình thú vị của mình