SÁNG KIẾN dạy học chủ đề tích hợp - ngữ văn 6

Thứ hai, khi dạy học tích hợp liên môn là chúng ta đã đồng thời xây dựng các chủ đề nội môn có tính thực tiến nên rất sinh động, hấp dẫn đối với học sinh, do đó tạo được động cơ hứng thú

THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN

1.Tên sáng kiến:

DẠY HỌC CHỦ ĐỀ TÍCH HƠP “ TINH THẦN YÊU NƯỚC VIỆT

NAM” TRONG THƠ HIỆN ĐẠI - NGỮ VĂN LỚP 6

2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Môn Ngữ văn - Lớp 6, THCS.

3 Tác giả:

Họ và tên: LÊ THỊ XUÂN NHƯ Nữ.

Ngày tháng/năm sinh:ngày 11 tháng 02 năm 1967

Trình độ chuyên môn:cử nhân Chuyên ngành Ngữ văn.

Chức vụ, đơn vị công tác: giáo viên trường THCS Thị Trấn, huyện Thanh Miện,

tỉnh Hải Dương

Điện thoại: 01694 901 109

4 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến:

Tên đơn vị: Trường THCS Thị Trấn, huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương

Địa chỉ: Đường Nguyễn Lương Bằng, Thị Trấn, huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương

Điện thoại: 03203 736 324

5 Đơn vị áp dụng sáng kiến lần đầu: Trường THCS Thị Trấn, huyện Thanh

Miện, tỉnh Hải Dương

6 Thời gian áp dụng sáng kiến lần đầu: Tháng 2 năm 2016

TÓM TẮT SÁNG KIẾN

1.Hoàn cảnh nảy sinh sáng kiến

Sáng kiến được nảy sinh từ thực tế dạy học của bản thân Trước hết, tôi nhận

thấy ưu điểm của dạy học tích hợp liên môn là xu thế tất yếu và có tính khả thi

Thứ hai, khi dạy học tích hợp liên môn là chúng ta đã đồng thời xây dựng các

chủ đề nội môn có tính thực tiến nên rất sinh động, hấp dẫn đối với học sinh, do

đó tạo được động cơ hứng thú học tập của các em.Thứ ba, trong quá trình xây

dựng chủ đề dạy học, bản thân được bồi dưỡng về chuyên môn nghiệp vụ, vềnăng lực khai thác nguồn học liệu mở và ứng dụng công nghệ thông tin vào dạyhọc Đây là cơ hội cho mỗi người thầyg “ làm mới ” bản thân theo yêu cầu củanền giáo dục hiện đại

2.Thời gian, đối tượng áp dụng sáng kiến:

Tháng 2 năm 2016 ( lần 1) Tháng 2 năm 2017 ( lần 2)

Đối tượng: học sinh lớp 6, trình độ trung bình trở lên Có khả năng sử dụngmáy vi tính

3.Nội dung sáng kiến:

Tính mới, tính sáng tạo của sáng kiến: Đối với học sinh, chủ đề liên môn có tính

tực tiễn nên rất sinh động, hấp dẫn, có ưu thế trong tạo ra động cơ, hứng thú họctập cho học sinh Các em được tăng cường vận dụng kiến thức tổng hợp vào giảiquyết các tình huống thực tiễn, ít phải ghi nhớ kiến thức một cách máy móc.Người học có được hiểu biết tổng quát cũng như cũng như khả năng ứng dụngcủa kiến thức tổng hợp Từ đó các em có ý thức tìm tòi, học hỏi và vận dụngkiến thức đã học vào thực tiến sinh động

Chủ đề đáp ứng yêu cầu đổi mới nội dung và phương pháp dạy học hướng tớiphát triển năng lực, phẩm chất người học theo yêu cầu của nền giáo dục hiệnđại

Chủ đề thiết kế theo hướng đa dạng hóa phương pháp và hình thức chuyển giaonhiệm vụi học tập Học sinh tích cực, chủ động, sáng tạo hợp tác trong thực hiệnnhiệm vụ nhận thức Bên cạnh đó, giáo viên quan sát, điều chỉnh hoạt động họctập theo chuẩn kiến thức, kĩ năng, thái độ

Chủ đề phát huy ưu thế của nguồn học liệu mở, ứng dụng công nghệ thông tintrong dạy- học, phát huy năng lực, phẩm chất người học gắn với thực tiễn đờisống Việc học tập của các em không đơn điệu, nhàm chán mà các em chủ độngứng dụng tri thức, thiết bị hiện đại vào chiếm lĩnh tri thức mới.

Đổi mới kiểm tra đánh giá theo hướng mở và định hướng phát triển năng lực,phẩm chất người học Quan tâm đánh giá học sinh trong suốt quá trình học vàqua sản phẩm thu hoạch sau tiết học

Khả năng áp dụng của sáng kiến: Từ sáng kiến, giáo viên vừa áp dụng trong

xây dựng chủ đề dạy học nội môn vừa nắm được cách thiết kế chủ đề dạy họcliên môn Sáng kiến áp dụng cho các chủ đề dạy học Ngữ văn, phần văn bản, từlớp 6 đến lớp 9

Sáng kiến mang lại nhiều lợi ích thiết thực Thông qua việc vận dụng kiến

thức liên môn Ngữ văn- Lịch sử- Giáo dục công dân- mĩ thuật- Âm nhạc, chủ đềbồi dưỡng cho học sinh những hiểu biết về truyền thống yêu nước của dân tộcthông qua các nhân vật lịch sử, sự kiến lịch sử, qua những bài hát, bức ảnh Dạyhọc theo chủ đề tích hợp mở rộng không gian học tập Bài giảng không chỉ thày

và trò trong bốn bức tường với cuốn sách giáo khoa đơn điệu mà trước mắt các

em, là cả thế giới rộng ở vối âm thanh, hình ảnh từ quá khứ đến hiện tại

4.Khẳng định giá trị, kết quả đạt được của sáng kiến:

Chủ đề giúp học sinh thể hiện lòng biết ơn với những người có công với đấtnước, kế thừa và phát huy truyền thống dân tộc ; nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc

Qua tích hợp trong tiết học, các em nhìn nhận, đánh giá nội dung, tri thứctrong sự vận động tổng hòa các mối quan hệ giữa nhiều môn học.Qua đó, họcsinh biết rèn luyện bản thân về trí tuệ, tâm hồn và cách sống.Tích hợp liên môntạo điều kiện thuận lợi trong giáo dục truyền thống và thắp sáng mơ ước, lítưởng cho học sinh

5.Đề xuất kiến nghị để thực hiện áp dụng hoặc mở rộng sáng kiến.

Các đơn vị quản lí giáo dục tổ chức giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm cho giáoviên để nhân rộng và vận dụng sáng kiến được công nhận vào thực tế dạy họcmột cách hiệu quả

MÔ TẢ SÁNG KIẾN

1 Hoàn cảnh nảy sinh sáng kiến:

Dạy học tích hợp liên môn là dạy cho học sinh biết tổng hợp kiến thức , kĩ năng

ở nhiều môn học để giải quyết các nhiệm vụ học tập và hình thành năng lực giảiquyết các tình huống thực tiễn Có thể thấy: Dạy học tích hợp là đưa những nộidung dạy học có liên quan vào quá trình dạy học các môn học như: Giáo dụctruyền thống, tích hợp giáo dục đạo đức, lối sống, giáo dục pháp luật, giáo duchchủ quyền quốc gia về biên giới, biển đảo, giáo dục sử dụng năng lượng tiếtkiệm và hiệu quả, giáo dục bảo vệ môi trường, an toàn giao thông Dạy họcliên môn là xác định được các kiến thức liên quan đến môn học khác để dạy học,tránh việc học sinh phải học lại nhiều lần một nội dung kiến thức ở các mônkhác nhau Đối với những kiến thức liên môn nhưng có một môn học chiếm ưu

thế thì bố trí dạy học trong chương trình môn học đó Sáng kiến DẠY HỌC

CHỦ ĐỀ TÍCH HƠP “ TINH THẦN YÊU NƯỚC VIỆT NAM” TRONG THƠ HIỆN ĐẠI - NGỮ VĂN LỚP 6 được nảy sinh trong những hoàn cảnh

thực tế sau:

Một là, từ ưu điểm cua rdạy học tích hợp liên môn, yêu cầu của giáo dục hiện

đại và thực trạng của giáo dục Việt Nam hiện nay, tôi nhận thấy dạy hcọ tích hợpliên môn là xu thế tất yếu và có tính khả thi Cụ thể, tinh thần yêu nước trong babài thơ hiện đại của chủ đề cũng chính là nội dung được đề cập đến ở các môn:Lịch sử, Giáo dục công dân, Âm nhạc, Mĩ thuật Khi tích hợp, nội dung bài họcphong phú sinh động, sâu sắc và phương pháp dạy học tích cực , hiệu quả

Hai là: khi tiến hành dạy học tích hợp liên môn, tôi đã đồng thời xây dựng chủ

đề nội môn có tính thực tiễn nên sinh động, hấp dẫn đối với học sinh, do đó tạođược động cơ, hứng thú học tập cho các em Hơn thế, học sinh được tăng cườngkhả năng vận dụng kiến thức tổng hợp vào giải quyết các tình huống thực tiễn, ítphải ghi nhớ kiến thức một cách máy móc, thụ động Học sinh được thể hiện bảnthân trong những hình thức học tập khác nhau: làm phóng viên, làm nhà báo,làm họa sĩ được chơi các trò chơi trí tuệ

Ba là, dạy học theo các chủ đề tích hợp liên môn có tác dụng bồi dưỡng, nângcao kiến thức và kĩ năng sư phạm cho giáo viên, góp phần phát triển đội ngũgiáo viên bộ môn thành đội ngũ giáo viên có đủ năng lực dạy các chủ đè tíchhợp Khi nghiên cứu các chủ đề tích hợp, giáo viên phải tự học tập, bồi dưỡng

về chuyên môn nghiệp vụ, năng lực khai thác nguồn học liệu mở và ứng dụngcông nghệ thông tin vào dạy học Đây là cơ hội cho mỗi giáom viên “ làm mới”bản thân theo yêu cầu của nền giáo dục hiện đại

2 Cơ sở lí luận.

Xuất phát từ những ưu điểm của dạy học tích hợp liên môn, tôi nhận thấy dạyhọc liên môn là cần thiết, nó là xu hướng của lí luận dạy học và đã được nhiềunước trên thế giới thực hiện Trên thế giới hiện nay có hai xu hướng dạy học tích

hợp: Tích hợp trong một môn học gồm có tích hợp đơn môn và tích hợp đa môn.

Tích hợp nhiều môn học, nhiều lĩnh vực thành một môn tổng hợp mới gồm tích

hợp liên môn và tích hợp xuyên môn

Ở Việt Nam trước những yêu cầu có tính pháp lí về đổi mới căn bản và toàndiện giáo dục phổ thông sau năn 2015đã được thể hiện trong các văn kiện, nghịquyết của đại hội Đảng Đặc biệt mới nhất trong nghị quyết số 29/NQ-TW vớimục tiêu thay đổi “ phương pháp dỵ học từ truyền thụ kiến thức sang tổ chứchướng dẫndinghj hướng phát triển năng lực nhận thức học sinh”, đang đặt rathách thưc slớn đối với đội ngũ giáo viên ở trường phổ thông Theo đề án đổimới căn bản và toàn diện giáo dục, dạy học tích hợp là định hướng về nội dung

và phương pháp dạy học, trong đó giáo viên tổ chức hướng dẫn học sinh huyđộng tồng hợp các kiến thức, kĩ năng ở nhiều môn học để giải quyết các nhiệm

vụ học tập, thông qua đó hình thành những kiến thức, kĩ năng mới, phát triểnnăng lực giải quyết vấn đề trong học tập và trong cuộc sống nhằm tạo ra nhữngcon người hiện đại, đáp ứng yêu cầu nề kinh tế - xã hội thời kì hội nhập Hiệnnay, người thầy chỉ chú trọng việc truyền thụ kiến thức đề trang bị cho học sinhtri thức khoa học khách quan về nhiều lĩnh vực khác nhau mà chức chú trọngđến kjhả năng ứng dụng những tri thức đó trong giải quyết tình huống thực tiễn.Thực hiện dạy học các chủ đề tích hợp liên môn mang lại nhiều lợi ích trong

việc hình thành và phát triển năng lực thực hành, năng lực giải quyết vấn đề chohọc sinh.

3 Thực trạng của vấn đề

3.1 Thuận lợi

Thứ nhất, trong quá trình dạy môn học của mìn, giáo viên vẫn thường xuyên

liên hệ, mở rộng tời các đơn vị kiến thức khác Đó là chúng ta đã dạy tích hợpliên môn từ lâu rồi Chỉ có điều chúng ta là đơn lẻ, ngẫu hứng chưa đi sâu hìnhthành phương pháp, kĩ năng và chưa hình tyhành các chủ đề tích hợp mà thôi

Thứ hai, Việc đổi mới phương pháp dạy học hiện nay , vai trò của người giáo

viên không còn là người truyền thụ kiến thức mà là người tổ chức, kiểm tra địnhhướng hoạt động cua rhọc sinh cả trong và ngoài lớp học Vì vậy giáo viên các

bộ môn có liên quan có điều kiện chủ động hơn trong việc phối hợp, hôc trợ lẫnnhau trong dạy học

Thứ ba, trong những năm qua, giáo viên được trang bị thêm nhiều kiến thứcmối về phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực, thường xuyên được bồi dưỡngnghiệp vụ và tự bồi dưỡng qua “ Trường học kết nối” Đó là điều kiên thuận lợi

để dạy học các chủ đề tích hợp

Thứ tư, nhà trường đầu tư nhiều phương tiện dạy học có thể đáp ứng cho đổi

mới dạy học Sự phát triển của công nghệ thông tin, sự phong phú của nguồnhọc liệu mở là cơ sở thuận lợi để dạy học tích hợp

Thứ năm, học sinh có hứng thú tìm hiểu kiến thức các bộ môn liên quan ngàycàng nhiều hơn, dạy học tích hợp mở rông không gian học tập thuận lợi cho họcsinh phát triển tư duy sáng tạo

3.2.Khó khăn

Thứ nhất, vấn đề tâm lí chủ yếu vẫn quen dạy học theo chủ đề đơn môn nên khi

dạy theo chủ đề liên môn giáo viên sẽ vất vả hơn, phải xem xét, rà soát nội dungchương trình để loại bỏ những thông tin cũ, lạc hậu đồng thời bổ sung nhữngthông tin mới, phù hợp Nội dung của dạy học chủ đề tích hợp yêu cầu giáo viênphải cấu trúc, sắp xếp lại nội dung dạy học trong chương trình hiện hành khiếnkhông ít giáo viên “ ngại thay đổi.”

Thứ hai, việc đầu tư cho hoạt động nâng cao chất lượng giáo dục đáp ứng yếu

cầu đổi mới thông qua dạy học theo chủ đề tích hợp chưa đúng mức Các tổ/nhóm chuyên môn ở các bộ môn liên quan ít có điều kiến phối hợp, hỗ trợ nhautrong dạy học

Thứ ba, từ chương trình sách giáo khoa hiện nay được biên soạn theo kiểu đơn

môn nên đôi khi có sự chồng chéo thiếu tính đồng bộ về kiến thức các môn học

có liên quan, giữa các cập học, lớp học nên khi tiến hành xác định các nội dungtích hợp liên môn nhưng không có hiệu quả hoặc không thực hiện được

Thứ tư, hiện nay dạy học tích hợp thiếu sự đồng bộ nên khó khăn trong việc tiếp

cận của học sinh Thực tế, dạy học tích hợp là cả một quá trình Các em khôngđược học từ tiểu học nên hiện tại đang quen với lối nòn cũ , khi đổi mới, ọc sinhthấy lạ lẫm và khó bắt kịp

Thứ năm, học sinh chưa tiếp cận nhiều với phương tiện hiện đại, vận dụng công

nghệ thông tin và khai thác nguồn học liệu mở còn hạn chế.Các em quen họctứng môn tách biệt và chưa biết vận dụng kiến thức liên môn vào học tập Vớinhững học sinh yêu, khả năng làm việc nhóm còn hạn chế

4 Các giải pháp thực hiện.

4.1 XÂY DỰNG CHỦ ĐỀ DẠY HỌC TÍCH HỢP.

Trong chương trình, các môn Ngữ văn, Lịch sử, Địa lí, Giáo dục công dân có

các nội dung chung thuốc các chủ đề như: Môi trường, bùng nổ dân số, truyềnthống dân tộc, tinh thần yêu nước với chương trình Ngữ văn 6, tôi đã lựa chọnnhư sau:

Bước 1 : Lựa chọn chủ đề

Căn cứ vào “Chương trình giáo dục phổ thông môn Ngữ Văn” (Bộ Giáo dục

và Đào tạo, 2006), học kỳ II (Tiết 94.95.100.101.102 ) để xây dựng chủ đề:

“ TINH THẦN YÊU NƯỚC VIỆT NAM” TRONG THƠ HIỆN ĐẠI

- Căn cứ vào sự tương đồng kiến thức, kĩ năng giữa các môn Ngữ văn- Lịch GDCD - Mĩ thuật về vẻ đẹp tinh thần yêu nước của các thế hệ người Việt Namtrong chiến tranh cũng như lúc hoà bình

sử Căn cứ vào yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá theođịnh hướng phát triển năng lực, phẩm chất người học.

- Căn cứ vào nội dung ba tác phẩm thơ hiện đại trong chương trình

- Cụ thể:

1 94 96 - Khái quát chung về thơ hiện đại trong

bài thơ, tên tác

giả, thời gian và

- Đánh giá toàn

bộ bài thơ cả vềhai phương diệnnội dung và nghệthuật

- Những đóng gópcủa tác giả (thể hiệnqua tác phẩm) chothơ và cho cuộc sốngcon người

- So sánh, đối chiếu

để khái quát giá trịcủa tác phẩm

- Cảm nhận về hìnhtượng nhân vật trongthơ

- Khái quát từtác phẩm lênvấn đề về lốisống

- Tạo lập cácvăn bản theonhững phươngthức khác nhauthể hiện đề tàitác phẩm

* Những vấn đề chung về thơ hiện đại Việt Nam trong chương trình Ngữ văn 6.

Vận dụng thấp Vận dụng cao

-Thống kê ba - Hiểu được những - Vận dụng hiểu - Khái quát

văn bản thơ hiện

đại trong chương

Nêu được đặc điểmcủa từng thể thơ đượchọc

- Nêu được đặc điểmngôn ngữ của thơ hiệnđại

- Hiẻu được nhữngnhân vật lịch sử: HồChí Minh, Kim Đồng,

Lê Văn Tám

biết để cảm nhận

về tác phẩm: Hìnhảnh con ngườiViệt Nam trongchiến đấu và laođộng

- Cảm thụ được

vẻ đẹp của tinhthần yêu nước thểhiện cụ thể trongnhững hoàn cảnhkhác nhau của đấtnước

tinh thần yêunước ViệtNam qua cácvăn bản

- Kể chuyện

về nhân vậtlịch sử

- Liên hệ tớitinh thần yêunước tronghiện tại

* Văn bản “Đêm nay Bác không ngủ”- Minh Huệ

NHẬN BIẾT THÔNG HIỂU Vận dụng thấpVẬN DỤNGVận dụng cao

- Đánh giá toàn bộ bàithơ cả về hai phươngdiện nội dung và nghệthuật

- Lí giải được cách xâydựng tình huống trongbài thơ (bỏ qua lần thứhai anh thức dậy)

- Giả thích cách viếtcủa tác giả ở khổ cuối

- Trình bày cảmnhận của em vềkhổ thơ?

- Nhà thơ MinhHuệ từng tâm sự:

Bên cạnh hình tượng Bác Hồ, ngọn lửa là “một nhân vật không thể thiếu” trong bài thơ Đêm nay Bác không ngủ Nêucảm nhận của em

về ý nghĩa củahình ảnh ngọn lửa

-“Ôi lòng Bácvậy nặng phùsa” - Tố Hữu

Từ những câuthơ trên và bàithơ, kể một câuchuyện cảmđộng về Bác?

- Bằng lời củaanh đội viên, kểlại câu chuyệntrong bài thơ?

- Miêu tả hìnhảnh Bác Hồtrong bài thơ?

trong bài thơ.

-Nêu cảm nhận vềhình tượng Bác Hồtrong bài thơ

- Thi hát về Bác

Hồ kính yêu

- Tập làm nhà báo.

* Văn bản “Lượm”- Tố Hữu

NHẬN BIẾT THÔNG HIỂU Vận dụng thấpVẬN DỤNGVận dụng cao

- Trò chơi: Giải

mật mã lịch sử.

-Tìm hiểu tên

bài thơ, tên tác

giả, thời gian và

- Vì sao Lượm đã hisinh nhưng tác giả vẫnhỏi “Lượm ơi cònkhông?”

- Đánh giá toàn bộ bàithơ cả về hai phươngdiện nội dung và nghệthuật

- Vì sao hai khổ thơcuối lặp lại nguyệnvẹn hai khổ thơ ở phầntrước?

- Hình ảnh Lượmtrong bài thơ cùngvới những tấmgương thiêu nhianh dũng khácnhư Kim Đồng,

Lý Tự Trọng,VõThị Sáu gợi cho

em suy nghĩ gì vềthiếu nhi ViệtNam trong chiếntranh?

- Bằng đoạn vănnói khoảng 10 câumiêu tả Lượmtrong đó có sửdung phép sosánh và từ láy

- Viết mộtbức thư gửicác bạn nhỏcủa nước ViệtNam hòa bình

và phát triển

để chuyển bứcthông điệp

“phát huy

truyền thống yêu nước Việt Nam”.

- Kể vềchuyến đi liênlạc cuối cùngcủa Lượm

* Văn bản “ Mưa”- Trần Đăng Khoa

NHẬN BIẾT THÔNG HIỂU Vận dụng thấpVẬN DỤNGVận dụng cao

- Tìm hiểu tên bài

thơ, tên tác giả,

thời gian và hoàn

- Cảm nhận nộidung, ý nghĩabài thơ qua câu

- Hình ảnh con

người xuất hiện ở cuối bài thơ vừa

- Tập làm nhà văn: Dựa vào

bài thơ, miêu tả

thế nào trong việc

miêu tả cơn mưa

rào mùa hạ?

chữ, hình ảnh,nhịp điệu, kếtcấu, các biệnpháp tu từ

- Đánh giá toàn

bộ bài thơ cả vềhai phương diệnnội dung vànghệ thuật

bình thường, giản dị lại vừa lớn lao, cao đẹp?

Ý kiến của em quađoạn văn 5-7 câu?

- Tập làm hoạ sĩ:

Vẽ tranh về đềtài quê hương

+ Cảm nghĩ về đất nước con người Việt Nam

trong ba bài thơ ?

+ Ngày 19/9/1954 tại cửa Đền Giếng trong

khu di tích Đền Hùng, Bác nói: “Ngày xưa,

các vua Hùng đã có công dựng nước, ngày

nay Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy

nước” Lời dạy của Bác nhắc nhở mỗi chúng

ta điều gì?

- Tập làm nhà báo: Làmphóng sự ảnh với đề tài: “Bác

Hồ với thiếu nhi”

* Làm lãnh đạo trẻ tương lai.

Là một lãnh đạo của tổ chứcĐoàn, hãy xây dựng mộtchương trình hành động choĐôi TNTP với chủ để “Chúng

em làm theo lời Bác” đểhưởng ứng cuộc vận động

“Học tập và làm theo tấmgương đạo đức Bác Hồ”

4.2.XÂY DỰNG KẾ HOẠCH TÍCH HỢP LIÊN MÔN

Sau khi lựa chọn chủ đề, chúng tôi tiến hành nghiên cứu nội dung từngvăn bản cụ thể Xác định các nội dung cần tích hợp liên môn và mục tiêu cụ thểcủa việc tích hợp liên môn đối với quá trình tiếp nhận tác phẩm

Tìm hiểu các kiến thức liên môn để tích hợp (trước hết, ưu tiên các kiến thức liên môn trong chương trình lớp 6 và một số kiến thức đã học ở lớp 5, sau

đó đến các kiến thức liên môn đã học ở lớp 6,7,8 ,9):ĩnh

4.2.1 Xác định những nội dung tích hợp ( Địa chỉ tích hợp)

Lịch sử 9: tiết 33- Bài 26 Bước

phát triển mới của cuộc khángchiến toàn quốc chống thực dânPháp (1950 -1953)

- Nhân vật Lịch sử:

+ Trần Quốc Toản

Lịch sử 7: Kháng chiến chống quân Nguyên - Mông,

- Nhân vật Lịch sử:

Lý Tự Trọng,

-Lịch sử lớp 8: Đấu tranh giành độc lập dân tộc.

Lịch sử 9: Bài 25: - Cuộc kháng chiến chống Pháp (1945-1954).

- Yêu thiên nhiên - GD CD lớp 6, bài 7

- Truyền thống yêu nước - GD CD lớp 9, bài 7

- Nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc - GD CD lớp 9, bài 17

Xử lí tình huống liên quankiến thức bộ môn Giáo dục công dân 6,7,8, 9.

Nhân vật lịch sử có vai trò rất quan trọng trong dạy học Lịch sử Khắc sâu

biểu tượng nhân vật lịch sử không những giúp học sinh ghi nhớ đến các anhhùng, danh nhân của dân tộc mà còn giáo dục các em học tập, noi gương những

đức tính tốt đẹp của thế hệ cha anh đi trước trong công cuộc xây dựng và gìn giữđất nước Do đó, việc khắc sâu biểu tượng nhân vật lịch sử cho học sinh là mộtnội dung không thể thiếu trong dạy - học tích hợp

4.2.2 Xây dựng kế hoạch tích hợp trong từng hoạt động:

- Tích hợp Giáo dục công dân: Biết ơn

- Tích hợp Mĩ thuật: Đọc tranh (Hình ảnh Bác Hồ trong

chiến dịch Biên Giới.)

- Tích hợp Âm nhạc: Lời bài hát về Bác

- Tích hợp Giáo dục công dân:

+ Biết ơn sự hi sinh của các thế hệ trước

+ Truyền thống yêu nước

-Tích hợp Lịch sử:

+ Không gian lịch sử:Kháng chiến chống Mĩ

- Tích hợp Giáo dục công dân:

+ Yêu thiên nhiên: Cảnh vật, con người trước và trong cơnmưa

-Tích hợp Âm nhạc: Chất nhạc trong nhịp thơ

LUYỆN TẬP

LƯỢM

- Tích hợp Giáo dục công dân:

+ Truyền thống yêu nước : Suy nghĩ về thế hệ trẻ Việt Namtrong chiến tranh

MƯA - Tích hợp Giáo dục công dân:

+ Yêu thiên nhiên: bức tranh làng quê trong cơn mưa

+ Chất hội hoạ thể hiện trong bài thơ

+ Viết chú thích cho bức tranh

TỔNG KẾT

- Tích hợp Giáo dục công dân:

+ Trách nhiệm bảo vệ Tổ quốc: lời Bác dạy “ Các vua Hùng

Tập làm nhà báo : Sưu tầm, biên tập phóng sự ảnh “ Bác Hồ

với thiếu nhi”

LƯỢM - Tích hợp Giáo dục công dân:

+ Trách nhiệm bảo vệ Tổ quốc( Viết thư)

MƯA -Tích hợp Mĩ thuật:

+ Vẽ tranh về đề tài quê hương

TỔNG KẾT - Tích hợp Giáo dục công dân:

+ Xử lí tình huống: Làm lãnh đạo trẻ tương lai

4.3 MỘT SỐ HÌNH THỨC DẠY HỌC TÍCH HỢP

4.3.1 Dạy học tích hợp thông qua tổ chức trò chơi.

Tổ chức trò chơi đúng lúc, đánh cách, đúng mục tiêu không chỉ tích cực hoá hoạt động của học sinh, tạo hứng thú học tập và phát triển năng lực, phẩm chất người học mà còn là cơ hội thuận lới cho tích hợp liên môn trong dạy học Ngữ văn Cụ thể:

VD1 TRÒ CHƠI: AI NHANH, AI GIỎI!

+ Phần kể tên các bài thơ, bài hát về Bác

+ Đọc diễn cảm một bài thơ hoặc hát một bài về Bác

PHÓNG VIÊN

+ Cảm nghĩ về đất nước con người Việt Nam qua các tiết học trong chủ đề?

PHÓNG VIÊN

-Ngày 19/9/1954 tại cửa Đền Giếng trong khu di tích Đền Hùng,Bác nói: “Ngày

xưa, các vua Hùng đã có công dựng nước, ngày nay Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước” Lời dạy của Bác nhắc nhở mỗi chúng ta điều gì?

(Tích hợp Công dân : Trách nhiệm bảo vệ Tổ quốc).

4.3.2.Dạy học tích hợp qua chuyển giao nhiệm vụ học tập tới học sinh:

Cách thức chuyển giao nhiệm vụ học tập tới học sinh là những hình thức tổchức hoạt động trong tiết học Nhiệm vụ chuyển giao tới học sinh đa dạng, sinhđộng với những hình thức dạy học hợp tác và dạy học phân hoá Đây là hình

thức dạy học thuận lợi để tổ chức dạy học theo chủ đề tích hợp liên môn

Khi chuyển giao nhiệm vụ học tập cho học sinh phải trõ ràng và phù hợp vớikhả năng của các em Điều đó thể hiện ở yêu cầu sản phẩm mà học sinh phảihoàn thành khi thực hiện nhiệm vụ Hình thức chuyển giao nhiệm vụ sinh động,hấp dẫn, khơi gợi được hứng thú học tập của học sinh Đa dạng hoá các hìnhthức chuyển giao bài toán nhận thức để đảm bảo cho tất cả các học sinh tiếp

nhận và sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ.Ví dụ:

HOẠT ĐỘNG CÁ NHÂN: + Nhà thơ Minh Huệ từng tâm sự: Bên cạnh hình

tượng Bác Hồ, ngọn lửa là “một nhân vật không thể thiếu” trong bài thơ “Đêm nay Bác không ngủ”

Nêu cảm nhận của em về ý nghĩa của hình ảnh ngọn lửa trong bài thơ?

(Tích hợp:Giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh, Giáo dục công dân : Biết ơn) HOẠT ĐỘNG CẶP ĐÔI Sử dụng phiếu học tập.

PHIẾU HỌC TẬP Bằng hiểu biết của em, hãy điền từ ngữ thích hợp vào chỗ chấm:

-Thơ hiện đại trong chương trình Ngữ văn 6 gồm ba bài , trong đó hai bài được

viết trong thời kì ( - 1951 và “ Lượm- ”), một bài viết trong ( Mưa- 1967)

- Từ năm đến năm cả nước phải tiến hành hai cuộc kháng chiến để giành lại độc lập và thống nhât đất nước Vì thế, thơ ca tập trung biểu hiện những tình cảm chung của cả dân tộc.

(Tích hợp Lịch sử)

+ Hiểu biết của em về chiến dịch Biên Giới 1950?

(Tích hợp bài học lịch sử: Lịch sử 5, Bài 15: Chiến thắng Biên Giới thu đông 1950- Lịch sử 9, Bài 25: Cuộc kháng chiến chống Pháp (1945-1954).

Hoạt động cặp đôi: PHIẾU HỌC TẬP

a Theo em, chất hội hoạ thể hiện trong bài thơ

- Hình dung của em về Lượm qua miêu tả của nhà thơ?

- Phát hiện các biện pháp nghệ thuật đã được sử dụng khi miêu tả Lượm và tácdụng của chúng?

- Cảm nhận của em về Lượm?

Các hình ảnh miêu tả Nghệ thuật Vẻ đẹp vẻ nhân vật

(Tích hợp Công dân : truyền thống yêu nước Lịch sử: Nhân vật lịch sử).

4.3.3 Dạy học tích hợp thông qua tổng hợp kết quả hoạt động của học sinh.

Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh là giáo viên tổ chức

cho học sinh trình bày, báo cáo về kết quả thực hiện nhiệm vụ; nhận xét về quá

trình thực hiện, phân tích, nhận xét, đánh giá kết quả nhằm chính ác hoa skieesnthức, kĩ năng Việc phân tích, nhận xét, đánh giá kết quả học tập của học sinhtrong tiết học là vô cùng quan trọng Nó thể hiện rõ nét và sâu sắc nhất trình độchuyên môn và nghiệp vụ sư phạm của người thầy Từ kết quả học tập của họcsinh, giáo viên hướng vào kiến thức chuẩn, phát triển nhận thức, bồi dưỡng tâmhồn, thắp sáng mơ ước, lí tưởng sống cho học sinh Ví dụ:

+ Vì sao khi kết bài, nhà thơ Minh Huệ lại viết:

“ Đêm này Bác không ngủ

Bác từng: "Một canh hai canh lại ba canh Trằn trọc băn khoăn giấc chẳng

thành "; rồi giữa rừng Việt Bắc chiến dịch Thu - Đông 1947, Bác từng: "Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà" Bởi vậy, việc

"Đêm nay Bác không ngủ" là "một lẽ thường tình", vì "Bác là Hồ Chí Minh" - vịlãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam

(Tích hợp nhân vật lịch sử)

Giáo viên khái quát : Hình ảnh: Kiến hành quân đầy đường được đặt trong thời

điểm sáng tác năm 1967, khi cuộc kháng chiến chống Mĩ ở miền Nam đang diễn

ra rất ác liệt Hình ảnh thơ khiến người đọc liên tưởng tới thế hệ trẻ miền Bắchành quân chi viện cho chiến trường miền Nam:

Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước

Mà lòng phơi phới dậy tương lai

( Tố Hữu)

(Tích hợp Lịch sử : Kháng chiến chống đế quốc Mĩ).

Giáo viên tổng hợp, nâng cao:Lượm là một chú bé liên lạc nhỏ nhắn, nhanh

nhẹn, hồn nhiên, vui tươi, yêu đời, say mê tham gia kháng chiến Nhà thơ TốHữu nói “Cuộc kháng chiến của nhân dân ta có rất nhiều dũng sĩ thiếu niên như

cháu Lượm, ngày ngày càng nhiều không thể đếm xuể, không thể nào biết hết.

Có lẽ cũng là một đặc trưng, một niềm tự hào lớn lao của dân tộc ta vốn có

truyền thống lâu đời như Trần Quốc Toản ngày xưa vậy” ( Nhớ lại một thời,

NXB hội nhà văn, 2000)

(Tích hợp lịch sử: Nhân vật lịch sử).

4.4.4.Tích hợp qua đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh.

Đổi mới cách thức kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển năng lực,phẩm chất của người học trong dạy học chủ đề tích hợp là vô cùng quan trọng.Sản phẩm của học sinh không chỉ là kiến thức bó gọn trong trang sách mà nórộng mở theo không gian, kéo dài theo sự kiện lịch sử Qua sản phẩm, học sinhvừa thể hiện kiến thức đã học trong chủ đề vừa thể hiện tư tưởng, tình cảm vàhiểu biết xã hội của bản thân

Phương án kiểm tra đanh giá trong suốt quá trình dạy học đảm bảo sự đồng bộ

về phương phps và hình thức dạy học tích cực được sử dụng Kết quả đánh giákiến thức, kĩ năng với sự đánh giá về sự hình thành và phát triển phẩm chất,năng lực học sinh thông qua quá trình thực hiện các nhiệm vụ học tập Qua các

ản phẩm mà học sinh đã hoàn thành, tăng cường sự tự dánh giá và đánh giá lẫnnhau của học sinh Để thực hiện được điều đó, đối với mỗi hoạt động trong cảtiến trình dạy học giáo viên cần mô tả cụ thể các sản phẩm mà học sinh phảihoàn thành cùng với các tiêu chí dcanhs giá cụ thể Ví dụ:

- Tập làm nhà báo: Làm phóng sự ảnh với đề tài: “ Bác Hồ với thiếu nhi”.+ Tổ 1: Sưu tầm các bức ảnh kèm chú thích về Bác Hồ với thiếu nhi Việt Nam.+ Tổ 1: Sưu tầm các bức ảnh kèm chú thích về Bác Hồ với thiếu nhi thế giới.+Tổ 1: Sưu tầm các bức ảnh về hoạt động “ Làm theo lời Bác ” của đội TNTP

(Tích hợp lịch sử: Nhân vật lịch sử).

- Tập làm hoạ sĩ: Vẽ tranh về đề tài quê hương.(Tích hợp Mĩ thuật).

- Làm lãnh đạo trẻ tương lai:lập kế hoạch hoạt động Thiếu nhi làm theo lời Bác

(Tích hợp lịch sử, Giáo dục công dân).

5 Kết quả đạt được

5.1 Về tinh thần, thái độ học tập của học sinh.

Hầu hết các em tích cực, nhiệt tình, sáng tạo trong việc thực hiện các nhiệm vụnhận thức được giao Có tinh thần hợp tác, chia sẻ trong học tập.

5.2 Về kiến thức, kĩ năng

Học sinh hiểu và vận dụng được kiến thức, kĩ năng của ba bài thơ trong chủ đề.Đồng thời bổ sung, củng cố một số kiến thức thuộc các môn học khác trong quátrình tìm hiểu chủ đề Các em vận dụng kiến thức, kĩ năng vào thực hành snagstạo sản phẩm một cách hiệu quả

5.3 Kết quả đánh giá các sản phảm của học sinh.

Các sản phẩm của học sinh ( kèm theo ở phụ lục) được các thầy cô bộ mônđánh giá tốt.các sản phẩm thể hiện kết quả học tập và phẩm chất, năng lực củahọc sinh Qua sản phẩm, các em thể hiện rõ tình cảm, ý thức trách nhiệm vớinhững việc làm nhằm phát huy truyền thống yêu nước cao đẹp của dân tộc Đó

là tình quê hương đất nước, tình cảm kính yêu và biết ơn lãnh tụ, trách nhiệmbảo vệ Tổ quốc

6 Điều kiện để sáng kiến được nhân rộng

Trước hết, mỗi giáo viên Ngữ văn thấy được tầm quan trọng cua rvieevj pháthuy tinh thần yêu nước của thế hệ trẻ Tích cực, chủ động vận dụng hoàn thiệnchủ đề phù hợp với việc dạy học của bản thân

Học sinh có ý thức học tập tốt, có tính thần tự học, hợp tác và sáng tạo.các embiết khai thác mạng Interrnet và sử dụng máy vi tính

Nhà trường tạo điều kiện để các lớp học có thiết bị dạy học hiện đại như máy

vi tính, máy chiếu đa năng, loa, micrro và một số phương iện đơn giản nhưgiấy khổ lớn, bút dạ phục vụ việc học tập của học sinh

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 1.Kết luận

Qua hai năm thực hiện đề tài, tôi đã thu được kết quả tốt và nhận thấy đề tài có

cơ sở để áp dụng ở phần văn bản, môn Ngữ văn trong các khối lớp Việc dạy họctheo chủ dề tích hợp đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và hướng các em tớicách học, cách thi theo bài tor hợp các môn Khoa học xã hội như hiện nay Quatiến hành thiết kế và tổ chức hoạt động dạy học theo chủ dề tích hợp, tôi đã rút

ra bài học:

Thứ nhất: Đảm bảo các bước xây dựng một chủ đề dạy học đơn môn nhằm phát

triển năng lực, phẩm chất người học

Thứ hai: Tích hợp kiến thức liên môn vào chủ đề như sau:

- Xác định môn và nội dung kiến thức tích hợp trong chủ đề

- Xây dựng kế hoạch tích hợp trong từng hoạt động

- Thiết kế các hình thức tổ chức dạy học tích hơp:

+ Tích hợp thông qua tổ chức trò chơi: Ai nhanh ai giỏi? Giải mật mã lịch sử,Phỏng vấn nhanh…

+ Tích hợp thông qua hình thức chuyển giao nhiệm vụ học tập tới học sinh.+ Tích hợp thông qua việc giáo viên tổng hợp kết quả học tập của học sinh

+ Tích hợp thông qua đổi mới kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh.

Thứ ba: tiến hành tổ chức các hoạt động dạy học tích hợp với sự hỗ trợ của các

giáo viên bộ môn Các giáo viên bộ môn tham gia góp ý nội dung phương pháptích hợp và đánh giá sản phẩm học tập chủ đề của học sinh

2 Khuyến nghị.

Tổ nhóm chuyên môn cần đi sâu thảo luận và xây dựng những mô hình chủ đềtích hợp và đặc biệt quan tâm đến các chủ đề có thể thực hiện ở nhiều khối lớp Các cấp quản lí giáo dục tạo điều kiện về thời gia và cơ sở vật chất, trang thiết

bị hiện đại đề giáo viên thuận lợi trong dạy học chủ đề tích hợp

Trên đây là sáng kiến của tôi đã thực hiện hiệu quả trong hai năm qua Rấtmong sự góp ý của quí thầy cô để đề tài hoàn thiện hơn

Xin trân trọng cảm ơn

PHỤ LỤC 1 GIÁO ÁN MINH HỌA

TIẾT 96-97

Ngày soạn:

Ngày dạy:

KHÁI QUÁT VỀ THƠ HIỆN ĐẠI VIỆT NAM

ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ

( Minh Huệ)

A MỤC TIÊU:

1 Kiến thức:

- Học sinh hiểu được:

+ Hướng dẫn học sinh thống kê ba văn bản thơ hiện đại trong chương trình Ngữvăn 6: Tên tác phẩm, hoàn cảnh sáng tác, thể thơ Nhận diện thể loại thơ vàphương thức biểu đạt của văn bản Nắm được hoàn cảnh lịch sử bài thơ ra đời

+ Cảm nhận được tình yêu thương bao la, cao đẹp của Bác Hồ dành cho bộ, dân

công và tình cảm kính yêu, cảm phục của anh chiến sĩ đối với Bác Hồ trong bài

“ Đêm nay Bác không ngủ” Nêu được những nét đặc sắc về nghệ thuật bài thơ:hình ảnh, vần, kết hợp tự sử với miêu tả và biểu cảm

- Học sinh biết được: mối quan hệ giữa các mộn học trong nhà trường

+ Biết nhận xét, so sánh các kiến thức được học với những đơn vị kiến thứckhác để nâng cao, mở rộng nội dung bài học

- Học sinh vận dụng được: Vận dụng kiến thức liên môn vào quá trình học tập.đặc biệt vận dụng phương pháp đọc- hiểu thơ hiện đại để khám phá những tácphẩm khác ngoài chương trình.

- Học sinh hiểu được:- Cần có tinh thần tự giác, tích cực, hợp tác trong học tập

- Học sinh biết được: vẻ đẹp của truyền thống yêu nước Việt Nam Bồi dưỡngtình cảm kính yêu, biết ơn lãnh tụ và tri ân sự hi sinh của các thế hệ đi trước

- Học sinh vận dụng được: vận dụng kiến thức đã học vào thực tế đời sống vớinhững việc làm cụ thể và thiết thực

*** Tích hợp giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh về lòng yêu nước thương dân

B PHƯƠNG PHÁT/ KĨ THUẬT DẠY HỌC

- Phương pháp thảo luận, vấn đáp, thuyết trình

- Hoạt động nhóm, hoạt động cá nhân, hoạt động chung cả lớp

C THIẾT BỊ: máy vi tính, máy chiếu

D TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG :

HOẠT ĐỘNG 1: KHÁI QUÁT VỀ THƠ HIỆN ĐẠI VIỆT NAM I Khởi động: ( 5phút)TRÒ CHƠI: AI THÔNG MINH HƠN?

Quan sát hình ảnh và cho biết những hình ảnh gợinhắc tới bài thơ nào em đã học ở tiểu học? giới thiệu đôi nét vềtác phẩm đó?

- Bài thơ “ Hạt gạo làng ta” của Trần Đăng Khoa Bài thơ thể hiện tình cảm yêuquí, tự hào về hạt gạo, về quê hương, về người mẹ của nhà thơ Đó là tình yêuquê hương đất nước

Tác giả Thể

loại

Năm sáng tác

T

T

1 Đêm nay Bác

Năm 1951

- Thơ năm chữ ( Ngũ ngôn): Mỗi dòng

thơ có năm tiếng; mỗi khổ thường có bốndòng thơ

- Thơ bốn chữ: Mỗi dòng thơ có năm

tiếng; mỗi khổ có bốn dòng thơ

- Thơ tự do: Không qui định

Căn cứ vào số tiếng trong một câu và số câu trong một bài để phân chia thể

thơ Thể thơ truyền thống: Lục bát Thơ Đường: Thất ngôn bát cú, thất ngôn tứ

tuyệt, ngũ ngôn tứ tuyệt thơ hiện đại: Thơ tám chữ, thơ bảy chữ, thơ năm chữ, thơ tự do Mỗi thể thơ có những qui tắc về vần và nhịp khác nhau Bên cạnh đó

còn có sự phá cách của từng tác giả tạo nên phong cách riêng của mình

gồm ba bài , trong đó hai bài được viết trong thời kì (

- 1951 và “ Lượm- ”), một bài viết trong ( Mưa- 1967)

- Từ năm đến năm .cả nước phải tiến hành hai cuộc kháng chiến để giành lại độc lập và thống nhất đất nước Vì thế, thơ ca tập trung biểu hiện những tình cảm chung của

cả dân tộc.

Thơ hiện đại trong chương trình Ngữ văn 6 gồm ba bài , trong đó hai bài được

viết trong thời kì kháng chiến chống Pháp ( “ Đêm nay Bác không ngủ”- 1951

và “ Lượm-1949 ”), một bài viết trong kháng chiến chống Mĩ ( Mưa- 1967)